काठमाडौं । पूर्वी नेपालको पर्यटन सम्भावनालाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा थप प्रभावकारी रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यसहित महिला पर्यटन व्यवसायी सञ्जालले कोशी प्रदेशका विभिन्न पर्यटकीय गन्तव्यमा प्रवर्द्धनात्मक भ्रमण तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ।

नेपाल पर्यटन बोर्डको सहकार्यमा सञ्चालित कार्यक्रममा पर्यटन क्षेत्रमा सक्रिय महिला उद्यमीहरूको टोलीले कोशी प्रदेशका प्रमुख तथा उदाउँदा पर्यटकीय गन्तव्यको अवलोकन गर्नुका साथै स्थानीय सरकार, पर्यटन व्यवसायी, होमस्टे सञ्चालक र समुदायसँग पर्यटन विकासका अवसर, चुनौती तथा भावी रणनीतिबारे छलफल गरेको हो।

भ्रमणका क्रममा इलामको श्री अन्तुमा आयोजित अन्तरक्रिया कार्यक्रममा महिला पर्यटन व्यवसायी सञ्जालकी अध्यक्ष जया बरालले कोशी प्रदेश प्राकृतिक, धार्मिक, सांस्कृतिक, ऐतिहासिक तथा साहसिक पर्यटनका दृष्टिले नेपालकै सबैभन्दा सम्भावनायुक्त प्रदेशमध्ये एक भएको बताइन्।

उनले पूर्वी नेपालका धार्मिक तीर्थस्थल, प्राकृतिक सम्पदा, पुरातात्त्विक स्थल र साहसिक पर्यटनका गन्तव्यलाई स्थानीय कृषि, संस्कृति तथा जीवनशैलीसँग जोडेर नयाँ पर्यटन उत्पादनका रूपमा विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइन्।

उनका अनुसार कृषि पर्यटनलाई प्राथमिकतामा राख्दै स्थानीय उत्पादन, मौलिक खानाका परिकार, परम्परागत संस्कृति र ग्रामीण जीवनशैलीलाई पर्यटनसँग जोड्न सके ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई समेत मजबुत बनाउन सकिन्छ।

अध्यक्ष बरालले प्रत्येक स्थानीय तहले आफ्ना पर्यटकीय सम्पदा र सांस्कृतिक विशेषताको पहिचान गर्दै एकीकृत पर्यटन प्याकेज विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिइन्। स्थानीय सरकार, पर्यटन व्यवसायी, होटल तथा होमस्टे सञ्चालक, यातायात व्यवसायी र समुदायबीच समन्वय र सहकार्य बलियो बनाएर गुणस्तरीय पर्यटन उत्पादन विकास गर्न सकिने उनको भनाइ थियो।

उनले पर्यटन क्षेत्रका विद्यमान चुनौती समाधान गर्न सरकारी तथा निजी क्षेत्रबीचको साझेदारी थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने उल्लेख गर्दै पर्यटनलाई स्थानीय आर्थिक विकासको प्रमुख आधारका रूपमा स्थापित गर्न साझा प्रतिबद्धता आवश्यक रहेको बताइन्।

अन्तरक्रियामा सहभागी स्थानीय पर्यटन व्यवसायीहरूले पूर्वी नेपालका कम परिचित पर्यटकीय गन्तव्यको प्रभावकारी प्रवर्द्धन गर्न सके पर्यटनको लाभ दुर्गम गाउँसम्म विस्तार गर्न सकिने विश्वास व्यक्त गरे। उनीहरूले समुदायमा आधारित पर्यटन, ग्रामीण पर्यटन तथा स्थानीय उद्यमलाई सशक्त बनाउन स्थानीय सरकार, निजी क्षेत्र र पर्यटनसँग सम्बन्धित संस्थाबीच अझ प्रभावकारी सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा राखे।

