Author: nepal one

काठमाडौं । विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा आरोहणका क्रममा खुम्बु आइसफल क्षेत्रमा मंगलबार बिहान सेराक भत्किदा एक भारतीय पर्वतारोही र एक शेर्पा हिमाल गाइड घाइते भएका छन्।

पर्यटन विभागका महानिर्देशक रामकृष्ण लामिछानेका अनुसार बिहान करिब ५ः४५ बजे क्याम्प–२ तर्फ जाँदै गरेका आरोही र गाइडहरूको समूहमाथि ठूलो बरफको संरचना (सेराक) फुटेर झरेको थियो। करिब २० मिटर तलसम्म खसेको बरफले बाटोमा रहेका सदस्यहरूलाई असर पुर्याएको हो।

घटनामा संखुवासभाका ४४ वर्षीय पर्वतीय गाइड पेम्बा तेन्डुक शेर्पा र सेभेन समिट ट्रेक्ससँग आबद्ध ४० वर्षीय भारतीय पर्वतारोही निमिश कुमार सिंह घाइते भएका छन्।

पायोनियर एडभेन्चर र समिट फोर्स एक्सपिडिसनका गाइडहरूले तत्काल उद्धार गरी आधार शिविरमा जानकारी गराएका थिए। त्यसपछि Seven Summit Treks को टोलीले हेलिकप्टरमार्फत उद्धार समन्वय गरेको थियो। लुक्लाबाट उडेको हेलिकप्टर बिहान ६ः३० बजे घटनास्थल पुगेको थियो।

घाइते दुवै जनालाई काठमाडौंस्थित अस्पतालमा भर्ना गरी उपचार भइरहेको छ। पर्यटन विभागले उनीहरूको अवस्था हाल ज्यान जोखिममा नरहेको जनाएको छ।

तनहुँ ।चिटिक्क मिलेका ढुङ्गाले छाइएका परम्परागत घर । घरमा पुग्न बाटामा ढुङ्गाले छपक्क छाइएका ।गाउँको कूल घरधुुरीमध्ये ९० प्रतिशत मगर समुदायका । तनहुँको व्यास नगरपालिका–१४ स्थित रुम्सी गाउँ आफैँमा विविधतायुक्त मौलिकता बोकेको सुन्दर रमणीय गाउँ हो ।

गाउँ पर्यटनको प्रवर्द्धनका माध्यमबाट स्थानीयवासीको आयआर्जन बढाउने उद्देश्यका साथ तीन वर्षअघि व्यास नगरपालिकाले गण्डकी प्रदेश सरकारसँगको सहकार्यमा यस गाउँलाई नमूना गाउँका रूपमा विकास गर्ने गरी कार्यक्रम अघि बढाएसँगै यो ठाउँले पर्यटकीय रूपमा पनि फड्को मार्न थालेको छ ।

विशेषतः गाउँबाट धेरै सङ्ख्यामा बेलायती तथा भारतीय सेनामा भर्ती भएका कारण यो गाउँ लाहुरेहरूको गाउँका रूपमा परिचित छ । नगरपालिकाले प्रदेश सरकारसँगको सहकार्यमा सञ्चालन गरेको मुख्यमन्त्री नवप्रवर्तन साझेदारी कार्यक्रममार्फत यस गाउँलाई नमूना गाउँका रूपमा विकास गर्न विभिन्न कार्यक्रमसमेत अघि बढाइएको रुम्सी सामुदायिक होमस्टे व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष सन्तोष थापाले जानकारी दिए ।

यहाँका कूल १२० घरधुरीमध्ये ९० प्रतिशत मगर समुदायको बाहुल्यता रहेको जानकारी दिँदै उनले यहाँका ८० घरमा घरवास (होमस्टे) सञ्चालन गरिएको बताए । गाउँलाई नमूना बस्तीका रूपमा विकास गर्न यहाँको ऐतिहासिक, धार्मिक, सांस्कृतिक एवं प्राकृतिक सम्पदाहरूको संरक्षण र उपयोगमा जोड दिइएको उनको भनाइ छ ।

