Author: nepalone

पेरुको एक अदालतले पूर्वराष्ट्रपति अलेजान्ड्रो टोलेडोलाई मनी लन्ड्रिङको आरोपमा १३ वर्ष चार महिनाको जेल सजाय सुनाएको छ । व्यापक भ्रष्टाचारसँग जोडिएको यो उनका लागि दोस्रो सजाय रहेको अल जजिराले जनाएको छ ।

सन् २००१ देखि २००६ सम्म राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरेका टोलेडोलाई उच्च मूल्यको अचल सम्पत्ति प्राप्त गर्न ब्राजिलको निर्माण जायन्ट ओडेब्रेक्टबाट घुसको पैसा प्रयोग गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरिएको हो । ओडेब्रेक्टलाई अहिले नोभोनोर भनेर चिनिन्छ ।

अभियोजनकर्ताका अनुसार टोलेडो र उनकी श्रीमतीले ५१ लाख डलर लिमा नजिकैको अपस्केल घर र कार्यालय किन्न र अन्य दुई सम्पत्तिमा धितो तिर्न प्रयोग गरिएको थियो । कोषहरू कोस्टा रिकाको अपतटीय कम्पनीमार्फत फनेल गरिएको थियो र यसलाई जुन टोलेडोले अवैध मनी लन्ड्रिङ गर्न सिर्जना गरेको अल जजिराले रिपोर्ट गरेको छ ।

बुधबार टोलेडोको सजाय सन् २०२४ अक्टोबरमा २० वर्ष र छ महिनाको सजायपछि आएको हो । त्यतिबेला उनी कम्पनीलाई आकर्षक सार्वजनिक निर्माण सम्झौता प्रदान गरेको बदलामा ओडेब्रेक्टबाट तीन करोड ५० लाख डलर घुस लिएकोमा दोषी देखिएका थिए ।

आफ्नो एक वर्ष लामो मुद्दाको दौरान टोलेडोले लगातार मनी लन्ड्रिङ र अभियोजकहरूले लगाएका मिलीजुली आरोपहरू अस्वीकार गरेका थिए
। उनका दुई सजाय एकैसाथ भोगिने छन् ।

स्ट्यानफोर्ड युनिभर्सिटी र सान फ्रान्सिस्को युनिभर्सिटीबाट डिग्री हासिल गरेका ७९ वर्षीय अर्थशास्त्री टोलेडोले लिमा पुलिस बेसको जेलमा सजाय भोगिरहेका छन् ।

अन्य दुई पूर्वराष्ट्रपति, ओलान्टा हुमाला र पेड्रो क्यास्टिलोलाई पनि देशका पूर्व नेताहरूका लागि बनाइएको विशेष सुविधा अन्तर्गत राखिएको छ ।

एघार वर्षअघि मोक्वेगुआ क्षेत्रका गभर्नर हुँदा घुस लिएको आरोपमा गत महिना जेल परेका पूर्वराष्ट्रपति मार्टिन विजकारालाई पेरुको शीर्ष अदालतले बुधबार रिहा गरेको अल जजिराले जनाएको छ । विजकाराको अभियोजनले १५ वर्षको सजायको माग गरेको थियो । उनले आरोपहरू राजनीतिक उत्पीडनको भाग भन्दै अस्वीकार गरेका छन् । उनले सन् २०२६ मा फेरि राष्ट्रपति पदका लागि लड्ने योजना बनाएका थिए ।

व्यापक ‘कार वाश’ घोटालाको हिस्सा ओडेब्रेक्ट भ्रष्टाचार मुद्दाहरूले ल्याटिन अमेरिकाका सरकारहरू र यस शताब्दीका पेरुका लगभग सबै राष्ट्रपतिलाई दोषी बनाएको छ ।

अर्का पूर्वनेता, ८६ वर्षीय पेड्रो पाब्लो कुजिन्स्की हाल यस योजनामा उनका कथित भूमिकाका लागि मुद्दामा छन् । अभियोजकहरूले उनलाई ३५ वर्षको जेल सजाय मागेका छन् ।

