काठमाडौं । दशैं आयो कि गाउँघरमा बाँस खोज्ने, खम्बा गाड्ने र डोरी कस्दै लिङ्गे पिङ तयार पार्ने चटारो सुरु हुन्छ। कतै पिङ हाल्ने हतारो, कतै मच्चिएर खेल्ने प्रतिस्पर्धा त कतै पालो कुरिरहेका बालबालिकाको उत्साहले दशैंको रौनक थप्छ। पिङमा मच्चिँदा शरीर मात्र जमिनबाट माथि उठ्दैन, बाल्यकालका सम्झना, पुर्खाको परम्परा र आफन्तसँगको आत्मीयता पनि एकैसाथ ताजा हुन्छन्।

दशैंमा कम्तीमा एकपटक जमिन छाड्नुपर्छ भन्ने जनविश्वास नेपाली समाजमा प्रचलित छ। पिङ खेल्दा केही समय धर्तीबाट माथि उठिने भएकाले यसलाई पाप पखालिने धार्मिक मान्यतासँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ। यद्यपि, यो विश्वासको ऐतिहासिक आधार पुष्टि गर्ने ठोस प्रमाण उपलब्ध छैन। पुस्तौँदेखि सुनिँदै र मानिँदै आएको यही जनविश्वासले भने दशैं र पिङबीचको सम्बन्धलाई विशेष बनाएको छ।

लिङ्गे पिङ होस् वा रोटेपिङ, दशैंमा यसको आकर्षण बेग्लै हुन्छ। वर्षभरि खेतीपाती, घरायसी काम र दैनिकीमा व्यस्त रहने मानिसका लागि पिङ केही समय रमाउने अवसर हो। पिङमा मच्चिँदै आकाशतिर उडेजस्तो अनुभूति गर्नु, साथीभाइसँग हाँसखेल गर्नु र पुराना सम्झना साट्नु दशैंका अविस्मरणीय क्षण हुन्।

पिङको रौनक खेल्नमा मात्र सीमित छैन। गाउँघरमा पिङ हाल्न स्थानीयवासी एकजुट हुन्छन्। कसैले बाँस खोज्छन्, कसैले खम्बा गाड्छन् त कसैले डोरी बाँधेर पिङ तयार पार्छन्। सामूहिक प्रयासबाट तयार भएको पिङमा रमाउन गाउँले भेला हुँदा सहकार्य र सामाजिक सद्भावसमेत बलियो हुन्छ। दशैंमा घर फर्किएका आफन्त, पुराना साथी र छिमेकीसँग भेटघाट गर्ने अवसर पनि पिङले जुटाउँछ।

बालबालिकाका लागि पिङ उत्साह र रोमाञ्चको खेल हो भने युवायुवतीका लागि साथीभाइसँग रमाउने माध्यम। वृद्धवृद्धासमेत आफ्नो सहजताअनुसार पिङको रौनकमा सहभागी हुन्छन्। पिङ भएको ठाउँमा हाँसो, कुराकानी र रमाइलोको माहोल बन्छ। यसरी पिङले उमेरको सीमा नाघेर सबैलाई एउटै उत्सवमा जोड्छ।

दशैंमा मीठा परिकार खाने र आफन्तसँग बसेर रमाइलो गर्ने चलन छ। यस्तो समयमा पिङ खेल्दा शरीर चलायमान हुने र सामान्य शारीरिक गतिविधि गर्ने अवसर मिल्छ। तर, पिङ खेल्दैमा बढी खाएको चिल्लो खानेकुरा पच्छ भन्नेचाहिँ होइन। यसको वास्तविक महत्व मनोरञ्जन, सामूहिकता र चाडपर्वको उल्लासमा छ।

आज मोबाइल फोन, सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल मनोरञ्जनका अनेक विकल्प छन्। तैपनि दशैंमा पिङ खेल्ने रहर हराएको छैन। यद्यपि, सहरमा खुला ठाउँको अभाव र बदलिँदो जीवनशैलीका कारण कतिपय स्थानमा पिङ हाल्ने परम्परा सीमित हुँदै गएको छ। यस्तो अवस्थामा सुरक्षित ढङ्गले पिङ निर्माण गर्ने र नयाँ पुस्तालाई यसको सांस्कृतिक महत्व बुझाउने काम आवश्यक देखिन्छ।

दशैंमा पिङ किन विशेष छ भन्ने प्रश्नको उत्तर मनोरञ्जनमा मात्र सीमित छैन। यसमा धार्मिक जनविश्वास छ, पुर्खाले हस्तान्तरण गरेको परम्परा छ, परिवार र आफन्तसँगको आत्मीयता छ अनि समुदायलाई एकतामा बाँध्ने शक्ति पनि छ। पिङको डोरीमा झुल्दै गर्दा नेपाली समाजले आफ्नो मौलिक संस्कृतिलाई समेत निरन्तरता दिइरहेको हुन्छ।