Author: nepal one

खोटाङ। खाेटाङकाे प्रमुख व्यापारिक केन्द्र दिक्तेल बजारस्थित बेसक्याम्पमा विस्फोटक पदार्थ फेला परेको छ । बेसक्याम्पमा फुटसल ग्राउन्ड निर्माणका लागि स्थानीयले जमिन खन्ने क्रममा आइतबार साँझ विस्फोटक पदार्थ फेला पारेका हुन् ।

स्थानीयले भेटेको विस्फोटक पदार्थलाई सोमबार बिहान मात्रै निष्किृय पार्ने तयारी गरिएको रणभीम गण, मुडे ब्यारेकका गणपति प्रमुख सेनानी पवन कार्कीले जानकारी दिए। द्वन्द्वकालका बेला उक्त स्थानमा सुरक्षा फौजको क्याम्प रहेको थियो । सोही समयमा सुरक्षा फौजले विस्फोटक पदार्थ राखेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी रेखा कँडेलले जानकारी दिए।

बेवारिसे अवस्थामा भेटिएको विस्फोटक पदार्थ निष्किृय पार्ने समय नभएपछि आसपासका क्षेत्रमा नजान र सावधानी अपनाउन स्थानीयलाई आग्रह गरिएको छ । बेसक्याम्प आसपासमा यसअघि पनि पटक–पटक विस्फोटक पदार्थ फेला पर्ने गरेको थियो ।

सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा सो बेसक्याम्पमा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीको संयुक्त फौज राखिएको थियो । व्यक्तिको जग्गामा राखिएको बेसक्याम्प अन्यत्र सारेपछि स्थानीयले खेतीपातीको काम गर्दा विस्फोटक पदार्थ फेला पार्ने गरेका छन् ।

काठमाडौं – अविरल वर्षासँगै आएको बाढी र पहिरोका कारण देशका विभिन्न मुख्य राजमार्ग प्रभावित भएका छन्। नेपाल प्रहरीले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार धादिङको पृथ्वी राजमार्गका कृष्णभिर र चालिसेसहित रसुवा, रोल्पा, मुगु र कालीकोटका विभिन्न सडकखण्ड पूर्ण रूपमा अवरुद्ध छन्।

काठमाडौँ, ललितपुर तथा धादिङका केही सडक एकतर्फी सञ्चालनमा रहेका छन् भने बीपी राजमार्ग र नुवाकोटको टोखा–छहरे सडकमा रातिको समयमा सवारी सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ।

नेपाल प्रहरीले यात्रा गर्नुअघि सडकको अवस्था बुझ्न तथा वर्षाका समयमा पहिरो र बाढीको जोखिमयुक्त क्षेत्रमा विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।

लमजुङ। बिहानसम्म परिवारसँग फोनमा कुराकानी भइरहेको थियो । घरपरिवारले पनि उहाँहरू काममै हुनुहुन्छ भन्ने ठानेको थियो ।

तर यही जेठ १० गते बिहान करिब ८ः३० बजेपछि आएको एउटा खबरले बेँसीसहर नगरपालिका–११ का घर्ती परिवारलाई गहिरो पीडामा धकेल्यो, ‘रसुवामा बाढी आएको छ, आयोजनामा कार्यरत राधिका र झपटबहादुरको सम्पर्क टुटेको छ ।”

त्रिचालीस वर्षीया राधिका घर्ती र ४५ वर्षीय झपटबहादुर घर्ती श्रीमान्–श्रीमती हुनुहुन्छ । उहाँहरू रसुवास्थित त्रिशूली थ्री ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनामा करिब १०–१२ वर्षदेखि कार्यरत हुनुहुन्थ्यो । राधिका खाना पकाउने काम गर्नुहुन्थ्यो भने झपटबहादुर सुरुङसम्बन्धी काममा खटिनुहुन्थ्यो । बाढी आएको दिन बिहानसम्म सबै सामान्य नै थियो । परिवारसँग करिब ८ः३० बजेसम्म सम्पर्क भएको थियो । त्यसपछि भने फोन लागेन । झपटबहादुरको मोबाइलको ‘लोकेसन’ पनि बिहान करिब ८ः५६ बजेसम्म देखिएको थियो । त्यसपछि लोकेसनसमेत देखिन छाड्यो ।

“उहाँहरू कहाँ हुनुहुन्छ भन्ने नै थाहा हुन सकेन । सुरुङ वा पावरहाउस आसपास हुनसक्ने हाम्रो अनुमान छ”, भतिज विशाल घर्तीले भन्नुभयो । बाढीपछि नेपाली सेनाले सुरुङमा एक पटक खोजी गरेको थियो । तर सुरुङभित्रको कठिन अवस्थाका कारण पूर्ण रूपमा खोजी गर्न नसकिएको घर्तीको परिवारले जनाएको छ । त्यसपछि परिवारका लागि हरेक दिन प्रतीक्षाको दिन बनेको छ । घर्ती परिवार कतैबाट फोन आउँछ कि, खोजीका क्रममा कुनै खबर भेटिन्छ कि भन्ने आशामा ।

राधिका र झपटबहादुरका दुई छोरा र एक छोरी हुनुहुन्छ । जेठो छोरा आमाबुबाको खोजीमा संलग्न हुनुहुन्छ । कान्छो छोरा जापानमा हुनुहुन्छ भने छोरीको विवाह भइसकेको छ । परिवारका सदस्यहरूका लागि भने अहिले सबैभन्दा ठूलो प्रश्न एउटै छ – उहाँहरू कहाँ हुनुहुन्छ ? “अब त न सासको खबर छ, न लासको । जिउँदै भेटिने आस पनि लगभग मरिसकेको छ । तर पनि उहाँहरूको अवस्था थाहा पाउन र कम्तीमा शवसम्म भए पनि फेला पार्न पाए हुन्थ्यो”, विशालले भन्नुभयो ।

आफन्तका अनुसार राधिका र झपटबहादुर लामो समयदेखि आयोजनामै काम गर्दै आउनुभएको थियो । रोजगारीकै क्रममा रसुवा पुग्नुभएका उहाँहरू वर्षौँदेखि त्यहीँ कार्यरत हुनुहुन्थ्यो । घरपरिवारबाट टाढा रहेर काम गर्दै आउनुभएका उहाँहरू एकैपटक सम्पर्कविहीन भएपछि परिवारमा बज्रपात भएको छ ।

