`

म्यानहाटन प्रोजेक्ट : यहीँबाट सुरु भयो आणविक युग

काठमाडौं। मानव इतिहासमा केही यस्ता वैज्ञानिक अभियान छन्, जसले विश्वको शक्ति सन्तुलन, युद्धको स्वरूप र अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिलाई नै नयाँ दिशातर्फ मोडिदिएका छन्। त्यसमध्ये सबैभन्दा चर्चित नाम हो ‘म्यानहाटन प्रोजेक्ट’। 

दोस्रो विश्वयुद्धका बेला अमेरिकाले अत्यन्तै गोप्य रूपमा सञ्चालन गरेको यही प्रोजेक्टबाट विश्वको पहिलो परमाणु बम निर्माण भएको थियो।

सन् १९४५ मा जापानका हिरोसिमा र नागासाकीमा परमाणु बम खसालिएसँगै विश्वले आणविक युगमा प्रवेश गर्यो। त्यसपछि परमाणु हतियार केवल युद्धको साधन मात्र रहेन, विश्व राजनीतिमा शक्ति प्रदर्शन, सुरक्षा रणनीति र कूटनीतिक दबाबको प्रमुख आधारसमेत बन्न पुग्यो।

 

म्यानहाटन प्रोजेक्ट किन सुरु भयो?

सन् १९३८ मा जर्मन वैज्ञानिक ओट्टो हान र फ्रिट्ज स्ट्रासम्यानले युरेनियम परमाणुको नाभिक विभाजन अर्थात् न्यूक्लियर फिसन सम्बन्धी महत्वपूर्ण खोज गरे। यसले परमाणुबाट अत्यधिक ऊर्जा निकाल्न सकिने पुष्टि गर्यो। वैज्ञानिक समुदायले यही प्रविधिबाट अत्यन्त शक्तिशाली विस्फोटक बनाउन सकिने निष्कर्ष निकाले।

त्यतिबेला युरोपमा एडोल्फ हिटलरको नेतृत्वमा नाजी जर्मनी सैन्य रूपमा तीव्र गतिमा सशक्त बन्दै थियो। जर्मनीले परमाणु हतियार बनाउन सक्ने सम्भावनाले अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रहरू चिन्तित भए।

यसै क्रममा वैज्ञानिक अल्बर्ट आइन्स्टाइन र लिओ स्जिलार्डले अमेरिकी राष्ट्रपति फ्राङ्कलिन डी. रुजवेल्टलाई पत्र लेखेर नाजी जर्मनी परमाणु बम निर्माणतर्फ अघि बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका थिए। त्यसपछि अमेरिकाले तत्काल गोप्य अनुसन्धान सुरु गर्ने निर्णय गर्यो।

 

कसरी सुरु भयो म्यानहाटन प्रोजेक्ट?

सन् १९४२ मा अमेरिकी सेनाको इन्जिनियरिङ विभागको नेतृत्वमा म्यानहाटन प्रोजेक्ट औपचारिक रूपमा सुरु गरियो। प्रारम्भिक प्रशासनिक कार्यालय न्यूयोर्कको म्यानहाटन क्षेत्रमा भएकाले यसको नाम म्यानहाटन प्रोजेक्ट राखिएको हो।

यस प्रोजेक्टमा अमेरिका, बेलायत र क्यानडाका वैज्ञानिक, इन्जिनियर तथा प्राविधिक गरी करिब १ लाख ३० हजारभन्दा बढी व्यक्तिले प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा योगदान दिएका थिए। त्यतिबेलाको हिसाबले यस प्रोजेक्टमा करिब २ अर्ब अमेरिकी डलर खर्च गरिएको थियो, जुन आजको मूल्यअनुसार दर्जनौं अर्ब डलर बराबर मानिन्छ।

प्रोजेक्टको मुख्य अनुसन्धान केन्द्र अमेरिकाको न्यु मेक्सिकोस्थित लस आलामोसमा स्थापना गरिएको थियो। दुर्गम स्थान, कम जनघनत्व र उच्च सुरक्षा व्यवस्था गर्न सकिने भएकाले यो क्षेत्र छनोट गरिएको थियो।

त्यहाँ हुने सबै गतिविधि अत्यन्त गोप्य राखिएको थियो। प्रोजेक्टमा संलग्न धेरै कर्मचारीलाई समेत आफूले के निर्माण गरिरहेका छन् भन्ने पूर्ण जानकारी दिइएको थिएन। प्रत्येक टोलीले आफ्नो जिम्मेवारीअनुसार मात्र काम गर्ने व्यवस्था गरिएको थियो।

म्यानहाटन प्रोजेक्टको वैज्ञानिक नेतृत्व अमेरिकी भौतिकशास्त्री जे. रोबर्ट ओपेनहाइमरले गरेका थिए। उनीसँगै एन्रिको फर्मी, रिचार्ड फाइनम्यान, ह्यान्स बेथे, निल्स बोहर र एडवर्ड टेलरजस्ता विश्वप्रसिद्ध वैज्ञानिक पनि यस अभियानमा सहभागी थिए।

ओपेनहाइमरको नेतृत्वमा वैज्ञानिक टोलीले छोटो समयमै परमाणु बम निर्माणको जटिल अनुसन्धान पूरा गर्यो। यही योगदानका कारण उनलाई पछि ‘परमाणु बमका पिता’ भनेर चिनिन थालियो।

वर्षौंको गोप्य अनुसन्धानपछि अमेरिकाले १६ जुलाई १९४५ मा न्यु मेक्सिकोको मरुभूमिमा ट्रिनिटी टेस्ट सम्पन्न गर्यो। यो मानव इतिहासकै पहिलो सफल परमाणु परीक्षण थियो।

यस परीक्षणले परमाणु हतियार प्रयोगात्मक अवस्थाबाट वास्तविक सैन्य हतियारमा रूपान्तरण भएको पुष्टि गरिदियो।

ट्रिनिटी टेस्ट सफल भएको केही सातापछि अमेरिकाले जापानविरुद्ध परमाणु बम प्रयोग गर्यो।

६ अगस्ट १९४५ मा ‘लिटिल ब्वाय’ नामक युरेनियम आधारित बम हिरोसिमामा खसालियो। त्यसको तीन दिनपछि ९ अगस्ट १९४५ मा ‘फ्याट म्यान’ नामक प्लुटोनियम आधारित बम नागासाकीमा प्रयोग गरियो।

यी दुई आक्रमणपछि जापानले आत्मसमर्पण गर्यो र दोस्रो विश्वयुद्ध समाप्त भयो। तर लाखौं मानिसको मृत्यु, घाइते तथा विकिरणका कारण दशकौंसम्म देखिएको स्वास्थ्य समस्याले परमाणु हतियारको विनाशकारी शक्ति विश्वसामु उजागर गरिदियो।

म्यानहाटन प्रोजेक्टको सफलतापछि विश्वमा परमाणु हतियार विकासको प्रतिस्पर्धा सुरु भयो। सन् १९४९ मा सोभियत संघले आफ्नो पहिलो परमाणु परीक्षण गर्यो। त्यसपछि बेलायत, फ्रान्स, चीन, भारत, पाकिस्तान र उत्तर कोरियाले पनि आणविक क्षमता विकास गरे।

शीतयुद्धको अवधिमा अमेरिका र सोभियत संघबीच हजारौं परमाणु हतियार निर्माण गर्ने होड चल्यो, जसलाई न्यूक्लियर आर्म्स रेस अर्थात् आणविक हतियारको दौड भनेर चिनिन्छ।

स्टकहोम इन्टरनेसनल पिस रिसर्च इन्स्टिच्युट (सिप्री)का अनुसार अहिले पनि विश्वका अधिकांश परमाणु हतियार अमेरिका र रूससँग केन्द्रित छन्।

यी आधुनिक हतियारहरू सन् १९४५ मा प्रयोग गरिएका पहिलो परमाणु बमभन्दा कैयौं गुणा बढी शक्तिशाली र विनाशकारी मानिन्छन्।

नेपाल २०२८ टी-२० विश्वकप ग्लोबल क्वालिफायरमा सिधै छनोट

काठमाडाैं। नेपालले आईसीसी पुरुष टी-२० विश्वकप २०२८ को ग्लोबल क्वालिफायरमा सिधै स्थान सुरक्षित गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी)ले विश्वकप छनोटको नयाँ संरचना सार्वजनिक गरेसँगै नेपाल ग्लोबल क्वालिफायरमा पुग्ने टोलीमध्ये एक बनेको हो।

आईसीसीले २०२८ को टी-२० विश्वकपका लागि १६ टोली सहभागी हुने ग्लोबल क्वालिफायरको व्यवस्था गरेको छ। यस प्रतियोगिताबाट विश्वकपका लागि अन्तिम ८ टोलीको टुंगो लाग्नेछ। नयाँ प्रारूपले विश्वभरका एसोसिएट राष्ट्रहरूलाई विश्वकपमा स्थान बनाउन थप अवसर प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

ग्लोबल क्वालिफायरमा सहभागी १६ टोलीमध्ये केही टोली २०२६ टी-२० विश्वकप खेले पनि २०२८ संस्करणका लागि स्वतः छनोट हुन नसकेका राष्ट्र हुनेछन्। यस सूचीमा स्कटल्यान्ड भने समावेश हुने छैन। बाँकी आठ टोली क्षेत्रीय छनोट प्रतियोगितामार्फत आउनेछन्।

क्षेत्रीय छनोटबाट एसियाबाट २, अफ्रिकाबाट २, युरोपबाट २, अमेरिकाबाट १ र पूर्वी एसिया-प्रशान्त (ईस्ट एसिया-प्यासिफिक) क्षेत्रबाट १ टोली ग्लोबल क्वालिफायरमा पुग्नेछन्।

ग्लोबल क्वालिफायरबाट विश्वकपमा छनोट हुने प्रक्रिया पनि विशेष बनाइएको छ। पाँचवटै क्षेत्र (एसिया, अफ्रिका, युरोप, अमेरिका तथा पूर्वी एसिया–प्रशान्त) का उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने एक-एक टोलीले स्वतः विश्वकपमा स्थान बनाउनेछन्। बाँकी तीन स्थान भने सबै टोलीको समग्र प्रदर्शनका आधारमा उत्कृष्ट रहने टोलीलाई दिइनेछ। त्यसका लागि सम्बन्धित टोलीले आईसीसीले तोकेको न्यूनतम प्रदर्शन मापदण्ड पूरा गरेको हुनुपर्नेछ।

नेपालले ग्लोबल क्वालिफायरमा प्रत्यक्ष स्थान बनाएकोले अब विश्वकप यात्रा अघि बढाउन क्षेत्रीय छनोट खेल्नुपर्ने छैन। विश्वकपमा स्थान सुरक्षित गर्न नेपालले ग्लोबल क्वालिफायरमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्नुपर्नेछ।

नयाँ छनोट प्रणालीले एसोसिएट राष्ट्रहरूबीच प्रतिस्पर्धालाई अझ रोमाञ्चक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। नेपालका लागि पनि यो विश्वकपमा लगातार उपस्थिति जनाउने अर्को महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ।

एकदिवसीय विश्वकपको प्रारुपमा व्यापक फेरबदल , १४ टोली सहभागि हुने

काठमाडाैं। सन् २०२७ को आईसीसी एकदिवसीय (ओडीआई) विश्वकपलाई आधिकारिक रूपमा १४ टोली सहभागी हुने भएका छन्। नयाँ प्रारूपअनुसार मुख्य चरणअघि प्रारम्भिक प्लेअफ खेलाइने भएकाले विश्वकपको संरचनामा महत्वपूर्ण परिवर्तन गरिएको छ।

नयाँ प्रारुपअनुसार विश्व वरीयताको १२ औँ, १३औँ र १४औँ स्थानमा रहेका तीन टोलीबीच पहिलो चरणमा राउन्ड-रोबिन प्रणालीमा प्रतिस्पर्धा हुनेछ। तीन टोलीबीच हुने यस चरणबाट शीर्ष स्थानमा रहने एक टोलीले मात्र मुख्य विश्वकपमा स्थान बनाउनेछ। त्यसपछि मुख्य प्रतियोगितामा १२ टोलीबीच उपाधिको प्रतिस्पर्धा सुरु हुनेछ।

मुख्य चरणमा १२ टोलीलाई ६–६ टोलीका दुई समूहमा विभाजन गरिनेछ। प्रत्येक टोलीले आफ्नो समूहका अन्य पाँच टोलीसँग खेल्नेछ। यस चरणमा कुल ३० खेल हुनेछन्।

समूह चरणपछि दुवै समूहका शीर्ष तीन–तीन टोली र दुवै समूहका चौथो स्थानमा रहने टोलीमध्ये उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने एक टोली गरी सात टोली ‘सुपर ७’ चरणमा प्रवेश गर्नेछन्।

सुपर ७ चरणमा सबै टोलीले एक–अर्काविरुद्ध राउन्ड–रोबिन प्रणालीमा प्रतिस्पर्धा गर्नेछन्। यस चरणमा कुल २१ खेल हुनेछ। सुपर ७ को अन्त्यमा शीर्ष चार टोली सेमिफाइनलमा पुग्नेछन्।

सेमिफाइनलमा पहिलो स्थानमा रहने टोलीले चौथो स्थानको टोलीसँग तथा दोस्रो स्थानमा रहने टोलीले तेस्रो स्थानको टोलीसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। दुवै सेमिफाइनलका विजेताबीच फाइनल खेल हुनेछ, जसबाट नयाँ विश्व च्याम्पियनको टुंगो लाग्नेछ।

नयाँ प्रारूपअनुसार प्रतियोगितामा समूह चरणका ३०, सुपर ७ का २१, सेमिफाइनलका २ र फाइनलको १ खेल गरी कुल ५५ खेल सञ्चालन हुनेछन्।

आईसीसीले प्रतियोगितालाई थप प्रतिस्पर्धात्मक बनाउने उद्देश्यले यो प्रारूप ल्याएको भए पनि ‘१४ टोलीको विश्वकप’ भनिए पनि मुख्य प्रतियोगितामा १२ टोलीमात्रै खेल्ने व्यवस्थाले क्रिकेट समर्थकमाझ नयाँ बहस सुरु भएको छ।

नेपाली सिनेमाको ‘हिट जोडी’ : दयाहाङ-मिरूना

काठमाडौं । नेपाली चलचित्र उद्योगमा पछिल्लो समय कथावस्तु र पात्रलाई केन्द्रमा राखेर फिल्म निर्माण गर्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ। निश्चित नायक–नायिकाको जोडीलाई दोहोर्‍याउने चलन केही कम हुँदै गएको देखिए पनि अभिनेता दयाहाङ राई र अभिनेत्री मिरूना मगरको जोडी भने त्यसको अपवाद बनेको छ।

पछिल्ला चार वर्षमा यो जोडीले लगातार एकपछि अर्को फिल्ममा सहकार्य गर्दै दर्शकमाझ बलियो छाप छोडेको छ। सन् २०२२ मा प्रदर्शनमा आएको ‘कबड्डी ४’ बाट सुरु भएको सहकार्य अहिले नेपाली फिल्म उद्योगकै सबैभन्दा सफल रिल जोडीमध्ये एकका रूपमा स्थापित भएको छ।