अमेरिकी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) स्टार्टअप एनथ्रपिकले १३ अर्ब अमेरिकी डलरको लगानी जुटाएको छ । यो लगानी आईकोनिक नामक लगानी संस्थाको नेतृत्वमा सिरिज एफ चरणमा गरिएको हो । कम्पनीको पछिल्लो मूल्यांकन १८३ अर्ब डलर पुगेको छ ।
‘एनथ्रपिक’ एक अमेरिकी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई)प्रविधि कम्पनी हो, जसले सुरक्षित, पारदर्शी र उत्तरदायी एआई प्रणालीहरू विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।

सन् २०२१ मा पूर्व ओपनएआई अनुसन्धानकर्ताहरूले स्थापना गरेको यो कम्पनी विशेषगरी ‘क्लोड’ नामक उन्नत भाषा मोडेलहरू निर्माण गरेर चर्चित भएको हो । एनथ्रपिकको मुख्य उद्देश्य मानवीय मूल्यसँग मेल खाने र दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित रहने एआई प्रविधि तयार गर्नु हो । यस कम्पनीले व्यवसायिक प्रयोगका लागि भरपर्दो एआई समाधानहरू प्रदान गर्दैछ, जसमा भाषा प्रशोधन, ज्ञान सहायता र निर्णय समर्थन प्रणालीहरू पर्छन् ।

यस लगानी चरणमा फिडेलिटी म्यानेजमेन्ट एन्ड रिसर्च कम्पनी र लाइटस्पिड भेन्चर पार्टनर्सले पनि सह–नेतृत्व गरेका छन् ।

कम्पनीका अनुसार, यो लगानीले व्यवसायिक माग पुरा गर्न क्षमता विस्तार, सुरक्षा अनुसन्धानमा गहिराइ ल्याउन तथा अन्तर्राष्ट्रिय विस्तारमा सहयोग पु¥याउनेछ ।

“हाम्रो सम्पूर्ण ग्राहक समूहमा माग तीव्र रूपमा बढिरहेको छ,” एनथ्रपिकका आर्थिक प्रमुख (सीएफओ) कृष्ण रावले बताए ।

यसअघि मार्च महिनामा, कम्पनीले सिरिज ई चरणमा ३.५ अर्ब डलर जुटाउँदै ६१.५ अर्ब डलरको मूल्यांकन प्राप्त गरेको थियो ।

कम्पनीका अनुसार, २०२३ को मार्चमा क्लोड नामक एआई मोडेल सार्वजनिक गरेपछि एनथ्रपिकको विकास दर निकै तीव्र भएको हो ।

अष्ट्रेलिया । अष्ट्रेलियाले आफ्नो भूमिमा बस्न कानुनी आधार नभएका आप्रवासीहरूलाई सानो द्वीप राष्ट्र नाउरुमा पुनःस्थापना गर्नका लागि आगामी ३० वर्षभित्र १.६ अर्ब अमेरिकी डलर (२.५ अर्ब अष्ट्रेलियाली डलर) भुक्तानी गर्ने भएको छ ।

दुवै देशबीच हालै गोप्य रूपमा हस्ताक्षरित सम्झौताअनुसार, नाउरुले ३५४ जना आप्रवासीहरूलाई स्थायी रूपमा बसोबासको अनुमति दिनेछ । प्रारम्भिक रूपमा नाउरुले ४०८ करोड अष्ट्रेलियाली डलर पाउनेछ र त्यसपछि हरेक वर्ष ७० करोड डलर थप भुक्तानी गरिनेछ ।

बुधबार राति भएको संसदीय सुनुवाइमा, अष्ट्रेलियाली गृह मन्त्रालयका अधिकारीहरूले यो सम्झौता तीन दशकसम्म जारी रहन सक्नेछ भन्दै यससम्बन्धी आर्थिक विवरण पहिलोपटक सार्वजनिक गरेको छ ।

गृह मामिला विभागकी आप्रवासन प्रमुख क्लेयर शार्पले भने,“यो प्रक्रिया दुवै देशको हितमा छ । नाउरुको हकमा त अझ महत्वपूर्ण, किनभने उनीहरूले रकम त्यतिखेरमात्र पाउँछन् जब आप्रवासीहरू त्यहाँ पुग्छन् ।”