रसुवामा आएको बाढीपछि राधिका र झपटबहादुरमात्र होइन, लमजुङका अन्य व्यक्तिसमेत सम्पर्कविहीन छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालयका अनुसार रसुवाको बाढीपछि जिल्लाका १० जना सम्पर्कविहीन रहेको जानकारी प्राप्त भएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी ज्ञानेन्द्रबहादुर क्षेत्रीका अनुसार सम्पर्कविहीन व्यक्तिको खोजी तथा उनीहरूको अवस्थाबारे जानकारी लिने काम भइरहेको छ ।

बाढी आएको दिनदेखि नै ती परिवारको ध्यान फोनतिर छ । अपरिचित नम्बरबाट फोन आउँदा पनि हराएका आफन्तको खबर पो आयो कि भन्ने आशा जाग्छ । तर फोन अरू कसैको हुन्छ । फेरि उस्तै निराशा । समय बित्दै जाँदा आफन्त जीवितै भेटिने आशा कमजोर बन्दै गएको छ । तर आशा पूर्ण रूपमा मरेको छैन । त्यसैले परिवारहरू अझै खोजी टोलीबाट आउने एउटा खबरको प्रतीक्षामा छन् । राधिका र झपटबहादुरको परिवारका लागि पनि अहिले त्यही प्रतीक्षा बाँकी छ– आफन्त जीवितै भेटिन्छन् कि भन्ने अन्तिम आशा, नभए कम्तीमा उनीहरूको अवस्थाबारे सत्य जानकारी ।

रसुवाको बाढीले भौतिक क्षतिमात्र गरेको छैन, लमजुङका यी परिवारलाई आफ्ना आफन्तको अवस्थाबारे अनिश्चित प्रतीक्षामा समेत छाडेको छ । दिनहरू बितिरहेका छन्, आशा कमजोर हुँदै गएको छ, तर परिवारका सदस्यहरू अझै आफ्ना प्रियजनको खबर आउने आशाको त्यान्द्रो समातेर बसिरहेका छन् ।

नुवाकोट। भोटेकोशी बाढीले धेरै परिवारको खुसी खोस्यो । बाढीमा परेर धेरै नागरिक हराइरहेका छन् । कतिपय परिवार आफ्ना आफन्त फर्किने आशामा दिन गन्दैछन् भने कतिपयले शवसमेत फेला पार्न नसकेपछि कुशको शव बनाएर अन्तिम संस्कार गर्नुपर्ने पीडा भोगिरहेका छन् ।

यही निराशाबीच शुक्रबार बिहान माथिल्लो त्रिशूली ‘थ्री ए’ जलविद्युत् केन्द्रको सुरुङबाट आएको एउटा सानो आवाजले भने फेरि आशा जगायो । ‘हेलो… हेलो…’ सुरुङभित्र फसेका व्यक्तिको खोजीमा खटिएको नेपाली सेनाको टोलीका लागि त्यो आवाज जीवनको सङ्केत थियो । उद्धार टोलीका प्रमुख, प्रमुख सेनानी गङ्गा बरालले सुरुङभित्रतर्फ आवाज दिँदै ‘कोही हुनुहुन्छ..?’ भनेर सोध्दा उताबाट आएको त्यही मधुरो आवाज ‘हेलो… हेलो…’ले लामो समयदेखि अँध्यारो सुरुङभित्र खोजी गरिरहेको टोलीमा नयाँ उत्साह थप्यो ।

त्यसलगत्तै उत्साहित हुँदै “हामी आउँदै छौँ है ! चिन्ता नगर्नुहोस्, नेपाली सेना उद्धार गर्न आउँदै छ”, बरालले सुरुङभित्र रहेका व्यक्तिलाई हौसला दिनुभयो ।

त्यसपछि उद्धार टोलीको प्रयासलाई अझ तीव्र बनाइयो । करिब एक घण्टाको निरन्तर प्रयासपछि सुरुङभित्र फसेका दुई जनालाई सकुशल बाहिर ल्याउन नेपाली सेनाको नेतृत्वमा रहेको सयुक्त सुरक्षा फौजको विपद् व्यवस्थापन टोली सफल भयो ।

माथिल्लो त्रिशूली ‘थ्री ए’ जलविद्युत् केन्द्रमा कार्यरत मेकानिकल फोरम्यान सञ्जय शाहको शुक्रबार बिहान करिब ९ः३५ बजे र मेकानिकल सुपरभाइजर कवीरजङ्ग महर्जनको १०ः०५ बजे सकुशल उद्धार गरिएको हो ।

यस उद्धारबाट दुई जनालाई सुरुङबाट बाहिर निकाल्नु मात्र थिएन । बाढीका कारण निराश बनेका परिवार र आफन्त एवं शुभचिन्तकलाई आशाको खबर थियो । अँध्यारो सुरुङभित्र जीवन खोज्दै नेपाली सेनाले गरेको निरन्तर प्रयासमा यो ठूलो सफलता थियो ।

उद्धारको नेतृत्व नेपाली सेनाका प्रमुख सेनानी गङ्गा बरालले गर्नुभएको थियो । उहाँको नेतृत्वमा नेपाली सेनाको स्पेशल फोर्स, विपद् व्यवस्थापनको खोज तथा उद्धार टोली, प्राविधिक इञ्जिनियर, नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका प्राविधिक कर्मचारी, जलविद्युत् आयोजनाका विज्ञ तथा भौगोलिक इञ्जिनियर उदय न्यौपानेसहितको संयुक्त टोली परिचालन भएको थियो ।

एक ‘सिफ्ट’मा १८ जनाका दरले टोली परिचालन गरी सुरुङभित्र खोजी गरिएको थियो । सुरुङ रहेको स्थान पत्ता लगाउनु नै पहिलो चुनौती बनेको थियो । सुरुङको प्रवेश बिन्दु पहिचान भएपछि त्यहाँ भरिएको लेदोले थप अवरोध सिर्जना गरेको थियो । त्यसपछि सोही बिन्दुभन्दा करिब १० मिटर अगाडि अर्को होल खोपेर उद्धार टोली सुरुङभित्र प्रवेश गरेको थियो ।

उद्धार टोलीका प्रमुख बरालका अनुसार सुरुङ पहिल्याउनसक्ने अवस्था नै नरहेकाले खोजीमा केही समय लागेको थियो । तर, निरन्तरको प्रयासपछि टोलीले आशा गरेको परिणाम प्राप्त गर्‍यो ।