गाउँलाई पर्यटन तथा कृषिका विभिन्न गतिविधिका माध्यमबाट आयआर्जन बढाउँदै आकर्षक पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको उनले बताए । मुख्यमन्त्री नवप्रवर्तन कार्यक्रम अन्तर्गत बन्दीपुर–रुम्सी गाउँ भ्रमण कार्यक्रम, रुम्सी इको ट्रेक, रुम्सी झरनामा क्यानोनिङ, कृषक पाठशाला, संस्कृति आदानप्रदान, रैथाने खानाका परिकारहरू तथा धार्मिक कार्यक्रमहरू सञ्चालनको लक्ष्य राखिएको छ ।
कार्यक्रमका लागि गण्डकी प्रदेश सरकारले रु ६५ लाख र व्यास नगरपालिकाले रु ३५ लाख विनियोजन गरेको थियो । नगरपालिकाले यहाँ सञ्चालित घरवासको व्यवस्थापनलाई सहज बनाउने उद्देश्यका साथ भवन निर्माण गर्न यस वर्ष रु १० लाख विनियोजन गरेको अध्यक्ष थापाले जानकारी दिए ।

गाउँमा सञ्चालित घरवासमा ठाउँठाउँबाट स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरू आउने गरेको रुम्सी सामुदायिक होमस्टे व्यवस्थापन समितिका सदस्य हरिमाया थापाले बताइन् । एक पटक आएको जो कोही पर्यटकले फर्कँदा गाउँको सौन्दर्यतासँगै आतिथ्यताको प्रशंसा गर्ने गरेको उनले अनुभव सुनाइन् ।

होमस्टेका लागि स्थानीयले सुलभ प्याकेज निर्धारण गरेको जानकारी दिँदै उनले एक रातका लागि रु एक हजार २०० तय गरिएको बताइन् । पाहुनालाई आउनासाथ स्वागत सत्कार गर्दै चिया, मकैलगायतका खाजा खुवाइन्छ भने बेलुका लोकल कुखुरा/खसीको मासुसहितको खाना र भोलिपल्ट नास्ता खुवाइन्छ । खुवाइने खाना तथा खाजामा स्थानीय अर्गानिक उत्पादनहरू नै प्रयोग हुने उनले जानकारी दिइन् । आउने पाहुनालाई सामूहिक रूपमा खाना खुवाएर घरघरमा पठाउने गरिएको जानकारी दिँदै उनले १० जनाभन्दा ठूलो समूहमा आउने पर्यटकलाई गाउँको मौलिक कला–संस्कृतिसहित स्वागत गरिने बताए ।

यहाँ आउने पर्यटकहरूले विभिन्न यामअनुसार निउरो, सिप्लीकानजस्ता प्राकृतिक उत्पादनका सागसब्जी खान पाउँछन् ।

यसरी आइपुग्न सकिन्छ रुम्सी
रुम्सी आउनका लागि तनहुँको सदरमुकाम दमौली र पर्यटकीय गन्तव्य बन्दीपुरबाट विभिन्न यातायातका साधन प्रयोग गरी आउन सकिन्छ ।

दमौलीबाट रुम्सी आउन कूल १६ किलोमिटर दूरी पार गर्नुपर्छ भने बन्दीपुरबाट १५ किलोमिटर दूरी पार गर्नुपर्छ । दमौलीबाट आउँदा भादगाउँ, बुद्धसिंह मार्ग, पोखरी भञ्ज्याङ, गुदी फच्याङ, केशवटार हुँदै आउन सकिन्छ भने बन्दीपुरबाट सेराथर, सुखौरा, केशवटार हुँदै आउन सकिन्छ ।

दमौलीबाट रुम्सी आउन बिहानदेखि फरकफरक समयमा दैनिक सार्वजनिक यातायातका साधनहरू आउँछन् भने बन्दीपुरबाट निजी सवारीसाधन प्रयोग गरेर आउन सकिने स्थानीयवासी बताउँछन् । पर्यटकको इच्छाअनुसार हालै बन्दीपुर आउने पर्यटकलाई लक्षित गरी सञ्चालनमा ल्याइएको भिलेज सफारीमार्फत पनि रुम्सीमा पर्यटकहरूलाई पुर्‍याउने गरिएको भिलेज सफारीका सञ्चालक वसन्त पौडेलले जानकारी दिए ।

जङ्गल सफारीमा प्रयोग गरिनेजस्तै जिपहरू प्रयोग गर्दै ग्रामीण परिवेशको अवलोकन गर्दै भिलेज सफारी गर्ने व्यवस्था मिलाइएको उनले बताए । रुम्सीको पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि हालै बन्दीपुरमा सम्पन्न गाउँ पर्यटन मार्टका अवसरमा यस गाउँमा सञ्चारकर्मी तथा पर्यटन व्यवसायी सहभागी गराएर परिचयात्मक भ्रमण (फार्म ट्रिप)समेत गराइएको नेपाल पर्यटन बोर्ड गण्डकी प्रदेशका प्रमुख मणिराज लामिछानेले बताए ।

