`

ट्रम्पको चेतावनीपछि रोकियो इरान-इजरायलको हानाहान

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुलाई इरानमाथि थप ठूलो सैन्य आक्रमण नगर्न चेतावनी दिएका छन्।

इरान र इजरायलबीचको तनाव पुनः चुलिँदै जाँदा अमेरिका र इरानबीच सम्भावित कूटनीतिक सम्झौता नै प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता ट्रम्पले व्यक्त गरेका हुन्।

समाचार संस्था एक्सियोसका अनुसार ट्रम्पले नेतान्याहुसँगको संवादमा भनेका छन्, ‘बिबी, सावधान रहनुहोस्, नत्र तपाईं चाँडै यो युद्धमा एक्लो पर्नुहुनेछ।’

ट्रम्पको भनाइले अमेरिकाभित्र पनि मध्यपूर्वको बढ्दो अस्थिरताप्रति चिन्ता बढिरहेको संकेत गरेको छ। इजरायलको आक्रामक सैन्य कदमले तेहरानसँग भइरहेको संवाद प्रक्रिया बिथोलिन सक्ने र क्षेत्रलाई पुनः पूर्ण युद्धतर्फ धकेल्न सक्ने अमेरिकी प्रशासनको आकलन रहेको बताइएको छ।

पछिल्ला दिनहरूमा लेबनानको राजधानी बेरुतस्थित हिजबुल्लाहका संरचनामाथि इजरायलले गरेको भीषण आक्रमणपछि क्षेत्रीय तनाव झन् बढेको थियो।

त्यसको प्रतिक्रियास्वरूप सोमबार इरानले इजरायलतर्फ ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको थियो। अप्रिलमा भएको युद्धविरामपछि इरानबाट भएको यो सबैभन्दा ठूलो सैन्य प्रतिक्रिया मानिएको छ।

इरानी आक्रमणपछि इजरायलले पनि इरानका केही सैन्य अड्डा तथा पेट्रोकेमिकल उद्योगलाई लक्षित गर्दै सीमित जवाफी कारबाही गरेको थियो। दुवै पक्षबीच भएको यो प्रत्यक्ष सैन्य भिडन्तले मध्यपूर्व पुनः व्यापक युद्धको संघारमा पुगेको विश्लेषण भइरहेको छ।

अमेरिकाको पहलमा दुई महिनाअघि भएको युद्धविरामपछि केही समय तनाव कम भएको देखिए पनि पछिल्ला घटनाक्रमले स्थिति फेरि अस्थिर बनेको छ। हाल दुवै देशले थप आक्रमण नगरेको जनाए पनि तेहरानले इजरायलले लेबनानसहित आफ्नो सैन्य अभियान जारी राखेमा पुनः क्षेप्यास्त्र आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएको छ।

युद्धको प्रभाव केवल सैन्य क्षेत्रमा मात्र सीमित छैन। विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य पुनः उकालो लाग्न थालेको छ भने ऊर्जा, खाद्यान्न र ढुवानी क्षेत्रसमेत प्रभावित भएका छन्। तेल आपूर्तिमा अवरोध आउने सम्भावनाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अनिश्चितता थप बढाएको छ।

यसैबीच, यमनस्थित इरान समर्थित हुथी विद्रोही समूहले रातो सागर क्षेत्रमा इजरायलसँग सम्बन्धित जहाजमाथि नाकाबन्दी घोषणा गरेको छ। विश्व व्यापारका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने यो समुद्री मार्गमा अवरोध उत्पन्न भए अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति प्रणालीमा ठूलो असर पर्ने अनुमान गरिएको छ।

अर्कोतर्फ अमेरिकी सेनाले ओमानको खाडी क्षेत्रमा आफ्नो निगरानी र नियन्त्रण अभियानलाई निरन्तरता दिएको जनाएको छ। इरानी बन्दरगाहतर्फ गइरहेका केही तेल ट्याङ्करमाथि निगरानी बढाइएको अमेरिकी पक्षको भनाइ छ।

मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव, इरान–इजरायलबीचको प्रत्यक्ष सैन्य टकराव, हिजबुल्लाह र हुथी समूहको सक्रियता तथा अमेरिका-इरान सम्बन्धको अनिश्चित अवस्थाले विश्व राजनीतिलाई नयाँ मोडतर्फ धकेलिरहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

क्रियाशील सदस्य घटेपछि…कांग्रेसमा किचलो

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसभित्र क्रियाशील सदस्यता अद्यावधिकको विषयले फेरि आन्तरिक राजनीति तरंगित बनाएको छ। पार्टीले पहिलोपटक डिजिटल प्रणालीमार्फत सदस्यता व्यवस्थापन अभियान अघि बढाइरहेका बेला अपेक्षाकृत कम सदस्यले अद्यावधिक गराएपछि त्यसले कांग्रेसभित्र नयाँ बहस र ध्रुवीकरण निम्त्याएको हो।

आगामी १५औँ महाधिवेशनको तयारीसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको यो प्रक्रिया अहिले केवल प्रशासनिक काममा सीमित नरही नेतृत्व प्रतिस्पर्धाको आधार बन्न थालेको छ। महाधिवेशनमा मताधिकार कसले प्रयोग गर्न पाउने भन्ने प्रश्नसँग जोडिएकाले सदस्यता अद्यावधिकको विषयलाई कांग्रेसभित्र गम्भीर राजनीतिक मुद्दाका रूपमा हेरिन थालेको छ।

क्रियाशील सदस्यता व्यवस्थापन समितिका सदस्य प्रकाश रसाइलीका अनुसार सोमबार साँझसम्म ५ लाख २ हजार ३ सय ८१ जनाले डिजिटल माध्यमबाट आफ्नो सदस्यता अद्यावधिक गरिसकेका छन्। पछिल्ला दिनमा अद्यावधिकको गति उल्लेख्य रूपमा बढेको उनको भनाइ छ।

तर हालसम्मको संख्या १४औँ महाधिवेशनताका रहेको करिब साढे ८ लाख क्रियाशील सदस्यको तुलनामा निकै कम देखिएको छ। महाधिवेशनको समय नजिकिँदै जाँदा पनि सदस्य संख्या अघिल्लो अवस्थाको तुलनामा धेरै घटेको देखिएपछि पार्टीभित्र त्यसका राजनीतिक अर्थ खोजिन थालेका छन्।

महामन्त्री प्रदीप पौडेलले भने अहिलेसम्मको प्रगति सकारात्मक रहेको बताएका छन्। अद्यावधिकका लागि अझै केही समय बाँकी रहेकाले अन्तिम संख्या उल्लेख्य रूपमा बढ्ने उनको विश्वास छ। उनका अनुसार गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशमा सदस्यता अद्यावधिकको दर उच्च रहेको छ भने मधेस प्रदेशमा सुरुमा सुस्त देखिएको अभियान पछिल्ला दिनमा तीव्र बनेको छ।

कांग्रेसको संगठनात्मक संरचनामा क्रियाशील सदस्यहरूको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ। वडा तहबाट प्रतिनिधि चयन गर्ने अधिकार यिनै सदस्यसँग हुन्छ। त्यसपछि प्रतिनिधिहरूले केन्द्रीय नेतृत्व, पदाधिकारी र केन्द्रीय कार्यसमिति चयन गर्ने भएकाले सदस्यता सूचीको आकार र वैधताले महाधिवेशनको नतिजामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्छ। यही कारण सदस्यता अद्यावधिकको विषय अहिले पार्टीभित्र संवेदनशील राजनीतिक बहसमा परिणत भएको छ।

पार्टी नेतृत्वले सदस्य संख्या कम देखिनुका पछाडि कानुनी र प्राविधिक दुवै कारण रहेको तर्क गर्दै आएको छ। सरकारी कर्मचारी तथा शिक्षकलाई राजनीतिक दलको सदस्य बन्न नपाउने कानुनी व्यवस्थाका कारण ठूलो संख्या सूचीबाट बाहिरिएको तथा धेरै पुराना सदस्यले अझै डिजिटल प्रक्रिया पूरा नगरेकाले वास्तविक सदस्य संख्या प्रतिबिम्बित हुन नसकेको नेतृत्वको दाबी छ। संस्थापन पक्षले डिजिटल प्रणालीलाई संगठनलाई थप व्यवस्थित, पारदर्शी र तथ्यपरक बनाउने कदमका रूपमा व्याख्या गरेको छ।

यद्यपि यो प्रक्रियालाई लिएर पार्टीभित्र असन्तुष्टि पनि देखिएको छ। पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा निकट समूह र डा. शेखर कोइराला पक्षले डिजिटल अद्यावधिकलाई अनिवार्य बनाउने निर्णयप्रति प्रश्न उठाएका छन्। उनीहरूको भनाइमा केही महिनाअघि मात्रै सदस्यता नवीकरण सम्पन्न भइसकेको अवस्थामा पुनः अद्यावधिकको व्यवस्था गर्नु आवश्यक थिएन। यस्तो प्रक्रियाले महाधिवेशन प्रतिनिधि चयन र नेतृत्व प्रतिस्पर्धामा प्रभाव पार्न सक्ने उनीहरूको आशंका छ।

विशेष महाधिवेशन सम्पन्न भएपछि पार्टीले पहिलोपटक सम्पूर्ण सदस्यताको विवरण डिजिटल प्रणालीमा रूपान्तरण गर्ने नीति लिएको थियो। सोही निर्णयअनुसार १५औँ महाधिवेशनमा सहभागी हुन चाहने सबै क्रियाशील सदस्यले डिजिटल माध्यमबाट आफ्नो विवरण अद्यावधिक गर्नुपर्ने व्यवस्था लागू गरिएको हो। महामन्त्री पौडेल नेतृत्वको समितिले यसलाई संगठन सुदृढीकरण र आधुनिकीकरण अभियानको महत्वपूर्ण चरणका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