सुरुङको होल खोपेर भित्र प्रवेश गर्नसक्ने भएसँगै बिहीबार साँझ ६ः०० बजेदेखि खोज तथा उद्धारलाई तीव्र बनाइयो । खाना खाइसकेपछि टोली काममा खटिएको थियो । आवश्यक उपकरण लिन आवतजावत गर्नुपरे पनि खोज तथा उद्धारको काम रोकिएन । करिब ११ घण्टासम्म निरन्तर प्रयास गरेपछि टोलीले सुरुङभित्र जीवन भेट्टायो ।

“बिहीबार साँझ ६ः०० बजेदेखि काम सुरु गरेका थियौँ । खाना खाइसकेर काम सुरु गरेकाले निरन्तर काम गरेका थियौँ । केही इक्युपमेन्ट लिन आवतजावत गरियो, अन्यथा निरन्तर ११ घण्टा खोज तथा उद्धारकर्मीको प्रयासमा सफलता पायौँ”, प्रमुख सेनानी बरालले भन्नुभयो ।

उद्धार टोलीले सुरुङ पहिचानपश्चात् सङ्लो पानी देखेपछि टोलीमा आशा अझ बलियो बनाएको थियो । सुरुङभित्र रहेका व्यक्तिलाई जीवितै बाहिर ल्याउन सकिन्छ भन्ने विश्वासका साथ टोलीले कामलाई चौबिसै घण्टा जारी राख्दै आएको थियो ।

“जीवन ल्याउन सकिन्छ भन्नेमा आशा राखेर नै काम गरेका हौँ । हामीले टनेल प्रवेशको होल खोपेर भित्र पस्दा सङ्लो पानी देखेपछि अझै उत्साहित भएका थियौँ”, बरालले भन्नुभयो ।

उहाँको अनुसार उद्धारकर्मीले सुरुङभित्रको अवस्था कठिन बनेमा प्रयोग गर्नेगरी अक्सिजन साथमै राखिएको थियो । तर, उद्धारका क्रममा त्यसको प्रयोग परेन ।

दुई जनाको सकुशल उद्धारपछि उद्धार टोलीका प्रमुख बरालका लागि यो व्यक्तिगत रूपमा पनि विशेष अनुभूतिको पल बन्यो । लामो समयको जोखिमपूर्ण प्रयासपछि नेपाली उद्धारकर्मी र नेपाली प्राविधिकसहितको टोलीले प्राप्त गरेको सफलताले उहाँमा नेपालीले गर्न सक्छन् भन्ने आत्मविश्वास अझ बलियो बनायो ।

“एकदमै सक्सेस अनुभूति । एउटा विशेष के छ भने नेपालीले पनि केही गर्न सक्दो रहेछ है ! यत्तिको संरचनामा नेपाली उद्धारकर्मी, नेपाली विज्ञ संलग्न टिमले चाहना गरेको उच्चतम सफलता पाएको हो । गर्न खोज्यो भनेदेखि र एउटा स्वच्छ भावनाबाट गर्छु भन्ने भावना भयो भनेदेखि नेपालीले पनि गर्न सक्ने रहेछ”, बरालले भन्नुभयो ।

यो सफलता कुनै एक जनाको प्रयासले मात्र सम्भव भएको होइन । कठिन भूगोल, लेदो र अँध्यारो सुरुङका बीच नेपाली सेना, प्राविधिक र विज्ञहरूको संयुक्त प्रयासबाट यो सम्भव भएको हो । त्यसको नेतृत्व गर्दै सुरुङभित्र जीवनको खोजीमा निरन्तर खटिनुभएका प्रमुख सेनानी बराल र उहाँको टोलीका लागि यो क्षण विशेष रह्यो ।

अँध्यारो सुरुङभित्रबाट आएको ‘हेलो… हेलो…’ को आवाजले उनीहरूलाई जीवन अझै त्यहाँ रहेको सङ्केत दिएको थियो । त्यही सङ्केतलाई पछ्याउँदै नेपाली सेनाको टोली अघि बढ्यो र अन्ततः दुई जनालाई जीवितै बाहिर ल्यायो ।

दुई जनाको सकुशल उद्धारले आशा जगाए पनि सुरुङभित्र जीवन खोजिरहेको उद्धार टोलीले एक जनाको शव फेला पारेको प्रमुख सेनानी बरालले जानकारी दिनुभयो । उक्त शवको पहिचान हुन बाँकी छ ।

माथिल्लो त्रिशूली ‘थ्री ए’ जलविद्युत् केन्द्रका अनुसार भोटेकोशीको बाढीपछि आयोजनामा कार्यरत ४६ जना कर्मचारी सम्पर्कविहीन छन् । सुरुङभित्र अझै रहेका व्यक्तिको अवस्था यकीन भइसकेको छैन । नेपाली सेनाको नेतृत्वमा रहेको संयुक्त सुरक्षा फौजले खोज तथा उद्धारको कामलाई निरन्तरता दिइरहेको छ ।

भदौ १० मा भोटेकोसी हुदै त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले धेरैको जीवनमा दुःख र निराशा ल्याएको छ । तर, यही कठिन समयमै नेपाली सेनाको टोलीले सुरुङभित्र फसेका दुई जनालाई सकुशल बाहिर निकालेर आशा जगाएको छ ।

यो उद्धारले जस्तोसुकै कठिन अवस्थामा पनि निरन्तर प्रयास गरे जीवन बचाउन सकिन्छ भन्ने देखाएको छ । प्रमुख सेनानी गङ्गा बरालले भने झैँ, दृढ इच्छाशक्ति र स्वच्छ भावनाका साथ काम गर्ने हो भने नेपालीले कठिनभन्दा कठिन काम पनि गर्न सक्छन् ।

काठमाडौँ । रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते आएको विनासकारी बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङ र गोरखाका ५५ वटा खानेपानी आयोजना प्रभावित भएका छन् । बाढीबाट क्षतिग्रस्त आयोजनाको प्रारम्भिक विवरणअनुसार करिब रु ६४ करोड बराबरको क्षति भएको अनुमान गरिएको छ ।

खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन विभागका अनुसार बाढीबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित नुवाकोटमा २२ वटा खानेपानी आयोजनामा क्षति पुगेको छ । ती आयोजनामा मात्रै रु चार करोड ११ लाख ५० हजार बराबरको क्षति भएको विभागले जनाएको छ ।