करीब १२ हजार ५ सय जनसङ्ख्या भएको नाउरु विश्वकै साना देशहरूमध्ये पर्छ । २० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यो द्वीप जलवायु परिवर्तन, बेरोजगारी र स्वास्थ्य समस्याको उच्च जोखिममा रहेको छ भन्ने तथ्य हालैको विश्व बैंकको प्रतिवेदनले उल्लेख गरेको छ ।

कुनै समय फस्फेटको समृद्ध स्रोतले नाउरुलाई विश्वकै धनी देशहरूमध्ये एक बनाएको थियो । तर ती स्रोत समाप्त भइसकेपछि, हाल नाउरुको ८० प्रतिशत भू–भाग खानीका कारण बसोबास गर्न अयोग्य भएको अध्ययनहरूले देखाएका छन् ।

सम्झौताअनुसार, अष्ट्रेलियाबाट प्राप्त रकम नाउरु सरकार र अष्ट्रेलियासँगको संयुक्त कोषमा राखिनेछ । यदि सम्झौताका केही प्रावधान पूरा भएनन् भने रकम फिर्ता गरिने प्रावधान पनि राखिएको छ ।

कोषमा जम्मा भएको रकमबाट आउने व्याज नाउरुले पाउनेछ भने मुख्य रकम सन् २०५५ मा भुक्तानी गरिने छ ।

अष्ट्रेलियाली अधिकारीहरूले ती सबै ३५४ जना व्यक्तिलाई अनिवार्य रूपमा नाउरु पठाइन्छ भन्ने ग्यारेन्टी नभएको जनाएको छ । अन्तिम निर्णय नाउरु सरकारको अधिकार क्षेत्रभित्र पर्छ । तीमध्ये केही गम्भीर आपराधिक अभियोगमा दोषी ठहरिएकाहरू पनि छन् ।

त्यसैगरी, अष्ट्रेलियाले प्रत्येक आप्रवासन निवेदनको लागि एक हजार डलर अतिरिक्त शुल्क पनि तिर्नेछ ।

सन् २०२३ मा अष्ट्रेलियाली सर्वोच्च अदालतले भनेको थियो कि, यदि कुनै व्यक्तिलाई अन्यत्र देश निकाल्न सकिँदैन भने अनिश्चितकालीन हिरासत गैरकानुनी हुन्छ । सो निर्णयपछि २२० जनालाई रिहा गरिएको थियो ।

हाल यस्ता स्थितिमा रहेका आप्रवासीहरूको संख्या ३५४ पुगेको अष्ट्रेलियाली अधिकारीहरूको भनाइ छ ।

यस वर्षको मार्च महिनामा, अष्ट्रेलियाले तीन जना गम्भीर आपराधिक मुद्दामा दोषी ठहरिएका आप्रवासीहरूलाई नाउरुले स्वीकार गर्न रकम दिएको थियो । तर कानुनी अड्चनका कारण तिनको स्थानान्तरण अहिलेसम्म रोकिएको बताइएको छ ।

गत वर्ष, अष्ट्रेलिया र नाउरुबीच समुद्री सुरक्षा, रक्षा र प्रहरी सम्बन्धी सहकार्यसम्बन्धी छुट्टै समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भइसकेको छ ।

भारत । भारतले जारी गरेको पछिल्लो बाढी चेतावनीपछि पाकिस्तानको पञ्जाब प्रान्तका बाढी प्रभावित क्षेत्रहरूबाट विगत ४८ घण्टामा करिब तीन लाख मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको अधिकारीहरूले बुधबार जानकारी दिएका छन् ।

यससँगै, गत महिनादेखि विस्थापितको कुल सङ्ख्या १३ लाख पुगेको छ ।

भारतको सीमामा नरोवाल र सियालकोट क्षेत्रमा आएको बाढीपछि पञ्जाबको मुजफ्फरगढ जिल्लाका धेरै गाउँ डुबानमा परेका छन् । प्रमुख सहरहरूलाई जोगाउन अधिकारीहरूले नदीको अतिरिक्त पानी खेततिर मोड्ने प्रयास गरिरहेका छन् । जसलाई पञ्जाबको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो उद्धार र राहत अभियान मानिएको छ ।

