काठमाडौं । डिजिटल युगमा व्यक्तिगत तथा व्यावसायिक फाइलहरूको सुरक्षा झन् संवेदनशील विषय बन्दै गएको छ।

क्लाउड सेवामा मात्र होइन, कम्प्युटर, एक्स्टर्नल ड्राइभ र अन्य उपकरणमा रहेका डाटालाई सुरक्षित राख्न पनि प्रभावकारी उपाय आवश्यक हुन्छ। यही आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्ने उपकरणमध्ये ‘क्रिप्टोमिटर’ एक लोकप्रिय विकल्पका रूपमा देखिएको छ।

क्रिप्टोमिटरले फाइलहरूलाई बलियो इन्क्रिप्सन प्रविधिमार्फत सुरक्षित बनाउँछ। यसले प्रयोगकर्ताका डाटा कम्प्युटरमै मात्र नभई गुगल ड्राइभ, ड्रपबक्स वा माइक्रोसफ्ट वनड्राइभ जस्ता क्लाउड सेवामा राखिएका सामग्रीलाई समेत सुरक्षित बनाउन सहयोग गर्छ।

यस एपको प्रमुख विशेषता ‘भल्ट’ प्रणाली हो। प्रयोगकर्ताले बनाएको भल्टभित्र राखिएका सबै फाइल स्वतः इन्क्रिप्ट हुन्छन्। सही पासवर्ड वा कुञ्जी बिना ती फाइल खोल्न वा पढ्न सकिँदैन, जसले अनधिकृत पहुँच भए पनि डाटाको सुरक्षा सुनिश्चित गर्छ।

क्रिप्टोमिटरलाई प्रयोग गर्न उच्च प्राविधिक ज्ञान आवश्यक पर्दैन। यो साधारण प्रयोगकर्तालाई ध्यानमा राखेर डिजाइन गरिएको डेस्कटप एप हो, जसमा ड्र्याग–एन्ड–ड्रपमार्फत फाइल राखेर सजिलै इन्क्रिप्ट गर्न सकिन्छ। जटिल कमान्ड प्रयोग नगरी पनि यसलाई सहज रूपमा चलाउन सकिने यसको विशेषता हो।

यो उपकरण विशेषगरी करसम्बन्धी कागजात, परिचयपत्रका स्क्यान, कार्यालयका गोप्य फाइल, व्यक्तिगत नोट तथा ब्याकअप डेटा सुरक्षित राख्न उपयोगी मानिन्छ। क्लाउडसँग सिङ्क भएका फोल्डरमा समेत फाइल इन्क्रिप्टेड अवस्थामा रहने भएकाले पासवर्ड बिना तिनलाई पहुँच गर्न सम्भव हुँदैन।

क्रिप्टोमिटरको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष यसको खुला स्रोत (ओपन सोर्स) संरचना हो। यसको कोड सार्वजनिक भएकाले सुरक्षा विज्ञ तथा प्रयोगकर्ताले प्रणालीको कार्यप्रणाली परीक्षण गर्न सक्छन्। यही पारदर्शिताका कारण यसलाई विश्वसनीय सुरक्षा समाधानका रूपमा लिइन्छ।

समग्रमा, संवेदनशील डाटा सुरक्षा आवश्यक भएका प्रयोगकर्ताका लागि क्रिप्टोमिटरले सरल तर प्रभावकारी इन्क्रिप्सन समाधान प्रदान गर्ने देखिन्छ।