विभागका प्रमुख एवं महानिर्देशक कमलराज श्रेष्ठका अनुसार बाढीका कारण धादिङका २०, गोरखाका पाँच तथा रसुवाका आठ वटा आयोजनामा क्षति भएको छ । बाढीबाट पुगेको क्षतिको विस्तृत विवरण सङ्कलन गर्ने कार्य भने अझै जारी रहेको विभागले जनाएको छ ।

बाढीका कारण खानेपानी सेवा अवरुद्ध भएका क्षेत्रमा नागरिकलाई तत्काल खानेपानी उपलब्ध गराउन विभागले अल्पकालीन तथा दीर्घकालीन योजना अघि बढाएको छ । प्रभावित क्षेत्रमा वैकल्पिक स्रोतको प्रयोग गर्दै सेवा पुनः सञ्चालन र क्षतिग्रस्त संरचनाको मर्मतलाई प्राथमिकता दिइएको महानिर्देशक श्रेष्ठले बताए ।

विशेष गरी विदुर खानेपानी आयोजना प्रभावित क्षेत्रमा खानेपानी वितरण सहज बनाउन १०० केभीए क्षमताको डिजेल जेनेरेटर सञ्चालनमा ल्याइएको छ । उक्त जेनेरेटरमार्फत दैनिक करिब पाँच लाख लिटर खानेपानी वितरण गर्ने व्यवस्था मिलाइएको विभागले जनाएको छ ।

त्यस्तै, एक एचपी क्षमताका सातवटा पम्प सञ्चालनमा ल्याएर बट्टार क्षेत्रका करिब ५०० घरपरिवारमा खानेपानी सेवा पुनः सञ्चालन गरिएको छ । काठमाडौँ उपत्यका खानेपानी लिमिटेड (केयुकेएल)सँगको समन्वयमा भदौ १२ गतेदेखि चार वटा ट्याङ्करमार्फत विदुर र बट्टारका विभिन्न बस्तीमा खानेपानी वितरण भइरहेको महानिर्देशक श्रेष्ठको भनाइ छ ।

बाढी प्रभावित त्रिशूली बजार, बेलकोटगढी, कोल्पुटार, गल्छी, गजुरी र विदुरका बाँकी क्षेत्रमा खानेपानी सेवा विस्तार गर्न आवश्यक सामग्रीसमेत व्यवस्थापन गरिएको विभागले जनाएको छ । सेवा विस्तारका लागि दुई एचपी र एक एचपी क्षमताका गरी कुल १४ वटा पम्प, एक हजार लिटर क्षमताको हिलटेक ट्याङ्की तथा करिब ४१।१ किलोमिटर एचडीपीइ पाइप तयारी अवस्थामा राखिएको छ ।

विभागका अनुसार उक्त सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा ढुवानी तथा जडान गरी खानेपानी सेवा विस्तार गर्ने तयारी भइरहेको छ । बाढीबाट क्षतिग्रस्त संरचनाको मर्मत तथा पुनः स्थापना र प्रभावित बस्तीमा नियमित खानेपानी आपूर्ति सुनिश्चित गर्न प्राविधिक टोली निरन्तर परिचालन गरिएको छ ।

बाढीपछि खानेपानीको अभाव हुन नदिन तत्कालीन राहतसँगै दीर्घकालीन पुनः स्थापनाको कामलाई समेत अघि बढाइएको विभागले जनाएको छ । क्षतिको पूर्ण विवरण प्राप्त भएपछि आवश्यकताका आधारमा थप पुनर्निर्माण तथा पुनः स्थापनाका कार्यक्रम सञ्चालन गरिने जनाइएको छ ।

काठमाडौँ। यही भदौ १० गते भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा गएको बाढीबाट सो क्षेत्रमा साढे सात हजार घरधुरी प्रभावित भएका देखिएको छ ।

द्रुत क्षति तथा आवश्यकता मूल्याङ्कनअन्तर्गत गरिएको प्रारम्भिक मूल्याङ्कनअनुसार करिब सात हजार ५७० घरधुरी प्रभावित भई करिब ३२ हजार ९३३ जना प्रभावित भएका सरकारले जनाएको छ ।

यसैगरी, ४८ सरकारी कार्यालय प्रभावित भएका, ५५ किलोमिटर सडक, ३७ वटा मोटर चल्ने पुल तथा ६८ वटा झोलुङ्गे पुलमा क्षति पुगेको परराष्ट्र मन्त्रालयले आज भोटेकोशीसम्बन्धी अद्यावधिक गरेको विवरणमा उल्लेख छ ।

त्यस्तै, करिब एक हजार ८०६ हेक्टर कृषि भूमि, १३ वटा जलविद्युत् आयोजना, एउटा सौर्य ऊर्जा आयोजना तथा दुई वटा प्रसारण लाइनमा पनि क्षति पुगेको छ । मूल्याङ्कनअनुसार ७८३ मेगावाट जलविद्युत् उत्पादन क्षमता प्रभावित भएको छ ।

यस विपद्बाट भएको क्षतिको व्यापकता र परिमाणलाई दृष्टिगत गर्दै क्षति तथा नोक्सानीको पूर्ण विवरण तथा पुनर्निर्माण र पुनःस्थापनाका लागि आवश्यक लागत निर्धारण गर्न विपद्पश्चात् आवश्यकता मूल्याङ्कन पनि एकैसाथ सञ्चालन भइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

भोटेकोशी नदीको बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङ तथा नदीको बहाव क्षेत्रसँग जोडिएका अन्य जिल्लामा ठूलो जनधनको क्षति, व्यापक विस्थापन तथा घर, भवन, सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना र अन्य महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुगेको छ । खोज र उद्धार कार्य आज एघारौँ दिन पनि जारी रहेको छ ।

हालसम्म १३ हजार ९८ जनाको उद्धार गरिएको छ भने त्यसमा ३०० भन्दाबढी विदेशी नागरिक रहेका छन् । शुक्रबार मात्रै धुन्चे र कोलोनीबाट क्रमशः एक जना चिनियाँ र एक जना अमेरिकी गरी दुई विदेशी नागरिकको उद्धार गरिएको सो विवरणमा उल्लेख छ ।