हजारौँ उद्धारकर्ताहरूले डुङ्गा प्रयोग गरेर मानिस र गाइवस्तुलाई सुरक्षित स्थानमा लैजाँदैछन् । सेनासमेत उद्धार कार्यमा खटाइएको प्रान्तीय विपद् व्यवस्थापन प्राधिकरणका महानिर्देशक अरफान अली काठियाले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार भारतले बुधबार बिहान कूटनीतिक माध्यममार्फत पाकिस्तानलाई नयाँ बाढी चेतावनी पठाएको हो । भारी वर्षा र बाँधबाट पानी छोडिएपछि २४ घण्टाभित्र नै यो दोस्रो चेतावनी आएको उनले बताए ।

रावी, चेनाब र सतलज नदीहरूमा पानीको सतह उच्च बाढी स्तरमा पुगेको काठियाले जानकारी दिए । प्रभावित क्षेत्रमा छतमा फसेकाहरूलाई उद्धार गर्न ड्रोनको पनि प्रयोग भइरहेको छ । उनका अनुसार पञ्जाबका ३३ हजार गाउँका ३३ लाखभन्दा बढी मानिस प्रभावित भएका छन् । क्षतिको मूल्याङ्कन जारी रहेको र घर तथा बाली गुमाउनेलाई सरकारको तर्फबाट क्षतिपूर्ति दिने तयारी भइरहेको उनले बताए ।

भारतको पञ्जाब राज्यमा पनि बाढी र पहिरोका कारण कम्तीमा २९ जनाको मृत्यु भएको छ ।

पाकिस्तानतर्फ अस्थायी टेन्ट शिविरहरू स्थापना गर्दै प्रभावित जनतालाई खाना र आवश्यक सामग्री उपलब्ध गराइँदैछ । तर धेरै प्रभावितहरूले सरकारी सहयोग अभावमा गुनासो गरेका छन् ।

राष्ट्रिय विपद् व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार हाल करिब ४० हजार मानिस राहत शिविरमा बसिरहेका छन्, तर बाँकी कहाँ आश्रय लिइरहेका छन् भन्ने स्पष्ट छैन ।

मुजफ्फरगढ नजिकैको शेर शाह गाउँका ५४ वर्षीय किसान नूर मोहम्मदले कुनै सहयोग नपाएको बताए । “स्थिति बिग्रिँदै गएपछि मैले परिवारलाई आफन्तकहाँ पठाएँ”, उहाँले डुबानमा परेको गाउँ हेर्दै भने।

अर्का प्रभावित बासिन्दा मलिक रमजानले राहत शिविरमा जानेभन्दा पनि आफ्नो डुबानमा परेको घर नजिकै बस्न रोजेको बताए । “शिविरमा कुनै सुविधा छैन, खाना समयमा पाइँदैन र हामीलाई भिखारी सरह व्यवहार गरिन्छ”, उनले गुनासो गरे ।

यसैबीच, पञ्जाबकी मुख्यमन्त्री मरियम नवाज सरिफ बुधबार मुजफ्फरगढ पुगेका थिए। उनले राहत शिविरमा विस्थापितहरूसँग भेटवार्ता गरे । भारतले नयाँ बाढी चेतावनी जारी गरेको केही घण्टापछि उहाँको यो भ्रमण भएको हो ।

गत हप्ताको बाढीले कसुर, बहावलपुर र नरोवाल जिल्लामा ठूलो असर पुर्‍याएको थियो । यसक्रममा भारतीय सीमासँगै रहेको गुरु नानक मन्दिरसमेत डुबानमा परेको थियो । तर पानी घटेपछि सफा गरी पुनःस्थापना गरेपछि तीर्थयात्रीका लागि मन्दिर पुनः खोलिएको अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

गत महिना भारतले सीमावर्ती क्षेत्रमा रहेका बाँधबाट अतिरिक्त पानी छोडेपछि पाकिस्तानले सामूहिक रूपमा निकासी अभियान सुरु गरेको थियो ।

पाकिस्तानमा यो पछिल्लो बाढी सन् २०२२ पछि सबैभन्दा विनाशकारी मानिएको छ । त्यतिबेला जलवायु परिवर्तनजन्य बाढीले करिब एक हजार सात सय जनाको ज्यान लिएको थियो ।

खगोलविद्हरूले आइतबार राति दुर्लभ दृश्यको आनन्द लिने मौका पाउनेछन् । एसिया, युरोप र अफ्रिकाका विभिन्न भागमा देखिने यस पूर्ण चन्द्रग्रहणका क्रममा ‘ब्लड मुन’ उदाउनेछ ।