यसैबीच, इतर पक्षका नेता पूर्णबहादुर खड्काले पार्टी नेतृत्वको भूमिकामाथि सार्वजनिक रूपमा असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। सामाजिक सञ्जालमार्फत उनले सभापति गगनकुमार थापासँग एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि कुनै संवाद नभएको दाबी गर्दै पार्टी एकताका लागि अपेक्षित पहल हुन नसकेको टिप्पणी गरेका छन्। देशका विभिन्न स्थानबाट क्रियाशील सदस्यहरूमाथि दबाब परेको गुनासो आएको उल्लेख गर्दै उनले अद्यावधिक नगरेको आधारमा कसैलाई महाधिवेशन प्रक्रियाबाट बाहिर राख्न नहुने बताएका छन्।

खड्काको अभिव्यक्तिपछि उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले भने नेतृत्व र इतर पक्षबीच संवाद निरन्तर जारी रहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले सभापति थापाले सहमतिका लागि सातबुँदे प्रस्ताव पठाएको, खड्काको निवासमै पुगेर लामो छलफल गरेको तथा पछिल्ला दिनमा पनि विभिन्न तहमा संवाद चलिरहेको बताएका छन्।

मन्त्रिपरिषद बैठक बस्दै

काठमाडौं । मन्त्रिपरिषद्को बैठक आज बिहान ११ बजे बस्ने भएको छ। बैठक प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, सिंहदरबारमा आयोजना गरिनेछ।

बैठकमा विभिन्न मन्त्रालयबाट प्रस्तुत नियमित एजेन्डामाथि छलफल हुने जनाइएको छ। साथै सरकारका समसामयिक गतिविधि, नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनको अवस्था र आगामी कार्ययोजनाबारे पनि समीक्षा तथा छलफल हुने तयारी गरिएको छ।

सरकारका महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू समेत बैठकबाट सार्वजनिक हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

रास्वपाको प्रदेश अधिवेशन आजबाट, बागमतीको उद्घाटन गर्दै रवि

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले वडा, पालिका र अधिकांश जिल्लाका अधिवेशन सम्पन्न गरेपछि आजदेखि प्रदेशस्तरीय अधिवेशन सुरु गर्ने भएको छ। पहिलो चरणमा बागमती प्रदेश अधिवेशनको उद्घाटन हेटौंडामा गरिने कार्यक्रम तय गरिएको छ।

हेटौंडास्थित हिमालयन दरबारमा हुने अधिवेशनको उद्घाटन पार्टी सभापति रवि लामिछानेले गर्ने कार्यक्रम रहेको छ। बागमती प्रदेशबाट सुरु हुने अधिवेशन क्रमशः अन्य प्रदेशमा पनि विस्तार गरिने पार्टीले जनाएको छ।

बागमती प्रदेशको नेतृत्वका लागि सभापति पदमा प्रतिस्पर्धा हुने संकेत देखिएको छ। हालका प्रदेश सभापति डा. अच्युत्तम लामिछाने पुनः सोही पदमा दोहोरिने तयारीमा छन् भने प्रदेश प्रवक्ता उत्सव अर्याल पनि सभापतिको दाबेदारका रूपमा देखिएका छन्। पार्टी स्रोतका अनुसार दुवै पक्षले प्यानलसहित निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्ने तयारी गरेका छन्।

उपसभापति पदका लागि डा. रमेश ढकाल र मेनुका ठकुरी आकांक्षी देखिएका छन्। यस्तै, वर्तमान महामन्त्री सुरेन्द्र भट्टले पुनः सोही पदमा निरन्तरता चाहेको बताएका छन्।

रास्वपाको विधानअनुसार प्रदेश समितिको आकार प्रदेशअनुसार फरक–फरक हुने व्यवस्था छ। बागमती प्रदेश समिति ६५ सदस्यीय हुनेछ। समितिमा एक–एक जना सभापति, उपसभापति र महामन्त्री रहनेछन् भने दुई जना सहमहामन्त्री अनिवार्य रूपमा फरक–फरक लिङ्गका हुनुपर्ने प्रावधान रहेको छ। साथै कोषाध्यक्ष र प्रवक्ता सहित पदाधिकारी टोली गठन गरिनेछ।

निर्वाचन हुने अवस्थामा नयाँ नेतृत्व चयन दुई चरणमा गरिने व्यवस्था गरिएको छ। पहिलो चरणमा सभापति र प्रदेश सदस्यहरूको निर्वाचन हुनेछ। त्यसपछि निर्वाचित प्रदेश सदस्यहरूमध्येबाट अन्य पदाधिकारी चयनका लागि दोस्रो चरणको मतदान गरिनेछ।

रास्वपाको प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशन भने असार ६ देखि ९ गतेसम्म चितवनमा आयोजना हुने तय भएको छ।

यी स्थानमा पर्न सक्छ आज पानी

काठमाडौं । जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गत मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले हाल नेपालको मौसम प्रणालीमा उपल्लो वायुमण्डलमा रहेको पश्चिमी न्यूनचापीय रेखा तथा स्थानीय वायुको आंशिक प्रभाव रहेको जनाएको छ।

महाशाखाका अनुसार मंगलबार कोशी, मधेश, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशसहित देशका हिमाली तथा पहाडी भू–भागमा सामान्यदेखि आंशिक बदली रहनेछ। सुदूरपश्चिम प्रदेशको तराई क्षेत्रमा भने आंशिक बदली रहने अनुमान गरिएको छ।

मौसम प्रणालीको प्रभावका कारण कोशी, मधेश, बागमती र गण्डकी प्रदेशका केही स्थान तथा लुम्बिनी प्रदेशका हिमाली र पहाडी भू–भागका थोरै स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ। साथै, लुम्बिनी प्रदेशको तराई तथा कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रका एक–दुई स्थानमा वर्षा वा हिमपात हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

यता, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका तराई क्षेत्रका केही स्थानमा तातो दिनको अवस्था रहने सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ।

अर्थमन्त्रीको जिल्लामा बजेटको ओईरो

काठमाडौं । तनहुँ जिल्लाका १० स्थानीय तहले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि संघीय सरकारबाट कुल चार अर्ब ५६ करोड ४७ लाख रुपैयाँ अनुदान प्राप्त गर्ने भएका छन्। अर्थ मन्त्रालयले स्थानीय तहहरूका लागि उक्त रकम विनियोजन गरेको हो। तनहुँ अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेको गृहजिल्ला भएकाले यसपटक बजेटमा जिल्लाले उल्लेख्य अनुदान पाएको छ।

राससका अनुसार जिल्लाका स्थानीय तहमध्ये सबैभन्दा बढी बजेट व्यास नगरपालिकाले प्राप्त गरेको छ भने सबैभन्दा कम बजेट घिरिङ गाउँपालिकालाई विनियोजन गरिएको छ।

व्यास नगरपालिकाले कुल ९४ करोड ३० लाख रुपैयाँ प्राप्त गर्नेछ। यसमध्ये १८ करोड ६० लाख रुपैयाँ समानीकरण अनुदान, ७५ करोड २० लाख रुपैयाँ सशर्त अनुदान तथा ५० लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान रहेको छ।

शुक्लागण्डकी नगरपालिकाका लागि ६३ करोड ७८ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ। नगरपालिकाले १४ करोड ६० लाख रुपैयाँ समानीकरण, ४६ करोड ४३ लाख रुपैयाँ सशर्त, एक करोड ४० लाख रुपैयाँ विशेष तथा एक करोड ३५ लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान पाउनेछ।

भानु नगरपालिकालाई ५९ करोड ६८ लाख रुपैयाँ छुट्याइएको छ। यसमध्ये १३ करोड ८७ लाख रुपैयाँ समानीकरण, ४४ करोड ४१ लाख रुपैयाँ सशर्त, एक करोड रुपैयाँ विशेष तथा ४० लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान रहेको छ।

भिमाद नगरपालिकाले ४५ करोड ६९ लाख रुपैयाँ प्राप्त गर्नेछ। नगरपालिकाका लागि ११ करोड १४ लाख रुपैयाँ समानीकरण, ३० करोड ७३ लाख रुपैयाँ सशर्त, एक करोड ६७ लाख रुपैयाँ विशेष तथा दुई करोड १५ लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान विनियोजन गरिएको छ।

गाउँपालिकातर्फ ऋषिङ गाउँपालिकालाई ३६ करोड ५९ लाख रुपैयाँ, देवघाट गाउँपालिकालाई ३३ करोड ७० लाख रुपैयाँ, बन्दीपुर गाउँपालिकालाई ३२ करोड ६८ लाख रुपैयाँ, आँबुखैरेनी गाउँपालिकालाई ३१ करोड ४१ लाख रुपैयाँ, म्याग्दे गाउँपालिकालाई ३० करोड ६५ लाख रुपैयाँ तथा घिरिङ गाउँपालिकालाई २८ करोड २९ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ।

ऋषिङ गाउँपालिकाले १० करोड ३७ लाख रुपैयाँ समानीकरण, २४ करोड ६१ लाख रुपैयाँ सशर्त, ७६ लाख रुपैयाँ विशेष तथा ८५ लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान पाउनेछ। देवघाट गाउँपालिकालाई आठ करोड ३२ लाख रुपैयाँ समानीकरण, २३ करोड ८२ लाख रुपैयाँ सशर्त, ८६ लाख रुपैयाँ विशेष तथा ७० लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान छुट्याइएको छ।