त्यस्तै, शुक्रबार अपर त्रिशूली–तीन ए सुरुङबाट दुई नेपाली नागरिक र अपर त्रिशूली–एक सुरुङबाट आज एक चिनियाँ नागरिक तथा बेत्रावतीस्थित एउटा घरबाट एक नेपाली नागरिकको जीवितै उद्धार गरिएको छ । करिब पाँच हजार जना अझै बेपत्ता रहेका भने त्यसमा ३५ देशका करिब ६०० जना विदेशी नागरिक रहेका मन्त्रालयको विवरणमा उल्लेख छ ।

प्रभावित क्षेत्रबाट हालसम्म एक हजार ३४४ वटा शव बरामद गरिएका छन् । शुक्रबार त्रिशूली–तीन ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङबाट एउटा शव बरामद गरिएको थियो । नेपाल सरकारले खोज, उद्धार तथा राहतका लागि आफ्नो नियन्त्रणमा रहेका सबै उपलब्ध साधन तथा स्रोत परिचालन गरिरहेको जनाएको छ ।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी तथा सशस्त्र प्रहरी बल पूर्ण रूपमा परिचालित छन् । साथै विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी निकाय, प्रदेश तथा स्थानीय तह र अन्य सम्बन्धित निकाय पनि परिचालित छन् ।

सुरुङ उद्धार नेपाली सुरक्षाकर्मीसँगै विदेशी विज्ञ

हाल भारत, चीन र गणतन्त्र कोरियाबाट आएका सुरुङ उद्धार टोलीहरूले नेपाली सेनासँग समन्वय गरी काम जारी राखेका छन् । छिमेकी मुलुक, मित्रराष्ट्र तथा अन्तरराष्ट्रिय समुदायबाट प्राप्त उद्धार सहयोगका उपकरण, ड्रोन, लोड क्यारियर तथा अन्य सामग्री यी कार्यमा प्रयोग भइरहेका छन् ।

त्यस्तै, १५ सदस्यीय विपद् सहायता तथा प्रतिकार्य टोली अस्ट्रेलियाबाट शुक्रबार आइपुगेको छ भने ११ सदस्यीय विशेष मलेसियाली विपद् सहायता तथा उद्धार टोली मलेसियाबाट आज बिहान आइपुगेको छ ।

प्रभावित जलविद्युत् आयोजनामा खोज तथा उद्धार कार्य जारी राख्न थप उपकरण तथा प्राविधिक जनशक्ति परिचालन गरिँदैछ । यसअन्तर्गत अपर त्रिशूली–एक, अपर त्रिशूली–तीन ‘ए’, अपर त्रिशूली–तीन बी, यु–२१६ हाकु, चिलिमे र लाङ्टाङलगायत जलविद्युत् आयोजना रहेका छन् ।

सम्पर्क सञ्जाल पुनःस्थापनाका प्रयास

सम्बन्धित निकायले प्रभावित क्षेत्रमा सडक, विद्युत् तथा दूरसञ्चार सम्पर्क पुनःस्थापना गर्न र प्रभावित नागरिकसम्म राहत सामग्री समयमै पुर्‍याउन सक्रिय रूपमा काम गरिरहेका छन् । अन्तरराष्ट्रिय समुदाय, साझेदार तथा व्यक्तिबाट प्राप्त थप सामग्री तथा सहयोगलाई प्रभावकारी रूपमा परिचालन गरिँदैछ ।

यसैगरी, नेपाली सेनाले इन्जिनियरको टोलीसँग मिलेर टाँडी नदीमाथि अस्थायी पुल निर्माण गरी गल्छी–त्रिशूली सडक पुनःस्थापना गर्ने काम गरिरहेको छ । साथै, त्रिशूली इन्द्रेणीघाट र देवीघाटमा एक–एक गरी दुई वटा तुइन सञ्चालनमा ल्याइएको छ ।

नेपालले आफ्नो नियन्त्रणमा रहेका सबै स्रोत तथा साधन परिचालन गरेको छ । तर, यस विपद्को व्यापकता र जटिलतालाई दृष्टिगत गर्दा निरन्तर अन्तरराष्ट्रिय ऐक्यबद्धता तथा सहयोग आवश्यक रहेको नेपालले स्वीकार गरेको छ ।

हालसम्म निकटतम छिमेकी, मित्रराष्ट्र, अन्तरराष्ट्रिय संस्था तथा परोपकारी व्यक्तिमध्ये भारत, चीन, संयुक्त अरब इमिरेट्स, संयुक्त अधिराज्य, जापान, संयुक्त राज्य अमेरिका, कतार, सिङ्गापुर, गणतन्त्र कोरिया, अस्ट्रेलिया, जर्मनी, लाटिभया, लक्जेम्बर्ग, मलेसिया, म्यानमार, भुटान, बङ्गलादेश, पाकिस्तान, नर्वे, इजरायल, क्यानडा, श्रीलङ्का, थाइल्यान्ड, भियतनाम, न्युजिल्यान्ड, डेनमार्क, स्वीट्जरल्यान्ड, आयरल्यान्ड, चेक गणतन्त्र, तथा युरोपेली सङ्घ, एसियाली विकास बैंक, विश्व बैंक, संयुक्त राष्ट्रसङ्घ तथा यसका विशिष्टीकृत निकायले विभिन्न सहयोग गरेका छन् ।

यसैगरी, आवश्यक फरेन्सिक प्रक्रिया पूरा गरेपछि बरामद भएका शवको अस्थायी दफन प्रक्रिया सुरु गरिएको छ । ताकि पछि तिनको पहिचान गरी अन्तिम संस्कारका लागि परिवारलाई पार्थिव शरीर हस्तान्तरण गर्न सहज होस् ।

बेपत्ता व्यक्तिका निकटतम परिवारका सदस्यलाई नेपाल प्रहरी अस्पताल, महाराजगञ्ज, काठमाडौँ वा नजिकको जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा सम्पर्क गर्न वा आफू बसेको देशमै आफ्नो डिएनए प्रोफाइल तयार गराइमा पठाउन अनुरोध गरिएको छ ।

भारत, चीन, सिङ्गापुर तथा दक्षिण कोरियाका फरेन्सिक टोलीहरू नेपाल प्रहरी तथा अन्य सम्बन्धित निकायसँग मिलेर डिएनए सङ्कलन, विश्लेषण तथा मृतकहरूको पहिचानलाई तीव्र बनाउन सहभागी भएका छन् ।