सञ्चारकर्मीसहितको परिचयात्मक भ्रमणले गाउँको पर्यटन प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल हुने विश्वास लिइएको उनले बताए । हरेक गाउँ, पर्यटकीय ठाउँ भन्ने नाराका साथ गाउँ पर्यटन प्रवर्द्धन मञ्च (भिटोफ) गण्डकी प्रदेशले गण्डकी प्रदेशभित्रका सम्भावनायुक्त गाउँहरूको प्रवर्द्धनसमेत गरिरहेको मञ्चका अध्यक्ष शोभा सापकोटाले जानकारी दिइन् ।

पर्यटकीय सम्भावना बोकेका गाउँहरूमा सञ्चालित घरवासका सञ्चालकहरूलाई आवश्यकताअनुसार आतिथ्यता, घरवास व्यवस्थापनलगायतमा तालिम दिने विषयलाई प्राथमिकतामा राखिएको उनको भनाइ छ ।

दाङ। घोराही उपमहानगरपालिका–७ का किसान भीमकान्त चापागाईं बेमौसमी तरकारी खेतीगरी आर्थिक रुपमा सक्षम बन्नु भएको छ ।उहाँले पाँच बिघा जमिनमा गोलभँेडा र तरकारीखेती गरी मनग्य आम्दानी गर्दैआउनुभएको छ ।

यतिखेर चापागाईंको बारीमा गोलभेँडा लटरम्म फलेका छन् । जमिनमा फरकफरक प्लटमा छुट्टाछुट्टै खेती गर्नुभएको छ । त्यहाँ लटरम्म फलेका गोलभेँडा तथा तरकारी देख्दा त्यहाँ पुग्ने जोसुकै पनि लोभिन्छ । अनि दङ्ग हुनुहुन्छ किसान ६२ वर्षीय चापागाईं । पसिना र पौरखले लहलह छन् उहाँको बारीमा धेरै तरकारी । व्यावसायिक गोलभेँडा खेतीबाट अब्बल किसानका रुपमा चिनिन सफल हुनुहुन्छ चापागार्इं ।

चापागाईंको तरकारीखेती यो क्षेत्रकै एक नमुना बनेको छ । उहाँले ती प्लटमा झल्किने हरियाली र लटरम्म फलेका गोलभेँडा कतै पाकेका, केही पाक्ने तयारी र केही बतेला लागेका छन् । त्यस्तै खुर्सानी, सिमी, बोडी, काँक्रालगायत तरकारी फलेका छन् । यही गोलभेँडाले चापागाईंँलाई एक सफल एवम् उत्कृष्ट किसानको परिचय दिएको छ । आफूलाई एक सफल कृषकका रुपमा स्थापित गर्न सफल धेरै मेहनत गर्नुभएको छ । कसानका लागि उहाँ एक सफलताको उदाहरण बन्न सफल हुनुभएको छ ।

विसं २०७५ मा रु चार लाखको लगानीमा जमिन भाडामा लिएर तरकारीखेती सुरु गरेको चापागार्इंले बताउनुभयो । अहिलेसम्म तरकारीखेतीमा नै कम्तीमा रु २० लाख बढी लगानी गरेको चापागाईं बताउनुहुन्छ । उहाँले अर्काको जमिन भाडामा लिएर सबैभन्दाबढी उन्नत जातका गोलभेँडा, अरु विभिन्न जातका बेमौसमी तरकारीखेती गरिरहनुभएको छ ।

चापागाईंले वार्षिक प्रतिकट्ठा रु तीन हजारका दरले जम्मा हुने रकम भाडा तिर्नुहुन्छ । उहाँको कृषि फारममा अहिले ६ जनाले रोजगारी पनि पाएका छन् । उहाँ भन्नुहुन्छ, “सबै खर्च कटाएर वार्षिक रुपमा रु १२ लाखसम्म बचत गर्न सकेको छु ।” उहाँकी श्रीमती पनि यहीखेतीमा पूर्ण रुपमा लाग्नुभएको छ । दुई छोरा भने रोजगारीका लागि जिल्ला बाहिर छन् ।

