काठमाडौं । न्यूनतम पारिश्रमिक वृद्धिको माग गर्दै बंगलादेशका कपडा उद्योगका श्रमिकहरूले आन्दोलन चर्काएपछि औद्योगिक क्षेत्र अस्तव्यस्त बनेको छ । आन्दोलनका कारण २०० भन्दा बढी कारखानाको उत्पादन ठप्प भएको छ भने केही उद्योग अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिएका छन् ।

बिहीबार गाजीपुर, आशुलिया र सावरलगायत प्रमुख औद्योगिक क्षेत्रमा श्रमिकहरूले काम छाडेर प्रदर्शन गरेका थिए । आशुलियामा मात्रै १५० भन्दा बढी कारखानाले बिदा घोषणा गरेका छन् । प्रदर्शनका क्रममा प्रहरी र श्रमिकबीच झडप हुँदा कम्तीमा ५० जना घाइते भएको स्थानीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।

आन्दोलनरत श्रमिकहरूले हाल कायम मासिक न्यूनतम पारिश्रमिक १२ हजार ५०० टाकाबाट बढाएर कम्तीमा ३० हजार टाका पुर्‍याउन माग गरेका छन् । श्रमिक प्रतिनिधिले भने तलब बोर्डसमक्ष ३२ हजार टाकाको नयाँ न्यूनतम पारिश्रमिक प्रस्ताव गरेका छन् । यो हालको न्यूनतम पारिश्रमिकभन्दा १५६ प्रतिशत बढी हो ।

त्यस्तै, बंगलादेशको तयारी पोशाक उद्योग देशको अर्थतन्त्रको प्रमुख आधार हो । यस क्षेत्रमा ४० लाखभन्दा बढी श्रमिक कार्यरत छन् । उद्योगले वार्षिक करिब ४० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको निर्यात आम्दानी गर्दै आएको छ । कुल निर्यात आम्दानीमा यसको हिस्सा ८० प्रतिशतभन्दा बढी छ ।

श्रमिकहरूको माग सम्बोधन गर्न सरकारले न्यूनतम पारिश्रमिक बोर्ड गठन गरेको छ । बोर्डले नयाँ पारिश्रमिक संरचना डिसेम्बरभित्र टुंग्याएर जनवरीदेखि कार्यान्वयन गर्ने तयारी गरेको छ । तर, तलब वृद्धिको प्रस्ताव र कार्यान्वयन प्रक्रिया टुंगो नलाग्दा आन्दोलन मत्थर हुन सकेको छैन ।

नोभेम्बर १६ मा बोर्डको तेस्रो बैठक बस्ने तय भएको छ । उक्त बैठकमा उद्योग सञ्चालकका प्रतिनिधिले आफ्नो पारिश्रमिक प्रस्ताव पेस गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । श्रमिक प्रतिनिधिले भने ३२ हजार टाकाको न्यूनतम तलब प्रस्ताव यसअघि नै बोर्डमा बुझाइसकेका छन् ।

यसैबीच, आन्दोलन नियन्त्रणमा नआए उद्योगहरू अनिश्चितकालका लागि बन्द गर्ने चेतावनी उद्योग सञ्चालकहरूले दिएका छन् । बंगलादेश गार्मेन्ट म्यानुफ्याक्चरर्स एन्ड एक्सपोर्टर्स एसोसिएसन (बीजीएमईए) का अध्यक्ष महमुद हसन खानले श्रमिक आन्दोलन जारी रहे श्रम ऐनको दफा १३(१) लागू गरेर उद्योग बन्द गर्न बाध्य हुने बताएका छन् ।

उक्त कानुनी व्यवस्थाअनुसार काम गर्न नसक्ने अवस्था आए उद्योग बन्द गर्न र बन्द अवधिको पारिश्रमिक रोक्न सकिन्छ । यही व्यवस्थाअन्तर्गत नौवटा कपडा कारखाना अनिश्चितकालका लागि बन्द गरिसकिएको छ । यसबाट करिब २० हजार श्रमिक प्रभावित भएका छन् ।

बीजीएमईएका अनुसार बिहीबारसम्म आशुलिया, सावर र गाजीपुरका २०४ कारखानामा उत्पादन प्रभावित भएको थियो । निरन्तरको आन्दोलनले निर्यातका अर्डर, आपूर्ति शृङ्खला र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बंगलादेशको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमतासमेत प्रभावित हुन सक्ने उद्योग सञ्चालकहरूको चिन्ता छ ।

साथै, तलब वृद्धिको माग, उद्योग सञ्चालकको दबाब र श्रमिकमाथि प्रहरीको हस्तक्षेपका कारण बंगलादेशको तयारी पोशाक उद्योग अहिले गम्भीर संकटमा परेको छ ।