यसका साथै हालसम्म मन्त्रालयले सम्बन्धित मुलुक तथा निकायका साथै नेपाल सरकारका सम्बन्धित अधिकारीहरूसँग समन्वय गरी मित्रराष्ट्र तथा अन्तरराष्ट्रिय संस्थाबाट बाढी राहत सामग्री तथा उद्धार टोली लिएर आएका २४ वटा उडानको अनुमति तथा सहजीकरण गरेको छ ।

चीनतर्फ रहेका नेपाली नागरिक

मन्त्रालय तथा चीनस्थित नेपाली नियोगहरूले बाढीबाट प्रभावित भई नेपाल फर्कन चाहने नेपाली नागरिकको सुरक्षित स्वदेश फिर्तीका लागि चिनियाँ अधिकारीहरूसँग नजिकबाट समन्वय गरिरहेको जनाएको छन् । शुक्रबार तातोपानी नाकाबाट १५५ जना नेपाली नागरिक नेपाल फर्किएका छन् भने आज सोही नाकाबाट १२७ जना नेपाली नागरिक नेपाल फर्कने अपेक्षा गरिएको छ ।

रसुवा । भोटेकाशी बाढीले जिल्लाका निजी तथा सार्वजनिक सम्पत्तिमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालयले यही १० गतेको बाढीले पुर्याएको क्षतिसम्बन्धी प्रारम्भिक विवरण सार्वजनिक गरेको छ ।

सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी द्रुवप्रसाद अधिकारीका अनुसार बाढीबाट २८ वटा सरकारी र सार्वजनिक भवन, आठ सामुदायिक र तीन निजी विद्यालय, १४ वटा बैंक तथा वित्तीय संस्था, एउटा पेट्रोल पम्प र एक हजार ५०० वटा निजी घरमा क्षति पुगेको छ ।

बाढीले जिल्लामा ४१ किलोमिटर सडक, छ वटा पक्की पुल, आठ वटा ‘बेलिब्रिज’ र १० वटा झोलुङ्गे पुल बगाएको छ । बाढीबाट भोटेकोशी र त्रिशूली नदी तथा लाङ्टाङ खोलामा निर्माण भएका आठ वटा जलविद्युत् आयोजनामा पूर्ण रुपमा क्षति पुगेको छ ।

बाढीले १११ मेगावाटको रसुवागढी, १२० मेगावाटको भोटेकोशी, २० मेगावाटको चिलिमे, २० मेगावाटको लाङ्टाङ खोला, २१६ मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली–१, पाँच मेगाावटको मैलुङ खोला, ६० मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली ३ ‘ए’ र ३७ दशमलव तीन मेगावाटको त्रिशूली ३ ‘बी’मा क्षति पुर्याएको छ ।

खोज तथा उद्धार जारी

बाढीका कारण विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमा फसेकाको खोज तथा उद्धार जारी छ । नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीबाट उद्धार कार्य भइरहेको छ । थप मद्दतका लागि दक्षिण कोरिया, भारत र चीनका विज्ञसमेत प्रभावित क्षेत्रमा खटिइएको जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ ।

हालसम्म बाढीमा परी एक हजार ३६५ रसुवाली नागरिक, एक हजार १६० अन्य जिल्लाका नागरिक, २६४ पर्यटक सम्पर्कविहीन भएका छन् । यसैगरी बैंक तथा वित्तीय संस्थाका २६ जना कर्मचारी, ७९ जना सरकारी कर्मचारी, १३ सशस्त्र प्रहरी, २८ जना नेपाल प्रहरी, २७ नेपाली सेना हराएको सहायक प्रजिअ अधिकारीले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई खाद्यन्न आपूर्ति सहज गर्न हेलिकप्टरमार्फत राहत वितरण भइरहेको छ ।

काठमाडौँ । नेपाली सेनाको नेतृत्वमा जारी खोज तथा उद्धारका क्रममा स्थानीय विद्युत् केन्द्र तथा घरमा फसेका व्यक्तिको जीवितै उद्धार सम्भव भएको छ । प्रलयकारी विपद्को यस दुःखद् घडीमा अर्थहीन सल्लाह दिने, नकारात्मक टीकाटिप्पणी गर्ने र विशेषगरी सरकारले केही गरेन भन्ने भाष्य निर्माण गर्ने प्रवृत्ति बढिरहको अवस्थामा नेपाली सेनाको नेतृत्वमा सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरीको संयुक्त प्रयासबाट पछिल्लो दुई दिनमा चार जनाको जीवितै उद्धार गरिएको हो ।

नेपाली सेनाको नेतृत्वमा शुक्रबार माथिल्लो त्रिशूली थ्री ‘ए’ जलविद्युत् केन्द्रको दुई जना कर्मचारी र आज एक चिनियाँ नागरिक तथा सशस्त्र प्रहरी वल तथा नेपाल प्रहरीको प्रयासबाट नुवाकोट विदुरमा एक जना महिलाको जीवितै उद्धार सम्भव भएसँगै सुरक्षाकर्मीको मेहनत र बहादुरीको सर्वत्र प्रशंसा गरिएको छ ।

भोटेकोशी हुँदै त्रिशूली नदीमा भदौ १० गते गएको अकल्पनीय एवं विनाशकारी बाढीले जनधनको अपुरणीय क्षति पुर्याएको विषय परिस्थितिका बाबजुद अविचलित भई उद्धारमा खटिएका नेपाली सेनाको विशेष टोली र सशस्त्र प्रहरी बल तथा नेपाल प्रहरीले उच्च मनोबलका साथ निर्वाह गरेको उदाहरणीय भूमिकाको स्वदेश तथा विदेशबाट प्रशंसा भइरहेको सामाजिक सञ्जालमा देखिन्छ ।

रसुवा बाढीपछि उद्धार टोलीको नेतृत्व गरिरहेका नेपाली सेनाका प्रमुख सेनानी गङ्गा बरालले माथिल्लो त्रिशूली थ्री ‘ए’ जलविद्युत् केन्द्रको सुरुङमा खटिएको उद्धार टोली करिब ११ घण्टाको निरन्तर प्रयासपछि शुक्रबार बिहान दुई जना प्राविधिक कर्मचारीको जीवितै उद्धार गर्न सफल भएको भनी दिएको जानकारीबाट आशा र विश्वास जगाउन तथा क्षमता झल्काउन सफल भएको थियो ।