चापागाईं भन्नुहुन्छ, “म आफ्नो व्यवसायबाट सन्तुष्ट छु, खुसी छु । आफ्नै माटोमा खेलेको छु, माटोको मायाँ बढ्दो छ । यो उमेरमा पनि जोश जागरमा कमी आएको छैन् ।” बारीमै आएर ग्राहकहरुले गोलभेडा खुर्सानीलगायतका तरकारी किनेर लैजाँदा आनन्द आउने उहाँ बताउनुहुन्छ ।

चापागाईंले सुरुमा घोराहीस्थित मसिनामा एक बिघा जमिन भाँडामा लिनुभयो । त्यही जग्गामा उहाँले गोलभेँडाखेती गर्नुभयो । त्यहाँबाट उहाँलाई राम्रो आम्दानी भयो । खेतीका लागि आवश्यक पर्ने जमिन अपुग भई साँघुरो भएपछि त्यहाँ छोडेर चापागाईंले विगत पाँच वर्षअघिदेखि यस ठाउँमा खेतीगरी रहनुभएको छ ।

चापागाईंले अन्य जातका तरकारीभन्दा गोलभेँडाखेतीबाट धेरै लाभ लिन सकिने र एकपटक रोपेपछि लामो समयसम्म फल्ने तथा आम्दानी लिन सकिने भएकाले धेरै जमिनमा गोलभेँडाखेती गरेको बताउनुभयो । चापागाईँले गोलभेडासहित काँक्रो, खुर्सानी, बोडी, सिमीलगायतका तरकारी खेती पनि गर्नुभएको छ । उत्पादन भएको तरकारी लिन बारीमै व्यापारी गाडी लिएर आउने गरेको उहाँले बताउनुभयो ।

चापागाईंका अनुसार गोलभेँडा प्रतिकिलो रु ८० र थोकमा प्रतिकिलो रु ७० देखि रु ७५ सम्म बिक्री भइरहेको छ । चापागाईं यस क्षेत्रका सफल कृषकका रुपमा स्थापित हुनुभएको छ । कृषिप्रधान हाम्रो देशमा कृषिको अत्यन्तै राम्रो सम्भावना रहेको तर पनि राज्य भने अझै पनि यस क्षेत्रका समस्या समाधानमा गम्भीर नभएको चापागाईंको गुनासो छ ।

राज्यले समयमा नै कृषिलाई आत्मनिर्भर बनाउने कार्यक्रम ल्याउनुपर्ने चापागाईं सुझाव दिनुहुन्छ । देशभित्रै सीपमुलक कृषि कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने र विदेशीने युवालाई लक्ष्य गरेर उनीहरुलाई स्वदेशमै रोक्न एकीकृत कृषि व्यवसाय फारम सञ्चालनमा ल्याउनुपर्ने उहाँ बताउनुहुन्छ ।

रौतहट। रौतहटमा हालसम्म तीन हजार १९० हेक्टर वनक्षेत्र अतिक्रमणको चपेटामा छ ।

अतिक्रमणको चपेटामा परेकोमध्ये एक हजार ४२५ हेक्टर चुरेक्षेत्र तथा एक हजार ७४६ हेक्टर भावर तथा तराई क्षेत्र रहेको छ ।

डिभिजन वन कार्यालय रौतहटका प्रमुख हेमन्तप्रसाद साहका अनुसार व्यवस्थित वनको एक हजार ३२८ हेक्टर, सामुदायिक वनको ७५४, साझेदारी वनको ९०५ हेक्टर र सागरनाथ वृक्षरोपण क्षेत्रको २०१ हेक्टर वन क्षेत्र अतिक्रमणको चपेटामा छ ।

यसैबीच डिभिजन वन कार्यालयअन्तर्गत सञ्चालित दिगो वन व्यवस्थापन कार्यक्रम र विभिन्न सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहबाट आर्थिक वर्ष २०८२÷८३ मा करिब ५४ हजार क्युफिट काठ उत्पादन भएको छ । दिगो वन व्यवस्थापन लागू भएका तीन सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह, एउटा साझेदारी वन उपभोक्ता समिति र विभिन्न सामुदायिक वनको वन क्षेत्रबाट उक्त परिमाणको काठ उत्पादन भएको हो ।

यसै वर्षदेखि चन्द्रपुर नगरपालिका–४ र ६ मा रहेको हातेमालो सामुदायिक वन उपभोक्ता समुह, चन्द्रपुर—३ मा रहेको तिलेश्वरनाथ र भोर्लेनी सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह तथा रङ्गपुर साझेदारी वन उपभोक्ता समितिको वन क्षेत्रमा दिगो वन व्यवस्थापन कार्यक्रम सञ्चालन भएको कार्यालय प्रमुख साहले जानकारी दिनुभयो ।