दयाहाङ र मिरूनाको जोडीलाई वास्तविक उचाइ भने ‘जारी’ ले दियो। यो फिल्मको सफलतापछि उनीहरूको जोडीलाई लिएर निर्माता–निर्देशकको चासो उल्लेखनीय रूपमा बढ्यो। त्यसयता उनीहरूले लगातार विभिन्न परियोजनामा सँगै काम गरिरहेका छन्।

मिरूनाको करिअरलाई हेर्दा पनि दयाहाङसँगको सहकार्य एउटा टर्निङ प्वाइन्ट बनेको देखिन्छ। ‘कबड्डी ४’ अघि उनले अभिनय गरेका फिल्मले अपेक्षित सफलता पाएका थिएनन्। तर दयाहाङसँग लगातार सफल फिल्म दिएपछि उनी नेपाली फिल्म उद्योगकी व्यस्त र चर्चित अभिनेत्रीमध्ये एक बनेकी छन्।

हालसम्म मिरूनाले अभिनय गरेका सफल चलचित्रमध्ये अधिकांशमा दयाहाङ नै नायक छन्। ‘कबड्डी ४’, ‘जारी’, ‘जारी २’ र ‘घर ज्वाइँ’ जस्ता फिल्मले उल्लेखनीय व्यापार गरेका छन् भने अन्य केही फिल्मले पनि सन्तोषजनक प्रदर्शन गरेका छन्। उनीहरूको सहकार्य भएका फिल्ममध्ये आधाभन्दा बढीले बक्स अफिसमा सफलता हासिल गरेका छन्, जुन नेपाली चलचित्र उद्योगमा उल्लेखनीय मानिन्छ।

मिरूनाको फिल्मी यात्रामा दयाहाङसँगको सहकार्यको प्रभाव स्पष्ट देखिन्छ। उनले हालसम्म अभिनय गरेका १४ मध्ये ८ फिल्ममा दयाहाङसँगै स्क्रिन शेयर गरेकी छन्। दयाहाङबिना अभिनय गरेका उनका थोरै फिल्ममध्ये ‘ऊनको स्वीटर’ मात्र उल्लेखनीय रूपमा सफल भएको मानिन्छ।

यो जोडीको सहकार्य अझै जारी रहने संकेत पनि देखिएको छ। ‘कबड्डी ५’ को छायांकन सम्पन्न भइसकेको छ भने ‘रातो घेरा’ को निर्माण प्रक्रिया पनि सुरु भइसकेको छ। यी दुई फिल्मले पनि दयाहाङ–मिरूनाको सफल सहकार्यलाई निरन्तरता दिने अपेक्षा गरिएको छ।

लगातार सफल फिल्म, बलियो स्क्रिन केमिस्ट्री र दर्शकको सकारात्मक प्रतिक्रिया हेर्दा दयाहाङ राई र मिरूना मगर अहिले नेपाली सिनेमाको सबैभन्दा विश्वासिलो र लोकप्रिय रिल जोडीका रूपमा स्थापित हुँदै गएको देखिन्छ।

टी-२० विश्वकपको नयाँ ढाँचा सार्वजनिक, २० टोलीबीच ५५ खेल हुने

काठमाडाैं। अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी)ले टी-२० विश्वकपका लागि नयाँ प्रतियोगिता ढाँचा सार्वजनिक गरेको छ। नयाँ प्रणालीअनुसार प्रतियोगितामा सहभागी २० टोलीबीच कुल ५५ खेल हुनेछन्। यस ढाँचाले समूह चरणपछि थप प्रतिस्पर्धात्मक खेल सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य राखेको छ।

नयाँ प्रारूपअनुसार सुरुआतमा २० टोलीलाई चार-चार टोली रहने गरी पाँच समूहमा विभाजन गरिनेछ। प्रत्येक टोलीले आफ्नो समूहका अन्य टोलीसँग खेल्नेछ। समूह चरणका कुल ३० खेलपछि प्रत्येक समूहका शीर्ष दुई टोली गरी १० टोली ‘सुपर १०’ चरणमा प्रवेश गर्नेछन्।

सुपर १० चरणमा छनोट भएका १० टोलीलाई पुनः पाँच-पाँच टोलीका दुई समूहमा विभाजन गरिनेछ। यस चरणमा प्रत्येक टोलीले आफ्नो समूहका अन्य चार टोलीसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। सुपर १० मा कुल २० खेल हुनेछन्। दुवै समूहका विजेता टोलीले सिधै सेमिफाइनलमा स्थान बनाउनेछन्।

सेमिफाइनलका बाँकी दुई स्थानका लागि नयाँ ‘एलिमिनेटर’ प्रणाली लागू गरिएको छ। यसअन्तर्गत एक समूहको दोस्रो स्थानमा रहेको टोलीले अर्को समूहको तेस्रो स्थानमा रहेको टोलीसँग खेल्नेछ। यस्तै अर्को समूहको दोस्रो स्थानको टोलीले विपक्षी समूहको तेस्रो स्थानको टोलीसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। यी दुई एलिमिनेटर खेलका विजेताले सेमिफाइनलमा स्थान बनाउनेछन्।

त्यसपछि चार टोलीबीच दुई सेमिफाइनल खेल हुनेछन्। सेमिफाइनलका विजेता टोलीबीच हुने फाइनल खेलबाट टी-२० विश्वकपको नयाँ च्याम्पियनको टुंगो लाग्नेछ।

नयाँ प्रारूपअनुसार प्रतियोगितामा समूह चरणका ३०, सुपर १० का २०, एलिमिनेटरका २, सेमिफाइनलका २ र फाइनलको १ खेल गरी कुल ५५ खेल सञ्चालन हुनेछन्।

आईसीसीको यो नयाँ ढाँचाले समूह चरणपछि पनि धेरै टोलीलाई उपाधि होडमा राख्ने, प्रतिस्पर्धालाई थप रोमाञ्चक बनाउने तथा नकआउट चरणमा पुग्ने अवसरलाई अझ निष्पक्ष र आकर्षक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।

एआई ‘प्रेमी’सँग बढ्दो सम्बन्ध, चीन डरायो

काठमाडौं। चीन सरकारले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई)मा आधारित भर्चुअल प्रेमी-प्रेमिका सेवामा कडा नियमन लागू गर्ने निर्णय गरेको छ।

सरकारले एआईसँग बढ्दो भावनात्मक निर्भरता वास्तविक मानवीय सम्बन्धका लागि चुनौती बन्न सक्ने निष्कर्ष निकाल्दै नयाँ कानुनी व्यवस्था लागू गर्न लागेको हो।

आगामी सातादेखि लागू हुने नियमअनुसार प्रयोगकर्ताले एआईसँग गहिरो भावनात्मक सम्बन्ध विकास गर्न सक्ने सुविधा सीमित गरिनेछ। साथै, एआई वास्तविक मानिस नभएको जानकारी प्रयोगकर्तालाई निरन्तर गराइने व्यवस्था गरिएको छ।

नयाँ नियमको प्रभाव सबैभन्दा बढी बाइटडान्स, अलिबाबा र टेन्सेन्टजस्ता ठूला प्रविधि कम्पनीका एआई सेवामा पर्नेछ। ती कम्पनीहरूले प्रयोगकर्ताको रुचिअनुसार भर्चुअल प्रेमी–प्रेमिका सिर्जना गर्ने तथा भावनात्मक सम्बन्धलाई प्रोत्साहन गर्ने फिचर हटाउन थालेका छन्।

चीन सरकारले पछिल्लो समय युवामा बढ्दो एक्लोपन, विवाहदरमा आएको गिरावट र जन्मदर घट्दै गएको अवस्थालाई समेत ध्यानमा राखेर यस्तो कदम चालेको जनाएको छ। सरकारको बुझाइमा वास्तविक सम्बन्धको सट्टा एआईसँगको अत्यधिक निकटताले सामाजिक संरचनामा दीर्घकालीन असर पार्न सक्छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार विशेषगरी आर्थिक दबाब, रोजगारीको अनिश्चितता र सामाजिक अपेक्षाका कारण धेरै मानिस, विशेषगरी महिलाहरू, सधैं उपलब्ध रहने र भावनात्मक रूपमा प्रतिक्रिया दिने एआई साथीप्रति आकर्षित भएका छन्। यसले आधुनिक समाजमा सम्बन्धको स्वरूप बदलिँदै गएको संकेत पनि दिएको छ।

यद्यपि, प्रविधि विज्ञहरू भने एआई सेवामा नियमन आवश्यक भए पनि केवल भर्चुअल प्रेमी-प्रेमिका सेवामा कडाइ गरेर विवाहदर घट्ने, जन्मदर कम हुने वा सामाजिक एक्लोपनका समस्या समाधान नहुने धारणा राख्छन्।

उनीहरूका अनुसार यस्ता समस्याको समाधानका लागि व्यापक सामाजिक र आर्थिक सुधार आवश्यक छ।

एमालेसँगको सहकार्य तोड्दै कांग्रेस

काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसले सातवटै प्रदेश सरकारमा नेकपा (एमाले)सँगको सत्ता सहकार्य अन्त्य गर्ने तयारी गरेको छ। प्रदेश सरकारहरूमा एमालेसँगको सम्बन्ध थप जटिल बन्दै गएपछि कांग्रेसले आफ्ना मन्त्रीहरूलाई सरकारबाट फिर्ता बोलाउने निर्णयतर्फ अघि बढेको स्रोतले जनाएको छ।

पार्टी स्रोतका अनुसार कांग्रेस र एमालेका शीर्ष नेताबीच पछिल्ला दिनमा निरन्तर छलफल भए पनि प्रदेश सरकार सञ्चालन, बजेट तथा राजनीतिक समन्वयलगायत विषयमा सहमति जुट्न सकेको छैन। त्यसपछि कांग्रेसले प्रदेश तहमा एमालेसँगको सहकार्यलाई निरन्तरता नदिने निष्कर्षमा पुगेको बताइएको छ।

यस निर्णयअनुसार कांग्रेसले सातै प्रदेश सरकारबाट आफ्ना मन्त्रीहरूलाई क्रमशः फिर्ता बोलाउने तयारी गरेको छ। यसले प्रदेश सरकारहरूको राजनीतिक समीकरणमा व्यापक फेरबदल आउने सम्भावना देखिएको छ।

यद्यपि, कांग्रेसले यसबारे औपचारिक निर्णय भने सार्वजनिक गरिसकेको छैन। पार्टीका शीर्ष तहमा अन्तिम गृहकार्य भइरहेको र छिट्टै आधिकारिक निर्णय सार्वजनिक हुने स्रोतको भनाइ छ।

६ लाख नक्कली नोटसहित ६ जना पक्राउ

बुटवल । रुपन्देहीको बुटवल उपमहानगरपालिका–६, नेपालगन्ज रोडस्थित एक पसलबाट नक्कली नेपाली नोट छाप्ने कार्यमा संलग्न रहेको आरोपमा ६ जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। उनीहरूको साथबाट नक्कली नोट छाप्न प्रयोग हुने विभिन्न उपकरण र ठूलो परिमाणमा नक्कली नेपाली नोट बरामद गरिएको छ।

पक्राउ पर्नेमा बुटवल उपमहानगरपालिका–११ की ३६ वर्षीया गंगाकुमारी पूर्वछाने, कास्कीको पोखरा महानगरपालिका–१ निवासी किरणकृष्ण तिवारी (कृष्ण), कपिलवस्तुको बाणगंगा नगरपालिका–१ का सञ्जय थारू, भक्तपुरको चाँगुनारायण नगरपालिका–१ का ४१ वर्षीय रामचन्द्र खत्री, दोलखाको शैलुङ गाउँपालिका–४ का ३८ वर्षीय पासाङ तामाङ तथा भारतको पश्चिम बंगाल राज्य, सिलिगुडीस्थित भक्तिनगर थाना क्षेत्रका ४९ वर्षीय वासुमित्र आनन्द रहेका छन्।

इलाका प्रहरी कार्यालय बुटवलका डीएसपी निशान्त श्रीवास्तवका अनुसार पक्राउ परेकाहरूको घर तथा डेरामा गरिएको खानतलासीका क्रममा एक हजार रुपैयाँ दरका ६२२ थान नक्कली नेपाली नोट बरामद गरिएको छ। बरामद नोटको कुल मूल्य ६ लाख २२ हजार रुपैयाँ रहेको प्रहरीले जनाएको छ।

प्रहरीले घटनास्थलबाट फोटोकपी मेसिन, डेल कम्पनीको ल्यापटप, प्रिन्टर, नक्कली नोट छाप्न प्रयोग हुने कागजको एक कार्टुन, लेमिनेसन मेसिन, विभिन्न रासायनिक पदार्थ (केमिकल), प्लास्टिक पेपर, नक्कली नोट काट्ने मेसिन तथा ६ थान मोबाइल फोन पनि बरामद गरेको छ।

प्रहरीले पक्राउ परेका सबैविरुद्ध मुद्रासम्बन्धी कसुरअन्तर्गत मुद्दा दर्ता गरी घटनाबारे थप अनुसन्धान अघि बढाइएको जनाएको छ।

एमालेले सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लियो

धनगढी । नेकपा (एमाले)ले सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिने निर्णय गरेको छ।

बुधबार बसेको एमाले संसदीय दलको बैठकले मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाह नेतृत्वको सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिने निर्णय गरेको हो।

यसअघि मुख्यमन्त्री शाहले सरकारमा सहभागी एमालेका तीन मन्त्री र एक राज्यमन्त्रीलाई पदबाट बर्खास्त गरेका थिए। त्यसलगत्तै बसेको एमाले संसदीय दलको बैठकले सरकारसँगको सहकार्य अन्त्य गर्दै समर्थन फिर्ता लिने औपचारिक निर्णय गरेको हो।

सरकार र एमालेबीच आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटलाई लिएर विवाद बढ्दै गएपछि दुवै पक्षबीचको राजनीतिक सम्बन्ध टुटेको हो। एमालेले समर्थन फिर्ता लिएसँगै सुदूरपश्चिम प्रदेशको राजनीतिक समीकरणमा नयाँ मोड आएको छ।

गृहमन्त्री बेपत्ता, वार्ता अलपत्र

काठमाडौं। गृहमन्त्री सुधन गुरुङसँग भएको पहिलो चरणको छलफल निष्कर्षविहीन बनेपछि मिटरब्याज पीडितहरू वार्ताको प्रतीक्षामा निजगढमा रोकिएका छन्।

तर, गृहमन्त्री गुरुङ वार्तास्थलमा कहिले आउने भन्ने अझै निश्चित हुन सकेको छैन।

न्यायको माग गर्दै जनकपुरधामबाट असार २५ गते पैदल यात्रा सुरु गरेका पीडितहरूले मंगलबार राति अबेरसम्म नगर उद्योग वाणिज्य संघको भवनमा सरकार पक्षसँग छलफल गरेका थिए।

लामो समय चलेको वार्ताबाट ठोस सहमति जुट्न नसकेपछि बुधबार पुनः छलफल गर्ने समझदारी बनेको थियो।

बुधबार दिनभर गृहमन्त्रीको प्रतीक्षा गरेका पीडितहरू भने वार्ताको टुंगो नलागेसम्म आफ्नो यात्रा अघि नबढाउने मनस्थितिमा छन्। उनीहरूले सरकारबाट आफ्ना माग सम्बोधन हुने गरी स्पष्ट निर्णयको अपेक्षा राखेका छन्।

पीडितहरूले वार्ता सफल भएपछिमात्रै पैदल यात्रालाई निरन्तरता दिने वा अन्य निर्णय लिने बताएका छन्।

यसैबीच, गृहमन्त्री गुरुङ बुधबार सिमरामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का स्थानीय नेता तथा कार्यकर्तासँग छलफलमा व्यस्त रहेकाले वार्तास्थल पुग्न ढिलाइ भएको बताइएको छ।

प्रहरी स्रोतका अनुसार गृहमन्त्रीको निर्देशनमा प्रहरी टोली भने वार्तास्थलमा पुगिसकेको छ। जिल्ला प्रहरीका अधिकारीहरूका अनुसार दिउँसोसम्म मन्त्री गुरुङ आफैं कहिले आउने भन्ने स्पष्ट जानकारी प्राप्त भएको थिएन।

वार्तास्थलमा प्रदेश प्रहरीका डीआईजीदेखि जिल्ला प्रहरी प्रमुखसम्मका अधिकारीहरू उपस्थित छन्। उनीहरूले आन्दोलनरत पीडितहरूसँग संवाद गर्दै अवस्थालाई सहज बनाउने प्रयास गरिरहेका छन्।

शाहले किन हटाए एमालेका मन्त्री ?