जब सूर्य, पृथ्वी र चन्द्रमा एउटै रेखामा पर्छन्, पृथ्वीको छायाँले चन्द्रमामा परेर यसलाई डरलाग्दो गाढा रातो रङमा देखाउँछ । यो अद्भुत दृश्यले सहस्राब्दीयौँदेखि मानिसलाई आकर्षित गर्दै आएको छ ।

भारत र चीनसहित एसियाका मानिसहरू यस ग्रहण अवलोकनका लागि सबैभन्दा अनुकूल स्थानमा हुनेछन् । साथै, अफ्रिकाको पूर्वी किनार र पश्चिमी अस्ट्रेलियामा पनि ब्लड मुन देखिनेछ ।

पूर्ण चन्द्रग्रहण १७ः३० जिएमटीदेखि १८ः५२ जिएमटीसम्म रहनेछ । युरोप र अफ्रिकाका खगोलविद्हरूले चन्द्रमाको उदयसँगै आंशिक ग्रहण देख्ने मौका पाउनेछन् । तर अमेरिकाका दर्शकहरूले भने यसपटक ग्रहण गुमाउनेछन् ।

उत्तरी आयरल्यान्डको क्विन्स युनिभर्सिटी बेलफास्टका खगोलशास्त्री रायन मिलिगनका अनुसार चन्द्र ग्रहणको समयमा चन्द्रमा रातो देखिनुको कारण पृथ्वीको वायुमण्डल हो । उनले भने, “सूर्यको प्रकाश वायुमण्डलमा प्रतिबिम्बित र छरिएको हुन्छ । नीलो तरङ्ग आयाम छोटो भएकाले सजिलै फैलिन्छ, तर रातो तरङ्ग आयाम लामो भएकाले चन्द्रमा पुग्छ र यसलाई रक्तिम रङ दिन्छ ।”

सूर्य ग्रहणजस्तो विशेष चश्मा वा पिनहोल प्रोजेक्टरको आवश्यकता नपर्ने भएकाले चन्द्र ग्रहण हेर्न सजिलो हुन्छ । स्पष्ट मौसम र उपयुक्त स्थान भए पर्याप्त हुन्छ ।

यसअघि यस वर्ष मार्चमा पूर्ण चन्द्रग्रहण भएको थियो । त्यसअघि सन् २०२२ मा भएको थियो । आफूलाई ‘सूर्य ग्रहण चेजर’ भनी चिनाउने मिलिगनले आइतबारको घटना आउँदो वर्ष हुने ‘ठूलो घटना’ को प्रस्तावना भएको बताए ।

सन् २०२६ अगस्ट १२ मा युरोपको केही भागमा दुर्लभ पूर्ण सूर्यग्रहण देखिनेछ । त्यसबेला चन्द्रमाले सूर्यलाई पूर्ण रूपमा ढाक्नेछ ।

मिलिगनले पछिल्ला एक दशकमा संसारभर १२ वटा पूर्ण सूर्यग्रहणको अवलोकन गरेका छन् । आउँदो वर्षको पूर्ण ग्रहण स्पेन र आइसल्यान्डमा देखिनेछ । यो सन् २००६ पछि मुख्यभूमि युरोपमा पहिलो हुनेछ । अन्य मुलुकहरूले आंशिक ग्रहण देख्न सक्नेछन् ।

स्पेनमा, मेड्रिड र बार्सिलोना बीचको करिब एक सय ६० किलोमिटर(एक सय माइल) लामो क्षेत्रमा समग्रता देखिनेछ । तर यी दुवै सहरले पूर्ण घटना अवलोकन गर्न नपाउने मिलिगनले बताएका छन् ।

सन् २०२४ अप्रिलमा उत्तर अमेरिकामा भएको पूर्ण सूर्य ग्रहणपछि यो पहिलो पूर्ण सूर्य ग्रहण हुनेछ ।