प्रमुख साहका अनुसार रौतहटमा दिगो वन व्यवस्थापन लागू भएको हातेमालो सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले आठ हजार ८६४ क्युफिट र १५ चट्टा दाउरा, भोर्लेनी सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहबाट १० हजार २५ क्युफिट काठ र २६ चट्टा दाउरा, तिलेश्वारनाथ सामुदायिक उपभोक्ता समूहबाट सात हजार ५०६ क्युफिट काठ र १४ चट्टा दाउरा र रङ्गपुर साझेदारी वनबाट १७ हजार ३२७ क्युफिट काठ र २९ चट्टा दाउरासहित उत्पादन भएको छ ।

उक्त तीन सामुदायिक वन र एउटा साझेदारी वनबाट यस वर्ष मात्रै ४३ हजार ७२२ क्युफिट काठ र ८४ चट्टा दाउरा उत्पादन भएको छ । रौतहटको ४३ सामुदायिक वनमध्ये यस वर्ष तीन सामुदायिक वनमा दिगो वन व्यवस्थापन कार्यक्रम लागू भएको तथा आउँदो आर्थिक वर्षमा जन चाहना सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह चन्द्रनिगाहपुर र जनएकता सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह चन्द्रनिगाहपुरमा लागू हुने प्रमुख साहले जानकारी दिनुभयो ।

वृक्षरोपण कार्यक्रमलाई व्यापक बनाउन ८० हजार जडीबुटीका बिरुवा, एक लाख ६० हजार ८०१ एकवर्षी र दुई लाख बहुवर्षीय बिरुवा उत्पादन भइरहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । वन पैदावार आपूर्ति समितिमार्फत यस आवभित्र एक हजार ४२६ क्युफिट काठ बिक्री गरेको प्रमुख साहले बताउनुभयो । काठ अभाव नभएको र पर्याप्तमात्रामा काठ भएका कारण आपूर्ति समितिमार्फत मागेको बखत काठ उपलब्ध गराइरहेको उहाँले बताउनुभयो ।

रौतहटमा ४३ सामुदायिक वन, तीन साझेदारी वन, चार धार्मिक वन, एउटा ब्लक फरेस्ट व्यवस्थापन वन रहेको छ । रौतहटमा ३० हजार १७७ हेक्टर अर्थात् २९ प्रतिशत भूभाग वनक्षेत्रले ओगटेको छ जसमा सबैभन्दा बढी चन्द्रपुर, गुजरा, वृन्दावन र फतुवा विजयपुर नगरपालिकाको भू–भागमा वनक्षेत्र पर्दछ ।

प्रमुख साहले वन अतिक्रमण हटाउनका लागि आवश्यक काम अगाडि बढाइएको जानकारी दिनुभयो । राज्यको नीतिअनुसार अन्य क्षेत्रको पनि वन अतिक्रमित क्षेत्र हटाइने उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

मुस्ताङ। नेपाल–चीन उत्तरी सीमाक्षेत्रअन्तर्गत उपल्लो मुस्ताङको लोमान्थाङ–१ ढालुङ र सेतारा माथिको चरन क्षेत्रमा ठूलो सङ्ख्यामा जङ्गली गधा (क्याङ) देखापरेका छन् ।समून्द्री सतहभन्दा करिब पाँच हजार मिटर उचाइको लोमान्थाङ गाउँपालिकास्थित धालुङ उच्चलेक र सेतारा लेकमा जङ्गली गधा (क्याङ) चर्दै गरिहेको अवस्थामा भेटिएका हुन् । जङ्गली गधा (क्याङ) सम्बन्धी अध्ययन गरिरहेका एक्याप लोमान्थाङ कार्यालयका प्रमुख उमेश पौडेलले लोमान्थाङस्थित धालुङ र सेतारा उच्चलेकमा जङ्गली गधा क्याङ चर्दै गरिरहेको अवस्थामा भेटिएको बताउनुभयो ।

कोरलास्थित नेपाल—चीन सीमा क्षेत्रबाट फर्किंदै गरेको अवस्थामा धालुङ र सेतारा उच्चलेकमा जङ्गली गधाहरुको बथान चर्दै गरेको अवस्थामा देखिएको प्रमुख पौडेलले बताउनुभयो । आफूले लोमान्थाङको धालुङ उच्चलेकमा १०२ वटा र सोही स्थानको अर्को सेतारा उच्चलेकमा १४ वटा गरी ११६ वटा जति जङ्गली गधा (क्याङ) देखेको जानकारी दिनुभयो ।

