काठमाडौं । राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिका सभापति एवं राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सांसद हरि ढकालले नेपालको प्रमुख प्रशासनिक केन्द्र सिंहदरबारको नाम परिवर्तन गर्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।

उनले राजनीतिक परिवर्तनपछि मुलुकका विभिन्न स्थान तथा विमानस्थलको नाम परिवर्तन गरिए पनि सिंहदरबारको नाम भने अहिलेसम्म परिवर्तन हुन नसकेको भन्दै प्रश्न उठाएका हुन्।

ललितपुरमा आइतबार आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै सांसद ढकालले प्रशासनिक केन्द्रको नामसँगै त्यहाँबाट सञ्चालन हुने शासन प्रणाली, कार्यशैली र सोचमा समेत परिवर्तन आवश्यक रहेको बताए।

उनले नेपालमा सिंह नपाइने उल्लेख गर्दै ‘सिंहदरबार’ नामको औचित्यमाथि प्रश्न गरेका हुन्। राजनीतिक परिवर्तनपछि देशका विभिन्न स्थानका नाम परिवर्तन भएको उदाहरण दिँदै उनले सिंहदरबारको नाम पनि नयाँ सन्दर्भअनुकूल बनाउन सकिने धारणा राखे।

ढकालले सिंहदरबारको विकल्पका रूपमा ‘अनामनगर दरबार’ जस्तो नाम राख्न सकिने सुझावसमेत दिएका छन्। उनका अनुसार नाम परिवर्तन केवल औपचारिक विषय नभई शासन व्यवस्थामा आएको परिवर्तनलाई व्यवहारमा प्रतिबिम्बित गर्ने माध्यमसमेत बन्न सक्छ।

सांसद ढकालले सिंहदरबारको नाम परिवर्तन गरे मात्र पर्याप्त नहुने बताए। प्रशासनिक केन्द्रबाट हुने कामको शैली, कर्मचारी तथा राजनीतिक नेतृत्वको व्यवहार र निर्णय प्रक्रियामा समेत नयाँपन आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

उनले सिंहदरबारमा अझै पुरानो शासन प्रणालीको प्रभाव झल्किने भाषा, व्यवहार र कार्यशैली रहेको भन्दै त्यसलाई परिवर्तन गर्नुपर्ने बताए। प्रशासनिक केन्द्रलाई आधुनिक, नागरिकमैत्री र जवाफदेही बनाउने दिशामा सुधार आवश्यक रहेको उनको धारणा छ।

उनका अनुसार राज्य सञ्चालनको मूल केन्द्रमै पुरानो सोच र परम्परागत कार्यशैली कायम रहेसम्म बाहिरबाट मात्र परिवर्तन देखाएर शासन प्रणालीमा वास्तविक सुधार ल्याउन कठिन हुन्छ।

ढकालले प्रशासनिक सुधारको सुरुवात राज्य सञ्चालनको केन्द्रबाटै गर्नुपर्ने बताएका छन्। उनले सिंहदरबारलाई राज्य संयन्त्रको ‘मुहान’का रूपमा व्याख्या गर्दै त्यहीँबाट सुधारको प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिए।

उनका अनुसार शासन प्रणालीमा परिवर्तन आएको लामो समय भए पनि प्रशासनिक संरचनामा पुरानो मानसिकता, भाषाशैली र व्यवहारको प्रभाव अझै देखिनु चिन्ताको विषय हो। त्यसैले राजनीतिक परिवर्तनको भावनाअनुकूल प्रशासनिक संस्कृति विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उनले बताए।

सिंहदरबारको नाम परिवर्तन गर्ने विषय ढकालले प्रतीकात्मक रूपमा उठाए पनि उनको मुख्य जोड प्रशासनिक केन्द्रको कार्यशैली र सोच परिवर्तनमा रहेको देखिन्छ। नागरिकलाई सहज सेवा दिने, निर्णय प्रक्रियालाई पारदर्शी बनाउने तथा पुरानो प्रशासनिक संस्कार हटाउने दिशामा सुधार आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

ढकालले राज्य सञ्चालनको मूल केन्द्रबाटै नयाँ सोच र कार्यसंस्कृतिको सुरुवात गर्न सके त्यसको प्रभाव देशभरको प्रशासनिक संयन्त्रमा पर्ने धारणा राखेका छन्।