काठमाडाैं। वैशाख १ गते केवल पात्रोको एउटा मिति मात्र होइन, यो मानव सभ्यता, प्रकृति र आस्थाबीचको गहिरो सम्बन्धको प्रतीकका रूपमा स्थापित विश्वव्यापी पर्व हो। सूर्य मीन राशिबाट मेष राशिमा प्रवेश गर्ने यस विशेष दिनलाई मेष संक्रान्तिका रूपमा पनि मनाइन्छ। नेपालमा यही दिनलाई नयाँ वर्षको सुरुवातका रूपमा हर्षोल्लासका साथ स्वागत गरिन्छ, जहाँ देशभर विभिन्न सांस्कृतिक, धार्मिक तथा सामाजिक गतिविधिहरू आयोजना हुने गर्दछन्।

यसै अवसरमा सलहेश फूलबारीमा प्रत्येक वर्षझैँ यस वर्ष पनि भव्य मेला लागेको छ। सिरहाको लहान नगरपालिका वडा नम्बर १२ र २२ को सीमामा अवस्थित यो ऐतिहासिक तथा धार्मिक स्थल वैशाख १ मा विशेष रूपमा जीवित हुन्छ। बिहानैदेखि श्रद्धालुहरूको भीड लाग्ने यस फूलबारीमा नेपालका विभिन्न जिल्ला मात्र नभई भारतका सीमावर्ती क्षेत्रबाट समेत हजारौँ दर्शनार्थीहरू आउने गरेका छन्।

प्राकृतिक सौन्दर्य, धार्मिक आस्था र लोककथाको अद्भुत संगम बनेको यस फूलबारीको मुख्य आकर्षण ‘सुनाखरी’ (हारम) फूल हो, जुन वर्षमा एकपटक मात्र यही दिन फुल्ने विश्वास गरिन्छ। यही विशेषताका कारण यो स्थललाई रहस्यमय र पवित्र मानिन्छ। फूल फुलेको दृश्य हेर्न भक्तजनहरू घण्टौँ लाइनमा बस्न तयार हुन्छन्, जसले यस क्षेत्रको धार्मिक महत्वलाई थप उजागर गर्दछ।

लोककथाअनुसार राजा सलहेश र उनकी प्रेमिका मालिनको प्रेमको प्रतीकका रूपमा यो फूल फुल्ने विश्वास गरिन्छ। उनीहरूको अमर प्रेमकथाले यो स्थानलाई केवल धार्मिक मात्र नभई सांस्कृतिक दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण बनाएको छ। श्रद्धालुहरूले सलहेश र मालिनको पूजा गर्दै आफ्नो मनोकामना पूरा हुने विश्वास राख्छन्।

मेलाको अवसरमा फूलबारी वरपरका क्षेत्रहरूमा व्यापारिक गतिविधि पनि उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने गर्दछ। स्थानीय व्यवसायीहरूले विभिन्न खाद्य परिकार, हस्तकलाका सामग्री तथा धार्मिक वस्तुहरू बिक्री गर्दै आर्थिक लाभ लिने गरेका छन्। यसले स्थानीय अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्‍याउनुका साथै पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत योगदान पुर्‍याएको छ।

यसका साथै, फूलबारीभित्र पाइने जडीबुटीहरूलाई पनि विशेष महत्व दिइन्छ। यहाँ पाइने वनस्पतिहरूलाई औषधीय गुणयुक्त मानिन्छ, जसले यस क्षेत्रलाई जडीबुटीको केन्द्रका रूपमा चिनाएको छ। स्थानीय निकाय र समुदायले यी वनस्पतिहरूको संरक्षणमा विशेष ध्यान दिँदै आएका छन्, ताकि यसको प्राकृतिक र सांस्कृतिक सम्पदा दीर्घकालसम्म सुरक्षित रहोस्।

समग्रमा, वैशाख १ मा लाग्ने सलहेश फूलबारी मेला केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र नभई प्रकृति, संस्कृति र आस्थाको अनुपम संगम हो। यसले मानव र प्रकृतिबीचको अटुट सम्बन्धलाई उजागर गर्नुका साथै स्थानीय पहिचान, पर्यटन र परम्पराको संरक्षणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ।