काठमाडौं– हत्या घटनामा दोषी ठहर भई तीन वर्ष जेल सजाय भुक्तान गरेका रामविनोद यादव अहिले सांसद भएका छन् ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)बाट उम्मेदवार बनेका उनी हालै सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा धनुषा–२ बाट निर्वाचित भए ।

आपराधिक पृष्ठभूमि भएका उनी अब कानुन बनाउने जिम्मेवारीसहित प्रतिनिधिसभामा हुनेछन् । उनले हत्या मात्रै होइन, कुटपिट, डकैती, गोली प्रहारलगायत घटनामा पटकपटक मुद्दा खेपेका थिए ।

२०५४ र २०५८ मा कुटपिट, २०६० मा गोली प्रहार, २०६४ मा डकैती र २०६६ मा हत्याको मुद्दा खेपेका हुन् । उनैलाई रास्वपाले कानुन बनाउने मूल दायित्व भएको प्रतिनिधिसभामा ल्याउन उम्मेदवार बनायो र जितेर प्रतिनिधिसभा आउँदैछन् ।

उनले पत्रकार तथा सञ्चार उद्यमी अरुण सिङ्घानीयको हत्या प्रकरणमा अदालतबाट दोषी ठहर भई फैसला भए अनुुसार तीन वर्ष कैद भुक्तान गरेका थिए ।

अपराधीका रूपमा जेल जीवन बिताएका व्यक्ति अहिले ‘माननीय’का रूपमा संसदमा पुग्नुले राजनीतिक नैतिकता, सुशासन र लोकतान्त्रिक मूल्यबारे गम्भीर बहस सुरु भएको छ ।

यही फागुन २१ मा सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट उम्मेदवार बनेका यादवले ४१ हजार ६ सय ३७ मत प्राप्त गर्दै विजय हासिल गरेका थिए ।

यससँगै उनी प्रतिनिधिसभामा प्रवेश गरेका छन् । तर उनको विगत भने निकै विवादित र गम्भीर अपराधसँग जोडिएको देखिन्छ ।

हाेलीमा हत्या

अदालतको अभिलेखअनुसार यादव पत्रकार सिंघानियाको हत्या प्रकरणमा संलग्न रहेको ठहर गर्दै जिल्ला अदालत धनुषाले उनलाई तीन वर्ष कैद सजाय सुनाएको थियो ।

उक्त फैसला पछि उच्च अदालत जनकपुरले पनि सदर गरेको थियो । अदालतले हत्या योजनामा उनको भूमिका रहेको ठहर गर्दै सजाय सुनाएको थियो ।

२०६६ साल फागुन १७ गते होलीका दिन जनकपुरमा सञ्चार उद्यमी सिंघानियामाथि गोली प्रहार गरी हत्या गरिएको थियो । रंग खेल्ने बहानामा पुगेका व्यक्तिहरूले नजिकबाट टाउकोमा गोली हानेपछि घटनास्थलमै उनको मृत्यु भएको थियो ।

अनुसन्धानका क्रममा हत्या योजनाको मुख्य अभियुक्तका रूपमा चिनिएका सञ्जय साह टक्लाका सहयोगीका रूपमा यादवको भूमिका देखिएको थियो ।

अदालतले हत्या योजना बनाउन, सुटर व्यवस्थापन गर्न तथा हतियार उपलब्ध गराउने कार्यमा यादव संलग्न रहेको ठहर गरेको थियो ।

सिंघानिया हत्या प्रकरण सार्वजनिक भएपछि यादव केही वर्ष फरार रहेका थिए । घटनापछि उनी करिब सात वर्षसम्म प्रहरीको पहुँच बाहिर रहे ।

पछि २०७३ साउन ३२ गते उनी जिल्ला अदालत धनुषामा हाजिर भए । त्यसपछि चलेको मुद्दामा २०७६ असार १७ गते अदालतले उनलाई दोषी ठहर गर्दै तीन वर्ष कैद सजाय सुनायो ।

उनले उक्त फैसलाविरुद्ध पुनरावेदन दिए पनि उच्च अदालत जनकपुरले जिल्ला अदालतकै फैसला सदर गर्‍यो । त्यसपछि उनले कैद सजाय भुक्तान गरेका थिए ।

निर्वाचनसम्बन्धी कानुनअनुसार हत्या जस्तो अपराधमा २० वर्षभन्दा कम सजाय पाएका व्यक्तिले सजाय भुक्तान गरेको ६ वर्षपछि चुनाव लड्न पाउने व्यवस्था छ । यही व्यवस्थाका कारण यादव कानुनी रूपमा उम्मेदवार बन्न योग्य बनेका थिए ।

सजाय भुक्तान गरेर कानुनी अवधि पूरा भएपछि उनी सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरे । त्यसपछि रास्वपामा आबद्ध भई धनुषा–२ बाट उम्मेदवार बने र निर्वाचित भए ।

तर हत्या जस्तो गम्भीर अपराधमा दोषी ठहर भइसकेका व्यक्ति संसदमा पुग्नुले राजनीतिक नैतिकता र सुशासनबारे प्रश्न उठाएको छ । विशेषगरी सुशासन र पारदर्शिताको नारासहित उदाएको रास्वपाले यस्तो पृष्ठभूमि भएका व्यक्तिलाई उम्मेदवार बनाउनु आलोचनाको विषय बनेको छ ।

मधेस क्षेत्रको राजनीतिमा अपराध पृष्ठभूमि भएका व्यक्तिहरू सार्वजनिक पदमा पुगेका उदाहरण नयाँ भने होइन । यसअघि मिर्जा दिलशाद बेग, मोहम्मद अप्ताब आलाम, सञ्जय साह टक्लाजस्ता विवादित पात्रहरू राष्ट्रिय राजनीतिमा पुगेका उदाहरण छन् ।

नेपालको संघीय संसद देशको कानुन निर्माण गर्ने सर्वोच्च निकाय हो । त्यही संस्थामा पत्रकार हत्या प्रकरणमा दोषी ठहर भइसकेका व्यक्ति पुग्नुले राजनीतिक प्रणाली र नैतिकतामाथि प्रश्न खडा गरेको छ ।

विशेषगरी लोकतन्त्रमा प्रेस स्वतन्त्रता महत्वपूर्ण मानिन्छ । त्यही प्रेस क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्तिको हत्या प्रकरणमा दोषी ठहर भइसकेका व्यक्ति संसदमा पुग्‍नुले लोकतान्त्रिक मूल्यबारे बहसलाई अझ तीव्र बनाएको छ ।