काठमाडौं । इलाम–२ मा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन फेरि एकपटक प्रतिष्ठाको लडाइँमा परिणत भएको छ ।

संविधानसभाका अध्यक्ष सुवासचन्द्र नेम्बाङको निधनपछि छोरा सुहाङ नेम्बाङलाई संसद् पठाएका मतदाता अब डेढ वर्ष नबित्दै फेरि मतदान गर्न बाध्य छन् ।

एमालेले यसपटक पनि सुहाङ नेम्बाङलाई नै उम्मेदवार बनाएको छ । कांग्रेसबाट भेषराज आचार्य उम्मेदवार छन्, जो सुहाङका बुबा सुवाससँग पटक–पटक झिनो मतान्तरले पराजित भएका थिए ।

यसपटक उनै भेषराज बुबासँग भएको हारको बदला छोरा सुहाङसँग लिन चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन् । यसले इलाम–२ मा चुनाव व्यक्तिगत प्रतिष्ठा र राजनीतिक विरासतको संघर्षमा परिणत भएको छ ।

यहाँ यसपटक १४ जना उम्मेदवार छन् । तर, निर्णायक भिडन्त एमाले र कांग्रेसबीच हुने लगभग निश्चित छ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी, नेकपा, श्रम संस्कृति पार्टीसहित अन्य साना दलको संगठनात्मक प्रभाव कमजोर देखिँदा मुख्य प्रतिस्पर्धा दुई ठूला दलमै सीमित हुने संकेत देखिएको छ ।

यसबीच उपनिर्वाचनमार्फत संसद् पुगेका सुहाङ दोस्रो जितको खोजीमा छन् । संगठन शक्ति, अघिल्लोपटक निर्वाचन क्षेत्रमा केन्द्र सरकारका मन्त्रालयहरूबाट पारेका केही विकासे योजना, बुबा सुवासको लोकप्रियता आफ्नो जितको प्रमुख आधार भएको सुहाङ बताउँछन् ।

उनले शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, सडक, पुल तथा स्थानीय उत्पादनमार्फत रोजगारी सिर्जनालाई मुख्य एजेन्डा बनाएका छन् ।

‘उनले नेपालवान एचडीसँग भने, ‘अघिल्लोपटक जसरी इलाम–२ का मतदाताहरूको माया पाएँ, यसपटक पनि पाउने विश्वास छ ।’

सुहाङको घोषणापत्र भने सार्वजनिक हुन बाँकी छ । किनभने पार्टी केन्द्रले नै घोषणापत्र सार्वजनिक गरिसकेको छैन ।

कांग्रेस उम्मेदवार आचार्य भने यसपटक परिणाम उल्टिने दाबी गर्छन् । विकास, सुशासन र सामाजिक न्यायलाई एजेन्डा बनाएका उनले आफू तीन दशकदेखि इलामको सामाजिक–राजनीतिक क्षेत्रमा सक्रिय रहेको दाबी गरे । ‘यसअघि जनादेश पाउन सकिनँ, तर यसपटक इलामे जनताले मलाई न्याय गर्ने विश्वास छ,’ उनले भने ।

रास्वपाका उम्मेदवार गोकुल राई सबैभन्दा कान्छा उम्मेदवार हुन् । परिवर्तनको एजेन्डासहित मैदानमा उत्रिएका उनले यसपटक उपनिर्वाचनभन्दा फरक नतिजा आउने दाबी गरेका छन् ।

तर, अघिल्लो नतिजाले रास्वपाको कमजोर सांगठनिक शक्ति देखाइसकेको छ । यहाँ नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका ओमबहादुर गुरुङ, श्रम संस्कृति पार्टीका सुदीप राईसहित १४ जना उम्मेदवार चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन् ।

इलाम–२ मा कुल एक लाख १९ हजार ४८९ मतदाता छन् । आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा उम्मेदवारहरू प्रचार–प्रसारमा सक्रिय बन्दै गएका छन् ।

निर्वाचन आचारसंहिताअनुसार फागुन ४ देखि खुला प्रचार सुरु भएसँगै इलाम–२ को चुनावी माहोल थप तातेको छ । अधिकांश उम्मेदवार घरदैलो अभियानमा व्यस्त छन् । मतदाता उम्मेदवारका प्रतिबद्धता सुन्दै उनीहरूका एजेन्डाको लेखाजोखा गरिरहेका छन् । तर, अधिकांश दलले औपचारिक घोषणापत्र र विस्तृत प्रतिबद्धता सार्वजनिक गरेका छैनन् ।

गत उपनिर्वाचनमा यसपटक पनि एमाले उम्मेदवार रहेका सुहाङले कांग्रेसका डम्बरबहादुर खड्कालाई ५ हजार ८३० मतान्तरले पराजित गरेका थिए । सुहाङले २७ हजार ७७२ मत पाउँदा खड्काले २१ हजार ९४२ मत प्राप्त गरेका थिए ।

त्यही उपनिर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवार डकेन्द्रसिंह थेगिम ११ हजार ४५७ मतसहित तेस्रो र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका मिलन लिम्बू ५ हजार ५० मतसहित चौथो भएका थिए ।

उपनिर्वाचनको समानुपातिक मततर्फ पनि इलाम–२ मा एमाले नै सबैभन्दा अगाडि छ । एमालेले २६ हजार ५६२ मत पाउँदा कांग्रेसले २२ हजार ३३३ मत पाएको थियो ।

यस्तै तत्कालीन नेकपा माओवादी केन्द्रले ५ हजार १५३, रास्वपाले ४ हजार ६८६ र मंगोल नेसनल अर्गनाइजेसनले १ हजार ६६१ समानुपातिक मत प्राप्त गरेका थिए ।