काठमाडौं । नोबेल शान्ति पुरस्कार घोषणा हुन अब दुई दिन मात्रै बाँकी छ। यही बेला अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फेरि आफूलाई पुरस्कारको दाबेदारका रूपमा अघि सारेका छन्।

ओभल अफिसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले आफ्नो दोस्रो कार्यकाल सुरु भएयता आठवटा द्वन्द्व अन्त्य गर्न आफूले भूमिका खेलेको दाबी गरे। आफूले जति युद्ध कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपतिले अन्त्य नगरेको उनको भनाइ छ।

तर ट्रम्पको यो दाबी जति ठूलो छ, त्यसको हिसाब त्यति नै विवादित देखिन्छ। उनले अन्त्य गरेको भनेका सबै द्वन्द्व साँच्चिकै टुंगिएका छन् कि छैनन् भन्ने प्रश्न उठेको छ। कतिपय ठाउँमा युद्धविरामपछि फेरि हिंसा भड्किएको छ भने केही द्वन्द्वमा ट्रम्पको भूमिकालाई सम्बन्धित पक्षले नै फरक ढंगले व्याख्या गरेका छन्।

ट्रम्पले आफ्नो कूटनीतिक सफलताको सूचीमा भारत र पाकिस्तान, इजरायल र हमास, कम्बोडिया र थाइल्यान्ड तथा प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगोलगायतका द्वन्द्वलाई जोड्दै आएका छन्।

भारत र पाकिस्तानबीचको सैन्य तनाव रोकिएको घटनालाई पनि उनले आफ्नो मध्यस्थताको उपलब्धिका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। तर भारतले भने युद्धविराम अमेरिकी मध्यस्थताका कारण भएको दाबी स्वीकार गरेको छैन।

यस्तै, ट्रम्पले समाधान भएको दाबी गरेका केही अन्य द्वन्द्वमा पनि हिंसा पुनः सुरु भएको छ। प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगो तथा कम्बोडिया र थाइल्यान्डको सीमामा फेरि तनाव देखिएपछि ‘आठ युद्ध अन्त्य गरेको’ ट्रम्पको दाबीमाथि थप प्रश्न उठेको हो।

ट्रम्पको दाबीमाथि प्रश्न उठाउने अर्को ठूलो विषय रुस र युक्रेनबीचको युद्ध हो। दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेपछि ट्रम्पले युद्ध छिट्टै अन्त्य गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। तर अहिलेसम्म त्यसको स्थायी समाधान निस्किएको छैन।

उता अमेरिका र इजरायलको इरानमाथिको सैन्य कारबाहीले अर्को लामो द्वन्द्व जन्माएको छ। यो संघर्ष आठौं महिनासम्म तानिएको र विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा समेत असर परेको रोयटर्सले जनाएको छ।

यसले ट्रम्पको दाबीलाई थप पेचिलो बनाएको छ। एकातिर उनी आफूले आठवटा द्वन्द्व रोक्न भूमिका खेलेको बताइरहेका छन्, अर्कोतिर उनको कार्यकालमै युक्रेन र इरानजस्ता ठूला द्वन्द्वको समाधान हुन सकेको छैन।

नोबेल समितिले के निर्णय गर्छ भन्ने आफूलाई थाहा नभएको ट्रम्पले बताएका छन्। आफूले पुरस्कार पाउने सम्भावनाबारे शंका व्यक्त गर्दै उनले नोबेल समितिको विगतको छनोटप्रति समेत टिप्पणी गरेका छन्।

कम्बोडिया, इजरायल र पाकिस्तानका नेताहरूले आफूलाई नोबेलका लागि सिफारिस गरेको ट्रम्पले बताउँदै आएका छन्। तर त्यस्ता नामांकन स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्न सकिने अवस्था छैन।

यता नोबेल समितिका सचिव क्रिस्टियन बर्ग हार्पभिकेनले बदलिँदो विश्व व्यवस्थामा शान्ति निर्माण, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य र संस्थागत पहललाई महत्त्व दिइरहेको बताएका छन्। यसले पनि यस वर्षको पुरस्कार केवल तत्कालीन युद्धविराम वा कूटनीतिक हस्तक्षेपका आधारमा मात्र तय नहुन सक्ने संकेत गरेको छ।

ट्रम्पको नोबेल प्रसंगमा गत वर्षकी विजेता मारिया कोरिना मचाडो पनि जोडिएकी छन्।

भेनेजुएलाकी विपक्षी नेतृ मचाडोले सन् २०२५ को नोबेल शान्ति पुरस्कार पाएकी थिइन्। उनले यसै वर्ष जनवरीमा आफ्नो नोबेल पदक ट्रम्पलाई दिएकी थिइन्। ट्रम्पले त्यसलाई आफूले अप्रत्यक्ष रूपमा नोबेल पाएको प्रसंगका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका छन्।

तर पदक हस्तान्तरण हुँदैमा पुरस्कारको विजेता फेरिँदैन। २०२५ को नोबेल शान्ति पुरस्कारको आधिकारिक विजेता मचाडो नै हुन्।

२०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कारको घोषणा शुक्रबार, अक्टोबर ९ मा नर्वेको ओस्लोमा हुँदैछ। घोषणा नजिकिँदै जाँदा ट्रम्पको दाबी भने झन् मुखर बनेको छ।

उनी आफ्नो कूटनीतिक रेकर्ड देखाउँदै आठवटा द्वन्द्व रोक्न भूमिका खेलेको दाबी गरिरहेका छन्। तर उनका आलोचकहरूले तीमध्ये केही द्वन्द्व अझै पूर्ण रूपमा समाधान नभएको र कतिपय घटनामा ट्रम्पको भूमिकामै विवाद रहेको औंल्याइरहेका छन्।