अन्तु पर्यटन व्यवसायी सङ्घकी कोषाध्यक्ष कञ्चना बरालले श्री अन्तु नेपालमा सूर्योदय अवलोकनका लागि प्रसिद्ध गन्तव्य मात्र नभई प्राकृतिक, धार्मिक तथा ऐतिहासिक सम्पदाले पनि समृद्ध रहेको बताइन्।

उनले अन्तुमा न्यून बजेटमा बस्न चाहने पर्यटकका लागि सुविधासम्पन्न होमस्टे र उच्चस्तरीय सेवा खोज्ने पर्यटकका लागि चारतारे स्तरको होटलसमेत सञ्चालनमा आइसकेको जानकारी दिइन्। साथै स्थानीय तहका पर्यटकीय सम्भावनाको अध्ययन गरी पूर्वाधार निर्माण, संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि पर्याप्त बजेट विनियोजन आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो।

अन्तु डाँडा सामुदायिक होमस्टेका अध्यक्ष धनकुमार आलेले ग्रामीण पर्यटन विस्तारका लागि होमस्टे प्रभावकारी माध्यम भएको उल्लेख गर्दै पूर्वी नेपालका गाउँहरूमा होमस्टे सञ्जाललाई थप सुदृढ बनाउनुपर्ने बताए।

उनका अनुसार छोटो दूरीमै फरक–फरक हावापानी, जैविक विविधता, प्राकृतिक सौन्दर्य र सांस्कृतिक अनुभव प्राप्त गर्न सकिने भएकाले पूर्वी नेपाललाई बहुआयामिक पर्यटन गन्तव्यका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा स्थापित गर्ने पर्याप्त सम्भावना रहेको छ।

सूर्योदय नगरपालिका–५ का वडाध्यक्ष उर्गेन बम्जनले स्थानीय सरकारले पर्यटनलाई विकासको प्रमुख आधार मानेर सडक, पदमार्ग, पर्यटकीय पूर्वाधार, गन्तव्य संरक्षण तथा प्रवर्द्धनका कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको जानकारी दिए।

उनले स्थानीय सरकार, निजी क्षेत्र र पर्यटनसँग सम्बन्धित संस्थाबीचको सहकार्यले पर्यटन विकासलाई थप प्रभावकारी बनाउने विश्वास व्यक्त गर्दै चालु आर्थिक वर्षमा पनि पर्यटन पूर्वाधार तथा गन्तव्य विकासका विभिन्न योजनाका लागि बजेट विनियोजन गरिएको बताए। साथै महिला, बालबालिका तथा स्थानीय समुदायलाई पर्यटनसँग जोड्ने कार्यक्रमलाई प्राथमिकताका साथ कार्यान्वयन गरिएको उनको भनाइ थियो।

प्रवर्द्धनात्मक भ्रमणअन्तर्गत टोलीले काठमाडौंबाट यात्रा सुरु गरी कोशी ब्यारेज, झापा, इलाम, श्री अन्तु, बराहक्षेत्रलगायत कोशी प्रदेशका प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यको अवलोकन गरेको थियो। भ्रमणका क्रममा स्थानीय सरकार, पर्यटन व्यवसायी, समुदाय तथा सरोकारवालासँग पर्यटन प्रवर्द्धन, पूर्वाधार विकास, सीमा पर्यटन तथा दिगो पर्यटनका सम्भावनाबारे विस्तृत छलफल गरिएको सञ्जालले जनाएको छ।

महिला पर्यटन व्यवसायी सञ्जालका अनुसार यस्ता प्रवर्द्धनात्मक अभियानले नयाँ पर्यटकीय गन्तव्यलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा स्थापित गर्न, स्थानीय समुदायको आयआर्जन बढाउन, महिला उद्यमशीलतालाई प्रोत्साहन गर्न तथा ग्रामीण पर्यटनको दिगो विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

सञ्जालले आगामी दिनमा पनि देशका विभिन्न प्रदेशमा यस्ता कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै स्थानीय पर्यटनलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन बजारसँग जोड्ने अभियानलाई निरन्तरता दिने जनाएको छ।