सन् २०२६ को कोरियाली बजेटः एआई प्रविधिमा ५० अर्ब डलरभन्दा बढी लगानी


दक्षिण कोरियाका नयाँ राष्ट्रपति ली जे–म्युंगको नेतृत्वमा गठित सरकारले सन् २०२६ का लागि भविष्यमुखी तथा प्रविधिमैत्री विस्तारमुखी बजेट प्रस्ताव गरेको छ । उक्त बजेट कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र अनुसन्धान तथा विकास क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिने गरी तयार गरिएको हो ।
राष्ट्रपति लीले शुक्रबार मन्त्रिपरिषद्को बैठकको अध्यक्षता गर्दै आफ्नो सरकारको पहिलो पूर्ण वार्षिक बजेट स्वीकृत गरे,जसअन्तर्गत सन् २०२६ का लागि कुल ७२८ ट्रिलियन वोन (५२४.२ अर्ब अमेरिकी डलर) खँँर्च प्रस्ताव गरिएको छ । यो रकम अघिल्लो वर्षको तुलनामा ८.१ प्रतिशतले वृद्धि भएको हो ।
यदि यो बजेट कोरियाली संसदबाट पारित भयो भने, २०२६ को खँर्च वृद्धिदर अघिल्ला वर्षहरूभन्दा धेरै हुनेछ । सन् २०२५ मा यो वृद्धिदर २.५ प्रतिशत, २०२४ मा २.८ प्रतिशत र २०२३ मा ५.१ प्रतिशत मात्र थियो ।
राष्ट्रपति लीले देशको दीर्घकालीन आर्थिक वृद्धिका लागि एआई, नवीकरणीय ऊर्जा, जैविक चिकित्सा, रक्षा उद्योग र आधुनिक उत्पादन प्रणालीजस्ता क्षेत्रमा लगानी विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै आएका छन् ।
यस क्रममा, सन् २०२६ का लागि अनुसन्धान तथा विकासको लागि ३५.३ ट्रिलियन वोन (२५.४ अर्ब डलर) छुट्याइएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १९.३ प्रतिशतले बढी हो । यो वृद्धि दक्षिण कोरियाको आधुनिक इतिहासमै सबैभन्दा तीव्र मानिएको छ ।
‘अत्याधुनिक प्रविधिद्वारा प्रेरित नवप्रवर्तनशील अर्थतन्त्र’ निर्माण गर्ने उद्देश्यले ७२ ट्रिलियन वोन (५१.९ अर्ब डलर) बजेट छुट्याइएको छ, जुन गत वर्षको तुलनामा ४१ प्रतिशतले बढी हो ।
त्यसमध्ये, १०.१ ट्रिलियन वोन (७.३ अर्ब डलर) शारीरिक एआईजस्तै एआई रोबोट, एआई सवारीसाधन, एआई जहाज, एआई चिप्स, एआई कारखाना र एआई घरेलु उपकरण विकासका लागि छुट्याइएको छ । बाँकी ४४.३ ट्रिलियन वोन (३१.९ अर्ब डलर) भविष्यका विकास क्षेत्रमा प्रविधि विकास र लगानी कोष निर्माणमा प्रयोग गरिनेछ ।
राष्ट्रपति लीले अब दक्षिण कोरियालाई ‘तीव्र अनुयायी’ बाट ‘प्रथम प्रवर्तक’ रणनीतिमा रूपान्तरण गर्दै विश्वका शीर्ष तीन एआई शक्ति राष्ट्रहरूमा समावेश गर्ने अठोट व्यक्त गरेका छन् ।
ऊर्जा, उद्योग तथा मध्यम आकारका उद्यमहरूको लागि बजेट १४.७ प्रतिशतले बढाएर ३२.३ ट्रिलियन वोन(२३.३ अर्ब डलर) पु¥याइएको छ, जसले अमेरिका–दक्षिण कोरिया भन्सार वार्तापछि उत्पन्न कार्यहरूको निरन्तरता र नवीकरणीय ऊर्जा रूपान्तरणलाई सहयोग पु¥याउनेछ ।
सन् २०२६ को लागि रक्षा खर्च ८.२ प्रतिशतले बढाएर ६६.३ ट्रिलियन वोन (४७.७ अर्ब डलर) बनाइएको छ, भने स्वास्थ्य, सामाजिक सुरक्षा र रोजगारीको लागि छुट्याइएको बजेट पनि ८.२ प्रतिशतले वृद्धि भएर २६९.१ ट्रिलियन वोन (१९३.८ अर्ब डलर) पुगेको छ ।
पर्यावरण तथा संस्कृति, खेलकुद र पर्यटनका लागि क्रमशः ७.७ र ८.८ प्रतिशत बजेट वृद्धिको प्रस्ताव गरिएको छ ।
कुल राजस्व (कर र गैरकर स्रोतहरूबाट)६७४.२ ट्रिलियन वोन (४८५.५ अर्ब डलर) रहने अनुमान गरिएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३.५ प्रतिशतले बढी हो ।
सामाजिक सुरक्षा कोषलाई बाहिर राखेर अनुमान गरिएको वित्तीय घाटाको अनुपात सन् २०२६ मा देशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को ४.० प्रतिशत पुग्नेछ, जुन यस वर्षको २.८ प्रतिशतभन्दा बढी हो ।
केन्द्रीय सरकारको ऋण–जीडीपी अनुपात यस वर्षको ४८.१ प्रतिशतबाट बढेर २०२६ मा ५१.६ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।