काठमाडौं । पाकिस्तानका पूर्वप्रधानमन्त्री इमरान खानको रिहाइको माग गर्दै उनका पाँच हजारभन्दा बढी समर्थक राजधानी इस्लामावादतर्फ मार्चमा निस्किएका छन्। खैबर पख्तुनख्वाबाट सुरु भएको मार्च सरकारसँगको वार्ता निष्कर्षविहीन भएपछि अघि बढाइएको हो।

खान नेतृत्वको पाकिस्तान तहरीक–ए–इन्साफ (पिटिआई) ले सरकारसँग प्रदर्शन स्थगित गर्ने विषयमा छलफल गरेको थियो। दुई चरणमा वार्ता भए पनि सहमति जुट्न नसकेपछि पार्टी समर्थकहरू राजधानीतर्फ अघि बढेका हुन्।

पिटिआईका कार्यकर्ता ट्रक, बस र निजी कारमा लक्की मारवत जिल्लाबाट इस्लामावादतर्फ लागेका छन्। मार्चको नेतृत्व खैबर पख्तुनख्वाका मुख्यमन्त्री तथा इमरान खानका समर्थक सोहेल अफ्रिदीले गरेका छन्। पिटिआईले यो मार्चलाई खानको रिहाइका लागि दबाब बढाउने अभियानका रूपमा अघि सारेको छ।

प्रदर्शनकारी राजधानी प्रवेश गर्ने तयारीमा रहेपछि पाकिस्तानी अधिकारीहरूले इस्लामावादका प्रमुख प्रवेशमार्गमा सुरक्षा व्यवस्था कडा पारेका छन्। प्रदर्शनकारीलाई सहर प्रवेश गर्न नदिन विभिन्न सडकमा कन्टेनर राखेर मार्ग अवरुद्ध गरिएको छ। सम्भावित भिडन्त र सुरक्षा चुनौतीलाई ध्यानमा राख्दै सुरक्षाकर्मी परिचालनसमेत बढाइएको छ।

पिटिआई अध्यक्ष गौहर खानका अनुसार सरकारसँग दुई चरणमा वार्ता भए पनि त्यसपछि संवाद अघि बढ्न सकेन। पार्टीले खानको रिहाइ तथा उनलाई आवश्यक उपचार र परिवारसँग भेटघाटको अधिकार सुनिश्चित गर्नुपर्ने माग राख्दै आएको छ।

सरकार भने प्रदर्शनका कारण सुरक्षा अवस्था थप जटिल बन्न सक्ने भन्दै मार्च रोक्न आग्रह गरिरहेको छ। गृहमन्त्री मोहसिन नकवीले वार्ता असफल हुनुमा खैबर पख्तुनख्वाका मुख्यमन्त्री सोहेल अफ्रिदीलाई जिम्मेवार ठहर गरेका छन्।

नकवीले मार्चका क्रममा कुनै मानवीय क्षति भए त्यसको जिम्मेवारी मुख्यमन्त्री अफ्रिदीले लिनुपर्ने चेतावनीसमेत दिएका छन्। सरकारको तर्कमा उत्तरपश्चिमी क्षेत्रमा सुरक्षा चुनौती बढिरहेका बेला ठूलो संख्यामा मानिस राजधानीतर्फ ल्याउँदा जोखिम थपिन सक्छ।

पाकिस्तान सरकारले उत्तरपश्चिमी क्षेत्रमा पाकिस्तानी तालिबानका आक्रमण बढिरहेको उल्लेख गर्दै पिटिआईलाई मार्च स्थगित गर्न आग्रह गरेको छ। सरकारका अनुसार अहिलेको सुरक्षा परिस्थितिमा ठूलो राजनीतिक जुलुस निकाल्दा प्रदर्शनकारी स्वयं पनि जोखिममा पर्न सक्छन्।

तर पिटिआई समर्थकहरूले सरकारको सुरक्षा तर्कलाई स्वीकार गरेका छैनन्। उनीहरूले इमरान खानलाई लामो समयदेखि जेलमा राखिएको भन्दै उनको रिहाइका लागि दबाब दिन सडक आन्दोलन आवश्यक भएको बताएका छन्।

प्रदर्शनकारीको मुख्य माग खानलाई जेलबाट रिहा गर्नु हो। त्यसबाहेक उनको स्वास्थ्य अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै अस्पतालमा स्थानान्तरण गर्नुपर्ने तथा परिवारका सदस्यसँग नियमित भेटघाट गर्न दिनुपर्ने माग पनि उनीहरूले अघि सारेका छन्।

सरकारले भने खानको स्वास्थ्य अवस्था राम्रो रहेको दाबी गर्दै आएको छ। अधिकारीहरूका अनुसार उनलाई परिवारसँग नियमित भेटघाटको अवसरसमेत दिइएको छ।

इमरान खान सन् २०२३ देखि विभिन्न मुद्दामा जेलमा छन्। उनीमाथि भ्रष्टाचारलगायतका अभियोग लगाइएको छ। खान र उनको पार्टीले भने आफूविरुद्ध लगाइएका अधिकांश अभियोग राजनीतिक उद्देश्यबाट प्रेरित भएको दाबी गर्दै आएका छन्।

जेलमा रहे पनि खानको राजनीतिक प्रभाव कमजोर भएको छैन। उनको समर्थनमा हुने प्रदर्शनले पाकिस्तानको राजनीतिमा पटकपटक तनाव सिर्जना गर्दै आएको छ। पिटिआईले खानलाई राजनीतिक रूपमा निष्क्रिय बनाउने उद्देश्यले राज्य संयन्त्रको प्रयोग भइरहेको आरोप लगाउँदै आएको छ।

खानलाई सन् २०२२ को अप्रिलमा संसद्मा दर्ता भएको अविश्वास प्रस्तावमार्फत प्रधानमन्त्री पदबाट हटाइएको थियो। त्यसपछि पाकिस्तानमा राजनीतिक अस्थिरता बढ्दै गएको थियो।

सन् २०२४ को फेब्रुअरीमा पाकिस्तानमा आमनिर्वाचन भयो। निर्वाचनपछि शाहबाज सरिफ पुनः प्रधानमन्त्री बने। तर उक्त निर्वाचनमा धाँधली भएको आरोप पिटिआईले लगाउँदै आएको छ।

पिटिआईसँग आबद्ध उम्मेदवारहरूले पार्टीको चुनाव चिह्न प्रयोग गर्न नपाएको विषय पनि निर्वाचनअघि विवादमा आएको थियो। पार्टीले निर्वाचन प्रक्रियामै प्रश्न उठाउँदै परिणाम स्वीकार गर्न कठिन भएको बताएको थियो। सरकारले भने निर्वाचनमा धाँधली भएको आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ।