काठमाडौं । पाकिस्तानको खैबर पख्तुनख्वा प्रान्तमा आपत्कालीन शासन लागू गरिएपछि जेलमा रहेका पूर्वप्रधानमन्त्री इमरान खानको पार्टी पाकिस्तान तहरीक–ए–इन्साफ (पीटीआई) का २७८ सदस्यलाई प्रहरीले हिरासतमा लिएको छ ।

खानको रिहाइको माग गर्दै भएको सरकारविरोधी प्रदर्शनपछि प्रान्तमा राजनीतिक तनाव थप चुलिएको हो ।

दुई प्रहरी अधिकारीका अनुसार आइतबारदेखि पीटीआईका नेता तथा कार्यकर्तालाई नियन्त्रणमा लिन थालिएको हो । नाम सार्वजनिक नगर्ने सर्तमा उनीहरूले प्रदर्शनपछि प्रान्तीय सुरक्षा व्यवस्थामा कडाइ गरिएको र पार्टीका सदस्यहरूलाई हिरासतमा राखिएको जानकारी दिएका छन् ।

खानका समर्थकहरूले उनको रिहाइको मागसँगै देशको कमजोर आर्थिक अवस्थाप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै सरकारविरुद्ध प्रदर्शन गरिरहेका छन् । हजारौँ समर्थक खैबर पख्तुनख्वामा पदयात्रासहित विरोध कार्यक्रममा सहभागी भइरहेका बेला सरकारले प्रान्तमा आपत्कालीन शासन लागू गर्ने निर्णय गरेको हो ।

राजनीतिक विरोध चर्किरहेका बेला खैबर पख्तुनख्वामा सुरक्षा चुनौतीसमेत बढिरहेको छ । विशेषगरी अफगानिस्तानसँग जोडिएको सीमावर्ती क्षेत्रमा आतङ्कवादी हिंसाका घटना बढेको भन्दै पाकिस्तानी अधिकारीहरूले चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका छन् । सङ्घीय सरकारले प्रान्तीय प्रशासनले सुरक्षा चुनौती नियन्त्रण गर्न प्रभावकारी काम गर्न नसकेको आरोप लगाएको छ ।

पीटीआईले खैबर पख्तुनख्वाका मुख्यमन्त्री सोहेल अफ्रिदीलाई पनि पक्राउ गरिएको जनाएको छ । राष्ट्रपतिले असाधारण संवैधानिक उपाय घोषणा गरेको केही घण्टापछि उनलाई नियन्त्रणमा लिइएको पार्टीको दाबी छ ।

एक प्रशासनिक अधिकारीका अनुसार अफ्रिदीलाई सुरुमा उनको आधिकारिक निवासमा ‘सुरक्षात्मक हिरासत’ मा राखिएको थियो । त्यसपछि उनलाई अर्को स्थानमा सारिएको बताइए पनि ती अधिकारीले मुख्यमन्त्रीलाई कहाँ लगिएको हो भन्ने खुलाउन अस्वीकार गरेका छन् ।

मुख्यमन्त्री नै नियन्त्रणमा परेको घटनाले प्रान्तको राजनीतिक अवस्थालाई थप संवेदनशील बनाएको छ । पीटीआईको बलियो जनाधार रहेको खैबर पख्तुनख्वामा पार्टी नेतृत्वको प्रान्तीय सरकार र सङ्घीय सरकारबीचको टकराव अब संवैधानिक विवादका रूपमा समेत अघि बढेको छ ।

पाकिस्तानको सङ्घीय सरकारले सुरक्षा अवस्थामा सुधार नआएसम्म प्रान्तीय प्रशासनले प्रभावकारी रूपमा काम गर्न नसक्ने जनाएको छ । आतङ्कवादी गतिविधि नियन्त्रण गर्न प्रान्तीय नेतृत्व असफल भएको आरोप लगाउँदै उसले आपत्कालीन शासन आवश्यक भएको दाबी गरेको छ ।

तर, पीटीआईले सरकारको कदमलाई अस्वीकार गरेको छ । पार्टीले असाधारण संवैधानिक उपायको विरोध गर्दै यसलाई अलोकतान्त्रिक कदम र सङ्घीय सरकारद्वारा प्रान्तीय सत्ता नियन्त्रणमा लिने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरेको छ । यसरी सङ्घीय सरकार र पीटीआईबीचको विवाद सुरक्षा व्यवस्थापनको विषयबाट राजनीतिक अधिकार र संवैधानिक प्रक्रियासम्म फैलिएको छ ।

पाकिस्तानका पूर्वप्रधानमन्त्री इमरान खान सन् २०२३ अगस्टदेखि जेलमा छन् । पूर्वक्रिकेट खेलाडीसमेत रहेका खानको राजनीतिक यात्रा पछिल्ला वर्षमा कानुनी विवाद, विरोध प्रदर्शन र सरकारसँगको संघर्षले प्रभावित हुँदै आएको छ ।

सन् २०२३ मेमा सरकार तथा सैन्य प्रतिष्ठानको विरोधमा भएका हिंसात्मक प्रदर्शनपछि खानले भ्रष्टाचार र हिंसा भड्काएको लगायतका आरोप सामना गरिरहेका छन् । ती घटनापछि उनका समर्थक र सुरक्षा निकायबीच तनाव बढेको थियो । खानको गिरफ्तारी र उनीविरुद्धका कानुनी कारबाहीले पाकिस्तानी राजनीतिमा लामो समयदेखि विवाद सिर्जना गर्दै आएको छ ।

खान र उनको कानुनी टोलीले भने आफूमाथिका आरोप अस्वीकार गर्दै ती राजनीतिक प्रतिशोधबाट प्रेरित भएको दाबी गर्दै आएका छन् । पीटीआईले पनि खानलाई जेलमा राखिएको र उनका समर्थकविरुद्ध कारबाही गरिएको विषयलाई राजनीतिक दमनका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ ।

खैबर पख्तुनख्वामा आपत्कालीन शासन लागू गर्ने निर्णयले पाकिस्तानमा सुरक्षा र राजनीतिक अधिकारबीचको बहसलाई फेरि सतहमा ल्याएको छ । सङ्घीय सरकारको तर्क आतङ्कवादी गतिविधि नियन्त्रण र प्रशासनिक प्रभावकारितामा केन्द्रित छ भने पीटीआईले निर्वाचित प्रान्तीय नेतृत्वलाई कमजोर बनाउने प्रयास भएको आरोप लगाएको छ ।