त्यसैगरी बन्दीपुर गाउँपालिकाले नौ करोड ६ लाख रुपैयाँ समानीकरण, २० करोड ७ लाख रुपैयाँ सशर्त, एक करोड ५० लाख रुपैयाँ विशेष तथा एक करोड ७५ लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान प्राप्त गर्नेछ। आँबुखैरेनी गाउँपालिकाका लागि नौ करोड ६७ लाख रुपैयाँ समानीकरण, १७ करोड ३६ लाख रुपैयाँ सशर्त, एक करोड ८० लाख रुपैयाँ विशेष तथा दुई करोड ५८ लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान विनियोजन गरिएको छ।

म्याग्दे गाउँपालिकाले नौ करोड ९२ लाख रुपैयाँ समानीकरण, १८ करोड ६३ लाख रुपैयाँ सशर्त, एक करोड ४० लाख रुपैयाँ विशेष तथा ७० लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान पाउनेछ। घिरिङ गाउँपालिकाका लागि आठ करोड ७८ लाख रुपैयाँ समानीकरण, १८ करोड ८१ लाख रुपैयाँ सशर्त तथा ७० लाख रुपैयाँ समपुरक अनुदान विनियोजन गरिएको छ।

पर्यटन उद्योगमा रैथाने लगानीको संकट, भारतीय सवारीको वर्चस्व र नीतिगत रिक्तता

कुनै पनि सार्वभौम मुलुकको आर्थिक रूपान्तरणमा पर्यटन क्षेत्रलाई ‘इन्जिन’ का रूपमा स्वीकारिन्छ। नेपालको सन्दर्भमा त झन् वैदेशिक मुद्रा आर्जन, रोजगारी सिर्जना र बहुआयामिक आर्थिक सम्बन्धका लागि पर्यटन क्षेत्र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड नै हो। तर, वर्तमान अवस्थामा नेपालको पर्यटन पारिस्थितिकीय प्रणाली एउटा गम्भीर र विरोधाभासपूर्ण नीतिगत विचलनबाट गुज्रिरहेको छ।

एकातर्फ अर्बौँको बैंक ऋण, उच्च भन्सार महसुल र निजी क्षेत्रको अथक लगानीमा खरिद गरिएका रैथाने पर्यटकीय सवारी साधनहरू (हरियो प्लेट) माग र नियमनको अभावमा ग्यारेजमा थन्किएर आर्थिक रूपमा मृतप्रायः बनिरहेका छन्। अर्कोतर्फ, देशका सर्वोच्च पर्यटकीय गन्तव्य, संवेदनशील पुरातात्विक धरोहर र पर्यावरण-मैत्री क्षेत्रहरूमा विदेशी निजी सवारी साधनहरूको अनियन्त्रित र अनधिकृत घुसपैठले राष्ट्रिय लगानीलाई सिधै विस्थापित गरिरहेको छ। यो केवल यातायात व्यवस्थापनको सामान्य समस्या मात्र होइन; यसले नेपालको सार्वभौम आर्थिक हित, राजस्व परिचालन र अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन बजारमा देशको ‘ब्रान्ड इक्विटी’ माथि नै गम्भीर प्रहार गरेको छ।

‘जिरो-बजेट टुरिजम’ को अभ्यास र सांस्कृतिक-पर्यावरणीय क्षय

हालैका दिनहरूमा पोखराको लेकसाइड, राष्ट्रिय राजमार्गहरू र मुक्तिनाथजस्ता धार्मिक तथा सांस्कृतिक क्षेत्रका सार्वजनिक सडक र गल्लीहरूमा विदेशी पर्यटकहरूले गाडी रोकेर सडकमै ग्यास सिलिन्डर बाली खाना पकाएका भिडियोहरू डिजिटल प्लेटफर्ममा प्रवाहित भएका छन्। यी दृश्यहरूले पर्यटकीय शिष्टता, जनस्वास्थ्य र स्थानीय कानुनको खिल्ली उडाएका छन्। गुडिरहेका सवारी साधनका झ्यालहरूमा भित्री वस्त्र र लुगाहरू सुकाएर यात्रा गरिने अराजक प्रवृत्तिले नेपाललाई एउटा मर्यादित पर्यटकीय गन्तव्य नभई नियमनविहीन ‘खुला शिविर’ का रूपमा चित्रण गर्ने जोखिम बढाएको छ।

यसका साथै, पर्यटकीय स्थलहरूमा जथाभावी फोहोर फाल्ने र थुक्ने गैर-जिम्मेवार व्यवहारले स्थानीय तह र नागरिक समाजद्वारा सञ्चालित वातावरणीय सफाइ अभियानहरूलाई गम्भीर चुनौती दिएको छ। यो प्रवृत्ति आर्थिक दृष्टिकोणबाट पनि प्रत्युत्पादक छ। आफ्नै सवारी साधनमा खाद्यान्न र बन्दोबस्तीका सामान बोकेर आउने, स्थानीय होटल तथा रेस्टुरेन्टहरूलाई पूर्णतः उपेक्षा गर्दै गाडीमै रात बिताउने र सेवा सुविधाहरूमा अत्यधिक बार्गेनिङ गर्ने यो ‘जिरो-बजेट टुरिजम’ ले नेपालको अर्थतन्त्रमा मूल्य अभिवृद्धि शून्य बनाइदिएको छ।

सचेतताको सकारात्मक संकेत

यस्ता अमर्यादित गतिविधिहरूको आलोचना केवल नेपाली नागरिकबाट मात्र भएको छैन; भारतीय र नेपाली दुवैतर्फका प्रबुद्ध सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूले संयुक्त रूपमा यसको विरोध गर्दै नेपालमा ‘रेस्पोन्सिबल टुरिजम’ (जिम्मेवार पर्यटन) को कानुनी सुनिश्चितताका लागि जोडदार माग गरिरहेका छन्।

नीतिगत रिक्तता र बजार विस्थापन

नेपाली व्यवसायीहरूले राज्यलाई शतप्रतिशतभन्दा बढी विलासिता कर र भन्सार तिरेर सवारी साधन सञ्चालन गरिरहँदा, सीमापारिबाट आउने सवारी साधनहरूले न्यून ‘दैनिक भन्सार सुविधा शुल्क’ को सहारामा देशको आन्तरिक पर्यटन बजारमा कब्जा जमाउँदै आएका छन्। संघीय संसद् (प्रतिनिधिसभा) मा समेत बहसको विषय बनेको यो मुद्दाले के पुष्टि गर्छ भने, ‘डे पास’ को नाममा भित्रिएका विदेशी गाडीहरू नेपालभित्र महिनौँसम्म अनधिकृत रूपमा व्यावसायिक गतिविधिमा संलग्न छन्।

यसले संकलित हुनुपर्ने आन्तरिक राजस्वमा गम्भीर चुहावट त ल्याएको छ नै, राष्ट्रिय यातायात व्यवसायीहरूलाई बैंकिङ डिफल्टको सँघारमा पुर्‍याएको छ। साथै, विदेशी नम्बर प्लेटका सवारी साधनबाट हुने सडक दुर्घटना र त्यसबाट सिर्जना हुने तेस्रो पक्ष बीमा तथा क्षतिपूर्तिको कानुनी निरूपण झन् जटिल र अन्योलपूर्ण बन्दै गएको छ। पर्यटन ऐन, २०३५ र सवारी तथा यातायात व्यवस्था ऐन, २०४९ मा रहेका यस्ता संरचनात्मक छिद्रहरूलाई तत्काल सम्बोधन गर्न ढिला भइसकेको छ।

नेपालको पर्यटन संरक्षणका लागि ५ रणनीतिक एवं नीतिगत मागहरू

अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास र भुटान, श्रीलंका वा स्वयम् भारतकै लद्दाख तथा उत्तर-पूर्वी राज्यहरूमा लागू गरिएका ‘विशिष्ट अनुमति प्रणाली’ लाई दृष्टिगत गर्दै नेपाल सरकारले तत्कालै निम्नलिखित ५ वटा नीतिगत स्तम्भहरू घोषणा गर्नु अनिवार्य छ:

प्रमुख पर्यटकीय क्षेत्रमा ‘विदेशी निजी सवारी निषेध’

नेपालका युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत पुरातात्विक स्थलहरू (पशुपतिनाथ क्षेत्र, लुम्बिनी मायादेवी मन्दिर परिसर) र प्रमुख पर्यटकीय केन्द्रहरू (फेवातालको कोर एरिया र चितवनको सौराहा) मा विदेशी नम्बर प्लेटका निजी सवारी साधनहरूको प्रवेशमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइनुपर्छ। यी क्षेत्रहरूमा केवल नेपालमा दर्ता भएका र पर्यटकीय मापदण्ड पूरा गरेका हरियो प्लेटका सवारी साधनलाई मात्र यातायात सञ्चालनको अनुमति दिइनुपर्छ।

‘नेपाली टुर गाइड’ को अनिवार्यता

नेपालभित्र सञ्चालन हुने सांस्कृतिक, ऐतिहासिक र प्राकृतिक स्थलहरूको भ्रमणमा नेपाल सरकारबाट इजाजतपत्र प्राप्त ‘नेपाली टुर गाइड’ को उपस्थिति कानुनी रूपमै अनिवार्य गरिनुपर्छ। यस कदमले विदेशी एजेन्ट वा चालकहरूबाट हुने अनधिकृत गाइड गतिविधिलाई नियन्त्रण गर्नेछ र देशका हजारौँ शिक्षित एवं व्यावसायिक गाइडहरूको रोजगारी तथा बौद्धिक श्रमको अधिकार सुरक्षित गर्नेछ।