काठमाडौं। सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहले मन्त्रिपरिषद् हेरफेरलाई सत्ता समीकरण परिवर्तन नभई संवैधानिक अधिकारअन्तर्गत गरिएको जिम्मेवारी पुनःविन्यासका रूपमा लिन आग्रह गरेका छन्।

नेकपा (एमाले)का मन्त्रीहरूलाई पदमुक्त गरेपछि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा मुख्यमन्त्री शाहले संविधानले दिएको अधिकार प्रयोग गर्दै मन्त्रिपरिषद्को संरचना र कार्यविभाजनमा परिवर्तन गरिएको स्पष्ट पारे।

उनले सरकारभित्र देखिएको पछिल्लो अवस्थालाई ध्यान दिँदै जिम्मेवारी व्यवस्थापनका लागि यस्तो निर्णय लिनुपरेको बताए। उनका अनुसार यो निर्णयलाई कुनै दल विशेषसँगको सम्बन्ध विच्छेदका रूपमा नभई सरकार सञ्चालनलाई सहज बनाउने प्रयासका रूपमा बुझ्नुपर्नेछ।

मुख्यमन्त्री शाहले गत असार १ गते बजेट सार्वजनिक भएपछि सत्ता साझेदार एमालेसँग विभिन्न चरणमा छलफल भइरहेको जानकारी दिए। बजेटमा देखिएका प्राविधिक समस्या सच्याएर सहमतिका साथ अघि बढ्न पटक–पटक आग्रह गरे पनि एमालेबाट स्पष्ट निर्णय नआएपछि मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन गर्नुपर्ने अवस्था आएको उनको भनाइ थियो।

आगामी असार ३२ गतेभित्र बजेट पारित गर्नुपर्ने संवैधानिक समयसीमाबारे सोधिएको प्रश्नमा शाहले सरकार कानुनी र संवैधानिक व्यवस्थाभित्र रहेर अघि बढ्ने बताए। उनले समयसीमापछि पनि आवश्यक प्रक्रिया पूरा गर्दै प्रदेश सरकार सञ्चालन हुने स्पष्ट पारे।

एमालेसँगको सहकार्य अन्त्य भएको र नयाँ राजनीतिक समीकरण बन्न लागेको चर्चाबारे उनले संवादको ढोका अझै खुला रहेको बताए। सबै राजनीतिक दलसँग छलफल गरेर बजेट पारित गर्ने वातावरण निर्माणका लागि पहल भइरहेको उनको भनाइ छ।

मुख्यमन्त्री शाहले एमालेसँगको संवाद पूर्ण रूपमा नटुटेको उल्लेख गर्दै बजेट पारित गर्ने विषयमा सत्ता पक्ष, प्रतिपक्ष तथा अन्य दलहरूसँग समेत सहकार्यको प्रयास जारी रहेको बताए।

बल्ल उकालो लाग्यो नेप्से

काठमाडौं। लगातार दोस्रो दिन नेपाली शेयर बजारमा हरियाली देखिएको छ। मंगलबार सामान्य अंकले बढेको नेप्से सूचक बुधबार थप १४ अंकले उकालो लागेको हो।

नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से)का अनुसार आज सूचक १४ अंकले बढेर २ हजार ५९० अंकमा पुगेको छ। बजार सूचक सकारात्मक रहे पनि लगानीकर्ताको कारोबार उत्साह भने कमजोर देखिएको छ।

अघिल्लो कारोबार दिन ६ अंकले बढेको बजारमा ८ अर्ब ४१ करोड ७५ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको शेयर कारोबार भएको थियो। तर बुधबार नेप्से बढ्दा पनि कारोबार रकम घटेर ४ अर्ब १७ करोड ३ लाख ९८ हजार रुपैयाँमा सीमित भएको छ।

आजको कारोबारमा अधिकांश समूहका उपसूचक सकारात्मक देखिएका छन्। लगानी समूह (इन्भेष्टमेन्ट)को उपसूचक भने ऋणात्मक बनेको छ भने बाँकी १२ वटा उपसूचकले वृद्धि कायम गरेका छन्।

बुधबार कुल १९५ कम्पनीको शेयर मूल्य बढेको छ भने ६० कम्पनीको शेयर मूल्य घटेको नेप्सेले जनाएको छ। सूचक बढे पनि कारोबार रकममा आएको गिरावटले बजारमा लगानीकर्ताको सक्रियता अझै अपेक्षाकृत बलियो बन्न नसकेको संकेत गरेको छ।

एलपी ग्यासमा कालोबजारी र कृत्रिम अभाव रोक्न संसदीय समितिको निर्देशन

काठमाडौं। प्रतिनिधिसभाअन्तर्गतको उद्योग तथा वाणिज्य र श्रम तथा उपभोक्ता हित समितिले एलपी ग्यासमा देखिने कालोबजारी, कृत्रिम अभाव तथा आपूर्ति व्यवस्थापनका समस्या नियन्त्रण गर्न उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएको छ।

बुधबार सिंहदरबारमा बसेको समितिको बैठकले उपभोक्तालाई सहज रूपमा ग्यास उपलब्ध गराउने दीर्घकालीन उपाय अवलम्बन गर्न सरकारलाई आग्रह गरेको हो।

समितिका सभापति रहबर अन्सारीले एलपी ग्यासको दीर्घकालीन आपूर्ति व्यवस्थापनका लागि पाइपमार्फत ग्यास वितरण प्रणाली विस्तार गर्न सकिने सम्भावनाबारे अध्ययन तथा अनुसन्धान गरी त्यसको प्रभावसहितको प्रतिवेदन सात दिनभित्र समितिमा पेश गर्न मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएका छन्।

बैठकले पुराना एलपी ग्यास सिलिन्डरको प्रयोगबाट उपभोक्तामा हुन सक्ने जोखिमप्रति पनि चासो व्यक्त गरेको छ। समितिले नेपाल आयल निगम, नेपाल एलपी ग्यास उद्योग तथा सम्बन्धित मन्त्रालयलाई सिलिन्डरको नियमित अनुगमन, गुणस्तर परीक्षण र सुरक्षाको सुनिश्चितता गर्न निर्देशन दिएको छ।

समितिले उपभोक्ताको सुरक्षा र ग्यास आपूर्तिलाई प्रभावकारी बनाउन सम्बन्धित निकायबीच समन्वय बढाउन तथा बजारमा देखिने अनियमितता नियन्त्रणका लागि नियमित अनुगमनलाई थप प्रभावकारी बनाउन पनि जोड दिएको छ।

सहिद दशरथचन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयमा उपकुलपति र रजिष्ट्रारमा को को नियुक्त भए?

काठमाडौं। सहिद दशरथचन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयमा उपकुलपति र रजिष्ट्रार नियुक्त भएका छन्।

विश्वविद्यालय सभाले प्रा. डा. सुनिलकुमार जोशीलाई उपकुलपतिमा तथा डा. भीमबहादुर चन्दलाई रजिष्ट्रारमा नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको हो।

यसअघि सिफारिस समितिका संयोजक प्रा. डा. जयराज अवस्थीले सहकुलपति तथा शिक्षा एवं खेलकुदमन्त्री सस्मित पोखरेलमार्फत योग्यताक्रमसहितको प्रतिवेदन विश्वविद्यालय सभामा पेश गरेका थिए।

उक्त प्रतिवेदनका आधारमा विश्वविद्यालय सभाले जोशीलाई उपकुलपति र चन्दलाई रजिष्ट्रार नियुक्त गरेको जनाएको छ। नयाँ नेतृत्वले विश्वविद्यालयको शैक्षिक, प्रशासनिक तथा संस्थागत विकासलाई प्रभावकारी ढंगले अघि बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।

प्रचण्ड किन हानिए श्रीलंका ?

काठमाडौं। पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ श्रीलंकामा हुने एसियाली वामपन्थी तथा प्रगतिशील शक्तिहरूको क्षेत्रीय सम्मेलनमा सहभागी हुन बुधबार त्यसतर्फ प्रस्थान गरेका छन्।

कम्युनिस्ट, समाजवादी तथा प्रगतिशील शक्तिहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल इन्टरनेसनल पिपुल्स एसेम्बलीको आयोजनामा हुने सम्मेलन जुलाई १६ देखि १८ सम्म श्रीलंकाको राजधानी कोलम्बोमा सञ्चालन हुनेछ। सम्मेलनमा एसियाका विभिन्न मुलुकका कम्युनिस्ट, समाजवादी तथा वामपन्थी राजनीतिक दलका शीर्ष नेताहरू सहभागी हुने आयोजकले जनाएको छ।

प्रचण्डसँगै नेपाली प्रतिनिधिमण्डलमा नेकपाका नेता बलराम बास्कोटा, बलदेव चौधरी, दामा शर्मा, माधव पन्त र गंगा दाहाल पनि सहभागी रहेका छन्।

तीनदिने सम्मेलनमा जलवायु परिवर्तन, विश्व तथा क्षेत्रीय आर्थिक संकट, बढ्दो सैन्यीकरण, एसियामा वैदेशिक हस्तक्षेप, क्षेत्रीय शान्ति तथा स्थायित्व र समाजवाद निर्माणका लागि एसियाली मुलुकबीचको सहकार्यजस्ता विषयमा छलफल हुने कार्यक्रम तय गरिएको छ।

सम्मेलनमा नेपालसहित भारत, बंगलादेश, पाकिस्तान, श्रीलंका, माल्दिभ्स, चीन, ताइवान, दक्षिण कोरिया, फिलिपिन्स, थाइल्यान्ड, मलेसिया, इरान, लेबनान, जापान, अस्ट्रेलिया र इन्डोनेसियालगायत मुलुकका प्रतिनिधिहरू सहभागी हुने जनाइएको छ।

श्रीलंका भ्रमणका क्रममा प्रचण्डले त्यहाँका राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, जनता विमुक्ति पेरामुनाका महासचिव, कम्युनिस्ट पार्टी अफ श्रीलंकाका महासचिवलगायत विभिन्न देशका राजनीतिक नेताहरूसँग शिष्टाचार भेट तथा द्विपक्षीय वार्ता गर्ने कार्यक्रम पनि रहेको छ।

भेटवार्तामा क्षेत्रीय राजनीतिक अवस्था, आर्थिक सहकार्य, प्रगतिशील शक्तिबीचको सम्बन्ध विस्तार तथा साझा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दामा सहकार्यका सम्भावनाबारे विचार आदानप्रदान हुने अपेक्षा गरिएको छ।

पर्यटन प्रवर्द्धनलाई तीव्रता दिइएको प्रधानमन्त्रीको दाबी

काठमाडौं। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले सरकारले नेपालको पर्यटन प्रवर्द्धनलाई तीव्र गतिमा अघि बढाएको दाबी गर्दै होटल व्यवसायीमा देखिएको अन्योल र चिन्ता अन्त्य हुने बताएका छन्।

उनले निजी क्षेत्रलाई पर्यटन विकासको महत्वपूर्ण साझेदारका रूपमा अघि बढाउन सरकार प्रतिबद्ध रहेको पनि बताएका छन्।

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा होटल एसोसिएसन नेपाल (हान)का पदाधिकारीसँग भएको छलफलमा प्रधानमन्त्री शाहले व्यवसायीलाई कानुनको पालना गर्दै व्यवसाय सञ्चालन गर्न आग्रह गरे। उनले साना तथा मझौला होटललाई पर्यटन विभागमा दर्ता गरी करको दायरामा ल्याउन तथा सार्वजनिक–निजी साझेदारी (पीपीपी) मोडेलमार्फत पर्यटन क्षेत्रमा सहकार्यका सम्भावनाबारे अध्ययन गर्न सुझाव दिए।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खडकराज पौडेलको उपस्थितिमा भएको छलफलमा हानका प्रतिनिधिले नेपालको होटल उद्योग वार्षिक ४० लाख पर्यटकलाई सेवा दिन सक्ने क्षमता रहेको जानकारी गराएका थिए। तर हाल वार्षिक करिब १२ लाख पर्यटक मात्र नेपाल आउने गरेको उल्लेख गर्दै पर्यटक संख्या बढे होटल उद्योगले रोजगारी सिर्जना र वैदेशिक रोजगारी न्यूनीकरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउन सक्ने बताएका छन्।

व्यवसायीहरूले नेपालमा आरोग्य पर्यटन, गन्तव्य विवाह (डेस्टिनेसन वेडिङ) र सीमापार (क्रस–बोर्डर) पर्यटनको ठूलो सम्भावना रहेको उल्लेख गर्दै सरकारसमक्ष विभिन्न नीतिगत सुधारका प्रस्ताव पनि राखेका छन्।

उनीहरूले होटल उद्योगलाई उत्पादनमूलक उद्योगसरह विद्युत् महसुलमा सहुलियत उपलब्ध गराउन, २५ शय्यासम्मका होटलका लागि अनिवार्य गरिएको संक्षिप्त वातावरणीय मूल्यांकनको सीमा ५० शय्यासम्म पुर्‍याउन तथा पोखरा र भैरहवा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्न माग गरेका छन्।

यसैगरी नेपाल वायुसेवा निगमको सेवा सुधार, वैदेशिक लगानी तथा प्रविधि हस्तान्तरण ऐन–२०७५ अन्तर्गत ट्रेडमार्क प्रयोगसम्बन्धी रोयल्टीको व्यवस्थामा संशोधन, होटल व्यवसायसँग सम्बन्धित कानुन पुनरावलोकन तथा डेस्टिनेसन वेडिङका लागि आवश्यक गरगहनाको आयात प्रक्रिया सहज बनाउन पनि सरकारसँग आग्रह गरिएको छ।

आरोग्य पर्यटनको अन्तर्राष्ट्रिय प्रवर्द्धनका लागि प्रचार सामग्रीलाई केवल फोटो र भिडियोमा सीमित नराखी पूर्ण कथा (स्टोरीटेलिङ)मा आधारित सामग्री तथा विज्ञहरूको सहभागितासहितको प्याकेज तयार गर्नुपर्ने सुझाव पनि व्यवसायीहरूले दिएका छन्।

छलफलमा हानका कार्यवाहक अध्यक्ष दिनेश तुलाधर, महासचिव साजन शाक्य, कोषाध्यक्ष युवराज श्रेष्ठ, कार्यसमिति सदस्य जयदिन श्रेष्ठ, आश्लेषा कार्की तथा सचिवालय प्रमुख टेकबहादुर महत सहभागी थिए।

सरकारले सरुवा गरेका ६ सचिव को कहाँ पुगे?

