काठमाडौं। नेपालको पहिलो सडक सुरुङमार्गका रूपमा निर्माण गरिएको नागढुंगा-सिस्नेखोला सुरुङमार्ग आजदेखि औपचारिक रूपमा सञ्चालनमा आएको छ। पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्साल, नेपालस्थित जापानी राजदूत मायदा तोरु र जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) का अध्यक्ष डा. तानाका अकिहिकोले संयुक्त रूपमा सुरुङमार्गको उद्घाटन गरेका हुन्।

काठमाडौँको चन्द्रागिरी नगरपालिका–१ दहचोक टोटीपाखाबाट सुरु भएर धादिङको धुनिबेँसी नगरपालिका–स्थित सिस्नेखोलासम्म जोडिएको यो सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आएपछि नागढुंगा खण्डको लामो जाम, उकालो र घुमाउरो सडकको समस्या उल्लेखनीय रूपमा कम हुने अपेक्षा गरिएको छ। सुरुङमार्ग प्रयोग गर्दा यात्रुको करिब एक घण्टा समय बचत हुने र इन्धन खपतसमेत घट्ने सरकारी विश्वास छ।

आयोजनाका उपनिर्देशक सञ्जय पन्थीका अनुसार सुरुवाती चरणमा एम्बुलेन्स, सुरक्षा निकायका सवारीसाधन तथा अन्य अत्यावश्यक सेवाका सवारीलाई मात्र सुरुङमार्ग प्रयोग गर्न दिइनेछ। केही दिनसम्म सुरक्षा प्रणाली, ट्राफिक व्यवस्थापन र सञ्चालन प्रणालीको परीक्षण गरिने भएकाले यो अवधिमा सर्वसाधारणका सबै सवारीलाई प्रवेश दिइने छैन। परीक्षण अवधिभर सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीसाधनबाट कुनै शुल्क पनि नलिइने जनाइएको छ।

परीक्षण सफल भएपछि सबै वर्गका अनुमति प्राप्त सवारीसाधनलाई सुरुङमार्ग खुला गरिनेछ। त्यसपछि सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीले निर्धारित शुल्क तिर्नुपर्नेछ। सडक विभागका अनुसार कार तथा भ्यानले काठमाडौँ प्रवेश गर्दा ६५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ६० रुपैयाँ शुल्क तिर्नुपर्नेछ। मिनीबस, ट्रक र टिपरका लागि काठमाडौँतर्फ आउँदा ११५ रुपैयाँ तथा बाहिरिँदा ८० रुपैयाँ शुल्क तोकिएको छ। ठूला बस र ट्रकले काठमाडौँ प्रवेश गर्दा २६० रुपैयाँ र बाहिरिँदा २०० रुपैयाँ तिर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

सुरुङमार्गमा भने सबै प्रकारका सवारी सञ्चालन गर्न पाइने छैन। पैदलयात्री, मोटरसाइकल, स्कुटर, तीनपाङ्ग्रे सवारी, साथै पेट्रोल, डिजेल, ग्यासजस्ता प्रज्ज्वलनशील पदार्थ तथा विस्फोटक सामग्री बोकेका सवारीसाधनलाई सुरुङमार्ग प्रवेशमा रोक लगाइएको छ।

कुल २ हजार ६ सय ८८ मिटर लामो यस आयोजनामा मुख्य सुरुङ र उद्धार सुरुङ गरी दुई वटा सुरुङ निर्माण गरिएका छन्। मुख्य सुरुङबाट नियमित सवारी सञ्चालन हुनेछ भने आकस्मिक उद्धार तथा आपत्कालीन अवस्थाका लागि छुट्टै उद्धार सुरुङ तयार गरिएको छ।

आयोजनाका परामर्शदाता संस्था निप्पन कोइका इन्जिनियर रमेशप्रसाद कोइरालाका अनुसार सुरुङमार्गमा अत्याधुनिक सुरक्षा प्रणाली जडान गरिएको छ। सिसीटिभी निगरानी, आकस्मिक उद्धार प्रणाली, दमकल सेवा, सञ्चार सुविधा, अक्सिजन आपूर्ति तथा अन्य आवश्यक सुरक्षा संयन्त्र चौबीसै घण्टा सञ्चालनमा रहनेछन्। सुरुङमार्गको सञ्चालन र व्यवस्थापनका लागि आवश्यक प्राविधिक जनशक्ति तथा सुरक्षाकर्मीसमेत परिचालन भइसकेका छन्। साथै, सवारीसाधनले विद्युतीय माध्यमबाट शुल्क तिर्न सक्ने व्यवस्था मिलाइएको छ।

नागढुंगा-सिस्नेखोला सुरुङमार्ग जापान सरकारको करिब २१ अर्ब रुपैयाँ बराबरको सहुलियतपूर्ण ऋण र नेपाल सरकारको करिब ६ अर्ब रुपैयाँ लगानीमा निर्माण गरिएको हो। जापानको हाज्मा एन्डो कर्पोरेसनले निर्माण गरेको यो आयोजना सुरुमा ४२ महिनाभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको भए पनि कोभिड–१९ महामारी, प्राविधिक चुनौती र अन्य कारणले निर्माण अवधि लम्बिएको थियो। सुरुङमार्गको शिलान्यास तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले गरेका थिए भने मुख्य सुरुङको ‘ब्रेकथ्रु’ तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले गरेका थिए।

यता, सुरुङमार्ग उद्घाटन हुनुअघि भने केही स्थानीयले विभिन्न माग राख्दै विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। नागढुंगा सुरुङमार्ग पीडित संघर्ष समितिको नेतृत्वमा भएको प्रदर्शनमा सहभागीहरूले सुरुङमार्गसँगै निर्माण गरिनुपर्ने आकाशेपुल तत्काल बनाउन, सडक पेटी फराकिलो बनाउन, आयोजनाबाट प्रभावित स्थानीयलाई रोजगारी सुनिश्चित गर्न, जेब्रा क्रसिङ र ट्राफिक लाइटको व्यवस्था गर्न तथा फ्लाइओभरको नाम ‘किसिपिँडी फ्लाइओभर’ राख्नुपर्ने माग अघि सारे।

प्रदर्शनका क्रममा सुरक्षाकर्मीको बाक्लो उपस्थिति रहेको थियो। प्रदर्शनकारीहरूले मुख्य सडक अवरुद्ध गर्ने प्रयास गरेपछि प्रहरीले उनीहरूलाई सडकबाट हटाएको थियो। स्थानीयले भने आफ्ना माग तत्काल सम्बोधन गर्न सरकार र सम्बन्धित निकायसँग आग्रह गरेका छन्।