‘हाई भ्यालु, लो भोल्युम’ मोडल

नेपालका संवेदनशील हिमाली तथा ट्रेकिङ क्षेत्रहरूलाई ‘सस्तो र अनियन्त्रित गन्तव्य’ बन्नबाट रोक्न भुटानको दिगो पर्यटन अभ्यासबाट सिक्दै न्यूनतम दैनिक खर्च सीमा तोकिनुपर्छ। पदयात्रामा आउने पर्यटकहरूले स्थानीय एजेन्सीमार्फत मात्र बुकिङ गर्नुपर्ने र दैनिक तोकिएको रकम खर्च गर्नुपर्ने बाध्यकारी नियमले वातावरणीय भार कम गर्दै उच्च मूल्ययुक्त पर्यटनलाई बढावा दिनेछ।

वातावरणीय दिगोपना र सार्वजनिक स्थलमा हुने अराजकतामा ‘कडा दण्डात्मक व्यवस्था’

सार्वजनिक सडक, पार्क वा पर्यटकीय क्षेत्रमा गाडी रोकेर खाना पकाउने, जथाभावी फोहोर विसर्जन गर्ने वा थुक्ने जस्ता कार्यलाई पूर्ण रूपमा निषेधित गरी पर्यटकीय आचारसंहिता जारी गरिनुपर्छ। यस्ता गतिविधिमा संलग्न पर्यटक वा सवारी साधनलाई पर्यटन प्रहरी र स्थानीय प्रशासनमार्फत तत्कालै भारी आर्थिक जरिवाना गर्ने र पुनरावृत्ति भएमा भिसा रद्द गर्नेसम्मको कडा कानुनी प्रावधान ल्याइनुपर्छ।

सीमा नाकामा ‘पार्क एन्ड राइड’ प्रणालीको संस्थागत विकास

अल्पकालीन वा दीर्घकालीन रूपमा स्थलमार्गबाट नेपालभित्रिने विदेशी सवारी साधनहरूका लागि सीमा नाकामै अत्याधुनिक र सुरक्षित पार्किङ टर्मिनलहरू निर्माण गरी ‘पार्क एन्ड राइड’ मोडल अनिवार्य लागू गरिनुपर्छ। विदेशी गाडीहरूलाई सीमामै रोकी, नेपालभित्रका विभिन्न गन्तव्यहरूमा यात्रा गर्नका लागि अनिवार्य रूपमा नेपाली पर्यटकीय सवारी साधन (हरियो प्लेट) वा आन्तरिक यातायात सञ्जालको प्रयोग गर्ने कानुनी व्यवस्था गरिनुपर्छ। यसले ग्यारेजमा थन्किएका रैथाने साधनहरूलाई पुनर्जीवन दिनेछ र पुँजीको आन्तरिक चक्र बलियो बनाउनेछ।

भीड व्यवस्थापन होइन, गुणस्तरीय रूपान्तरण आजको आवश्यकता

नेपाल र भारतबीचको सम्बन्ध केवल कूटनीतिक र राजनीतिक दायरामा मात्र सीमित छैन; यो सदियौँ पुरानो साझा सांस्कृतिक, धार्मिक र रोटी-बेटीको जीवन्त सम्बन्ध हो। लाखौँको संख्यामा आउने भारतीय धार्मिक र सांस्कृतिक पर्यटकहरू पशुपतिनाथ, मुक्तिनाथ, जनकपुर र लुम्बिनी आउँदा नेपालको अर्थतन्त्र चलायमान हुन्छ र हामी उहाँहरूलाई ‘अतिथि देवो भवः’ को मान्यताअनुरूप हार्दिक स्वागत गर्दछौँ। तर, पर्यटन प्रवर्द्धनको अर्थ राष्ट्रिय कानुनी सार्वभौमिकता, वातावरणीय मर्यादा र रैथाने व्यवसायीको अर्बौँको लगानीलाई धराशायी बनाउने छुट कसैलाई दिनु होइन।

मुलुकले अब संख्यात्मक भीड मात्र गणना गर्ने कि देशको आर्थिक हितअनुकूल गुणस्तरीय पर्यटन भित्र्याउने भन्ने कुराको निर्क्योल गर्ने बेला आइसकेको छ। छिमेकी मुलुकका सचेत नागरिकहरूले समेत नेपालको पर्यावरणीय र सांस्कृतिक संवेदनशीलताको पक्षमा आवाज उठाइरहेको यो स्वर्ण-समयमा नेपाल सरकारले बिना कुनै दबाब र ढिलासुस्ती दृढ नीतिगत निर्णय लिनुपर्छ। जबसम्म हामीले आफ्नै साधन, आफ्नै जनशक्ति र आफ्नै सम्पदाको सार्वभौम संरक्षण गर्न सक्ने गरी राष्ट्रिय नीति निर्माण र कार्यान्वयन गर्दैनौँ, तबसम्म पर्यटनले दिगो आर्थिक समृद्धिको सपना साकार पार्न सक्ने छैन। अबको प्रस्थानविन्दु दृढ कानुनी जग, व्यावसायिक नियमन र गुणस्तरीय पर्यटन नै हो।

 

क्लियोपेट्रा: जसले सिजर र एन्टोनी दुवैलाई नचाइन्

क्लियोपेट्राका बारेमा धेरै जसो ऐतिहासिक स्रोतहरू पूर्वाग्रहले भरिएका छन्। उनीप्रति सहानुभूति राख्ने प्लुटार्क जस्ता इतिहासकारहरूले पनि आफ्ना पितृसत्तात्मक विश्वासहरू प्रकट गर्छन्। भनिन्छ, रोमीहरूलाई शक्तिशाली महिला मन पर्दैन थियो।

क्लियोपेट्रासँग सम्बन्ध राख्दा पनि मार्क एन्टोनी रोमका प्रिय पुत्र थिए । उनलाई सत्ताबाट हटाउने कारण जायज ठहराउन अक्टेभियनलाई एउटा ‘भयानक पात्र’ चाहियो। त्यसको लागि विदेशी, रहस्यमयी, दुष्ट प्रलोभिका क्लियोपेट्राभन्दा उत्तम कोही थिएन। अक्टेभियनले गरिएको बदनाम अभियानलाई प्रभावशाली रोमीहरूले हर्षका साथ अघि बढाए। उनीहरूले एउटी विदेशी रानीले असल रोमी पुरुषहरूलाई उनीहरूको सम्मानित पत्नीबाट तानेको, र रोमलाई आफ्नो शक्तिको भूखले हेरेको मन परेन।

अक्टेभियनलाई चाहिएको भयानक पात्र बन्न, र एन्टोनी तथा सिजरलाई मूर्ख नदेखाउन, उनी हरेक हिसाबले असाधारण हुनुपर्थ्यो। उनले सबै जादू, सबै मन्त्र, सबै दुष्ट स्त्री चातुर्य प्रयोग गर्नुपर्यो। क्लियोपेट्राको पौराणिक चरित्र उनलाई राक्षस बनाउने सन्दर्भमा सिर्जना गरिएको थियो। यद्यपि उनीभित्रको यौन आकर्षक र चलाख राक्षस लुक्न सकेन।

क्लियोपेट्रा जन्मिदाका बखत टोल्मी वंश एउटा हाँस्यास्पद अवस्थामा थियो। उनका बुबाले आफ्नो राजगद्दी कायम राख्न रोमसँग सहायता माग्नुपरेको थियो। जतिबेला उनले आफ्नै दिदीलाई राजद्रोहमा मारिएको देखिन्, व्यभिचार देखिन्, र आफूले शासन गर्ने भूमिको भाषा पनि बोल्न नजान्ने ‘राजपरिवार’ देखिन्। 

क्लियोपेट्रालाई राजकुमारको जस्तो शिक्षा दिइएको थियो। उनी आफ्ना बुबाको मनपर्दो र भावी रानीको रूपमा चुनिएकी थिइन्। उनी सात भाषा जान्दथिन्। यसले राजपरिवारका सल्लाहकारहरूलाई रिस उठाउँथ्यो, किनभने उनले ती व्याख्यातामा भर पर्नुपरेन जो आफ्नो पदको शक्तिले उन्मत्त थिए। 

उनले आफ्ना जनतालाई चिन्न र सम्मान गर्न प्रयास गरिन्। रानी बनेपछि उनको पहिलो कदम एउटा धार्मिक समारोहमा भाग लिनु थियो- जुन लामो समयदेखि मनाइएको थिएन। त्यतिबेला इजिप्टियन जनताले यो मन पराए। क्लियोपेट्रा अत्यधिक बुद्धिमान थिइन्, शासनको लागि हुर्केकी थिइन्, उनलाई राम्रो जनसम्पर्कको मूल्य थियो, र उनलाई आफ्ना जनताको साँच्चै वास्ता थियो।

उनी टोल्मी र उनका सल्लाहकारहरूबाट खुसी थिइनन्। अदालतको एउटा समूहले कसैको हत्या गर्दा सल्लाहकारहरूले त्यसलाई माफ गर्न तयार थिए। तर क्लियोपेट्राले हत्याराहरूलाई न्यायको लागि सुम्पिन्।

त्यसपछि उनी एक निर्वासित जीवन बाँच्न बाध्य बनिन्। त्यसपछि सिजर उनको अन्तिम मौका बन्यो । उनले आफ्ना भाइ-पतिले पोम्पीलाई टाउको काटेर मारेको कुरालाई हाँसो बनाउँदै सिजरलाई फाइदाको रुपमा उपयोग गरिन्। 