इजरायल । इजरायलले हमासद्वारा प्रस्ताव गरिएको युद्धविराम सम्झौतालाई अस्वीकार गर्दै गाजा सहरमा सैन्य कारबाही जारी राख्ने स्पष्ट सङ्केत दिएको छ । हमासले बुधबार एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै इजरायली बन्धकहरूको रिहाइ सँगै प्यालेस्टाइनी बन्दीहरूको अदलाबदल, गाजाबाट इजरायली फौजको फिर्ता, सीमाना नाकाहरू पुनः सञ्चालन, मानवीय सहायता आपूर्ति र गाजाको पुनर्निर्माण कार्य प्रारम्भ गर्ने प्रस्तावसहित एक व्यापक सम्झौता प्रस्तुत गरेको थियो ।

त्यसका अतिरिक्त, हमासले प्राविधिक विज्ञहरूको सहभागितामा स्वतन्त्र राष्ट्रिय प्रशासन गठन गरी गाजाको नागरिक प्रशासन सम्हाल्ने प्रस्ताव समेत अघि सारेको थियो । तर इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले उक्त प्रस्तावलाई ‘सिर्फ प्रचारात्मक चाल’ मात्र भएको भन्दै खारेज गरेका छन् ।

प्रधानमन्त्रीको कार्यालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा इजरायलले तब मात्र युद्ध अन्त्य गर्न सहमति जनाउनेछ जब हमासले गाजामा इजरायली सुरक्षाको पूर्ण नियन्त्रण स्वीकार गर्ने, गाजा क्षेत्रलाई पूर्ण रूपमा निरस्त्रीकरण गर्ने, गैर–प्यालेस्टाइनी प्रशासन गठन गर्ने र सबै इजरायली बन्धकहरूलाई मुक्त गर्ने जस्ता शर्तहरू पूरा गर्ने भनिएको छ ।

इजरायलको यो अडानले युद्धको अवस्था थप जटिल बन्ने सङ्केत दिएको छ, जसले गाजाको अवस्था झनै संकटपूर्ण बन्न सक्ने देखिन्छ ।

न्युजिल्यान्ड । नेड पूर्ण रूपमा राम्रो घुँगी हो । यदि ऊसँग डेटिङ प्रोफाइल हुन्थ्यो भने, यसले लेख्ने थियोः राम्रो श्रोता, स्थिर घर, ब्रोकाउली मनपर्छ, प्रेम खोज्छ ।

तर नेडले आफ्नो स्थानीय विकल्पहरू पहिल्यै सकाइसकेको छ । यो किनभने ऊ चुनौतीपूर्ण वा अप्रिय छैन, बरु ऊ एउटा साधारण बगैँचाको घुँगी हो जसमा असामान्य शारीरिक समस्या छ र जसले उसको प्रेम जीवनलाई प्रभावित गरेको छ ।

नेडको खोल कुण्डल बायाँतिर छ, दायाँतिर होइन । यस दुर्लभ विशेषताका कारण ४० हजार घुँगीमा एक मात्र यस्तो घुँगी हुन्छ जसको यौन अङ्गहरू बाँकी प्रजातिहरूसँग मेल खाँदैन । अर्को बायाँ खोल कुण्डल भएको घुँगी नभएसम्म, नेड जीवनभर अनैच्छिक ब्रह्मचर्य भोग्न बाध्य हुन्छ ।

यो चुनौतीले न्युजिल्यान्डका प्रकृति प्रेमीहरूलाई प्रेरित गर्‍यो । अगस्टमा, जसले उनको बगैँचामा घुँगी भेट्टाए, नेडको उत्तम मेल फेला पार्न अभियान सुरु गरे । तर नेडको साँचो प्रेम पाउने यात्रा अनुमानित रूपमा ढिलो भइरहेको छ ।

– बगैँचामा अप्रत्याशित भेट –

उत्तरी टापुको वैरारापामा आफ्नो घरको तरकारीको टुक्रा झारपात बनाइरहेको बेला जिसेल क्लार्कसनको आँखा नेडमा पर्न गयो ।

‘द अब्जर्भोलोजिस्ट’ पुस्तककी लेखक एवं चित्रकार क्लार्कसन घुँगीको प्रेममा दीर्घकालीन रुचि राख्छन् र लामो समयदेखि साइनिस्ट्रल वा बायाँ खोल कुण्डल भएका घुँगी खोज्दै आएका छन् ।

