पश्चिम नवलपरासी। नारायणी नदीमा पानीको बहाव बढेसँगै डुबान र कटानको जोखिम बढेपछि पश्चिम नवलपरासीको सुस्तामा स्थानीयवासी र सुरक्षाकर्मी अस्थायी तटबन्ध निर्माणमा जुटेका छन्।

सुस्ता गाउँपालिका–५ स्थित थारुटोलदेखि सीमास्थलका रूपमा चिनिने सिमलको रुख आसपासको नदी किनारमा बुधबारदेखि स्थानीय, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीको संयुक्त टोलीले चौबिसै घण्टा काम गरिरहेको छ। नदीको बहाव बस्तीमा पस्न नदिन बोरामा बालुवा तथा माटो भरेर नाइलनको डोरीले बाँध्दै अस्थायी बाँध निर्माण भइरहेको हो।

सुस्ता बचाउ अभियानका प्रवक्ता रविन्द्र जैसवालका अनुसार तत्काल गाउँलाई डुबान र नदी कटानबाट जोगाउनु नै स्थानीयको पहिलो प्राथमिकता बनेको छ। स्थायी संरचना निर्माण हुन नसकेको अवस्थामा स्थानीय श्रम र उपलब्ध स्रोतसाधन परिचालन गरेर अस्थायी संरक्षणको काम अघि बढाइएको उनले बताए।

‘अहिले हाम्रो पहिलो प्राथमिकता गाउँलाई डुबान र नदी कटानबाट जोगाउनु हो,’ जैसवालले भने, ‘स्थायी समाधान नहुँदासम्म स्थानीयकै श्रम र उपलब्ध साधन प्रयोग गरेर अस्थायी बाँध निर्माण गरिरहेका छौँ।’

सुस्तामा यसअघि स्थानीयले निर्माण गरेको अस्थायी तटबन्ध भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी)ले भत्काइदिएको आरोप सार्वजनिक भएपछि नदी कटान र सीमा क्षेत्रको समस्या थप चर्चामा आएको थियो। त्यसपछि स्थानीय प्रशासन तथा सम्बन्धित निकायबीच छलफल भएपछि तत्कालका लागि अस्थायी तटबन्ध निर्माणलाई अघि बढाइएको हो।

यसअघि नारायणी सिँचाइ तथा जल उत्पन्न प्रकोप व्यवस्थापन आयोजना, भरतपुरले ठेक्का प्रक्रियामार्फत स्थायी तटबन्ध निर्माणको तयारी गरेको थियो। तर सीमावर्ती क्षेत्रमा निर्माणका लागि माथिल्लो तहबाट स्वीकृति आवश्यक पर्ने भारतीय पक्षको भनाइपछि काम अघि बढ्न नसकेको स्थानीयको दाबी छ।

स्थायी तटबन्ध निर्माणमा अन्योल भएपछि अहिले अस्थायी संरचनामार्फत बस्ती जोगाउने प्रयास भइरहेको छ। नारायणी सिँचाइ तथा नेपाल गण्डक पश्चिम नहर सिँचाइ व्यवस्थापन कार्यालयले अस्थायी तटबन्ध निर्माणका लागि बोरा र नाइलनको डोरी उपलब्ध गराएको छ। स्थानीयले सरकारी निकायबाट प्राप्त सामग्रीसँगै आफ्नै स्रोतबाट समेत बोरा, बालुवा र डोरी जुटाएर कामलाई तीव्रता दिएका छन्।

नदीको बहाव अझ बढ्न सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै तटबन्ध निर्माणलाई निरन्तरता दिइएको जैसवालले बताए। आवश्यक परे थप जनशक्ति र सामग्री परिचालन गरेर बस्तीलाई सुरक्षित राख्ने तयारी भइरहेको उनको भनाइ छ।

सुस्ता क्षेत्रमा हरेक वर्ष वर्षायाममा नारायणी नदीको कटान र डुबानको समस्या दोहोरिँदै आएको छ। तत्कालका लागि अस्थायी तटबन्धले जोखिम कम गर्न सहयोग गरे पनि दीर्घकालीन समाधानका लागि स्थायी तटबन्ध निर्माण आवश्यक रहेको स्थानीयको भनाइ छ।

स्थानीयवासीले सीमावर्ती क्षेत्रमा देखिएको प्राविधिक तथा प्रशासनिक जटिलता समाधान गरी नेपाल र भारतका सम्बन्धित निकायबीच समन्वय बढाउन सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।

उनीहरूले हरेक वर्ष अस्थायी संरचना निर्माण गरेर जोखिम टार्नेभन्दा दीर्घकालीन तटबन्ध निर्माणलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउन माग गरेका छन्।

तस्वीरहरू: