एजेन्सी।कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) सम्बन्धी उत्पादनको विश्वव्यापी माग तीव्र रूपमा बढ्दै जाँदा चीनको निर्यात उल्लेखनीय रूपमा विस्तार भएको छ। चीनको भन्सार प्रशासनका अनुसार जुन महिनामा चीनको निर्यात वार्षिक आधारमा २७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ, जुन मे महिनाको १९.४ प्रतिशत वृद्धिभन्दा उल्लेखनीय रूपमा बढी हो।

आयात पनि बलियो रहँदै जुनमा ३६ प्रतिशतले बढेको छ, जुन मे महिनाको २७.४ प्रतिशत वृद्धिको तुलनामा उच्च हो। विश्लेषकहरूका अनुसार इरानसँगको द्वन्द्वका कारण विश्व बजारमा ऊर्जा र कच्चा पदार्थको मूल्य बढेकाले आयातको लागतसमेत बढेको हो।

निर्यात र आयात दुवैमा भएको वृद्धिले चीनको व्यापार अधिशेषलाई पनि नयाँ उचाइमा पुर्‍याएको छ। जुन महिनामा चीनले एक खर्ब २५ अर्ब ६० करोड अमेरिकी डलर बराबरको व्यापार अधिशेष हासिल गरेको छ, जुन मे महिनाको एक खर्ब पाँच अर्ब ४० करोड डलरको तुलनामा उल्लेखनीय वृद्धि हो। यसले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा चीनको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता अझै बलियो रहेको संकेत गरेको विश्लेषण गरिएको छ।

अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार पछिल्लो वृद्धिको मुख्य कारण एआई प्रविधिको तीव्र विस्तार हो। क्यापिटल इकोनोमिक्सका चीन अर्थतन्त्र प्रमुख जुलियन इभान्स–प्रिचार्डका अनुसार एआई प्रणाली सञ्चालनका लागि आवश्यक सेमिकन्डक्टरको विश्वव्यापी माग बढेपछि त्यसको मूल्य पनि उकालो लागेको छ। यसले चीनका सेमिकन्डक्टर तथा प्रविधि उद्योगलाई प्रत्यक्ष लाभ पुगेको छ। उनका अनुसार प्रविधि क्षेत्रबाहेक अन्य चिनियाँ उत्पादनको अन्तर्राष्ट्रिय माग पनि सन्तोषजनक रूपमा कायम छ।

विशेषगरी विद्युतीय सवारीसाधन (इभी), सेमिकन्डक्टर, इलेक्ट्रोनिक उपकरण तथा अन्य उच्च प्रविधियुक्त सामग्रीको निर्यातमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। एआईसँग सम्बन्धित पूर्वाधार निर्माण विश्वभर तीव्र रूपमा अघि बढिरहेका कारण चीनका उद्योगहरूले उच्च प्रविधिका उपकरणको निर्यात बढाउन सफल भएका छन्। यसले लामो समयदेखि दबाबमा रहेको चीनको घरेलु अर्थतन्त्रलाई समेत राहत पुर्‍याएको विश्लेषण गरिएको छ।

चीनको रियल स्टेट क्षेत्र, निजी उपभोग र लगानी अपेक्षाकृत सुस्त रहे पनि निर्यात क्षेत्रको मजबुतीले समग्र अर्थतन्त्रलाई टेवा दिएको देखिएको छ। भन्सार विभागका अनुसार चालु वर्षको जनवरीदेखि जुनसम्म चीनको निर्यात वार्षिक आधारमा १७.६ प्रतिशतले बढेको छ भने आयात २६.६ प्रतिशतले विस्तार भएको छ।

चीनसँगको बढ्दो व्यापार असन्तुलनलाई लिएर अमेरिका र युरोपेली मुलुकहरूले चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका छन्। उच्च भन्सार महसुललगायतका व्यापारिक अवरोध पार गर्न चिनियाँ कम्पनीहरूले युरोपसहित अन्य देशमा उत्पादन केन्द्र विस्तार गरिरहेका छन्। साथै दक्षिणपूर्वी एसिया, ल्याटिन अमेरिका र अफ्रिकी बजारमा पनि चीनले आफ्नो निर्यात उल्लेखनीय रूपमा बढाएको छ।

जुन महिनामा दक्षिणपूर्वी एसियातर्फ चीनको निर्यात करिब ३५ प्रतिशतले बढेको छ भने युरोपेली सङ्घतर्फ १८ प्रतिशत र ल्याटिन अमेरिकातर्फ २८ प्रतिशतभन्दा बढी वृद्धि भएको छ। अमेरिकातर्फको निर्यात पनि वार्षिक आधारमा करिब १४ प्रतिशतले बढेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार गत वर्ष अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले लागू गरेको उच्च भन्सार महसुलपछि निर्यातमा आएको गिरावटका कारण यस वर्षको वृद्धि केही हदसम्म आधार प्रभाव (बेस इफेक्ट) को परिणाम पनि हो।

बीएनपी पारिबास सेक्युरिटिजका विश्लेषक वेई लीका अनुसार आगामी महिनाहरूमा चीनको निर्यात वृद्धि कायम रहने सम्भावना रहे पनि यसको गति क्रमशः केही सुस्त हुन सक्छ। उनका अनुसार विशेषगरी अटोमोबाइल, एआई उपकरण र सेमिकन्डक्टरको निर्यात विश्वव्यापी माग तथा विभिन्न देशले अपनाउने व्यापारिक र नियामकीय नीतिमा निर्भर रहनेछ।

यसैबीच चीनले बुधबार अप्रिल–जुन त्रैमासिक आर्थिक वृद्धिदर सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ। चिनियाँ नेतृत्वले यस वर्ष ४.५ देखि ५ प्रतिशतसम्म आर्थिक वृद्धि हासिल गर्ने लक्ष्य राखेको छ भने अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आइएमएफ) ले चीनको यस वर्षको आर्थिक वृद्धिदर ४.६ प्रतिशत रहने अनुमान सार्वजनिक गरेको छ।

यद्यपि सरकारले अटोमोबाइल र घरेलु उपकरणमा ‘ट्रेड–इन’ अनुदानजस्ता कार्यक्रममार्फत उपभोक्ता खर्च बढाउने प्रयास गरिरहेको भए पनि आर्थिक अनिश्चितताका कारण धेरै चिनियाँ उपभोक्ता अझै पनि महँगा वस्तु खरिदमा सतर्क देखिएका छन्।