“मलाई तुरुन्तै थाहा भयो कि मैले यस घुँगीलाई झारपातमा फिर्ता फ्याँक्न सक्दिनँ”, उनले भने । त्यसपछि उनले न्युजिल्यान्ड जियोग्राफिकमा आफ्ना सहकर्मीहरूलाई नेडको फोटो पठाए ।

पत्रिकाले नेडका लागि साथी खोज्ने राष्ट्रव्यापी अभियान सुरु गर्‍यो । अभियानको नाम बायाँ हाते पात्र नेड फ्लान्डर्सको नामबाट ‘द सिम्पसन्स’ राखिएको थियो । नेड फ्लान्डर्सले एकपटक द लेफ्टोरियम नामक स्टोर खोलेका थिए ।

“जब दायाँ खोल कुण्डल भएको घुँगी र बायाँ खोल कुण्डल भएको घुँगी भेट्छन्, उनीहरू माथि स्लाइड गर्न सक्दैनन् र यौन अङ्गहरूको सही मिलान हुँदैन”, क्लार्कसनले भने, “त्यसैले लेफ्टीले केवल अर्को लेफ्टीसँग मात्र समागम गर्न सक्छ ।”

– लामो दूरीका साझेदार आवश्यक छैन –

नेडका लागि रोमाञ्चक आशा भनेको उसले सेक्स म्याच नभए पनि प्रेम पाउन सक्छ । तर उसको इनबक्समा अझै कुनै बायाँ खोल कुण्डल भएको घुँगी आएको छैन । “हामीले धेरै उत्साह पाएका छौँ, तर अहिलेसम्म कुनै बायाँ खोल कुण्डल भएका घुँगी आएका छैनन्”, क्लार्कसनले भने ।

नेडका समस्या विश्वव्यापी समाचारमा आएका छन्, तर न्युजिल्यान्डको कडा जैविक सुरक्षा नियमले लामो दूरीको प्रेम सम्भव नहुने सङ्केत गरेको छ । अन्य बायाँ खोल कुण्डल भएका घुँगीहरू सार्वजनिक अभियानमार्फत साथी फेला पारेका थिए, जसले क्लार्कसनलाई आशावादी बनाउँछ ।

सन् २०१७ मा बेलायती साइनिस्ट्रल स्नेल जेरेमीको दुई वर्षको छोटो जीवनपछि मृत्यु भयो । यसको नाम वामपन्थी राजनीतिज्ञ एवं बागवानी प्रेमी जेरेमी कोर्बिनको नाममा राखिएको थियो ।

जेरेमीका लागि बायाँ कुण्डल खोल भएको साथीको खोजले सम्भावित जोडी खोज्न प्रेरित गर्‍यो । सुरुमा उनीहरूले एक अर्कालाई मन पराउँथे । तर उसको मृत्युको समयसम्म उनीहरूका ५६ बच्चा भएका थिए र ती सबै दायाँ खोल कुण्डल भएको थाहा भयो ।

वैज्ञानिकहरूका लागि बायाँ खोल कुण्डल भएको घुँगीको अध्ययन दुर्लभ आनुवंशिक उत्परिवर्तन बुझ्ने आकर्षक अवसर हो । युरोपमा गरिएको अनुसन्धानले प्रत्येक ४० हजार घुँगीमा एउटा बायाँ खोल कुण्डल भएको घुँगी हुन्छ भन्ने देखाएको छ ।

वैरारापामा, क्लार्कसनको बैठक कोठामा नेडको निरन्तर उपस्थितिले शान्ति र अस्तित्वगत प्रश्नहरूलाई प्रज्ज्वलित गरेको छ । “सायद घुँगीमा एक्लोपनको अवधारणा हुँदैन”, क्लार्कसनले भने ।

नेड अझै जवान छ । उसको खोलले छ महिनाको उमेर देखाउँछ । बगैँचाका घुँगी दुईदेखि पाँच वर्षसम्म बाँच्छन् । क्लार्कसन उसलाई रोमान्टिक रूपमा पूरा भएको हेर्न उत्साहित हुन्छन् ।

“साधारण बगैँचाको घुँगीको कल्याणका बारेमा यस्तो तनाव मैले पहिले कहिल्यै अनुभव गरेको थिइनँ”, उनले भने, “म नेडलाई लगभग पागलपूर्ण रूपमा हेर्छु ।”