काठमाडौं। सरकारले विभिन्न मन्त्रालय तथा निकायका ६ जना सचिवको एकैपटक सरुवा गरेको छ। मंगलबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले प्रशासनिक नेतृत्वमा व्यापक हेरफेर गर्दै विभिन्न मन्त्रालयमा नयाँ जिम्मेवारी तोकेको हो।

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय स्रोतका अनुसार उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका सचिव कृष्णबहादुर राउतलाई महिला, बालबालिका, लैंगिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयमा सरुवा गरिएको छ। राउत तीन महिनाअघि मात्रै निर्वाचन आयोगबाट उद्योग मन्त्रालयमा सरुवा भएका थिए।

महिला, बालबालिका, लैंगिक तथा यौनिक अल्पसंख्यक तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयकी सचिव राधिका अर्याललाई प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा अतिरिक्त सचिवका रूपमा सरुवा गरिएको छ।

उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयको सचिवमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका सचिव नारायणप्रसाद शर्मा दुवाडीलाई जिम्मेवारी दिइएको छ।

त्यसैगरी स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका सचिव डिल्लीराम शर्मालाई अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा सरुवा गरिएको छ।

राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रका सचिव दीनानाथ मिश्रलाई नवगठित विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्रालयको सचिवको जिम्मेवारी दिइएको छ।

यस्तै, पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका सचिव विश्वबाबु पुडासैनीलाई राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रको सचिवमा सरुवा गरिएको छ।

सरकारले प्रशासनिक कार्यसम्पादनलाई थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले सचिवहरूको जिम्मेवारी हेरफेर गरिएको जनाएको छ।

सरकार प्रचारमुखी र सस्तो लोकप्रियतामा अल्झिएको नेकपा सांसद शाहीको आरोप

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का सांसद महेन्द्रबहादुर शाहीले सरकारले जनताका आधारभूत समस्या समाधान गर्नुभन्दा प्रचारमुखी गतिविधि र सस्तो लोकप्रियता कमाउने काममा बढी ध्यान दिएको आरोप लगाएका छन्।

बुधबार प्रतिनिधिसभाको बैठकमा बोल्दै उनले मुलुकको अहिलेको आवश्यकता भौतिक पूर्वाधारको विकास, आर्थिक समृद्धि, सुशासन र सामाजिक न्याय भएको उल्लेख गर्दै सरकार भने ती प्राथमिकताभन्दा बाहिर गएको टिप्पणी गरे।

उनले प्रचार र देखावटी गतिविधिले मुलुकलाई विकासतर्फ होइन, बरु थप समस्यातर्फ धकेल्ने चेतावनी दिए। जनताले परिणाममुखी कामको अपेक्षा गरिरहेको बेला सरकारको ध्यान प्रचारमा केन्द्रित हुनु चिन्ताजनक रहेको उनको भनाइ थियो।

सांसद शाहीले प्रतिपक्षबाट उठाइएका प्रश्न र आलोचनालाई प्रतिरोध गर्ने वा राजनीतिक रूपमा जवाफ फर्काउनेभन्दा सरकारले आफ्नो कामबाटै उत्तर दिनुपर्ने धारणा राखे।

लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा प्रतिपक्षका आवाजलाई सकारात्मक रूपमा लिएर सुधारतर्फ अग्रसर हुनुपर्ने उनले बताए।

सरकारका केही निर्णय र कार्यशैलीले जनतामा सरकारप्रतिको विश्वास कमजोर बन्दै गएको दाबी गर्दै उनले जनअपेक्षाअनुसार प्रभावकारी काम गर्न सरकारलाई आग्रह गरे।

जापानलाई ९ विकेटले पराजित गर्दै नेपाल सेमिफाइनलमा

काठमाडौं। नेपाल एसीसी महिला यू-१९ प्रिमियर कपको सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको छ। बुधबार भएको समूह चरणको अन्तिम खेलमा जापानलाई ९ विकेटले पराजित गर्दै नेपालले अन्तिम चारमा स्थान सुरक्षित गरेको हो।

टस जितेर पहिले बलिङ गरेको नेपालले जापानलाई ८६ रनमै अलआउट गरेको थियो। नेपाली टोलीका लागि रिया शर्मा र क्रिस्मा गुरुङले समान २–२ विकेट लिए। अनु कठायत, मनिषा उपाध्याय र सोनी पाख्रीनले १–१ विकेट हात पारे।

८७ रनको सामान्य लक्ष्य पछ्याएको नेपालले ११.२ ओभरमै १ विकेट गुमाएर जित हात पार्यो। ओपनर साना प्रविण १६ बलमा १८ रन बनाएर आउट भए पनि सावित्री धामीले ३२ बलमा अविजित ४१ रन र कप्तान सोनी पाख्रीनले २२ बलमा अविजित १८ रन जोड्दै टोलीलाई सहज जित दिलाए।

नेपालले समूह चरणमा लगातार उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै सिंगापुर, हङकङ र जापानलाई पराजित गरेको हो। अब नेपालले सेमिफाइनलमा संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)सँग फाइनल प्रवेशका लागि प्रतिस्पर्धा गर्नेछ।

त्यही शृङ्खला: बालेनले पनि गरे बर्न सेवा विस्तारको घोषणा

काठमाडौं। प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले हालै सातै प्रदेशमा जलन (बर्न) उपचार सेवा विस्तार गर्न निर्देशन दिए पनि विगतका सरकारहरूका समान घोषणा व्यवहारमा पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन नसकेको देखिएको छ।

पूर्वस्वास्थ्य मन्त्रीहरू मोहनबहादुर बस्नेत र प्रदीप पौडेलको कार्यकालदेखि नै प्रदेशस्तरमा बर्न उपचार सेवा विस्तार गर्ने नीति अघि सारिए पनि दक्ष जनशक्ति, अत्याधुनिक उपकरण र पूर्वाधार अभावका कारण अधिकांश प्रदेशमा सेवा प्रारम्भिक उपचारमै सीमित छ।

यही कारण गम्भीर जलनका बिरामी अहिले पनि उपचारका लागि काठमाडौंस्थित कीर्तिपुर बर्न अस्पताल र वीर अस्पताल पुग्न बाध्य छन्। समयमै विशिष्टीकृत उपचार नपाउँदा धेरै बिरामीले ज्यान गुमाइरहेको स्वास्थ्य क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्।

स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयका अनुसार हाल देशका १४ संघीय र ४ प्रादेशिक अस्पतालमा जलन उपचारका लागि विशेष युनिट तथा वार्ड सञ्चालनमा ल्याइएको छ। ती अस्पतालका १०९ स्वास्थ्यकर्मीलाई आधारभूत र २१७ जनालाई विशेष जलन उपचारसम्बन्धी तालिम पनि प्रदान गरिएको छ।

कान्तिबाल अस्पताल, त्रिवि शिक्षण अस्पताल, कोशी अस्पताल, नारायणी अस्पताल, भरतपुर अस्पताल, डडेलधुरा अस्पताल, भेरी अस्पताल, वीर अस्पताल, बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानलगायतका अस्पतालमा छुट्टै बर्न वार्ड स्थापना गरिए पनि अधिकांश स्थानमा गम्भीर बिरामीको उपचार गर्न सक्ने क्षमता विकास हुन सकेको छैन।

स्वास्थ्य मन्त्रालयकै अधिकारीहरूका अनुसार ती अस्पतालहरूमा सामान्य तथा प्रारम्भिक उपचार सम्भव भए पनि जटिल जलनका बिरामीको उपचारका लागि आवश्यक प्लास्टिक सर्जन, एनेस्थेसिया, आईसीयू, शल्यक्रिया टोली तथा अत्याधुनिक उपकरणको अभाव छ।

सरकारले विगतमा प्रदेशस्तरमा निःशुल्क सघन जलन उपचार सेवा सञ्चालन गर्ने निर्णय पनि गरेको थियो। २०८१ कात्तिकमा मन्त्रिपरिषद्ले सातै प्रदेशका एक–एक अस्पताललाई यस्तो सेवा सञ्चालन गर्ने निर्णय गर्दै त्यसका लागि बजेट समेत विनियोजन गरेको थियो।

त्यसअघि २०८० सालमा पनि जलन उपचार सेवा काठमाडौंबाहिर विस्तार गर्ने उद्देश्यले स्वास्थ्य मन्त्रालयले विभिन्न अस्पतालका प्रतिनिधि तथा विज्ञहरूसँग छलफल गरी सेवा विस्तारको तयारी थालेको थियो। तर, पर्याप्त जनशक्ति र पूर्वाधार अभावका कारण अधिकांश योजना अपेक्षित रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेनन्।

नेपालमा प्रत्येक वर्ष करिब ५५ देखि ५६ हजार मानिस विभिन्न कारणले जल्ने गरेको अनुमान छ। तीमध्ये करिब २ हजार १०० जनाले उपचार नपाएर वा जटिल सङ्क्रमणका कारण ज्यान गुमाउने गरेका छन्।

तथ्यांकअनुसार अस्पतालसम्म पुग्न सफल गम्भीर जलनका बिरामीमध्ये करिब १० प्रतिशतको मात्रै उपचारका क्रममा मृत्यु हुने गरेको छ। तर दुर्गम क्षेत्रमा रहेका करिब ६० प्रतिशत बिरामीले प्राथमिक उपचारसमेत नपाउँदा ज्यान गुमाउने अवस्था रहेको स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञहरूको भनाइ छ।

देशकै प्रमुख बर्न उपचार केन्द्र कीर्तिपुर अस्पतालमा दैनिक ठूलो संख्यामा बिरामी पुग्ने गरेका छन्। अस्पतालमा दैनिक ४० देखि ५० जना ओपिडीमा आउने तथा ५ देखि ७ जना नयाँ बिरामी भर्ना हुने गरेका कारण सीमित क्षमतामा सेवा दिन कठिन भइरहेको अस्पताल प्रशासनले जनाएको छ।

यस्तै, वीर अस्पतालमा पनि सघन उपचार, आईसीयू तथा शल्यक्रिया सेवा सञ्चालनमा रहे पनि दक्ष जनशक्ति अभाव अझै चुनौतीकै रूपमा रहेको छ। सरकारले उपचार निःशुल्क भने पनि उपचारमा प्रयोग हुने विशेष औषधि तथा सामग्री महँगो भएकाले बिरामीको आर्थिक भार पूर्ण रूपमा घट्न नसकेको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

नेपाल मेडिकल काउन्सिलमा हाल बर्न तथा प्लास्टिक सर्जरी क्षेत्रमा दर्ता भएका विशेषज्ञ चिकित्सकको संख्या ३५ मात्रै रहेको छ। सरकारी दरबन्दी सीमित हुनु, अध्ययनका लागि पर्याप्त छात्रवृत्ति नहुनु तथा करियरका अवसर कम भएकाले यस क्षेत्रमा नयाँ चिकित्सक आकर्षित हुन नसकेको चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले सातै प्रदेशमा प्रारम्भिक जलन उपचार सेवा विस्तार भएको दाबी गरे पनि विशिष्टीकृत सेवा भने अझै विस्तार हुन नसकेको स्वीकार गरेको छ।

मन्त्रालयका अनुसार जलन उपचार बहु–चिकित्सकीय सेवा भएकाले प्लास्टिक सर्जन, एनेस्थेसिया, आईसीयू, नर्सिङ तथा पुनःस्थापना सेवासहितको पूर्ण टोली आवश्यक पर्छ। अधिकांश प्रदेश अस्पतालमा यस्तो जनशक्ति उपलब्ध नभएकाले गम्भीर बिरामी अझै काठमाडौं रेफर गर्नुपर्ने अवस्था कायमै छ।

मन्त्रालयले जलन उपचारका लागि छुट्टै बजेट, तालिम, वार्ड विस्तार तथा उपचार खर्चको सोधभर्ना व्यवस्था गर्दै आएको जनाएको भए पनि प्रदेशस्तरमा प्रभावकारी र पूर्ण बर्न सेवा सञ्चालन गर्न अझै पर्याप्त लगानी, विशेषज्ञ जनशक्ति र आधुनिक पूर्वाधार आवश्यक देखिएको छ।

शाहले हटाएका चार मन्त्रीहरु को को हुन् ?

धनगढी। आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेटलाई लिएर सत्ता साझेदार नेपाली कांग्रेस र नेकपा (एमाले)बीच विवाद चर्किएपछि सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहले एमालेका तीन मन्त्री र एक राज्यमन्त्रीलाई पदबाट बर्खास्त गरेका छन्।

पदमुक्त हुनेमा भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्री वीरबहादुर थापा, आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री हिरा सार्की, भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री सुरेन्द्र पाल तथा राज्यमन्त्री निर्मला देवी साउँद रहेका छन्।

स्रोतका अनुसार बजेटका विषयमा कांग्रेस र एमालेबीच सहमति जुट्न नसकेपछि मुख्यमन्त्री शाहले एमालेका मन्त्रीहरूलाई सरकारबाट हटाउने निर्णय गरेका हुन्।

यद्यपि, मन्त्रीहरूको बर्खास्तीसम्बन्धी औपचारिक पत्र भने सार्वजनिक हुन बाँकी रहेको छ।

‘भारतले मिचेको भूमि फिर्ता माग्यो भने के दिनुहुन्छ ?’

