एजेन्सी। विश्वव्यापी प्रविधि प्रतिस्पर्धामा चीनले अर्को महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गरेको छ।

स्वदेशी रूपमा विकसित प्रविधिमा आधारित सुपर कम्प्युटर ‘लाइनशाइन’ विश्वकै शक्तिशाली सुपर कम्प्युटरको सूचीमा पहिलो स्थानमा पुगेपछि चीनको प्राविधिक क्षमता फेरि एकपटक अन्तर्राष्ट्रिय चर्चाको विषय बनेको हो।

विगत केही वर्षदेखि अत्याधुनिक चिप, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र उच्च कार्यसम्पादन कम्प्युटिङ क्षेत्रमा आत्मनिर्भर बन्ने रणनीति अघि बढाएको चीनले अब सुपर कम्प्युटिङको क्षेत्रमा पनि उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेको देखिएको छ। नयाँ उपलब्धिसँगै चीनले अमेरिका केन्द्रित प्रविधि वर्चस्वलाई चुनौती दिन सक्ने क्षमता प्रदर्शन गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

जर्मनीमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय कम्प्युटिङ सम्मेलनका क्रममा सार्वजनिक गरिएको विश्वका शीर्ष पाँच सय सुपर कम्प्युटरको सूचीमा ‘लाइनशाइन’ पहिलो स्थानमा उक्लिएको हो। यसअघि शीर्ष स्थानमा रहेको अमेरिकी प्रणाली ‘एल क्यापिटन’ दोस्रो स्थानमा झरेको छ।

चीनको दक्षिणी सहर शेन्जेनमा सञ्चालनमा रहेको ‘लाइनशाइन’ले २.२ एक्साफ्लप्सको कार्यसम्पादन क्षमता हासिल गरेको बताइएको छ। यो उपलब्धि केवल गति र क्षमताको प्रतिस्पर्धा मात्र नभई स्वदेशी प्रविधि विकासको दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण मानिएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा चीनमाथि उन्नत चिप र प्रविधि निर्यातमा विभिन्न प्रतिबन्ध लगाइएपछि बेइजिङले आफ्नै अनुसन्धान र उत्पादन क्षमतामा ठूलो लगानी बढाएको थियो। ‘लाइनशाइन’को सफलता त्यसै रणनीतिक प्रयासको परिणामका रूपमा हेरिएको छ।

सुपर कम्प्युटरहरू वैज्ञानिक अनुसन्धान, जलवायु अध्ययन, अन्तरिक्ष कार्यक्रम, रक्षा क्षेत्र, कृत्रिम बुद्धिमत्ता विकास तथा विशाल डाटा विश्लेषणका लागि प्रयोग गरिन्छन्। त्यसैले यस्ता प्रणालीको विकासलाई केवल प्राविधिक उपलब्धि मात्र नभई राष्ट्रिय रणनीतिक शक्तिसँग पनि जोडेर हेरिन्छ।

यद्यपि शीर्ष स्थान गुमाए पनि अमेरिका अझै सुपर कम्प्युटिङ क्षेत्रमा बलियो अवस्थामा रहेको छ। विश्वका सबैभन्दा शक्तिशाली प्रणालीहरूमध्ये अधिकांश अझै अमेरिकी अनुसन्धान संस्था र प्रयोगशालामा सञ्चालनमा छन्। तर चीनको पछिल्लो उपलब्धिले भविष्यमा उच्चस्तरीय कम्प्युटिङ प्रविधिको नेतृत्व कसले गर्ने भन्ने प्रतिस्पर्धालाई नयाँ मोड दिएको छ।

प्रविधि क्षेत्रमा बढ्दो भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धाका बीच सार्वजनिक भएको यो नतिजालाई चीनको आत्मनिर्भर प्रविधि अभियानको महत्वपूर्ण सफलताका रूपमा हेरिएको छ।