पोर्चुगल . गत अगस्त महिनामा स्पेन र पोर्चुगलमा फैलिएको भीषण डढेलोले ती क्षेत्रहरूमा ठूलो क्षति पु¥याएको छ । एक नयाँ वैज्ञानिक अध्ययनअनुसार, यस्ता परिस्थिति जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पन्न भएका हुन् ।

अगस्त महिनाभर इबेरियन प्रायद्वीपमा तापक्रम असामान्य रूपले बढेको थियो । धेरै स्थानमा ४० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथिको तापक्रम मापन गरिएको थियो, जसले गर्दा विशेषगरी उत्तर पोर्चुगल र पश्चिम तथा उत्तरपश्चिमी स्पेनमा डढेलो फैलन थालेको थियो ।

उक्त डढेलोबाट स्पेन र पोर्चुगल दुबै देशमा ४–४ जनाको मृत्यु, हजारौँ नागरिकको सुरक्षित स्थानतर्फ सार्ने व्यवस्था र विशाल वन तथा कृषियोग्य भूमि नष्ट भएको छ ।

युरोपेली वन डढेलो जानकारी प्रणालीका अनुसार, स्पेनमा यस वर्ष तीन लाख ८० हजार हेक्टरभन्दा बढी जमिन डढेलोबाट प्रभावित भएको छ, जुन हालसम्मकै सबैभन्दा उच्च र वर्षे औसतको झण्डै पाँच गुणा बढी हो ।

त्यस्तै, पोर्चुगलमा पनि दुई लाख ८० हजार हेक्टरभन्दा बढी जमिन डढेलोबाट नष्ट भएको जनाइएको छ, जुन सामान्य वार्षिक औसतको तीन गुणा बढी हो ।

विश्व मौसम सम्बन्ध पहिचान समूहद्वारा गरिएको अनुसन्धानअनुसार, मानवजन्य तापवृद्धिका कारण यस्ता मौसमीय अवस्था ४० गुणा बढी सम्भाव्य भएका हुन् । साथै, यस्ता डढेलोको तीव्रता पनि ३० प्रतिशतले बढी भएको पाइएको छ ।

इम्पेरियल कलेज लन्डनका वैज्ञानिक कीपिङका अनुसार,“यदि तापवृद्धिमा मानवको प्रभाव नहुने हो भने, यति गम्भीर डढेलो ल्याउने मौसम करिब ५ सय वर्षमा एकपटक मात्र देखिने सम्भावना हुन्थ्यो । तर अहिले यस्तो अवस्था प्रत्येक १५ वर्षमा एकपटक देखिन थालेको छ ।”

गर्मीले वनस्पति अत्यधिक सुक्ने भएकाले डढेलो फैलन सजिलो हुने जनाइएको छ । स्पेनको मौसम विभागका अनुसार, यो अगस्त महिनामा भएको १६ दिन लामो गर्मी लहर अहिलेसम्मकै सबैभन्दा कडा भएको थियो । अघिल्ला वर्षहरूको तुलनामा यसपटकको गर्मी लहर ४.६ डिग्री सेल्सियस बढी मापन गरिएको हो ।

स्पेनको कार्लोस तेस्रो स्वास्थ्य संस्थानले दिएको अनुमानअनुसार, सो गर्मी लहरका कारण करिब एक हजार एक सय जनाको ज्यान गएको छ ।

सन् १९७५ यता स्पेनमा ७७ वटा गर्मी लहरहरू दर्ता भएका छन् । यस किसिमको डढेलोको जोखिम अझ बढ्नुमा गाउँवस्तीको खालीपन र परम्परागत खेती तथा पशुपालनको गिरावट समेत कारण भएको विज्ञले उल्लेख ग/]sf छg\ ।

रेडक्रस–रेडक्रेसन्ट जलवायु केन्द्रकी सल्लाहकार माया वालबर्गका अनुसार,“पहिले मानिसहरूले बसोबास गर्ने, खेतीपाती गर्ने र गाईबस्तु चराउने ठाउँहरू अहिले खाली हुन थालेका छन् । यस्तो अवस्था आउँदा प्राकृतिक वनस्पति नियन्त्रण कम हुन्छ र भू–भाग डढेलोका लागि अझ जोखिमपूर्ण बन्न पुग्दछ ।”