काठमाडौं। नेकपा (एमाले)की सांसद गङ्गा श्रेष्ठले प्रधानमन्त्री वालेन्द्र (बालेन) शाहको जेठ १७ गतेको अभिव्यक्तिलाई लिएर प्रतिनिधिसभामा आपत्ति जनाउँदै भारतले नेपालले मिचेको भूमि फिर्ता मागे सरकारले कुन भूभाग फिर्ता दिने हो भनेर प्रश्न गरेकी छन्।

बुधबार प्रतिनिधिसभा बैठकमा बोल्दै उनले प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिले नेपालको राष्ट्रिय अडानमाथि नै प्रश्न उठाएको टिप्पणी गरिन्। उनले सरकारसँग कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरामाथिको नेपालको दाबीबाट पछि हट्न खोजिएको हो कि भन्ने आशंका पनि व्यक्त गरिन्।

सांसद श्रेष्ठले सीमावर्ती क्षेत्रमा जङ्गे पिलर क्रमशः खिइँदै र सर्दै जाँदा त्यहाँका नागरिकले विभिन्न समस्या भोगिरहेको उल्लेख गर्दै सीमा संरक्षणमा सरकार गम्भीर हुनुपर्ने बताइन्। उनले सीमावर्ती बासिन्दाको अवस्था उल्लेख गर्दै राष्ट्रिय सीमाको रक्षा राज्यको पहिलो दायित्व भएको धारणा राखिन्।

उनले नेपाली भूमि र राष्ट्रियता कुनै पनि अवस्थामा गुम्न नदिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै सीमा सुरक्षामा सरकार र सुरक्षा निकाय थप जिम्मेवार बन्नुपर्ने माग गरिन्।

सांसद श्रेष्ठले पछिल्लो समय विभिन्न राजनीतिक घटनाक्रमलाई जोड्दै सरकारले जनसरोकारका विषयभन्दा अन्य गतिविधिलाई प्राथमिकता दिएको आरोप पनि लगाइन्।

साथै, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले निर्वाचनअघि गरेका प्रतिबद्धता सरकारमा पुगेपछि कार्यान्वयन गर्न नसकेको टिप्पणीसमेत गरिन्।

‘बालेन सरकारको डोजर आतंकपछि ९ जनाको मृत्यु’

काठमाडौं। प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसकी सांसद गीता गुरुङले सुकुम्बासी बस्तीमा सरकारले सञ्चालन गरेको डोजर अभियानपछि मृत्यु हुनेको संख्या ९ पुगेको दाबी गर्दै सरकारको कडा आलोचना गरेकी छन्।

बुधबार प्रतिनिधिसभा बैठकमा बोल्दै उनले सुकुम्बासी व्यवस्थापनमा सरकार मानवीय संवेदनशीलता देखाउन असफल भएको आरोप लगाइन्।

राज्यको अव्यावहारिक नीतिका कारण विभिन्न उमेर समूहका नागरिकले ज्यान गुमाएको दाबी गर्दै उनले यस घटनालाई गम्भीर रूपमा लिन सरकारसँग माग गरिन्।

सांसद गुरुङले १८ वर्षका रविन तामाङदेखि १८ महिनाका उज्वल तामाङसम्म गरी नौ जनाको मृत्यु भएको उल्लेख गर्दै उनीहरूको मृत्यु राज्यको गलत नीति र व्यवस्थापनको परिणाम भएको दाबी गरिन्। उनले उक्त घटनालाई राज्य संयन्त्रबाट भएको ‘संस्थागत हत्या’को संज्ञा दिँदै संसदबाटै निन्दा व्यक्त गरिन्।

उनले सरकार जनसरोकारका विषयमा उठेका प्रश्नको जवाफ दिनुभन्दा विषयान्तर गर्नतर्फ बढी केन्द्रित रहेको आरोपसमेत लगाइन्। गम्भीर सार्वजनिक मुद्दामा सरकारको ध्यान केन्द्रित हुनुपर्ने बेला अन्य विषयलाई अघि सारेर मूल प्रश्नबाट उम्किने प्रयास भइरहेको उनको टिप्पणी थियो।

सांसद गुरुङले सुकुम्बासी समस्या समाधानका लागि मानवीय, व्यवहारिक र दीर्घकालीन नीति अवलम्बन गर्न सरकारलाई आग्रह गर्दै पीडित परिवारप्रति राज्य जिम्मेवार हुनुपर्ने धारणा व्यक्त गरिन्।

सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारबाट एमालेका मन्त्री बर्खास्त

धनगढी। सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहले एमालेका तर्फबाट सरकारमा सहभागी मन्त्रीहरूलाई बर्खास्त गरेका छन्। सत्ता साझेदारबीच बढ्दै गएको राजनीतिक विवादका बीच मुख्यमन्त्री शाहले यस्तो निर्णय गरेका हुन्।

यसअघि मुख्यमन्त्री शाहले सरकारमा रहने वा बाहिरिने विषयमा स्पष्ट निर्णय गर्न एमाले नेतृत्वलाई आग्रह गरेका थिए। त्यसपछि एमाले आन्तरिक छलफलमा जुटेको थियो। उता मुख्यमन्त्री शाहले पनि एमालेको समर्थन कायम रहने वा नरहने विषयमा विभिन्न राजनीतिक परामर्श गरिरहेका थिए।

एमालेले सरकारलाई निरन्तर समर्थन नदिने संकेत पाएपछि मुख्यमन्त्री शाहले एमालेका मन्त्रीहरूलाई पदमुक्त गर्ने निर्णय लिएको स्रोतले जनाएको छ।

बजेट विवादले बढायो दूरी

कांग्रेस र एमालेबीच आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को प्रदेश बजेटलाई लिएर लामो समयदेखि मतभेद देखिएको थियो। एमालेले बजेटमा खर्च कटौती गर्नुपर्ने प्रस्ताव अघि सारेको थियो। तर मुख्यमन्त्री शाहले उक्त प्रस्ताव फिर्ता लिन आग्रह गरे पनि एमाले त्यसमा सहमत भएको थिएन।

असार मसान्तभित्र बजेट पारित गर्नुपर्ने संवैधानिक बाध्यताबीच सत्ता साझेदार दलहरूबीचको विवादले प्रदेश सरकार थप दबाबमा परेको थियो। बजेटलाई लिएर सहमति जुट्न नसकेपछि अन्ततः राजनीतिक सम्बन्ध टुट्ने अवस्थामा पुगेको हो।

जनताको ध्यान मोड्न सरकारले ‘सस्तो स्टन्ट’ गर्ने गरेको सांसद गुरुङको आरोप

काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसकी सांसद गीता गुरुङले सरकार जनताका गम्भीर प्रश्नको जवाफ दिनुभन्दा विषयान्तर गर्नतर्फ केन्द्रित भएको आरोप लगाएकी छन्।

बुधबार प्रतिनिधिसभाको बैठकमा बोल्दै उनले सरकारको कार्यशैलीका कारण जनतामा निराशा बढ्दै गएको बताइन्। उनका अनुसार सरकारमाथि गम्भीर प्रश्न उठ्नेबित्तिकै जनताको ध्यान अन्यत्र मोड्ने प्रयास हुने गरेको छ।

सांसद गुरुङले मन्त्रीहरूको सम्पत्तिबारे प्रश्न उठेका बेला सुकुम्बासी बस्तीमा डोजर चलाइएको, तत्कालीन सचिव कृष्णहरि पुष्कर पक्राउ परेपछि प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरू सामाजिक सञ्जालमा सक्रिय देखिएको तथा कीर्तिपुरस्थित सुकुम्बासी बस्ती डुबानमा पर्दा पीडितको समस्याभन्दा अन्य विषयले प्राथमिकता पाएको उल्लेख गरिन्।

उनले त्रिपुरेश्वर, बुद्धनगर र सर्लाहीमा भएका आत्मदाहका घटनाको प्रसंग उल्लेख गर्दै सञ्चारमाध्यमको कार्यालय र प्रमुख प्रतिपक्षी दलका सभापति गगन थापाको निवासअगाडि गाडी पार्किङ गरिएको घटनालाई पनि सरकारले विषयान्तर गर्ने शैलीको उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरिन्।

यी घटना केवल प्रतिनिधिमूलक उदाहरण भएको बताउँदै गुरुङले सरकारले गम्भीर सार्वजनिक मुद्दाबाट जनताको ध्यान मोड्न बारम्बार ‘सस्तो स्टन्ट’ अपनाउने गरेको आरोप लगाइन्।

यस्ता गतिविधिले वास्तविक समस्याको समाधान नहुने भन्दै उनले जनसरोकारका विषयमा सरकार गम्भीर बन्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरिन्।

ड्युटीमा फर्किए महानगर प्रहरी

काठमाडौं। काठमाडौं उपत्यकामा नगर प्रहरीको उपस्थिति कमजोर भएको, जथाभावी पार्किङ र फुटपाथ व्यापार बढ्दै गएको गुनासो बढिरहेका बेला काठमाडौं महानगरपालिकाले नगर प्रहरीलाई पुनः पूर्ण रूपमा फिल्डमा परिचालन गरेको छ।

महानगर प्रहरी बलका प्रमुख एवं वरिष्ठ उपरीक्षक (एसएसपी) विष्णुप्रसाद जोशीका अनुसार रिजर्भ फोर्सबाहेकका सबै नगर प्रहरीलाई नियमित रूपमा सडकमा खटाइएको छ। उनले न्युरोडलगायतका मुख्य व्यापारिक तथा व्यस्त क्षेत्रमा नगर प्रहरी नियमित ड्युटीमा रहेको जानकारी दिए।

पछिल्लो समय त्रिपुरेश्वरस्थित राहदानी विभाग अगाडि मोटरसाइकलमा ह्विललक लगाएको घटनापछि उत्पन्न विवादका क्रममा गणेश नेपालीले आत्मदाहको प्रयास गरेका थिए। उपचारका क्रममा उनको मृत्यु भएपछि केही दिन नगर प्रहरीको सडक उपस्थितिमाथि प्रश्न उठेको थियो। त्यस अवधिमा जथाभावी पार्किङ, फुटपाथ अतिक्रमण र अव्यवस्थित व्यापार बढेको भन्दै सर्वसाधारणले गुनासो गर्दै आएका थिए।

महानगरले अहिले सडक व्यवस्थापन, सार्वजनिक स्थानको संरक्षण तथा फुटपाथ अतिक्रमण नियन्त्रणका लागि नगर प्रहरीलाई पुनः सक्रिय रूपमा परिचालन गरिएको जनाएको छ। मुख्य बजार क्षेत्र र भीडभाड हुने स्थानमा निगरानी तथा कारबाहीलाई नियमित बनाइएको पनि महानगरले जनाएको छ।

यस्तै, मनसुन सक्रिय भएसँगै बाढी, डुबान तथा अन्य प्राकृतिक विपद्को जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै नगर प्रहरीलाई उद्धार तथा आपत्कालीन व्यवस्थापनका लागि पनि तयारी अवस्थामा राखिएको महानगरले जनाएको छ।

रिजर्भ टोलीलाई सम्भावित विपद्का बेला तत्काल परिचालन गर्न सकिने गरी तयारी अवस्थामा राखिएको छ।

तस्वीरहरू:

आज पनि संसद्मा विपक्षीको अवरोध

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाको बैठकमा आज पनि विपक्षी दलहरूले विरोध जनाउँदै सदन अवरुद्ध गरेका छन्। विभिन्न समसामयिक विषयमा सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदै उनीहरूले आन्दोलनलाई निरन्तरता दिने चेतावनी दिएका छन्।

विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री संसद्मा उपस्थित भई सांसदहरूले उठाएका प्रश्नको प्रत्यक्ष जवाफ दिनुपर्ने माग गरेका छन्। साथै, जेठ १७ गते प्रधानमन्त्रीले ‘नेपालले भारतको जग्गा मिचेको छ’ भन्ने आशयमा दिएको अभिव्यक्ति सच्याउनुपर्ने उनीहरूको माग छ।

यसैगरी, सुकुम्बासीहरूको उचित व्यवस्थापन गर्न, रोजगारीका अवसर सिर्जना गर्न तथा प्रेस स्वतन्त्रताको सुनिश्चितता गर्न विपक्षीले सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।

पछिल्लो समय बढ्दै गएका आत्मदाहका घटनाप्रति गम्भीर चासो व्यक्त गर्दै विपक्षी दलहरूले ती घटनाको निष्पक्ष छानबिन गर्न र दोषीमाथि आवश्यक कारबाही गर्न माग गरेका छन्।

त्यसैगरी, संविधानवादको सुनिश्चितता, लोकतान्त्रिक अभ्यासको ग्यारेन्टी तथा संवैधानिक मूल्यमान्यताको पूर्ण पालना गर्न पनि विपक्षीले सरकारसँग माग गरेका छन्।

विपक्षी दलहरूले आफ्ना मागको सम्बोधन नभएसम्म संसद्भित्रको विरोधलाई निरन्तरता दिने चेतावनी दिएका छन्।

करार कर्मचारीको सिंहदरबारमा धर्ना

काठमाडौं । सरकारले करार सेवामा कार्यरत कर्मचारीलाई हटाएर आउटसोर्सिङमार्फत कर्मचारी भर्ना गर्ने तयारी गरेको भन्दै १८ वटै मन्त्रालयमा कार्यरत करार कर्मचारीहरूले बुधबार सिंहदरबारको दक्षिण गेटअगाडि धर्ना दिएका छन्।

आन्दोलनरत कर्मचारीहरूले सरकारको उक्त तयारीले लामो समयदेखि करार सेवामा कार्यरत हजारौं कर्मचारीको रोजगारी जोखिममा पर्ने भन्दै निर्णय तत्काल फिर्ता लिन माग गरेका छन्।

उनीहरूले वर्षौंदेखि विभिन्न मन्त्रालयमा निरन्तर सेवा दिँदै आएको उल्लेख गर्दै आफूहरूको सेवाको सुनिश्चितता गर्न र आउटसोर्सिङ प्रणाली लागू गर्ने निर्णय रोक्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।

प्रदर्शनका क्रममा कर्मचारीहरूले रोजगारीको सुरक्षा, श्रम अधिकारको संरक्षण तथा करार सेवामा कार्यरत कर्मचारीप्रति न्यायोचित नीति अवलम्बन गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका थिए।

करार कर्मचारीहरूले आफ्ना मागको सुनुवाइ नभए आन्दोलनका कार्यक्रम थप सशक्त बनाउने चेतावनीसमेत दिएका छन्।

‘मास्टर्नी’लाई दुर्गेशले दिए गीत उपहार

काठमाडौं। चर्चित गायक दुर्गेश थापा र अभिनेत्री प्रियंका कार्कीले ‘दुश्मन हेरेको हेर्‍यै’को सफलतापछि पुनः सांगीतिक सहकार्य गरेका छन्।

यसपटक उनीहरू प्रियंकाले निर्माण गरेको फिल्म ‘मास्टर्नी’ को प्रवर्द्धन गीतमार्फत दर्शकमाझ आएका हुन्।

एक कार्यक्रमबीच सार्वजनिक गरिएको उक्त गीतमा दुर्गेश थापाको शब्द, संगीत र स्वर रहेको छ। गायनमा उनलाई बबिना किराँतीले साथ दिएकी छन्। यो गीत फिल्मको कथाभित्र समावेश नभई केवल प्रचार–प्रसारका लागि तयार गरिएको निर्माण पक्षले जनाएको छ।