सेना नेतृत्वको टोलीले सो जलविद्युत् केन्द्रमा कार्यरत प्राविधिक सञ्जय साहको बिहान करिब ९ः ३५ बजे र कवीरजङ्ग महर्जनको १०ः ०५ बजे जीवितै उद्धार गरेको थियो । नेपाली सेनाको ‘स्पेसल फोर्स’ विपद् व्यवस्थापन खोज तथा उद्धार टोली, प्राविधिक इञ्जिनियर, नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका प्राविधिक कर्मचारी, जलविद्युत् आयोजनाका विज्ञ तथा भौगर्भिक इन्जिनियरसहितको संयुक्त टोली उद्धारमा खटिएका थिए ।

यसैगरी, नेपाली सेना नेतृत्वको टोलीले आज दिउँसो एक चिनियाँ नागरिक र सशस्त्र प्रहरी बलको नेतृत्वमा नुवाकोट विदुरकी चन्डिका श्रेष्ठलाई जीवितै उद्धार गरी अर्काे चमत्कार रच्न सफल भएको छ । जीवितै उद्धार हुनेक्रम अझै बढोस् र धेरैको घरपरिवारमा खुसी छाओस् भन्ने कामना गरेको पनि त्यत्तिकै देखिन्छ ।

हिमपहिरोसँगै ल्हेन्दे खोलामा यही भदौ १० गते गएको बाढी भोटेकोशी नदीमा मिसिएपछि आसपासमा रहेका व्यक्तिका घर तथा कार्यालय भवन, विद्युत् केन्द्र, सडक तथा पुल, जग्गाजमिनलगायत मानवीय तथा भौतिक क्षति भएको थियो । भोटेकोशी हुँदै त्रिशूली नदीमा गएको बाढीले रसुवा र नुवाकोटमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको तथा धादिङ र चितवनमा सडक तथा पुल बगाएसँगै यस क्षेत्रको जनजीवन अस्तव्यस्त बनेको छ ।

त्यस्तै, जलविद्युत् आयोजनासहित अन्यत्र काम गरिरहेका स्वदेश तथा विदेशका कैयाैँ व्यक्ति सम्पर्कविहीन भएका अवस्थामा नेपाली सेना नेतृत्वको उद्धार टोली अहोरात्र खटिरहेको छ ।

यसैबिच, खोज तथा उद्धारका क्रममा जङ्गी अड्डाबाट प्राप्त हुने निर्देशन, विद्युत् आयोजनाका कर्मचारी एवं विज्ञबाट प्राप्त हुने सुझावलाई आत्मसात् गर्दै उद्धार टोलीमा संलग्न सुरक्षा फौजलाई उत्साहित बनाई लक्ष्यप्राप्तिका लागि अहोरात्र खटिएको टोलीको नेतृत्वकर्ता प्रमुख सेनानी बरालले बताए ।

उनका अनुसार खाना खाएर बिहीबार साँझ ६ः०० बजेदेखि त्रिशूली जलविद्युत् आयोजनाभित्र फसेका व्यक्तिको उद्धार कार्य सुरु भई करिब ११ घण्टाको निरन्तर प्रयासपछि दुई जना कर्मचारीलाई जीवितै उद्धार गर्न सफल भएको हो ।

प्रमुख सेनानी बरालले भने, “दृढ इच्छाशक्ति र स्वच्छ भावनाका साथ काम गर्ने हो भने जस्तोसुकै विषम परिस्थितिमा पनि कठिनभन्दा कठिन काम गर्न हामी नेपाली सक्षम छौँ । अहिलेको अकल्पनीय रसुवा बाढीमा पनि खटिएर त्यो प्रमाणित गर्न सफल भएका छौँ ।”

नेपाली सेनाका प्रवक्ता राजाराम बस्नेतले प्रलयकारी एवं महाविपत्को यस दुःखद् घडीमा नेपाल सरकारको निर्देशनमा नेपाली सेनाको नेतृत्वमा सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरीकोसमेत सहयोग, सहकार्य र समन्वय खोज तथा उद्धारको काम तीव्र गतिमा भइरहेको जानकारी दिए ।

उनले भने, “युद्धस्तरमा बाढी प्रभावित क्षेत्रमा खटिएको विशेष उद्धार टोलीले दिनरात नभनी काम गरेर मुलुकको फौजी संरचनासहित नेपाल र नेपालीको प्रतिष्ठा बढाउन सफल भएको छ, यसरी खटिने सुरक्षाकर्मीलाई हौसला प्रदान गर्न हामी सबैको कर्तव्य हो ।”

कास्की। रसुवाको टिमुरेस्थित भन्सार कार्यालयमा कार्यरत पोखरा–१४ समावेशी टोलका गोविन्दबहादुर अधिकारीको यसपटक तीजमा घर आउने योजना थियो ।

आफ्ना दिदीबहिनीसँग बसेर तीज मनाउने र उनीहरूका लागि किनेका नयाँ कपडा उपहार दिने सोचमा हुनुहुन्थ्यो ।

यही भदौ ९ गते साँझ ‘भिडियो कल’मार्फत किनेका कपडा देखाउँदै ‘यो कलर कस्तो छ’ भन्दै उहाँले परिवार र दिदीबहिनीसँग खुशी साट्नु भएको थियो ।

दिदीबहिनीलाई तीजको उपहार दिने र परिवारसँगै चाड मनाउने उहाँको त्यो सपना अब सँधैका लागि अधुरै रह्यो । टिमुरे भन्सार कार्यालयमा सवारी चालकका रूपमा कार्यरत ४७ वर्षीय अधिकारी गत भदौ १० गते भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीमा परेर सम्पर्कविहीन हुनुभयो । बाढीमा परेका उहाँको अवस्था त्यसयता अज्ञात छ ।

घटनापछि ज्यान जोगाएर फर्किन सफल उहाँका सहकर्मीका अनुसार अधिकारी बाढी आउनुअघि अन्य साथीसँगै कार्यालयकै काममा हुनुहुन्थ्यो । सोही बाढीमा भन्सार कार्यालयका १५ कर्मचारी सम्पर्कविहीन भएका थिए ।

पोखरा विमानस्थल भन्सार कार्यालयबाट करिब छ महिनाअघि टिमुरे सरुवा भएर जानुभएका अधिकारी यसबीचमा दुई पटक घर आउनुभएको थियो । परिवारका सदस्य उहाँ फेरि सकुशल घर फर्किनुहुन्छ भन्ने आशामा बसे तर,उहाँको कुनै खबर आएन ।