उहाँका अनुसार जङ्गली गधाको बासस्थान हिमायन ट्रान्स हिमालयन (तिब्बत÷मुस्ताङ) क्षेत्रमा रैथान संयुक्त बासस्थान रहेको बताइन्छ । दुर्लभ स्तनधारी जङ्गली गधा (क्याङ)को मौसम अनुसार बासस्थान तय हुने प्रमुख पौडेलको भनाइ छ । हिउँदयामको आठ महिना तिब्बती पठारमा बर्खायाममा गर्मी सुरु हुँदा चार महिना उपल्लो मुस्ताङ क्षेत्रको उच्चलेकमा बासस्थान बनाउने गरेको प्रमुख पौडेलले बताउनुभयो ।

तिब्बतको पठारमा बढी समय बिताउने जङ्गली गधाहरु अप्रिल, मे र जुन महिनामा बासस्थान परिवर्तन गरी उपल्लो मुस्ताङका उच्चलेकमा प्रवेश गर्छन् । तिब्बत र मुस्ताङको सीमा क्षेत्रमा बस्ने जंगली गधाहरु बढी समय तिब्बती पठारमा बिताउँछन् । चीनसँग सिमाना जोडिएको लोमान्थाङ र लोघेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकाको सीमाक्षेत्रको चरन क्षेत्रमा मौसमअनुसार जङ्गली गधाको सङ्ख्या देखिने गरेको छ ।

यसअघि ‘क्यामेरा ट्यापिङ’ गरी प्राविधिक रुपमा जङ्गली गधाको सङ्ख्या यकिन गर्ने गरिएको भए पनि यति ठूलो सङ्ख्यामा पहिलो पटक देखिएको हो । यसअघि सन् २००४ मा गरिएको जङ्गल गधाको अध्ययनमा उपल्लो मुस्ताङमा ३७ वटा सङ्ख्या देखापरेका थिए । जलवायु परिवर्तनका कारण यस प्रकारका जङ्गली गधाहरु मौसमअनुसार तलमाथि गर्ने गर्छन । यो याममा उपल्लो मुस्ताङका सीमावर्ती उच्चलेकमा हरियो घाँस पलाइसकेकाले जङ्गली गधाहरु आहारको खोजीमा नेपाल प्रवेश गरेका हुन् ।

जङ्गली गधाको शरीर खैरो÷हरियो रातो र पेटतिरको भाग सेता रङ्ग हुन्छ । यसका खुट्टाहरु लामो लामो र सिधा उभिने शैलीको छिटो कुद्न सक्ने क्षमता राख्दछ । जङ्गली गधा एसियाकै सबैभन्दा ठूलो स्तनधारी प्राणी हो ।
समूहमा बस्ने, छिटो छिटो कुद्ने र सतर्क रहने जङ्गली गधाको मुख्य विशेषता हो । जङ्गली गधाका लागि जलवायु सङ्कट र मानव गतिविधि मुख्य चुनौतीका रुपमा लिने गरिएको छ ।

काठमाडौँ। वाग्मती प्रदेश सरकारले सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको बलेफी गाउँपालिका–५ मा ‘र्‍याफ्टिङ स्कुल’ स्थापना गर्ने भएको छ ।यसका लागि प्रदेश सरकारको संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालयबाट काम अघि बढेको सचिव दीपेन्द्र सुवेदीले राससलाई जानकारी दिनुभयो ।

यो स्कुलमा ‘रिभर गाइड’ तालिम लिन अन्तरराष्ट्रियस्तरबाट पनि प्रशिक्षार्थी आउने उहाँले बताउनुभयो । नेपालको भोटेकोशी र त्रिशूली नदी विश्वमै जलयात्राका लागि प्रसिद्ध छ ।

बागमती प्रदेशमा बग्ने त्रिशूली, नारायणी, भोटेकोशी, सुनकोशीजस्ता नदी र मकवानपुरको कुलेखानी ड्यामलाई जल पर्यटनको आकर्षक गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न लागिएको पनि मन्त्रालयले जनाएको छ ।

यसका लागि चालु आर्थिक वर्षमै बजेट विनियोजन गरी काम अघि बढेको छ । यी स्थलमा बर्सेनि साहसिक महोत्सव आयोजना गरी राष्ट्रिय, अन्तरराष्ट्रिय पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सकिने भएकाले यसतर्फ प्रदेश सरकारले काम सुरु गरेको हो ।