दुर्गेशले फिल्मप्रति शुभेच्छा व्यक्त गर्दै प्रवर्द्धनका लागि उपहारस्वरूप यो गीत तयार पारेको बताए। उनका अनुसार गीत फिल्मको प्रचार अभियानमा मात्र प्रयोग हुनेछ।

गीतको म्युजिक भिडियोको निर्देशन तथा कोरियोग्राफी प्रदीप लामाले गरेका छन्। भिडियोमा दुर्गेश थापा र प्रियंका कार्कीसँगै आयुष्मान जोशी तथा आर्यन सिग्देल पनि देखिएका छन्।

आयंका फिल्म्सको प्रस्तुतिमा निर्माण भएको ‘मास्टर्नी’ का निर्मातामा प्रियंका कार्की, क्याबिनेट श्रेष्ठ, आयुष्मान जोशी र प्रनित कार्की रहेका छन्।

फिल्ममा प्रियंका कार्कीसँगै सरोज खनाल, गौरी मल्ल, आर्यन सिग्देल, विशाल पहारी, प्रमोद अग्रहरी, रक्षा थापा, सिम्रन खड्का, अनुपविक्रम शाही र दिनेश काफ्ले लगायत कलाकारको अभिनय रहेको छ।

‘मास्टर्नी’ आगामी भदौ ५ गतेदेखि देशभर प्रदर्शनमा आउने तयारीमा छ।

टमाटर फालेर माइतीघरमा किसानको विरोध, अनुदान र बजार व्यवस्थापनको माग [भिडियाे]

काठमाडौं । तरकारी किसानहरूले बुधबार काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा टमाटर सडकमा फालेर सरकारविरुद्ध प्रदर्शन गरेका छन्। उत्पादनको उचित मूल्य नपाएको, बजारको सुनिश्चितता हुन नसकेको र सरकारले किसानमैत्री नीति लागू गर्न नसकेको भन्दै उनीहरू आन्दोलनमा उत्रिएका हुन्।

प्रदर्शनका क्रममा किसानहरूले आफूहरूले उत्पादन गरेको टमाटर बिक्री हुन नसकेको, लागतसमेत उठाउन कठिन भएको र कृषि क्षेत्रमा राज्यको बेवास्ताका कारण किसान संकटमा परेको गुनासो गरे। विरोधस्वरूप उनीहरूले आफूले उत्पादन गरेको टमाटर सडकमै फाल्दै सरकारको कृषि नीति र बजार व्यवस्थापनप्रति असन्तुष्टि जनाए।

प्रदर्शनकारी किसानहरूले कृषि उत्पादनको न्यूनतम समर्थन मूल्य निर्धारण गर्न, उत्पादनमा अनुदान वृद्धि गर्न, मल–बीउको सहज उपलब्धता सुनिश्चित गर्न, बजार व्यवस्थापन प्रभावकारी बनाउन तथा स्वदेशी कृषि उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने नीति तत्काल कार्यान्वयन गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्।

उनीहरूले सस्तो मूल्यमा आयात हुने तरकारीका कारण नेपाली किसान प्रतिस्पर्धामा टिक्न नसकेको र त्यसले स्वदेशी कृषि उत्पादनलाई निरुत्साहित गरेको बताए। किसानहरूको भनाइमा उत्पादन बढाउन प्रोत्साहन गर्नेभन्दा आयातमुखी नीतिले स्थानीय कृषिलाई थप समस्यामा पारेको छ।

किसानहरूले आफ्ना मागप्रति सरकारले चासो नदिए आन्दोलनलाई थप सशक्त बनाउने चेतावनीसमेत दिएका छन्।

 

विश्वकप फाइनलको मैदान बेच्दै फिफा

काठमाडौं। विश्व फुटबलको सर्वोच्च निकाय फिफाले विश्वकप २०२६ को फाइनल खेलसँग जोडिएको अनौठो व्यावसायिक योजना सार्वजनिक गरेको छ। फिफाले फाइनल खेल सम्पन्न भएपछि प्रयोग हुने मैदानको घाँसका टुक्रा संकलन गरेर सीमित संस्करण (लिमिटेड एडिसन) का रूपमा बिक्री गर्ने तयारी गरेको हो।

फाइनल खेल अमेरिकाको न्यूजर्सीस्थित मेटलाइफ स्टेडियममा हुनेछ। सोही मैदानको घाँसलाई साना–साना टुक्रामा काटेर स्मरणिकाका रूपमा समर्थकलाई बिक्री गर्ने योजना फिफाले अघि सारेको छ।

फिफाले घाँसका टुक्रालाई चार फरक मूल्य वर्गमा बिक्री गर्ने जनाएको छ। सुरुआती मूल्य ४५० अमेरिकी डलर तोकिएको छ भने अन्य प्याकेजको मूल्य ९०० डलर, १,२०० डलर र ३,००० अमेरिकी डलरसम्म रहनेछ। नेपाली मुद्रामा सबैभन्दा सस्तो प्याकेजको मूल्य करिब ६८ हजार रुपैयाँभन्दा बढी पर्छ।

सबैभन्दा महँगो प्याकेज खरिद गर्ने समर्थकले मैदानको घाँससँगै विश्वकप फाइनलको प्रतिकृति टिकट, मिनी विश्वकप बल र क्रिस्टल ट्रफीको प्रतिकृति पनि प्राप्त गर्नेछन्। प्रत्येक मूल्य वर्गमा अधिकतम २,०२६ वटा मात्र उपलब्ध गराइने भएकाले यसलाई सीमित संस्करणका रूपमा बिक्री गरिनेछ।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार यो योजनाबाट फिफाले १ करोड १० लाख अमेरिकी डलरभन्दा बढी अतिरिक्त आम्दानी गर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

फिफाको आधिकारिक स्टोरमा मैदानको प्रत्येक टुक्राको आकार १७.५ × १७.५ हुने उल्लेख गरिएको छ। यद्यपि, उक्त मापन इन्च, सेन्टिमिटर वा मिलिमिटरमध्ये कुन एकाइमा हो भन्ने स्पष्ट गरिएको छैन।

फिफाले समर्थकलाई अग्रिम अर्डर गर्न सकिने व्यवस्था मिलाएको छ। फाइनल खेल सम्पन्न भएपछि अर्डरअनुसार मैदानबाट संकलित घाँसका टुक्रा खरिदकर्तालाई पठाइने जनाइएको छ।

विश्वकपसँग सम्बन्धित स्मरणिकाको व्यापार नयाँ विषय नभए पनि यसपटक फिफाले प्रत्यक्ष रूपमा फाइनल खेलिएको मैदानकै घाँस बिक्री गर्ने निर्णय गरेपछि समर्थक र खेल वृत्तमा मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ।

केहीले यसलाई खेल इतिहासको सम्झना सुरक्षित गर्ने अवसरका रूपमा लिएका छन् भने कतिपयले व्यावसायीकरणको अर्को उदाहरणका रूपमा आलोचना गरेका छन्।

मन्त्री पुनको आह्वान : ‘नेपालको विकासमा ज्ञान र अनुभव लगानी गरौं’

काठमाडौं। विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्री महावीर पुनले विश्वभर रहेका नेपाली विज्ञ, अनुसन्धानकर्ता, शिक्षाविद् तथा विभिन्न क्षेत्रमा कार्यरत पेशाकर्मीलाई नेपालको विकास यात्रामा प्रत्यक्ष सहभागी हुन आह्वान गरेका छन्।

उनले विदेशमा आर्जन गरेको ज्ञान, सीप र अनुभवलाई राष्ट्रको आर्थिक रूपान्तरणसँग जोड्नुपर्नेमा जोड दिएका हुन्।

विदेशमा रहेका नेपाली विज्ञ, अनुसन्धानकर्ता तथा पेशाकर्मीहरूसँग भएको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा मन्त्री पुनले नवगठित विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्रालय अहिले संस्थागत रूपमा प्रारम्भिक चरणमा रहेको उल्लेख गर्दै यसको दीर्घकालीन विकासका लागि स्वदेश र विदेशका नेपाली विज्ञबीच सहकार्य अपरिहार्य रहेको बताए।

उनले मन्त्रालयको प्राथमिक उद्देश्य विज्ञान, प्रविधि र नवप्रवर्तनमार्फत मुलुकको अर्थतन्त्रलाई सबल बनाउने रहेको उल्लेख गर्दै विदेशमा रहेका दक्ष नेपालीलाई अनुसन्धान, प्रविधि हस्तान्तरण, नवप्रवर्तन र नीति निर्माण प्रक्रियामा जोड्ने वातावरण तयार गरिने बताए।

मन्त्री पुनले मन्त्रालयसँग हालसम्म पर्याप्त प्राविधिक जनशक्ति, स्पष्ट संगठनात्मक संरचना तथा आवश्यक कानुनी आधार तयार भइनसकेको स्वीकार गर्दै आगामी तीन महिनाभित्र संस्थागत संरचना निर्माण गर्ने लक्ष्य लिइएको जानकारी दिए। साथै, विश्वविद्यालयमा हुने अनुसन्धानलाई केवल शैक्षिक अभ्यासमा सीमित नराखी उत्पादन, उद्योग र उद्यमसँग जोड्ने गरी व्यावहारिक अनुसन्धानमा रूपान्तरण गरिने बताए।

उनले देशभरका विश्वविद्यालयमा नवप्रवर्तन केन्द्र  तथा उत्कृष्टता केन्द्र स्थापना गर्ने योजना रहेको जानकारी दिए। गम्भीर अनुसन्धानमा संलग्न हुने वैज्ञानिक तथा अनुसन्धानकर्ताका लागि आवासीय सुविधासहितका अनुसन्धान केन्द्र स्थापना गर्ने अवधारणामाथि पनि मन्त्रालयले काम गरिरहेको उनले बताए।

नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (नास्ट) सम्बन्धी कानुन समयानुकूल परिमार्जन गर्ने प्रक्रिया पनि अघि बढाइएको मन्त्री पुनले जानकारी दिए। उनका अनुसार विज्ञान र प्रविधिको क्षेत्रमा प्रभावकारी काम गर्न कानुनी तथा संस्थागत सुधार आवश्यक भइसकेको छ।

मन्त्री पुनले सूचना प्रविधि (आईटी) र कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) लाई नेपालको विकासको प्रमुख आधारका रूपमा अघि बढाइने स्पष्ट पारे। यी दुवै क्षेत्रलाई सरकारले राष्ट्रिय प्राथमिकतामा राखेको उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयबाट समेत आवश्यक नीति तथा कार्यक्रमलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइरहेको जानकारी दिए।

उनले विज्ञान, प्रविधि र नवप्रवर्तनलाई आर्थिक समृद्धिको आधार बनाउन सरकार, शैक्षिक संस्था, निजी क्षेत्र तथा विदेशमा रहेका नेपाली विज्ञबीच बलियो सहकार्य आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै त्यसका लागि मन्त्रालयले आवश्यक समन्वय र सहजीकरण गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

एक सातामा चार आत्मदाहका प्रयास: बढ्दो मानसिक र सामाजिक संकटको संकेत [भिडियाे]

काडमाडाैं। नेपालमा पछिल्लो एक साताभित्र मात्रै चार जनाले आत्मदाहको प्रयास गरेका छन्। तीमध्ये तीन जनाको उपचारका क्रममा मृत्यु भइसकेको छ भने एक जना उपचाररत छन्। लगातार यस्ता घटना दोहोरिनुले व्यक्तिगत पीडामात्र होइन, समाजमा गहिरिँदै गएको मानसिक, आर्थिक र सामाजिक संकटलाई पनि उजागर गर्छ।

राहदानी विभागअगाडि मुगुका गणेश नेपालीले आफ्नै शरीरमा पेट्रोल छर्केर आत्मदाह प्रयासको शृंखला रौतहटसम्म पुगेको छ । नेपालीको उपचारका क्रममा वीर अस्पतालमा निधन भयो। 

त्यसपछि एकै दिन काठमाडौंको बुद्धनगर निवासी व्यवसायी अश्विन रावत र सर्लाहीको गोडैता नगरपालिकाका विवेक मण्डलले पनि आत्मदाहको प्रयास गरे। दुवैको उपचारका क्रममा मृत्यु भयो। रावत व्यवसायिक तनावमा थिए भने एमएस्सी उत्तीर्ण मण्डल लामो समयदेखि बेरोजगार रहेका कारण मानसिक तनावमा थिए।

यही शृंखलामा बुधबार रौतहटको गरुडा नगरपालिका-९ का २८ वर्षीय गौतमकुमार सहनी थपिए। उनले आफ्नै शरीरमा पेट्रोल छर्केर आत्मदाहको प्रयास गरेका छन्। उनी हाल उपचाररत छन्। 

लगातार भइरहेका यस्ता घटनाले मानसिक स्वास्थ्य नेपालमा गम्भीर सार्वजनिक सरोकारको विषय बन्दै गएको देखिछ। बेरोजगारी, आर्थिक असुरक्षा, व्यवसायिक दबाब, सामाजिक अपेक्षा तथा मानसिक स्वास्थ्य सेवामा पहुँचको अभावले धेरै मानिसलाई चरम निराशातर्फ धकेलिरहेको छ। बेरोजगारी, बढ्दो आर्थिक दबाब र भविष्यप्रतिको अनिश्चितताले विशेषगरी युवाहरूलाई बढी प्रभावित गरिरहेको छ।

एक साताभित्र भएका यी घटनाले केवल व्यक्तिगत निर्णय मात्र सुनाउँदैनन्, बरु राज्य प्रणालीको गम्भीर असफलाताको पनि उजागर गर्छन्। मानसिक स्वास्थ्यलाई स्वास्थ्य नीतिको प्राथमिकतामा राख्दै तत्काल समयमै परामर्श, उपचार र सामाजिक सहयोगको पहुँच विस्तार गर्न नसके यो समस्या अझै भयावह बन्न सक्छ।

राष्ट्र बैंकले १ खर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गर्दै

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीमा रहेको अधिक तरलता (अतिरिक्त नगद) व्यवस्थापन गर्न १ खर्ब रुपैयाँ बराबरको निक्षेप संकलन गर्ने भएको छ। राष्ट्र बैंकले ९१ दिन अवधिको निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत उक्त रकम बजारबाट तान्न लागेको हो।

राष्ट्र बैंकको मौद्रिक व्यवस्थापन विभागका अनुसार आज असार ३१ गते ९१ दिन अवधिको निक्षेप संकलन उपकरणका लागि बोलकबोल (अक्सन) आह्वान गरिएको छ। यसमा ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आज दिउँसो ३ बजेसम्म अनलाइन बिडिङ प्रणालीमार्फत आवेदन दिन सक्नेछन्।

यस निक्षेप संकलन उपकरणको ब्याजदर प्रतिस्पर्धात्मक बोलकबोलबाट निर्धारण हुनेछ। सहभागी बैंक तथा वित्तीय संस्थाले फरक–फरक ब्याजदरमा समेत आवेदन दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार संकलित निक्षेपको साँवा र ब्याज आगामी असोज २८ गते एकमुष्ट भुक्तानी गरिनेछ।

