काठमाडौं। विश्वकै अग्रणी प्रविधि कम्पनी एप्पलले आफ्ना उत्पादनहरूको मूल्य बढाउन सक्ने संकेत दिएको छ। कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत टिम कुकले मेमोरी चिपको लागत असामान्य रूपमा बढेकाले उत्पादन मूल्य समायोजन अपरिहार्य बन्दै गएको बताएका छन्।

यसले आगामी महिनाहरूमा स्मार्टफोन, कम्प्युटर तथा अन्य इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूको मूल्यमा व्यापक प्रभाव पर्न सक्ने देखिएको छ।

वाल स्ट्रिट जर्नलसँगको अन्तर्वार्तामा कुकले पछिल्लो समय सेमीकन्डक्टर तथा मेमोरी चिप उद्योगमा देखिएको मूल्यवृद्धिले एप्पलमात्र नभई सम्पूर्ण प्रविधि उद्योगलाई दबाबमा पारेको बताए। उनका अनुसार कम्पनीले उपभोक्तामाथि अतिरिक्त आर्थिक भार नपरोस् भनेर लागत व्यवस्थापनका विभिन्न उपायहरू अपनाइरहेको भए पनि वर्तमान अवस्था दीर्घकालीन रूपमा धान्न कठिन हुँदै गएको छ।

यद्यपि एप्पलले मूल्य कहिलेदेखि बढाउने, कुन–कुन उत्पादनमा लागू गर्ने वा आगामी आइफोन शृंखलामा यसको प्रभाव पर्ने वा नपर्ने भन्नेबारे औपचारिक निर्णय सार्वजनिक गरेको छैन। तर उद्योग विश्लेषकहरूले आगामी सेप्टेम्बरमा सार्वजनिक हुन सक्ने नयाँ आइफोन मोडेलहरूमा मूल्यवृद्धिको सम्भावना बलियो रहेको बताएका छन्।

एआईको बढ्दो प्रयोगले चिप बजारमा दबाब

पछिल्ला दुई वर्षयता कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रविधिको तीव्र विस्तारले विश्वभर उच्च क्षमतायुक्त मेमोरी चिपको माग अभूतपूर्व रूपमा बढाएको छ। एआई प्रणाली सञ्चालन गर्न शक्तिशाली प्रोसेसरसँगै उच्च क्षमताका मेमोरी मोड्युल आवश्यक पर्छन्। यसका कारण डेटा सेन्टर, क्लाउड कम्प्युटिङ कम्पनी तथा एआई विकासकर्ताहरूले ठूलो परिमाणमा चिप खरिद गरिरहेका छन्।

बजारमा माग बढ्दै जाँदा आपूर्ति भने सोही अनुपातमा विस्तार हुन नसकेको अवस्था छ। परिणामस्वरूप र्‍याम, एनएएनडी फ्ल्यास तथा अन्य मेमोरी चिपहरूको मूल्य लगातार बढिरहेको छ। उद्योग प्रतिवेदनहरूका अनुसार केही प्रकारका मेमोरी चिपको मूल्य एक वर्षको अवधिमा दोब्बरभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ।

चिप उद्योगले केवल बढ्दो मागको मात्र सामना गरिरहेको छैन। विभिन्न भू–राजनीतिक तनाव र युद्धका कारण कच्चा पदार्थ आपूर्तिमा पनि असर परेको छ। सेमीकन्डक्टर उत्पादनमा प्रयोग हुने हिलियम, नियोन र अन्य औद्योगिक ग्यासहरूको आपूर्ति विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय घटनाक्रमका कारण प्रभावित भएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार मध्यपूर्व क्षेत्रमा बढेको तनावले पनि केही महत्वपूर्ण औद्योगिक सामग्रीको आपूर्ति व्यवस्थामा जोखिम सिर्जना गरेको छ। यसले चिप उत्पादन लागत थप बढाउन भूमिका खेलेको बताइन्छ।

यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले एप्पलले अमेरिकाभित्रै चिप उत्पादन क्षमता विस्तार गर्न इन्टेलसँग सहकार्य गर्ने सहमति जनाएको बताएका छन्। ट्रम्प प्रशासनले लामो समयदेखि अत्याधुनिक चिप उत्पादनलाई अमेरिकी भूमिमा फर्काउने नीति अघि बढाउँदै आएको छ।

अमेरिका, चीन र ताइवानबीच बढ्दो प्रविधि प्रतिस्पर्धाका कारण पनि चिप उत्पादन रणनीतिक विषय बनेको छ। विश्वको अधिकांश उन्नत चिप उत्पादन हाल ताइवान र दक्षिण कोरियामा केन्द्रित भएकाले पश्चिमी मुलुकहरू आफ्नै उत्पादन क्षमता विस्तार गर्न सक्रिय देखिएका छन्।

इन्टेल, एप्पल र अन्य अमेरिकी कम्पनीहरूबीचको सम्भावित सहकार्यलाई अमेरिकी प्रविधि आत्मनिर्भरताको प्रयासका रूपमा समेत हेरिएको छ।

उद्योग विश्लेषकहरूका अनुसार आगामी वर्षहरूमा स्मार्टफोनको औसत मूल्य उल्लेखनीय रूपमा बढ्न सक्छ। नयाँ पुस्ताका फोनहरूमा एआई आधारित सुविधा, उच्च क्षमताको मेमोरी, उन्नत क्यामेरा प्रणाली तथा शक्तिशाली प्रोसेसर समावेश गरिँदै जाँदा उत्पादन लागत स्वाभाविक रूपमा बढिरहेको छ।

विश्लेषकहरूले आगामी आइफोन मोडेलहरू हालको शृंखलाको तुलनामा १०० देखि १५० अमेरिकी डलरसम्म महँगा हुन सक्ने अनुमान गरेका छन्। एआई सुविधालाई पूर्ण रूपमा सञ्चालन गर्न आवश्यक हार्डवेयरका कारण लागत अझ बढ्ने देखिएको हो।

एप्पलमात्र होइन, विश्वका अन्य ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले पनि चिप अभाव र लागत वृद्धिको असर महसुस गरिरहेका छन्। विश्वकै ठूलो चिप निर्माता कम्पनी टीएसएमसीले उत्पादन लागत बढेकाले मूल्य समायोजनको सम्भावना रहेको संकेत दिएको छ।

दक्षिण कोरियाली कम्पनी सामसङले मेमोरी चिप बजारमा देखिएको असन्तुलनले इलेक्ट्रोनिक उपकरणको मूल्य प्रभावित हुन सक्ने चेतावनी दिइसकेको छ। त्यस्तै सोनीले प्लेस्टेशन–५ को मूल्य केही बजारमा बढाइसकेको छ भने निन्टेन्डोले पनि नयाँ गेमिङ उपकरणहरूको मूल्य पुनरावलोकन गर्ने जनाएको छ।

यदि चिपको मूल्य वृद्धि यथावत् रह्यो भने स्मार्टफोन, ल्यापटप, ट्याबलेट, गेमिङ कन्सोल, स्मार्ट टेलिभिजन र अन्य डिजिटल उपकरणहरू क्रमशः महँगा हुँदै जाने सम्भावना छ। विशेषगरी नयाँ प्रविधियुक्त प्रिमियम उत्पादनहरूमा मूल्यवृद्धि बढी देखिन सक्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार आगामी दुईदेखि तीन वर्षसम्म विश्व प्रविधि उद्योगले उच्च उत्पादन लागतको चुनौती सामना गर्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ। यसबीच कम्पनीहरूले नाफा जोगाउने र उपभोक्तालाई अत्यधिक भार नपार्नेबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने चुनौती झन् बढ्दै जानेछ।

एप्पलको सम्भावित मूल्यवृद्धिको संकेतलाई धेरै विश्लेषकहरूले सम्पूर्ण प्रविधि उद्योगमा देखिएको लागत संकटको प्रतिनिधि घटनाका रूपमा लिएका छन्।

यदि बजारको वर्तमान अवस्था परिवर्तन भएन भने आगामी वर्षहरूमा स्मार्ट उपकरणहरूको मूल्य इतिहासकै उच्च स्तरमा पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।