भनिन्छ, क्लियोपेट्रालाई थाहा थियो- आफ्नो गद्दी फिर्ताको लागि सिजरको मद्दत चाहिन्छ। के उनले उसलाई कहिल्यै माया गरिन्? उनी भर्खरै किशोरीबाट बाहिरिएकी थिइन्, ऊ ५० को दशकमा थियो। उनी चलाख थिए। उनीहरूले एकअर्कालाई एक किसिमले माया गरेका होलान्, तर प्रेममा परेको देखिदैन। क्लियोपेट्राले हृदय भन्दा दिमागलाई बढी प्रयोग गर्थिन्। जब सिजर मरे, एन्टोनीले उनलाई वशमा राख्न खोजे, तर उनी पछि हटिनन्।

क्लियोपेट्राले आफ्नो नेतृत्व क्षमता झनै बढाइन्। पहिलेका टोल्मीहरू जनता भोकामा मर्दा विलासितामा बस्थे। क्लियोपेट्राले जनतालाई समृद्ध बनाउने, शिक्षा बढाउने, इजिप्टियन रीति-रिवाज अपनाउने काम गरिन्। उनी आफ्नो युगकी सबैभन्दा धनी व्यक्ति बनिन्। सात भाषा जान्ने भएकाले उनले शत्रु क्षेत्रहरूसँग पनि उनीहरूकै भाषामा कुरा गरेर मित्रता बनाइन्।

उनीमाथि धेरै प्रेमी राखेको आरोप छ, तर सिजर र एन्टोनी बाहेक अरूसँग प्रेम नरहेको बताइन्छ । उनी रोएर आफ्नो बाटो बनाउँछिन्, एन्टोनीकी पत्नीप्रति जलन गर्छिन् भन्ने उल्लेख छ। 

एक्टियमको युद्धमा, उनले एन्टोनीलाई छाडेर भागिन् भन्ने आशंका पनि उनीमाथि छ । तर इजिप्ट फर्केपछि एन्टोनी बेकामे भयो। क्लियोपेट्राले आत्महत्या गरिन् कि अक्टेभियनले मारे भन्ने ठूलो रहस्य इतिहासकै गर्भमा छ । उनले आफ्नो गरिमा रक्षाको लागि अक्टेभियनको हातमा परेर अपमानित हुनुभन्दा मृत्युलाई रोजिन्। पछिकी रानी जेनोवियाले रोमको विरोध गर्दा भनेकी थिइन्, ‘सम्झनुहोस्, क्लियोपेट्राले कम्ती भएर पनि रानी मर्न रुचाइन्, त्यो भन्दा कम भएर बाँच्नुभन्दा।’

इतिहासले एउटा महिला हुर्कायो, क्लियोपेट्रा- जो शासनको लागि हुर्केकी, बहुभाषी, बुद्धिमान, र निर्दयी पनि। उनी आफ्नो देशलाई विनाशको संघारबाट उकासेर अत्यन्त समृद्ध बनाउने शासक थिइन्। तर अक्टेभियनको बदनाम अभियान र ‘प्रेम कथा’ ले उनलाई इतिहासबाट मेटिनबाट बचायो।  तर यसैले उनलाई उनको उचित श्रेय पनि दिएन।

दोस्रो ताराको खोजीमा स्पेन

फुटबल विश्वकपमा जर्सीमा रहेको तारा च्याम्पियन बनेको प्रतीक हो। स्पेनले हालसम्म एउटा मात्र तारा जितेको छ। अर्थात स्पेनले अहिलेसम्म एकचोटी विश्वकप जितेको छ।

सन् २०१० को त्यो ऐतिहासिक जितपछि स्पेनी फुटबलप्रेमी अर्को विश्वकपको खोजीमा छन्। सन् २०२६ को विश्वकप स्पेनको लागि दोस्रो विश्वकप जित्ने सुनौलो अवसर  बन्न सक्छ।

सन् २०२४ को युरो कपमा स्पेनले अविस्मरणीय प्रदर्शन गर्यो। लुइस डे ला फुएन्तेको टोलीले ७ खेलमा ७ जित हात पार्दै कीर्तिमानी १५ गोल र १० भिन्न गोलकर्ता बनायो। फाइनलमा मिकेल ओयारजाबालको विजयी गोलले स्पेन चौथो पटक युरोपेली च्याम्पियन बन्यो। परम्परागत मिडफिल्डको नियन्त्रण र दुई विस्फोटक विङ्गर लामिन यामाल र निको विलियम्स को ठाडो आक्रमण युरोमा स्पेनको सफलताको कारण बन्न पुग्यो।

तर अहिले यी दुवै खेलाडी ह्यामस्ट्रिङ चोटबाट ग्रसित छन्। उनीहरूको अनुपलब्धताले स्पेनको आक्रमणलाई सुस्त र सीमित बनाउन सक्छ। प्रशिक्षकले पहिलो दुई खेल (केप भर्डे र साउदी अरेबियाविरुद्ध) मा जोखिम उठाउने छैनन्, किनकि त्यहाँ अर्को खेलाडीले सजिलै प्रतिस्थापन गर्न सक्छन्। डानी ओल्मो जस्तो बहुउपयोगी मिडफिल्डरले कुनै पनि स्थान खेल्न सक्छन्।

सन् १९३४ मा स्पेनले पहिलो पटक विश्वकप खेलेको थियो। सन् १९५० मा चौथो स्थान हासिल गर्यो। त्यसपछि भने लामो समयसम्म स्पेनले विश्वकपमा अपेक्षित परिणाम हात पार्न सकेन । सन् १९६२ देखि १९९० सम्म ऊ कहिले समूह चरणमै बाहिरियो, कहिले क्वार्टरफाइनल पार गर्न सकेन। स्पेनले विश्वकपको पेनाल्टी शूटआउटमा ४ पटक हार ब्यहोरेको छ, जुन कुनै राष्ट्रको तुलनामा सबैभन्दा धेरै हो।

सन् २००८ मा युरो जितेपछि स्पेनी फुटबल ‘टिकी-टाका’ रणनीतिमा एक्कासी विश्वकै सर्वश्रेष्ठ बन्यो। सन् २०१० को विश्वकप फाइनलमा एन्ड्रेस इनियेस्टा को गोलले स्पेनलाई पहिलो पटक विश्व च्याम्पियन बनायो। त्यो टोलीमा रियाल म्याड्रिड र बार्सिलोनाका एक जना बाहेक सबै खेलाडी थिए। तर आजको स्पेनी टोली ठीक उल्टो छ। हालको विश्वकपको स्पेनी टोलीमा एक जना पनि रियाल म्याड्रिड खेलाडी छैनन्।  यो इतिहासमा पहिलो पटक हो। प्रशिक्षक डे ला फुएन्तेले पहिल्यै भनिसकेका छन्: “म खेलाडीको क्लब हेर्दिन, केवल ऊ उपयोगी छ कि छैन हेर्छु।”

यो विश्वकपमा मिडफिल्ड र गोलकिपिङमा स्पेनसँग विश्वकै उत्कृष्ट गहिराइ छ। फाबियन रुइज (पीएसजी) ले युरोमा विपक्षीको अन्तिम तेस्रो भागमा १४ पटक जित हात पारेका थिए- जुन अरु कुनै खेलाडीको दोब्बर थियो। मिकेल ओयारजाबाल २९ वर्षको उमेरमा झन् प्रभावकारी बन्दै छन्। युरोको फाइनलमा बेंचबाट आएर विजयी गोल गरेका उनले क्वालिफायरमा ६ गोल गरे। यो विश्वकपमा फुटबल जगतको नजरमा परेका अर्का स्पेनी तारा हुन्- लामिन यामाल।  युरोमा १६ वर्षको उमेरमा गोल गर्ने इतिहास रचेका उनले बार्सिलोनाबाट ४५ खेलमा २४ गोल र १७ असिस्ट गरेका छन्।

युरो कप जितेको दुई वर्षपछि विश्वकप जित्ने परम्परा अत्यन्तै दुर्लभ छ। सन् १९९० पछि युरो च्याम्पियन बन्ने मध्ये दुई टोली मात्र युरोपछि विश्वकपमा एकभन्दा बढी खेल जित्न सफल भएका छन् – पश्चिम जर्मनी (१९७४) र स्पेन आफैं (२०१०)। अर्थात्, १९७४ पछि युरो जितेर विश्वकप जित्ने एक मात्र टोली भनेको स्पेन  हो। तर सन् २०२४ को स्पेन पूरै फरक छ। लचिलो ४-३-३ वा ४-२-३-१ प्रणाली खेल्ने यो टोलीसँग डानी ओल्मो जस्तो विकल्प छ, जसले युरोको अन्तिम चरणमा निकै प्रभावकारी भूमिका खेलेका थिए।

स्पेनको पहिलो दुई खेल सहज छन्। यदि उनीहरूले दुवै जिते र विलियम्स तथा यामाल नक्नक पूर्ण फिट अवस्थामा नकआउट चरणमा फर्किए भने स्पेन दोस्रो विश्वकप जित्ने तेस्रो राष्ट्र बन्न सक्छ। तर पेनाल्टीको डर, चोटको अनिश्चितता र इतिहासको बाधा भने निश्चय नै पार गर्नुपर्नेछ।

सासू-ज्वाईंले गरे बिहे, बिहेपछि दुबै बेपत्ता

एजेन्सी। भारतको उत्तर प्रदेशस्थित कानपुर जिल्लामा सासू र ज्वाईंबीच विवाह भएको एक अनौठो घटना सार्वजनिक भएको छ।

ज्वाईं आफ्नी सासूको सुन्दरताप्रति आकर्षित भई आफ्नी पत्नीलाई छोडेर सासूसँग विवाह गरेका छन्। दुवै जना अदालत पुगेपछि कानुनी रूपमा विवाह सम्पन्न भएको बताइएको छ।

त्यसपछि उनीहरूले सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो विवाहको घोषणा गरेका छन्। घटना बाहिरिएपछि नवविवाहित जोडी फरार भएको खबरमा उल्लेख गरिएको छ। यो घटना अकबरपुर थाना क्षेत्रको हो।

सामाजिक सञ्जालमा उनीहरूको विवाह घोषणाको भिडियो भाइरल भएपछि ठूलो विवाद उत्पन्न भएको छ। स्थानीय स्तरमा यस घटनाबारे व्यापक चर्चा भइरहेको छ।

के हो घटना?