बाढी आएको दिन बिहानसम्म अधिकारी परिवारसँग सम्पर्कमा हुनुहुन्थ्यो । त्यसपछि भने उहाँसँग परिवारको कुनै सम्पर्क हुन सकेन ।

परिवारले पटक–पटक उहाँको मोबाइलमा फोन ग¥यो । विभिन्न ठाउँमा बुझे र अस्पताल र शव राखिएका स्थानमा समेत खोजी गर्यो । सुरुमा अप्ठ्यारो भूगोलका कारण सम्पर्क हुन नसकेको हुनसक्ने भन्दै परिवारले उहाँ सकुशल फर्किने आशा मारेको थिएन ।

बिहीबार घटनास्थलको प्रत्यक्ष अवलोकन गरेर पोखरा फर्किएपछि भने परिवारको आशा समाप्त भयो । लामो समयसम्म कुनै जानकारी नपाएपछि परिवारले हिन्दु संस्कारअनुसार शुक्रबार कुशको शव बनाएर शुक्रबार रामघाटस्थित सेती नदीमा अन्त्येष्टि गरेर काजकिरिया सुरु गरेको छ ।

छोरा विनय अधिकारीले बुबासँग बाढी आउनु दिनको विहानसम्म परिवारको सम्पर्क रहेपनि त्यसपछि कुराकानी हुन नसकेको बताउनुभयो ।

“बुबा सकुशल आउनुहोला भनेर धेरै कामना गरेर बस्यौँ । तर केही जानकारी पाउन सकिएन। हिजो टिमुरे पुगेर साँझ फर्किएपछि त्यहाँको अवस्था देख्दा अब बुबा आउनुहोला भनेर आशा गर्ने ठाउँ नै रहेन ।” उहाँले मलिन अनुहार र सुस्त आवाजमा भन्नुभयो ।

बुबा बेपत्ता भएपछि परिवारले कम्तीमा शव भए पनि भेटिन्छ कि भन्ने आशामा विभिन्न अस्पताल र स्थानमा खोजी गरेको विनयले बताउनुभयो । धादिङमा एउटा शवको तस्बिर मिल्दोजुल्दो देखिएपछि परिवार शव पहिचानका लागि त्यहाँसम्म पुगेको थियो । तर, प्रत्यक्ष रूपमा शव हेर्दा त्यो अधिकारीको नभएको पुष्टि भयो ।

“धादिङमा भेटिएको शवको तस्बिर हेर्दा मिल्दोजुल्दो देखिएपछि हामी गयौँ,” विनयले भन्नुभयो, “तर हातमा भएको ट्याटुका आधारमा त्यो शव बुबाको नभएको पुष्टि भयो ।”

अधिकारीका छिमेकी र मिल्ने साथी रहनुभएका नेपाल पत्रकार महासङ्घ कास्कीका अध्यक्ष माधव बरालले अधिकारी सम्पर्कविहीन भएदेखिनै समावेशी टोलमा सन्नाटा छाएको बताउनुभयो ।

सहयोगी, मिलनसार र सामाजिक स्वभावका अधिकारी बेपत्ता भएपछि टोलवासी पनि निरन्तर खोजीमा जुटेको उहाँले बताउनुभयो । शव वा अन्य कुनै सुराकको खोजीमा पोखरा, चितवनलगायतका अस्पतालसम्म पुगे पनि लामो समयसम्म कुनै जानकारी प्राप्त हुन नसकेको उहाँको भनाइ छ ।

“जागिरका क्रममा उहाँ टिमुरे गए पनि हामीबीच दैनिकजसो कुराकानी हुन्थ्यो । टाढा रहे पनि उहाँलाई टोल र छिमेकको सधैँ चासो हुन्थ्यो । कसैलाई अप्ठ्यारो पर्दा सबैभन्दा अगाडि सर्ने स्वभाव थियो । साथीको यस्तो अकल्पनीय घटनाले हामीलाई गहिरो पीडा दिएको छ,” बरालले दुःख व्यक्त गर्नुभयो ।

सामाजिक कार्यमा सक्रिय अधिकारी गीत–सङ्गीतमा पनि उत्तिकै रुचि राख्नुहुन्थ्यो । समावेशी टोलको सहसचिवका रूपमा उहाँले टोलका समस्या समाधान र विकासका काममा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नुभएको थियो ।

उहाँको अर्को विशेष परिचय थियो मुरलीको मधुर धुन । विशेषगरी साथीभाइ जम्मा भएको बेला मुरली बजाएर सबैलाई मन्त्रमुग्ध बनाउने उहाँको कला टोलवासीका लागि अहिले सम्झना बनेको छ ।

छिमेकी घनश्याम पाण्डेका अनुसार अधिकारी घरमा हुँदा मुरली कहिल्यै छुटाउनुहुन्नथ्यो ।

“साथीभाइ जम्मा हुनेबित्तिकै उहाँ मुरली बजाएर सबैलाई मन्त्रमुग्ध बनाउनुहुन्थ्यो । उहाँ घरमा हुँदा मुरली सधैँ साथमै हुन्थ्यो। त्यसैले कुशको शवसँगै एउटा मुरली पनि राखिदिएका छौँ । अर्को मुरली उहाँको सम्झनाका लागि घरमै राखेका छौँ,” पाण्डेले भन्नुभयो ।

तनहुँको तत्कालीन मिजुङ गाविस तथा हालको भानु नगरपालिका–५ स्थायी घर भएका अधिकारीको परिवार विगत १५ वर्षदेखि पोखरा–१४, समावेशी टोलमा बसोबास गर्दै आएको छ । उहाँका आमा, श्रीमती, एक छोरा, एक छोरी, तीन दिदी र एक बहिनी हुनुहुन्छ ।

गत भदौ १० गते रसुवामा आएको विनाशकारी बाढीपछि पोखराका १२ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेका छन् । घटनामा परेर कुनै जानकारी नपाएकाका परिवारले अझै पनि आफ्ना प्रियजन आउने झिनो आसमा छन् ।

बाढीपछि सम्पर्कविहीन भएका तीन जना भने पछि परिवारको सम्पर्कमा आएको कास्कीका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी चित्राङ्गत बरालले बताउनुभयो । अन्यको अवस्था भने हालसम्म अज्ञात रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।