बोलकबोलमा सहभागी हुने संस्थाले न्यूनतम १० करोड रुपैयाँदेखि आवेदन दिन सक्नेछन्। त्यसपछि ५ करोड रुपैयाँका गुणकमा कुल आह्वान गरिएको रकमसम्म आवेदन पेश गर्न सकिने व्यवस्था छ।

निक्षेप बाँडफाँड गर्दा सबैभन्दा कम ब्याजदर प्रस्ताव गर्ने संस्थालाई पहिलो प्राथमिकता दिइनेछ। समान ब्याजदरमा माग गरिएको रकम उपलब्ध परिमाणभन्दा बढी भएमा ‘प्रो–राटा’ प्रणालीमार्फत बाँडफाँड गरिने राष्ट्र बैंकले स्पष्ट पारेको छ।

राष्ट्र बैंकले यस निक्षेप संकलन उपकरणमा लगानी गरिएको रकमलाई अनिवार्य नगद मौज्दात (सीआरआर) मा गणना गर्न नपाइने जनाएको छ। तर, वैधानिक तरलता अनुपात (एसएलआर) तथा तरलता अनुपात कायम गर्न भने उक्त रकम गणना गर्न सकिनेछ।

यस उपकरणलाई राष्ट्र बैंकबाहेक अन्य बैंक तथा वित्तीय संस्थामा धितोका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने सुविधा पनि दिइएको छ। यद्यपि, तोकिएको अवधि समाप्त हुनुअघि निक्षेप फिर्ता लिन वा अग्रिम भुक्तानीको सुविधा भने उपलब्ध नहुने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

बैंकिङ प्रणालीमा पछिल्लो समय अधिक तरलता कायम रहँदै आएको अवस्थामा बजारमा रहेको अतिरिक्त रकम व्यवस्थापन गरी मौद्रिक नीति प्रभावकारी बनाउन राष्ट्र बैंकले नियमित रूपमा निक्षेप संकलन उपकरण प्रयोग गर्दै आएको छ।

जबरजस्ती करणी मुद्दाका फरार प्रतिवादी काठमाडौंबाट पक्राउ

काठमाडौं। जबरजस्ती करणी मुद्दामा अदालतबाट दोषी ठहर भई फरार रहेका एक प्रतिवादीलाई प्रहरीले काठमाडौंबाट पक्राउ गरेको छ।

पक्राउ पर्नेमा पर्साको वीरगञ्ज महानगरपालिका–९ निवासी रोहण केशरी रहेका छन्। उनलाई मंगलबार काठमाडौं महानगरपालिका–९ स्थित एयरपोर्ट गोल्डेन गेट अगाडिबाट पक्राउ गरिएको प्रहरीले जनाएको छ।

जिल्ला अदालत पर्साले २०८१ असार २३ गते केशरीलाई जबरजस्ती करणी मुद्दामा सात वर्ष कैद र तीन लाख ३७ हजार रुपैयाँ जरिबाना सजाय सुनाएको थियो। फैसला पछि फरार रहेका उनको खोजी भइरहेको थियो।

काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय टेकु र जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साको संयुक्त टोलीले विशेष सूचनाका आधारमा उनलाई पक्राउ गरेको हो।

प्रहरीले पक्राउ परेका केशरीलाई अदालतको फैसला कार्यान्वयनका लागि सम्बन्धित निकायमा बुझाउने प्रक्रिया अघि बढाएको जनाएको छ।

गृहको फोनपछि गाडी फिर्ता, रवि-बालेनको शक्ति संघर्ष छताछुल्ल

काठमाडौं। प्रमुख सञ्चारगृहका मूलगेट छेक्ने गरी शंकास्पद रूपमा गाडी पार्किङ गरिएको घटनाले सरकार, गृह मन्त्रालय, प्रहरी र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भित्रको शक्ति संघर्षलाई एकैसाथ उदाङ्गो बनाएको छ।

सञ्चारमाध्यमलाई लक्षित गरिएको भन्दै चौतर्फी आलोचना भइरहेका बेला प्रहरीले घटनाको उद्देश्यबारे कुनै अनुसन्धान नै अघि नबढाई सामान्य ट्राफिक जरिवानामै गाडीधनीलाई फिर्तादिएपछि गृह मन्त्रालयको भूमिकामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ।

यस घटनाले रास्वपाभित्र सभापति रवि लामिछाने र प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह (बालेन) निकट समूहबीच बढ्दै गएको शक्ति संघर्ष समेत छताछुल्ल सतहमा ल्याएको छ।

घटनाभन्दा एक दिनअघि असार २८ गते सभापति रवि लामिछाने र प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहबीच झण्डै चार घण्टा लामो भेटवार्ता भएको थियो।

दुवै नेताबीच सकारात्मक वातावरणमा छलफल भएको चर्चा चलिरहेका बेला भोलिपल्टै सञ्चारगृहका गेटमा रास्वपासँग जोडिएका व्यक्तिले प्रयोग गर्दै आएका गाडी शंकास्पद रूपमा भेटिनुले पार्टीभित्रको शक्ति समीकरणबारे नयाँ प्रश्न खडा गरेको छ।

असार २९ गते बिहान कान्तिपुर पब्लिकेसन, हिमालय टेलिभिजन र अनलाइनखबरका मूलगेट अगाडि गाडी रोकेर चालकहरू हिँडेका थिए। सुरक्षाकर्मीले हटाउन आग्रह गर्दा पनि अटेर गरियो। प्रहरी घटनास्थल पुगे पनि गाडी हटाउन कुनै सक्रियता देखाएन। अन्ततः सञ्चारगृहहरूले आफैं क्रेन बोलाएर गाडी हटाउनुपर्‍यो।

पछि ती गाडी प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरू रास्वपासँग आबद्ध रहेको विवरण सार्वजनिक भयो। कान्तिपुरको गेटमा रोकिएको गाडी रास्वपाका केन्द्रीय अनुसन्धान तथा अभिलेखीकरण विभाग सदस्य रवि जैसवालले प्रयोग गर्दै आएको खुलेको छ। उनलाई तत्कालीन महामन्त्री भूपदेव शाहले मनोनयन गरेका थिए। शाहलाई प्रधानमन्त्री बालेन निकट नेताका रूपमा हेरिन्छ।

अनलाइनखबरको गेटमा पार्क गरिएको गाडी डा. सुनील पौडेलको नाममा भए पनि सुजन पौडेलले प्रयोग गर्दै आएको र उनी रास्वपामा सक्रिय रहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। हिमालय टेलिभिजनको गेटमा राखिएको गाडी राजीवकाजी श्रेष्ठको नाममा दर्ता रहेको खुलेको छ।

घटनापछि पत्रकारिताबाट राजनीतिमा आएका सभापति रवि लामिछाने तुरुन्त सक्रिय बने। स्रोतका अनुसार उनले सर्वप्रथम गृहमन्त्री सुधन गुरुङसँग घटनाबारे जानकारी मागे। तर प्राप्त जवाफबाट सन्तुष्ट हुन नसकेपछि सुरक्षा निकायसँग समेत जानकारी लिएका थिए।

लामिछाने निकट स्रोतका अनुसार, ‘पार्टीसँग जोडिएको नाम बाहिर आइसकेपछि चुप बस्न मिल्दैन भन्ने निष्कर्षमा सभापति पुग्नुभयो। जसले गरेको भए पनि गलत काम भएकाले तत्काल पार्टीको धारणा सार्वजनिक गर्न निर्देशन दिनुभयो।’

त्यसपछि महामन्त्री विपिन आचार्यमार्फत रास्वपाले विज्ञप्ति जारी गर्दै प्रेसलाई त्रसित बनाउने कुनै पनि गतिविधिको भर्त्सना गर्दै निष्पक्ष अनुसन्धानको माग गर्‍यो।

रास्वपाको विज्ञप्तिलाई पार्टीभित्र सामान्य रूपमा हेरिएको छैन। लामिछाने निकट नेताहरूका अनुसार सभापति र प्रधानमन्त्रीबीच दूरी बढाउने प्रयास पार्टीभित्रैबाट भइरहेको छ।

उनीहरूले ट्रोल नेपाल फेसबुक पेजले गेट छेक्ने घटनाको समर्थन गरेको विषय पनि उठाएका छन्। उक्त पेज प्रधानमन्त्री बालेनका प्रमुख सल्लाहकार कुमार बेनसँग जोडिएको बताइन्छ। अर्कोतर्फ प्रधानमन्त्रीका सुशासन सल्लाहकार तथा रास्वपा केन्द्रीय सदस्य सुदीप ढकालले आफूले विज्ञप्ति नै नपढेको प्रतिक्रिया दिएका थिए।

मंगलबार संसद्मा पनि रास्वपाका सांसदहरू एउटै लाइनमा देखिएनन्। सचेतक प्रकाशचन्द्र परियार र सांसद रीमा विश्वकर्माले सञ्चारमाध्यममाथिको दबाबको विरोध गरे भने बालेन निकट मानिने केही सांसद मौन बसे।

अनुसन्धान किन भएन?

घटनाको सबैभन्दा विवादास्पद पक्ष भने प्रहरीको भूमिका बनेको छ।

सञ्चारगृहका मूलगेट छेक्ने गरी गाडी राख्नु सामान्य पार्किङ उल्लंघन मात्रै हो वा सुनियोजित मनोवैज्ञानिक दबाब सिर्जना गर्ने प्रयास थियो भन्ने विषयमा प्रहरीले कुनै अनुसन्धान नै अघि बढाएन।

जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका प्रवक्ता एसपी पवन भट्टराईले अनुसन्धानका लागि आफ्नो कार्यालयमा कुनै फाइल नआएको बताएका छन्। उनका अनुसार गाडी नियन्त्रणमा लिएर ट्राफिक प्रहरीलाई बुझाइएको थियो।

तर प्रहरी स्रोतले भने फरक दाबी गरेको छ।

स्रोतका अनुसार ट्राफिक प्रहरी कार्यालयमा गाडी पुगेलगत्तै गृह मन्त्रालयबाट गाडीधनीलाई जिम्मा लगाउन निर्देशन आएको थियो।

एक प्रहरी अधिकारीका अनुसार, ‘गाडी कार्यालय आइपुग्नेबित्तिकै गृहबाट फोन आयो। गाडी लिन मान्छे आउँछ, जिम्मा लगाएर पठाउनू भनियो। त्यसपछि सामान्य ट्राफिक चिट काटेर गाडी छाडियो।’

यदि यो दाबी सत्य हो भने अनुसन्धान नै सुरु हुनुअघि गृह मन्त्रालयबाट हस्तक्षेप भएको आशंका बलियो बन्ने देखिन्छ।

सामान्य ट्राफिक उल्लंघनमा ५०० रुपैयाँ जरिवाना गर्नु एउटा प्रक्रिया हो। तर एउटै दिन तीन प्रमुख सञ्चारगृहका मूलगेट छेक्ने गरी गाडी राखिनु, चालकहरू गाडी छाडेर हिँड्नु, प्रहरी घटनास्थलमै पुगेर पनि तत्काल हटाउन सक्रिय नहुनु र त्यसपछि अनुसन्धान नै नगरी गाडी फिर्ता गरिनुले घटनालाई केवल ट्राफिक नियम उल्लंघनका रूपमा सीमित गर्न खोजिएको आरोप लागिरहेको छ।

नेपाल पत्रकार महासंघले पनि यसलाई प्रेस स्वतन्त्रतामाथिको मनोवैज्ञानिक दबाब सिर्जना गर्ने प्रयास भनेको छ।

घटनामा संलग्न गाडी प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरू सत्तारूढ दलसँग जोडिएको विवरण सार्वजनिक भइसकेको अवस्थामा अनुसन्धान नै अघि नबढ्नुले सरकारको निष्पक्षतामाथि प्रश्न उठेको छ।

यता रास्वपाभित्र भने सभापति लामिछानेले घटनाको विरोधमा स्पष्ट अडान लिएका छन् भने पार्टीभित्रका अर्को धारका नेताहरूको मौनताले आन्तरिक शक्ति संघर्ष झन् स्पष्ट बनाएको देखिन्छ।

११ बजे बस्ने भनिएको प्रतिनिधिसभा बैठक दिउँसो १ बजे बस्दै

काठमाडौं। प्रतिनिधिसभाको आज बस्ने बैठकमा तीन संवैधानिक आयोगका वार्षिक प्रतिवेदन पेस हुने भएका छन्।

दिउँसो १ बजे बस्ने बैठकमा सरकारका तर्फबाट विभिन्न प्रतिवेदन तथा विधेयकहरू सदनमा प्रस्तुत गरिने कार्यसूची तय गरिएको हो।

संसद् सचिवालयका अनुसार प्रधानमन्त्रीको तर्फबाट कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री सोबिता गौतमले राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगको अठारौँ वार्षिक प्रतिवेदन, राष्ट्रिय सूचना आयोगको आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को वार्षिक प्रतिवेदन तथा राष्ट्रिय समावेशी आयोगको सातौँ वार्षिक प्रतिवेदन प्रतिनिधिसभामा पेस गर्नेछिन्।

आजको बैठकमा आर्थिक क्षेत्रसँग सम्बन्धित महत्त्वपूर्ण विधेयक पनि प्रवेश गर्ने कार्यसूची छ। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले ‘अर्थसम्बन्धी केही नेपाल कानुनलाई संशोधन र खारेज गर्ने विधेयक, २०८३’ माथि विचार गरियोस् भन्ने प्रस्ताव सदनमा प्रस्तुत गर्नेछन्।

यस्तै, अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (आईएलओ)सँग सम्बन्धित दुई महत्त्वपूर्ण महासन्धि अनुमोदनको प्रक्रिया पनि आजको बैठकको एजेन्डामा परेको छ। युवा, श्रम तथा रोजगारमन्त्री रामजी यादवले बाध्यकारी श्रम महासन्धी, १९३० सम्बन्धी सन् २०१४ को प्रोटोकल नं. २९ तथा श्रम निरीक्षणसम्बन्धी महासन्धी, १९४७ (नं. ८१) माथि सामान्य छलफल गरियोस् र ती महासन्धि अनुमोदन गरियोस् भन्ने प्रस्ताव प्रस्तुत गर्नेछन्।

Talika-3-32-1784079509.JPG

गृहको ‘फोन’पछि सञ्चारगृहकाे गेट छेक्ने गाडीधनीलाई फिर्ता

काठमाडौं । प्रमुख सञ्चारगृहका मूलगेट छेक्ने गरी शंकास्पद रूपमा गाडी पार्किङ गर्ने व्यक्तिमाथि अनुसन्धान नै नगरी सामान्य ट्राफिक जरिवानामै छाडिएको भन्दै सरकार र प्रहरीको भूमिकामाथि प्रश्न उठेको छ।

