काठमाडौं। ब्राजिलका वामपन्थी नेता लुइज इनासियो लुला डा सिल्भा चौथो पटक राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएका छन् । आइतबार सम्पन्न दोस्रो चरणको निर्वाचनमा दक्षिणपन्थी नेता तथा सिनेटर फ्लाभियो बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै ८० वर्षीय लुलाले ऐतिहासिक जित हासिल गरेका हुन् ।

ब्राजिलको निर्वाचन निकायका अनुसार लुलाले ६ करोड ४२ लाख ५६ हजार २३२ मत अर्थात् सदर मतको ५१.७९ प्रतिशत प्राप्त गरेका छन् । उनका प्रतिद्वन्द्वी फ्लाभियो बोल्सोनारोले ५ करोड ९८ लाख २६ हजार ४१ मत अर्थात् ४८.२१ प्रतिशत मत पाएका छन् । दुई उम्मेदवारबीचको मतान्तर ४४ लाखभन्दा बढी रहेको छ । निर्वाचनको अन्तिम परिणाम ब्राजिलको सर्वोच्च निर्वाचन अदालतले सार्वजनिक गरेको हो । 

यो जितसँगै लुलाले ब्राजिलको आधुनिक लोकतान्त्रिक इतिहासमा चार पटक राष्ट्रपति निर्वाचित हुने पहिलो नेता बन्ने ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेका छन् । यसअघि उनी सन् २००३ देखि २०१० सम्म लगातार दुई कार्यकाल राष्ट्रपति बनेका थिए । त्यसपछि सन् २०२२ को निर्वाचनमा तत्कालीन राष्ट्रपति जायर बोल्सोनारोलाई पराजित गर्दै तेस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भएका उनी सन् २०२३ मा पुनः सत्तामा फर्किएका थिए ।

यसपटकको निर्वाचनमा विजय हासिल गरेसँगै उनले सन् २०२७ जनवरी ५ मा चौथो कार्यकालको जिम्मेवारी सम्हाल्ने कार्यक्रम छ । 

ब्राजिलमा सन् १९८८ मा लोकतन्त्र पुनःस्थापित भएपछि पहिलो चरणको निर्वाचनमा पछाडि परेका उम्मेदवारले दोस्रो चरणमा राष्ट्रपति निर्वाचन जितेको यो पहिलो घटना हो । अक्टोबर ४ मा सम्पन्न पहिलो चरणको मतदानमा पूर्वराष्ट्रपति जायर बोल्सोनारोका छोरा फ्लाभियोले ४७.०३ प्रतिशत मत प्राप्त गर्दै अग्रता लिएका थिए । लुलाले भने ४५.१६ प्रतिशत मत पाएका थिए ।

पहिलो चरणमा अग्रता लिएका फ्लाभियोलाई दोस्रो चरणमा उछिन्दै लुलाले हासिल गरेको जितलाई ब्राजिलको राजनीतिमा उल्लेखनीय पुनरागमनका रूपमा हेरिएको छ । पहिलो चरणमा दुई उम्मेदवारबीच रहेको अन्तरलाई उल्ट्याउँदै लुलाले अन्तिम प्रतिस्पर्धामा निर्णायक अग्रता कायम गरेका हुन् । 

निर्वाचन अभियानका क्रममा लुलाले ब्राजिलको राष्ट्रिय स्वाधीनता, लोकतन्त्र र वैदेशिक हस्तक्षेपको विषयलाई प्रमुख मुद्दा बनाएका थिए । उनले यो निर्वाचनलाई देशको भविष्य कसले निर्धारण गर्ने भन्ने प्रश्नसँग जोड्दै आएका थिए ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनसँग ब्राजिलको सम्बन्ध र अमेरिकी नीतिका कारण उत्पन्न व्यापारिक तनावबीच लुलाले आफ्नो देशलाई कुनै पनि विदेशी शक्तिको प्रभावमा पर्न नदिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थिए । उनले बोल्सोनारो परिवार अमेरिकी स्वार्थप्रति बढी झुकाव राखेको आरोप लगाउँदै ब्राजिलको निर्णय ब्राजिलका नागरिकले नै गर्नुपर्ने बताएका थिए ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभामा समेत उनले ब्राजिल कुनै पनि शक्तिको पछाडिको आँगन बन्न नहुने धारणा राखेका थिए । निर्वाचनलाई सार्वभौमिकता र बाह्य प्रभावबीचको प्रतिस्पर्धाका रूपमा प्रस्तुत गर्ने उनको रणनीतिले चुनावी बहसमा महत्त्वपूर्ण स्थान पाएको थियो ।

