काठमाडौं । राजधानीको मुटुमा अवस्थित ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको टुँडिखेललाई थप हराभरा, आकर्षक र वातावरणमैत्री बनाउने उद्देश्यका साथ दुबो रोप्ने कार्य तीव्र गतिमा अघि बढाइएको छ। ‘टुँडिखेल हरियाली कार्यक्रम’ अन्तर्गत सञ्चालन भइरहेको अभियानमार्फत खुला क्षेत्रको संरक्षण, सौन्दर्यीकरण तथा वातावरणीय सन्तुलन कायम गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

काठमाडौं महानगरपालिका, सम्बन्धित सरकारी निकाय तथा विभिन्न सरोकारवाला संस्थाहरूको समन्वयमा सञ्चालन भइरहेको उक्त अभियानअन्तर्गत टुँडिखेलका विभिन्न भागमा व्यवस्थित रूपमा दुबो रोप्ने, माटो व्यवस्थापन गर्ने तथा हरियाली संरक्षणका कामहरू भइरहेको जनाइएको छ। पछिल्ला दिनहरूमा दैनिक रूपमा कामदार परिचालन गरी हरियाली विस्तारको कामलाई तीव्रता दिइएको छ।

टुँडिखेल काठमाडौं उपत्यकाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण खुला सार्वजनिक क्षेत्रमध्ये एक हो। ऐतिहासिक रूपमा सैनिक परेड, राष्ट्रिय दिवसका विशेष समारोह तथा विभिन्न सार्वजनिक कार्यक्रमहरूको केन्द्रका रूपमा परिचित रहेको यो क्षेत्र नागरिकहरूको दैनिक जीवनसँग पनि घनिष्ठ रूपमा जोडिएको छ। यहाँ बिहान–बेलुका व्यायाम गर्ने, हिँडडुल गर्ने, खेलकुद गतिविधिमा सहभागी हुने तथा मनोरञ्जनका लागि आउने सर्वसाधारणको उल्लेख्य उपस्थिति रहने गर्दछ।

पछिल्ला वर्षहरूमा टुँडिखेलको संरक्षण र यसको मौलिक स्वरूप जोगाउने विषय सार्वजनिक बहसको केन्द्रमा रहँदै आएको छ। खुला क्षेत्र क्रमशः साँघुरिँदै गएको, हरियाली घट्दै गएको तथा अव्यवस्थित प्रयोग बढेको भन्दै विभिन्न नागरिक अभियान, सम्पदा संरक्षणकर्मी तथा वातावरणविद्हरूले निरन्तर चासो व्यक्त गर्दै आएका छन्। यिनै चिन्तालाई सम्बोधन गर्दै टुँडिखेलको हरियाली पुनर्स्थापना तथा सौन्दर्य अभिवृद्धिका कार्यक्रम अघि बढाइएको हो।

सम्बन्धित निकायका अनुसार दुबो रोपिएपछि धुलो नियन्त्रणमा सहयोग पुग्नुका साथै वर्षायाममा माटो कटान कम हुने, वातावरणीय गुणस्तर सुधार हुने तथा खुला क्षेत्र थप व्यवस्थित देखिने अपेक्षा गरिएको छ। हरियाली विस्तारले टुँडिखेलको प्राकृतिक सौन्दर्य बढाउनुका साथै शहरी वातावरणलाई स्वस्थ र स्वच्छ बनाउन समेत योगदान पुग्ने विश्वास गरिएको छ।

अभियानअन्तर्गत दुबो रोप्ने कार्यसँगै सरसफाइ, वृक्षारोपण, हरियाली संरक्षण तथा खुला क्षेत्रको दीर्घकालीन व्यवस्थापनका विषयमा पनि विशेष ध्यान दिइएको जनाइएको छ। महानगरपालिकाले टुँडिखेललाई भविष्यमा नागरिकमैत्री, पर्यावरणमैत्री तथा सांस्कृतिक गतिविधिका लागि उपयुक्त सार्वजनिक स्थलका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

सरोकारवालाहरूले टुँडिखेल केवल खुला मैदान मात्र नभई काठमाडौंको ऐतिहासिक पहिचान, सांस्कृतिक विरासत र सार्वजनिक जीवनको महत्वपूर्ण हिस्सा भएकाले यसको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा सबै पक्षको साझा जिम्मेवारी रहने बताएका छन्।