अकबरपुर थाना क्षेत्रबाट सासू-ज्वाईंबीच प्रेम सम्बन्ध र विवाहको घटना सार्वजनिक भएको हो। भारतीय मिडियाका अनुसार, युवक आफ्नी सासूप्रति आकर्षित भएपछि उनीसँगै बस्ने निर्णयमा पुगेका थिए। त्यसपछि दुवै जना कानपुर नगरस्थित अदालत पुगे र त्यहाँ कानुनी रूपमा विवाह सम्पन्न गरे।

विवाहपछि उनीहरूले बनाएको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भयो, जसले सबैलाई चकित बनायो। भिडियो सार्वजनिक भएपछि विभिन्न प्रकारका चर्चा–परिचर्चा सुरु भएको छ।

अचम्मको कुरा के छ भने, उनीहरूले विवाह लुकाउनुको सट्टा आफैं सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गरेका थिए। भिडियोमा उनीहरू आफ्नो नयाँ सम्बन्ध स्वीकार गर्न र आशीर्वाद दिन अपिल गर्दै देखिएका छन्।

ज्वाईं र सासूबीच लामो समयदेखि प्रेम सम्बन्ध रहेको बताइएको छ। पछि उनीहरूले परिवार र समाजको परवाह नगरी सँगै बस्ने निर्णय गरेका थिए। त्यसपछि उनीहरूले कानुनी रूपमा विवाह गरेका हुन्। भिडियोमा दुवै जनाले आफ्नो इच्छाअनुसार विवाह गरेको र एकअर्कासँग जीवन बिताउन चाहेको बताएका छन्।

विवाहको घोषणा सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएपछि दुवै जना घरबाट बेपत्ता भएको बताइएको छ। उनीहरू हाल फरार अवस्थामा रहेको भनिएको छ।

यस घटनाले पीडित पत्नी तथा परिवारका सदस्यहरू गहिरो मानसिक आघातमा परेको बताइएको छ। दुवै जनाको खोजी भइरहेको पनि उल्लेख गरिएको छ। तर हालसम्म प्रहरीको औपचारिक प्रवेशबारे स्पष्ट जानकारी आएको छैन।

यसअघि उत्तर प्रदेशकै अलीगढ जिल्लामा पनि यस्तै प्रकृतिको घटना सार्वजनिक भएको थियो। त्यहाँ विवाह हुनुअघि नै हुनेवाला ज्वाईंसँग एक महिला फरार भएको र पछि विवाह गरेको बताइएको थियो।

त्यस घटनामा छोरीको विवाहको तयारी भइसकेको थियो र विवाहको कार्ड समेत वितरण भइसकेको थियो।

पछि ती दुवै जना थानामा उपस्थित भएर सँगै बस्ने निर्णय गरेका थिए। तर एक वर्षपछि उनीहरूबीच विवाद बढेर पुनः प्रहरीसम्म पुगेको पनि उल्लेख गरिएको छ।

रविसँग भीष्मको अडान- प्रधानमन्त्रीले एक मिनेट भए पनि संसद आएर माफी माग्नैपर्छ

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेनले नेपालले भारतको सीमा मिचेको भनेकोप्रति माफी माग्नैपर्ने विपक्षी दलहरूले अडान लिएका छन् ।

बालेनको दल रास्वपाका सभापति रवि लामिछानेले सोमबार बोलाएको सर्वदलीय बैठकमा नेपाली जनतासँग उनले संसदको रोस्ट्रमबाटै माफी माग्नुपर्ने बताए ।

बैठकमा लामिछानेले प्रधानमन्त्री बालेनको तर्फबाट परराष्ट्रमन्त्री शिखिर खनालले जवाफ दिने र संसदको गतिरोध अन्त्य गर्नुपर्ने बताएका थिए । ‘परराष्ट्रमन्त्री हिजो (आइतबार साँझ) आइपुग्नु भएको छ । उहाँलाई आजै संसद बैठकमा जवाफ दिन लाऔँ, चित्त बुझेन होइन, सत्यताको आधारमा उहाँले बोलेपछि सदन चलाऔँ ।’

उनले सदन अवरोध नगरी विरोध गर्न पनि विपक्षीहरूसँग आग्रह गरेका थिए । अघिल्लो संसदमा आफूहरूले सदन अवरोध नगरी विरोध गरेको भन्दै जनताले विरोधको त्यो शैली मन पराएको पनि दाबी गरे ।

तर, प्रमुख विपक्षी कांग्रेस संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले एक मिनेट भए पनि प्रधानमन्त्री बालेन संसद आएर बोल्नुपर्ने बताए ।

‘उहाँको खासै नबोल्ने शैली होला तर जे अभिव्यक्ति दिनुभयो सीमाबारे, उहाँ यही सार्वभौम संसदको रोष्ट्र«ममा १ मिनेट भए पनि उभिएर जवाफ दिनुपर्छ ।’

लामिछानेले परराष्ट्रमन्त्री र परराष्ट्र मन्त्रालयबाट प्रष्टीकरण आइसकेको भन्दै प्रधानमन्त्रीले जवाफ दिनु नपर्ने बताए ।

उनले सीमा विवादबारे परराष्ट्र मन्त्रालयको जवाफ आधिकारिक भएको र रास्वपाको पनि धारणा त्यही भएको बताए ।

उनले रास्वपाको सरकार काम गर्न आएको भन्दै औपचारिक कार्यक्रम, शिलान्यास, उदघाटनजस्ता झिनामसिना काममा प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूलाई सरिक नहुन भनिएको उल्लेख गरे । त्यही भएर प्रधानमन्त्री संसद बैठकमा खासै उपस्थित नभएको उनको भनाइ थियो ।

‘काम गर्नुपर्छ, काम गर्नैका लागि यति ठूलो जनताको विश्वास प्राप्त गरेका छौँ,’ उनले बैठकमा भने, ‘त्यही भएर सानातिना मामिलामा पार्टीले नै जवाफ दिन्छ भनेका छौँ र आज संसदमा परराष्ट्रमन्त्रीलाई बोलाउँछौँ र उहाँले थप जवाफ दिनुुन्छ ।’

लगत्तै एमाले प्रमुख सचेतक ऐन महरले परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाललाई प्रधानमन्त्री बालेनको विवादित अभिव्यक्तिबारे जवाफ दिन संसद् पठाउने तर प्रधानमन्त्री बालेनलाई चाहिँ किन नपठाउने भन्दै प्रश्न गरे । लामिछानेले महरको जवाफ दिन सकेनन् ।

यसपछि नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका सहसंयोजक माधवकुमार नेपालले बालेनको बोली राष्ट्रघाती भन्दै उनले सदनबाटै नेपाली जनतासँग माफी माग्नुपर्ने बताए ।

कांग्रेस सांसद शाहनाज खातुनले प्रधानमन्त्री बालेनको सीमा सम्बन्धी विवादित अभिव्यक्तिको जवाफ परराष्ट्रमन्त्री खनालले किन भारतमा गएर दिए ? उनले शंका भएको बताइन् ।

प्रधानमन्त्री बालेनले १७ जेठमा प्रधानमन्त्रीसँग प्रश्नोत्तर कार्यक्रममा भनेका थिए, ‘नेपालले पनि भारतको जग्गा धेरै ठाउँमा मिचेको रहेछ ।’

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले नेपालले भारतको जग्गा मिचेको वा अतिक्रमण गरेको अहिलेसम्म भनेका छैनन् । तर, नेपालका प्रधानमन्त्री बालेनले भने नेपालले भारतको जग्गा धेरै ठाउँ मिचेको घोषणा गरे ।

प्रधानमन्त्री बालेनको यस्तो अभिव्यक्तिपछि राष्ट्रवादी र देशभक्ति नेपालीहरूले चित्त दुखाएका छन् । विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री बालेनले संसदबाटै देशवासीसँग क्षमायाचनासहित माफी माग्नुपर्ने बताइरहेका छन् ।

तर, प्रधानमन्त्री बालेन माफी माग्न तयार छैनन् । उनको दलका सभापति रवि लामिछाने पनि बालेनलाई माफी मगाउन अनिच्छुक देखिए ।

जेनजी आन्दोलनका क्रममा भागेका ‘खत्री’ सुन्धाराबाट पक्राउ

काठमाडौं। अपहरण तथा शरीर बन्धक मुद्दामा फरार रहेका प्रतिवादी बिराज सिंह लवट (खत्री) पक्राउ परेका छन् ।

काठमाडौं जिल्ला, तार्केश्वर नगरपालिका–१ घर भएका ४३ वर्षीय लवटलाई काठमाडौं महानगरपालिका-११ सुन्धारास्थित केन्द्रीय कारागार नजिकबाट नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीले जनाएको छ ।

जेनजी आन्दोलनका क्रममा प्रहरी वृत्त बालाजुबाट फरार रहेका लवटलाई खोजतलासका क्रममा पक्राउ गरिएको हो ।