लुलाको जितले ल्याटिन अमेरिकामा दक्षिणपन्थी राजनीतितर्फ बढिरहेको प्रभावका बीच वामपन्थी नेतृत्वले पनि जनसमर्थन कायम राख्न सक्ने सङ्केत दिएको छ । पछिल्ला वर्षमा यस क्षेत्रका विभिन्न देशमा दक्षिणपन्थी उम्मेदवारहरूको प्रभाव बढिरहेको अवस्थामा ब्राजिलमा लुलाको पुनर्निर्वाचनले क्षेत्रीय राजनीतिक बहसलाई नयाँ दिशा दिएको छ । 

निर्वाचनमा पराजित भएका फ्लाभियो बोल्सोनारोले भने नतिजाप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन् । उनले मतदानको समय बढाउने निर्णयलाई प्रश्न उठाउँदै निर्वाचनको परिणाम स्वीकार नगर्ने र कानुनी माध्यमबाट निर्वाचन बदर गराउन प्रयास गर्ने बताएका छन् ।

ब्राजिलको सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश क्रिस्टियानो जानिनले मतदानमा देखिएका समस्यालाई सम्बोधन गर्न मतदानको समय थप्ने निर्णय गरेका थिए । फ्लाभियोको पक्षले यही निर्णयलाई चुनौती दिएको छ । तर निर्वाचन अधिकारीहरूले समय थपिएको घटनाले अन्तिम परिणामलाई प्रभावित पारेको प्रमाण प्रस्तुत गरेका छैनन् ।

यसले निर्वाचनपछिको राजनीतिक विवाद र समर्थकहरूबीचको ध्रुवीकरण तत्काल समाप्त नहुने सङ्केत गरेको छ । 

चौथो कार्यकालका लागि निर्वाचित भए पनि लुलाका अगाडि आर्थिक तथा सामाजिक चुनौती कम छैनन् । ब्राजिलमा महँगी, उच्च ब्याजदर, सार्वजनिक ऋण र घरपरिवारको बढ्दो ऋणभार प्रमुख समस्याका रूपमा रहेका छन् ।

रोयटर्सले सार्वजनिक गरेको विश्लेषणअनुसार लुलाको वर्तमान कार्यकालमा सार्वजनिक ऋण कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको ८२ प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको छ । उच्च ब्याजदरका कारण सर्वसाधारण तथा व्यवसायीमाथि ऋणको भार बढिरहेको छ । सामाजिक कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिँदै सरकारी खर्च नियन्त्रण गर्ने र आर्थिक स्थिरता कायम राख्ने काम उनको आगामी कार्यकालका प्रमुख चुनौती हुनेछन् ।

लुलाले न्यून आय भएका नागरिकलाई राहत, सामाजिक सुरक्षा, रोजगारी र न्यूनतम पारिश्रमिकमा सुधारजस्ता विषयलाई प्राथमिकता दिँदै आएका छन् । तर सामाजिक कार्यक्रम विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता र सार्वजनिक वित्त व्यवस्थापनबीच सन्तुलन कायम गर्नु उनका लागि सहज हुने छैन । 

त्यसैगरी, सार्वजनिक सुरक्षा र सङ्गठित अपराध नियन्त्रण पनि ब्राजिलका मतदाताका प्रमुख चासोका विषय हुन् । निर्वाचन अभियानका क्रममा दुवै उम्मेदवारले जनजीविका, भ्रष्टाचार, अर्थतन्त्र र सुरक्षासम्बन्धी मुद्दामा आफ्ना धारणा प्रस्तुत गरेका थिए ।

लुलाको विजयले ब्राजिलको राजनीतिक नेतृत्वमा वामपन्थी शक्तिको निरन्तरता सुनिश्चित गरेको छ । तर निर्वाचनमा फ्लाभियोले पनि झन्डै ४८ प्रतिशत सदर मत प्राप्त गरेकाले दक्षिणपन्थी राजनीतिक धारको प्रभाव बलियो रहेको देखिन्छ ।

यसले आगामी दिनमा सरकार सञ्चालन, संसद्सँगको सहकार्य र राष्ट्रिय नीतिमा सहमति जुटाउने काम चुनौतीपूर्ण हुन सक्ने सङ्केत गर्छ । लुलाले आफ्नो विजयपछि सबै ब्राजिलेली नागरिकको प्रतिनिधित्व गर्ने र सरकार सञ्चालनको शैलीमा सुधार गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् ।