घटनालाई ट्राफिक नियम उल्लंघनका रूपमा सीमित गर्दै संलग्नलाई उन्मुक्ति दिन खोजिएको आरोपसमेत लागेको छ।

सोमबार बिहान कान्तिपुर, हिमालय टेलिभिजन र अनलाइनखबरका मूलगेट अगाडि शंकास्पद रूपमा पार्क गरिएका गाडी प्रहरीले दिनभर हटाएको थिएन।

अन्ततः सञ्चारगृहहरूले आफैं क्रेन भाडामा ल्याएर गाडी हटाएपछि मात्र ट्राफिक प्रहरीले गाडीधनीलाई ५०० रुपैयाँ जरिवाना गरेर गाडी जिम्मा लगाएको थियो।

तर, यस्तो गतिविधिको उद्देश्य के थियो भन्नेबारे मंगलबारसम्म पनि कुनै अनुसन्धान अघि बढाइएको छैन।

जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका प्रवक्ता एसपी पवन भट्टराईले अनुसन्धानका लागि आफ्नो कार्यालयमा कुनै फाइल नआएको बताए।

‘हामीले नियन्त्रणमा लिएका सबै गाडी सुरक्षितसाथ ट्राफिक प्रहरी कार्यालय पठाएका हौँ। कारबाही गर्ने काम उहाँहरूले नै गर्नुभएको होला। थप अनुसन्धान गर्न भन्दै हामीकहाँ कसैले फाइल पठाएजस्तो लाग्दैन,’ उनले भने ।

प्रहरी स्रोतका अनुसार ट्राफिक प्रहरी कार्यालयमा गाडी पुगेलगत्तै गृह मन्त्रालयबाट गाडीधनीलाई जिम्मा लगाउन निर्देशन आएको थियो।

एक प्रहरी अधिकारीका अनुसार, ‘कार्यालय परिसरमा गाडी आइपुगेलगत्तै गृहको फोन आयो। गाडी लिन मेरो मान्छे आउँछ, जिम्मा लगाएर पठाउनू भनियो। त्यसपछि न्यूनतम कारबाहीस्वरूप चिट काटेर गाडी जिम्मा लगाइयो।’

यस घटनामा संलग्‍न गाडीमध्ये केही सत्तारूढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीसँग आबद्ध वा सत्ता निकटका व्यक्तिहरूले प्रयोग गर्दै आएको विवरण सार्वजनिक भइसकेको छ।

सोमबार बिहान कान्तिपुर मिडिया हाउसको गेटअगाडि बा.प्र.०१-०३४ च ८४८० नम्बरको गाडी रोकिएको थियो।

सुरक्षाकर्मीले रोक्न आग्रह गर्दा पनि चालकले गाडी गेटमै छाडेर हिँडेका थिए। प्रहरी घटनास्थल पुगे पनि गाडी हटाउन कुनै पहल नगरेपछि अन्ततः सञ्चारगृहले आफैं क्रेन बोलाएर हटाउनुपरेको थियो।

उक्त गाडी रवि जैसवालले प्रयोग गर्दै आएको खुलेको छ। उनलाई रास्वपाका तत्कालीन महामन्त्री भूपदेव शाहले केन्द्रीय अनुसन्धान तथा अभिलेखीकरण विभागमा सदस्य मनोनयन गरेका थिए।

यस्तै, अनलाइनखबरको गेटअगाडि बा.१२ च ८५४५ नम्बरको गाडी राखिएको थियो। प्रहरीलाई जानकारी गराउँदा पनि चार घण्टासम्म नहटाइएपछि क्रेनमार्फत हटाइएको थियो।

उक्त गाडी डा. सुनील पौडेलको नाममा भए पनि पछिल्ला दिन सुजन पौडेलले प्रयोग गर्दै आएको र उनी रास्वपामा सक्रिय रहेको स्थानीयहरूको भनाइ छ।

हिमालय टेलिभिजनको गेटमा पार्क गरिएको बा.१० च १२५५ नम्बरको गाडी पनि क्रेनबाट हटाउनुपरेको थियो। उक्त गाडी राजीवकाजी श्रेष्ठको नाममा दर्ता रहेको खुलेको छ।

पछिल्ला दिन सरकारको आलोचनात्मक समाचार प्रकाशित गरेका सञ्चारमाध्यमका कार्यालयमै लक्षित रूपमा गाडी राखिएको घटनालाई पत्रकार महासंघले प्रेस स्वतन्त्रतामाथिको मनोवैज्ञानिक दबाबको प्रयासका रूपमा व्याख्या गरेको छ।

अनुसन्धानभन्दा जरिवानामै घटना टुंग्याउने प्रयासले प्रहरीको निष्पक्षता र सरकारको भूमिकामाथि थप प्रश्न उठाएको छ।

गृहमन्त्री सुधनसँग जुटेन मिटरब्याज पीडितको सहमति

काठमाडौं । गृहमन्त्री सुधन गुरुङ र मिटरब्याज पीडितबीच भएको दोस्रो चरणको वार्ता पनि निष्कर्षविहीन बनेपछि आन्दोलन अझै लम्बिने भएको छ।

आन्दोलनरत पक्षले सरकारसँग आफ्ना ६ बुँदे मागमा लिखित सहमति नभएसम्म आन्दोलन नरोकिने र आवश्यक परे जनकपुरबाट सुरु गरिएको पैदल न्याय मार्च पुनः काठमाडौंतर्फ अघि बढाइने चेतावनी दिएको छ।

गृहमन्त्री गुरुङको नेतृत्वमा भएको लामो वार्तामा दुवै पक्षबीच मागका विषयमा छलफल भए पनि कुनै ठोस सहमति जुट्न सकेन। त्यसपछि प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा आन्दोलनकारीका ६ बुँदे मागबारे उच्चस्तरीय छलफल भएको छ। उक्त छलफलको निष्कर्ष सार्वजनिक भएपछि मात्रै तेस्रो चरणको वार्ता बस्ने सहमति भएको छ।

मिटरब्याज पीडित अभियन्ता लक्ष्मी घिमिरेले सरकारको मौखिक आश्वासनले अब विश्‍वास नजाग्‍ने बताउँदै लिखित प्रतिबद्धतामै आन्दोलनको भविष्य निर्भर रहने स्पष्ट पारिन्।

‘हाम्रो मागमा अहिलेसम्म सरकारसँग कुनै लिखित सहमति भएको छैन। प्रधानमन्त्री कार्यालयमा छलफल भइरहेको छ,’ उनले भनिन्, ‘त्यसको निर्णय आएपछि फेरि वार्ता हुन्छ। तर, लिखित सहमति नभएसम्म आन्दोलन रोकिँदैन।’

घिमिरेले सरकारले माग सम्बोधनमा प्रतिबद्धता नजनाए आन्दोलन थप सशक्त बनाइने चेतावनी दिइन्।

‘यदि सरकार र आन्दोलनरत पीडित पक्षबीच मागपत्रका विषयमा लिखित सहमति हुन सकेन भने पैदल न्याय मार्च पुनः संघीय राजधानी काठमाडौंतर्फ अघि बढ्नेछ,’ उनले भनिन् ।

वार्ताका क्रममा सरकारले भने केही सकारात्मक संकेत दिएको छ। गृहमन्त्री गुरुङले मिटरब्याजसम्बन्धी अध्ययन गर्न गठित गौरीबहादुर कार्की आयोग, तेजबहादुर कार्की आयोग र बाबुराम रेग्मी आयोगका प्रतिवेदन तत्काल सार्वजनिक गर्न गृह मन्त्रालयलाई निर्देशन दिएका छन्।

आन्दोलनरत पक्षले लामो समयदेखि ती प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्न माग गर्दै आएको थियो। यद्यपि आन्दोलनकारीका अनुसार आयोगका प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्नु मात्रै पर्याप्त छैन।

उनीहरूको मुख्य माग फर्जी तमसुक, दृष्टिबन्धक, रजिस्ट्रेसन तथा चेकलगायतका लिखत खारेज, विशेष न्यायाधिकरण गठन, प्रभावकारी कानुन निर्माण, दोषीमाथि कारबाही र विगतका सहमति कार्यान्वयनमा सरकारको लिखित प्रतिबद्धता हो।

दुवै पक्षले आ-आफ्ना प्रस्तावमा थप गृहकार्य गर्ने सहमति गरेका छन्। प्रधानमन्त्रीस्तरीय छलफलको निष्कर्षपछि तेस्रो चरणको वार्ता बस्नेछ, जसले आन्दोलनको आगामी दिशा तय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

मिटरब्याज पीडितहरूले असार २५ गते जनकपुरधामको ऐतिहासिक तिरहुतियागाछीबाट काठमाडौंसम्मको पैदल न्याय मार्च सुरु गरेका थिए।

विभिन्न जिल्लाबाट आएका पीडितहरूले मिटरब्याजका कारण सम्पत्ति गुमेको, फर्जी कागजातका आधारमा घरजग्गा कब्जा भएको र न्याय नपाएको भन्दै आन्दोलन गरिरहेका छन्।

बढ्दो आन्दोलनबीच सरकारमाथि दबाब

मिटरब्याज पीडितको आन्दोलन चर्किरहेका बेला बालेन नेतृत्वको सरकार एकपछि अर्को आन्दोलनको सामना गरिरहेको छ।

राजधानीमा सुकुम्बासी, इन्टर्न चिकित्सकलगायत विभिन्न समूह आन्दोलनरत छन्। दृष्टिविहीन र सुस्ताबासीले सरकारी आश्वासनपछि आन्दोलन स्थगित गरे पनि नयाँ आन्दोलनहरू थपिँदै गएका छन्।

सत्तारुढ रास्वपाको चुनावी बाचापत्रमै मिटरब्याज पीडितको समस्या समाधान गर्ने प्रतिबद्धता उल्लेख भए पनि सरकार गठन भएको १०० दिनसम्म ठोस पहल नदेखिएको भन्दै पीडितहरू सडकमा उत्रिएका हुन्।

उनीहरू दैनिक करिब २० किलोमिटर पैदल यात्रा गर्दै काठमाडौं आउन थालेपछि गृहमन्त्री गुरुङ वार्ताका लागि मधेस पुगेका थिए। तर दोस्रो चरणको वार्ता पनि सहमतिविहीन बनेपछि आन्दोलन अझै उग्रिने संकेत देखिएको छ।

जान्नेलाई छान्ने बालेन सरकारले गर्‍यो उमेर हद मिचेर नियुक्ति

काठमाडौं। जान्नेलाइ छान्ने नारासहित बनेको वालेन्द्र शाह(बालेन) नेतृत्वको सरकारले सार्वजनिक निकायका कार्यकारी पदाधिकारी नियुक्तिका लागि आफैंले बनाएको उमेरसम्बन्धी मापदण्डमाथि प्रश्न उठ्ने गरी नेपाल वायुसेवा निगमको कार्यकारी अध्यक्ष तथा महाप्रबन्धकमा करिब ८० वर्ष उमेर पुगेका महेश्वरभक्त श्रेष्ठलाई नियुक्त गरेको छ।

मन्त्रिपरिषद्को यो निर्णयसँगै सरकारले आफ्नै कार्यविधि पालना गर्‍यो कि गरेन भन्ने विषयमा कानुनी बहस सुरु भएको छ।

सरकारका प्रवक्ता तथा शिक्षामन्त्री सस्मित पोखरेलका अनुसार पर्यटन मन्त्रालयको प्रस्तावमा श्रेष्ठलाई निगमको कार्यकारी नेतृत्वको जिम्मेवारी दिइएको हो। तर पर्यटन मन्त्रालयअन्तर्गत लागू रहेको ‘सार्वजनिक निकायका सदस्य तथा पदाधिकारी नियुक्ति तथा मनोनयनसम्बन्धी मापदण्ड, २०७३’ ले कार्यकारी प्रमुखको उमेर ३० वर्ष पूरा भई ६५ वर्ष ननाघेको हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। श्रेष्ठ भने उक्त उमेर सीमाभन्दा धेरै माथि रहेको बताइएको छ।

नेपाल वायुसेवा निगम ऐनमा कार्यकारी प्रमुखको उमेरबारे स्पष्ट व्यवस्था नभए पनि मापदण्ड लागू हुनुपर्ने कानुनी तर्कसमेत उठिरहेको छ। यही कारण सरकारले आफ्नो निर्णय कुन कानुनी आधारमा गरेको हो भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ।

यो पहिलो विवाद भने होइन। यसअघि पनि श्रेष्ठ निगमको सञ्चालक समितिमा नियुक्त भएका थिए। तर सरकारले छनोट समितिको सिफारिस र योग्यताक्रमलाई बेवास्ता गर्दै नियुक्ति गरेको भन्दै परेको रिटमाथि सुनुवाइ गर्दै सर्वोच्च अदालतले उक्त नियुक्ति बदर गरिदिएको थियो। त्यसपछि सरकारले पुनः सञ्चालक नियुक्त गरी तिनैमध्येबाट श्रेष्ठलाई कार्यकारी अध्यक्ष तथा महाप्रबन्धक बनाउने निर्णय गरेको हो।

यसले सर्वोच्च अदालतबाट बदर भएको नियुक्तिपछि पनि सरकारले उही व्यक्तिलाई नेतृत्वमा ल्याउन बाटो खोजेको हो कि भन्ने प्रश्नसमेत उठेको छ।

सरकारको निर्णयलाई लिएर अर्को बहस पनि सुरु भएको छ। एकातिर सार्वजनिक निकायमा युवा नेतृत्व, सुशासन र योग्यताका आधारमा नियुक्तिको प्रतिबद्धता जनाइँदै आएको छ भने अर्कोतर्फ उमेर हदसम्बन्धी आफ्नै मापदण्ड विवादमा पर्ने गरी गरिएको नियुक्तिले सरकारको नीतिगत विश्वसनीयतामै प्रश्न उठाएको टिप्पणी हुन थालेको छ।

महेश्वरभक्त श्रेष्ठ नागरिक उड्डयन क्षेत्रमा लामो अनुभव भएका व्यक्ति हुन्। उनले नेपाल वायुसेवा निगममा दुई दशकभन्दा बढी सेवा गरेका थिए र २०४९ सालमा निगमबाट बाहिरिएका थिए। त्यसपछि उनी विभिन्न समयमा उड्डयन तथा पर्यटन क्षेत्रका परामर्शदाता र अध्ययन-अनुसन्धानमा सक्रिय रहे।

अनुभवलाई आधार बनाएर नियुक्ति गरिएको सरकारको तर्क हुन सक्ने भए पनि सार्वजनिक पदमा नियुक्तिका लागि सरकारले बनाएको मापदण्ड र त्यसको कार्यान्वयनबीच देखिएको विरोधाभासले यो निर्णयलाई थप विवादास्पद बनाएको छ।

सरकारले कानुनी मापदण्डभन्दा बाहिर गएर निर्णय गरेको हो वा ऐनकै विशेष व्यवस्थाअनुसार नियुक्ति गरिएको हो भन्ने विषय अब सार्वजनिक बहस र सम्भावित कानुनी परीक्षणको केन्द्रमा पुगेको छ।