पक्राउपछि उनलाई प्रहरी वृत्त जनसेवामा राखेर थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।

अन्तरवार्ताको बिचमै ट्रम्प रिसाएर हिँडेपछि…

एजेन्सी। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी टेलिभिजन एनबीसी न्युजको ‘मिट द प्रेस’ नामक अन्तर्वार्ता चलिरहेको क्रममा रिसाउँदै अन्तर्वार्ता बीचमै छोडेका छन् ।

अन्तर्वार्ता पत्रकार क्रिस्टिन वेल्करसँग भइरहेको थियो । सो क्रममा सन् २०२० को राष्ट्रपति चुनाव र ६ जनवरीमा अमेरिकी संसद् भवन (क्यापिटल) मा भएको दंगासम्बन्धी प्रश्नहरू उठेपछि ट्रम्प असन्तुष्ट बनेका थिए ।

ट्रम्पले पुनः २०२० को चुनाव धाँधली भएको भन्ने आधारहीन दाबी दोहोर्‍याए । पत्रकार वेल्करले क्यालिफोर्नियाको गभर्नर चुनाव प्रक्रिया र मतगणनाबारे प्रश्न गर्दा उनले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै आक्रोश व्यक्त गरे ।

ट्रम्पले एनबीसी र कार्यक्रमलाई नै भ्रष्ट भन्दै आरोप लगाए । उनले पत्रकारलाई ‘तँ या त भ्रष्ट छेस् कि मूर्ख छेस्’ भनेर टिप्पणी समेत गरे ।

जब पत्रकारले प्रमाण मागिन्, ट्रम्पले कुनै ठोस प्रमाण प्रस्तुत नगरी चुनावमा धाँधली भएको दाबी दोहोर्‍याइरहे । केही समयपछि उनले ‘मलाई पुग्यो’ भन्दै माइक्रोफोन उतारेर अन्तर्वार्ता बीचमै छाडे ।

अन्तर्वार्ता क्रममा वेल्करले उनलाई सम्झाउँदै आफू विशेष अन्तर्वार्ताका लागि विस्कन्सिन पुगेको बताइन् । त्यसको जवाफमा ट्रम्पले आफूले पर्याप्त समय दिइसकेको भन्दै प्रतिक्रिया दिए ।

ट्रम्पले भने, ‘म तिमीसँग एक घण्टादेखि झरीमा बसिरहेको छु, पानी पर्दै रोकिँदै गरिरहेको छ । मैले त तिमीलाई पर्याप्त समय दिइसके । तिमीले आफ्नो प्रेसलाई सिधा गर्नुपर्छ,’ भन्दै अन्तर्वार्ता छोडेर हिँडे ।

अन्तर्वार्तामा उनले ६ जनवरी २०२१ को क्यापिटल आक्रमणबारे पनि विवादास्पद टिप्पणी गरे । उनले ती घटनामा संलग्न व्यक्तिहरूलाई संघीय अनुसन्धान निकायले भवनभित्र प्रवेश गर्न प्रोत्साहित गरेको जस्तो आधारहीन दाबी दोहोर्‍याए ।

त्यसैगरी, उनले ती व्यक्तिहरूले सजायको डरले दोष स्वीकार गरेको समेत दाबी गरे ।

अन्तर्वार्ताको अन्त्यतिर उनले आफैंले प्रस्ताव गरेको ‘एन्टी–वेपनाइजेशन फन्ड’ अन्तर्गत ती व्यक्तिहरूलाई क्षतिपूर्ति दिने विषयमा स्पष्ट जवाफ दिन अस्वीकार गरे ।

एनबीसी न्युजले ट्रम्पको अन्तर्वार्ता बीचमै छोडिएको विषयमा तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन ।

सूचना टाँसेर प्रतिनिधि सभा बैठक स्थगित

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाको बैठक विपक्षी दलहरूको अवरोधका कारण सूचना टाँसेर मंगलबारसम्मका लागि स्थगित गरिएको छ।

बैठकमा निरन्तर अवरोध भएपछि सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले प्रारम्भमा १५ मिनेटका लागि बैठक स्थगित गरेका थिए। तर, निर्धारित समयपछि पनि दलहरूबीच सहमति जुट्न नसकेपछि बैठक सञ्चालन हुन सकेन र सूचना टाँसेर अर्को दिनसम्मका लागि स्थगित गरिएको हो।

२०८२ फागुन २१ गते सम्पन्न निर्वाचनपछि गठन भएको वर्तमान प्रतिनिधिसभामा पहिलो पटक सूचना टाँसेर बैठक स्थगित गरिएको हो।

प्रधानमन्त्री बालेन शाहले सार्वजनिक रूपमा दिएको ‘नेपालले पनि भारतको जग्गा मिचेको रहेछ’ भन्ने अभिव्यक्तिलाई लिएर विपक्षी दलहरूले आपत्ति जनाउँदै आएका छन्। उनीहरूले उक्त अभिव्यक्तिको प्रमाण पेस गर्न वा संसद्को रेकर्डबाट हटाउन माग गर्दै सदन अवरुद्ध गरेका हुन्।

यता, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिबारे परराष्ट्र मन्त्रालयले आवश्यक स्पष्टीकरण दिइसकेको र आवश्यक परे परराष्ट्र मन्त्रीले थप स्पष्ट पार्न सक्ने जनाएको छ। तर विपक्षी दलहरूले आफ्नो अडान कायम राखेपछि प्रतिनिधिसभा बैठक सञ्चालन हुन सकेन।

वाईफाइ कसरी काम गर्छ ?

काठमाडौं। हामी दैनिक जीवनमा इन्टरनेटको प्रयोग गरिरहेका छौँ। अझ इन्टरनेट, मोबाइल डाटा वा वाइ-फाइको हामी आदी नै भएका छौं भन्दा फरक नपर्ला। 

तर कहिल्यै सोच्नु भएको छ ? वाईफाइले कसरी काम गर्छ ? वाईफाइका पछाडि अत्यन्त जटिल तर रोचक भौतिक विज्ञान, गणित र कम्प्युटर इन्जिनियरिङको संयोजन छ।  तारबिनै मोबाइल, ल्यापटप वा स्मार्ट टिभीमा इन्टरनेट चल्नु यो कुनै चमात्कार भन्दा कम हैन। तर यो इलोक्ट्रो-म्याग्नेटिक वेबहरूको अत्यन्त व्यवस्थित प्रयोग हो ।

वाइ-फाइको आधार नै रेडियो वेब हो। जसले प्रकाशको गतिमा हावामा यात्रा गर्छ । यी तरंगहरू राउटर र तपाईंको डिभाइसबीच सूचना आदानप्रदान गर्ने ‘इन्भिजिबल ब्रिज’ हुन् । यही प्रक्रियाले हामीलाई केबलबिनै इन्टरनेटको संसारसँग जोड्छ ।

वाइ-फाइले मुख्य रूपमा २.४ गिगाहर्ज र ५ गिगाहर्ज दुई फ्रिक्वेन्सी ब्यान्ड प्रयोग गर्छ। फ्रिक्वेन्सी भनेको कुनै तरंग कति पटक दोहोरिन्छ भन्ने मापन हो, जसलाई हर्जमा नापिन्छ ।

सरल भाषामा बुझ्दा, यदि तपाईं समुन्द्र किनारमा बसेर छालहरू हेर्दै हुनुहुन्छभने, छालहरू कति छिटो आउँछन् भन्ने नै फ्रिक्वेन्सी हो ।

एक सेकेन्डमा एक छाल आए एक हर्ज हुन्छ। तर वाइ-फाइको सन्दर्भमा एक गिगाहर्ज भनेको एक सेकेन्डमा एक अर्ब छाल बराबरको गति हो ।

फ्रिक्वेन्सी जति उच्च हुन्छ, डेटा पठाउने क्षमता त्यति नै बढी हुन्छ। त्यसैले ५ गिगाहर्ज ब्यान्डले उच्च गति दिन्छ तर यसको दायरा छोटो हुन्छ ।

२.४ गिगाहर्ज भने लामो दूरीमा पुग्न सक्छ र पर्खालजस्ता अवरोध पनि सजिलै पार गर्छ, तर गति अलि कम हुन्छ ।

फ्रिक्वेन्सीहरूलाई अझ साना च्यानलहरूमा विभाजन गरिएको हुन्छ । यसको मुख्य उद्देश्य धेरै प्रयोगकर्ताले एकै समयमा इन्टरनेट प्रयोग गर्दा हुने ‘ट्राफिक जाम’ कम गर्नु हो ।

यदि च्यानलहरू नहुने हो भने सबै डिभाइसले एउटै बाटो प्रयोग गर्दा सिग्नलहरू एकआपसमा बाझिन्थे, जसलाई अवरोध भनिन्छ । च्यानल विभाजनले यही समस्या समाधान गर्छ र नेटवर्कलाई स्थिर बनाउँछ ।

डेटा कसरी हावामा पुग्छ ?

जब तपाईं कुनै वेबसाइट खोल्नुहुन्छ वा भिडियो हेर्नुहुन्छ, तपाईंको डिभाइसले त्यो कमाण्डलाई १ र ० को भाषामा रूपान्तरण गर्छ । यो नै कम्प्युटरको बेसिक ल्याङ्गवेज हो।

तपाईंले कुनै लिंक क्लिक गर्दा त्यो कमाण्ड तुरुन्तै हजारौँ-लाखौँ १ र ० को श्रृंखलामा बदलिन्छ । यही श्रृंखला डिजिटल सूचना हो। जसलाई पछि तरंगमा रूपान्तरण गरिन्छ ।

वाइ-फाइ चिपले बाइनरी डेटा लाई रेडियो तरंगमा रूपान्तरण गर्छ । यस प्रक्रियालाई संकेत मोडुलेसन भनिन्छ ।

यसमा प्रत्येक १ र ० लाई फरक-फरक तरंग ढाँचा, तीव्रता वा आवृत्तिमा बदलिन्छ । यसरी सूचना ‘कोडेड सिग्नल’ बनेर हावामा यात्रा गर्न सक्षम हुन्छ ।

त्यसपछि ती अदृश्य तरंगहरू राउटरसम्म पुग्छन्, जुन इन्टरनेट नेटवर्कको मुख्य प्रवेश बिन्दु हो ।

राउटरले आएका रेडियो तरंगहरूलाई पुनः १ र ० मा परिवर्तन गर्छ, जसलाई संकेत पुनः रूपान्तरण भनिन्छ । त्यसपछि यो डेटा इन्टरनेट सेवा प्रदायक हुँदै विश्वव्यापी नेटवर्कमा पुग्छ ।

त्यहाँ रहेको सर्भरले तपाईंले मागेको सूचना वेबपेज, भिडियो वा फाइल खोजेर पुनः तपाईंको डिभाइसतर्फ पठाउँछ ।

सर्भर → इन्टरनेट नेटवर्क → राउटर → रेडियो तरंग → डिभाइस → स्क्रिनमा देखिने सामग्री यो सम्पूर्ण प्रक्रिया उल्टो बाटोमा दोहोरिन्छ ।

आधुनिक वाइ-फाइ प्रणालीहरू अत्यन्त द्रुत छन् । पुराना राउटरहरू ५४ मेगाबिट प्रति सेकेन्ड वरिपरि काम गर्थे भने नयाँ वाइ-फाइ ५ र वाइ-फाइ ६ ले गिगाबिट प्रति सेकेन्डसम्म गति दिन सक्छन् ।

यसको अर्थ एक सेकेन्डमै लाखौँदेखि अर्बौँ सूचना संकेत आदानप्रदान हुन सक्छ ।

यो तीव्रताका कारण हामीले भिडियो, अनलाइन खेल, भिडियो कल वा क्लाउड सेवा बिना रोकावट प्रयोग गर्न सक्छौं ।

वाइ-फाइको सबैभन्दा रोचक पक्ष भनेको यसको अदृश्यता हो । हामीले देख्दैनौं, तर हाम्रो वरिपरि निरन्तर लाखौँ रेडियो तरंगहरू बगिरहेका हुन्छन् ।

हरेक क्लिक, टाइप, भिडियो वा सन्देश यही अदृश्य तरंगमार्फत संसारभर पुगिरहेको हुन्छ । यो प्रणाली यति छिटो र सूक्ष्म छ कि मानव आँखाले महसुस गर्न सक्दैन।  

यसरी हेर्दा, वाइ-फाइ केवल प्रविधि होइन, बरु विज्ञान, गणित र मानव आवश्यकताको अद्भुत योग बाट बनेको छ।  जसले आजको युगलाई एक क्लिकमै जोडिरहेको छ ।

हङकङद्वारा नेपालसामु १८९ रनको लक्ष्य

टस हारेर पहिले ब्याटिङ गरेको हङकङले निर्धारित २० ओभरमा ७ विकेट गुमाउँदै १८८ रन बनायो। उसका लागि अंशुमान रथले उत्कृष्ट ८० रनको योगदान दिए। यस्तै, शाहिद वसिफले ५५ रन तथा शिव माथुरले २६ रन जोडे।

अन्य ब्याट्सम्यानले भने दोहोरो अंकमा रन बनाउन सकेनन्।

नेपालका लागि बलिङमा शेर मल्ल चम्किए। उनले ४ विकेट लिए। करण केसीले २ तथा सन्दीप लामिछानेले १ विकेट हात पारे।

विपक्षीले छाडेनन् अडान, संसद बैठक १५ मिनेटका लागि स्थगित

काठमाडौं। प्रतिनिधिसभाको सोमबारको बैठकमा पनि विपक्षी दलहरूले अवरोध कायमै राखेका छन् । विपक्षी दलको अवरोधपछि बैठक १५ मिनेटका लागि स्थगित गरिएको छ ।

सोमबारको बैठक सुरु भएलगत्तै विपक्षी दलका सांसदहरूले उठेर विरोध जनाएका थिए ।

त्यसपछि सभामुख डीपी अर्यालले नेकपा एमालेकी संसदीय दलकी उपनेता पद्मा अर्याललाई बोल्न समय दिएका थिए ।

सांसद अर्यालले प्रधानमन्त्रीले कूटनीतिक मर्यादा र पदीय जिम्मेवारी उल्लंघन गर्दै अभिव्यक्ति दिएको भन्दै क्षमायाचना गर्नुपर्ने बताइन्।

विपक्षी दलको प्रश्न : आर्थिक विधेयकको १६ पृष्ठ गायब,कहाँ गयो ?

काठमाडौं। आर्थिक विधेयकमा अर्थ मन्त्रालयले गरेको करको दर हेरफेर तथा १६ पृष्ठ हटाइएको विषय संसद्मा गम्भीर रूपमा उठेको छ ।

उक्त बिषयमा अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेको बठ्याइँ भएको विपक्षी दलले आरोप लगाएका हुन्।

नेकपा एमालेकी संसदीय दलकी उपनेता पद्मा अर्याल र रास्वपा सांसद ज्ञानबहादुर शाहीले यस विषयमा सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन् ।

पद्मा अर्यालले संसद्मा बोल्दै विधेयकमा गम्भीर त्रुटि भएको दाबी गरिन् । उनले भनिन्, ‘आर्थिक विधेयकको १६ पृष्ठ गायब भयो । करका दर हेरफेर भएको छ ।’

त्यस्तै, रास्वपा सांसद ज्ञानबहादुर शाहीले करका दर हेरफेर कसरी र किन भयो भन्ने प्रश्न उठाए । उनले भने, ‘करका दर हेरफेरको विषय कसलाई थाहा हुन्छ । सीमित अर्थमन्त्री र अर्थमन्त्रीज्यूले स्वीकृत गरेका व्यक्तिबाहेक अरुलाई थाहा हुँदैन । तर आज सूचना लिक भएर ७५३ वटा गाडी केरला नाकाबाट भित्रन्छ । १४ गते भन्सार पास गरिन्छ । २० गते गाडी आउँछ । अनि चुहावट चाहिँ कसले गर्‍यो ?’

संसद्मा दर्ता भइसकेको आर्थिक विधेयकमा १६ पृष्ठ हटाएर अर्थ मन्त्रालयले नयाँ संस्करण सार्वजनिक गरेपछि सरकारको आलोचना तीव्र बनेको छ ।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले यही जेठ १५ गते आर्थिक विधेयक प्रस्तुत गरेका थिए । प्रारम्भिक विधेयकमा कुल पृष्ठ संख्या ४६४ रहेकोमा अर्थ मन्त्रालयले पछि सार्वजनिक गरेको संस्करणमा ४४८ पृष्ठ मात्र रहेको देखिएको छ । यस आधारमा १६ पृष्ठ हटाइएको देखिन्छ ।

यससँगै करसम्बन्धी व्यवस्थामा समेत दुवै संस्करणबीच फरक देखिएको छ, जसले विधेयकको प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाएको छ ।

संसदीय कानुनी प्रक्रियाअनुसार संसद्मा पेस भइसकेको विधेयकमा कुनै पनि संशोधन गर्नुपरेमा अनिवार्य रूपमा संसद्को स्वीकृति लिनुपर्ने हुन्छ । संसदीय प्रक्रिया अनुसार पेस भइसकेको विधेयक स्वतः परिवर्तन गर्न पाइँदैन, त्यसका लागि औपचारिक संशोधन प्रस्ताव ल्याउनुपर्छ ।

तर मन्त्रालयले त्यसो नगरी मनोमानी टावरले करको दर हेरफेर गरेको पाइएको छ।

आर्थिक विधेयकमा कर हेरफेरको विषय संसदमा(भिडियो)

काठमाडौं । आर्थिक विधेयकमा करका दर हेरफेर गरिएको विषय प्रतिनिधिसभामा उठेको छ। संसद्मा दर्ता भइसकेको विधेयकमा परिवर्तन गरिएको भन्दै सांसदहरूले सरकारसँग स्पष्ट जवाफ मागेका छन्।

प्रतिनिधिसभाको बैठकमा बोल्दै राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) का सांसद ज्ञानबहादुर शाहीले करसम्बन्धी व्यवस्थामा भएको परिवर्तन र त्यससँग जोडिएको सूचनाको चुहावटबारे सरकारको ध्यानाकर्षण गराए। उनले करका दर परिवर्तनसम्बन्धी जानकारी सीमित व्यक्तिहरूसँग मात्र रहने भएकाले यसबारे गम्भीर छानबिन आवश्यक रहेको बताए।

‘करका दर हेरफेरको जानकारी सामान्यतया अर्थमन्त्री र उहाँबाट स्वीकृत सीमित व्यक्तिहरूलाई मात्र हुन्छ,’ शाहीले भने, ‘तर सूचना बाहिरिएपछि ७५३ वटा गाडी केरला नाकाबाट भित्रिएको र भन्सार प्रक्रियासमेत पूरा भएको चर्चा छ। यस्तो अवस्थामा सूचना कसले चुहायो भन्ने विषयमा सरकारले जवाफ दिनुपर्छ।’

आर्थिक विधेयकमा गरिएको फेरबदलबारे संसद्मा मात्र होइन, बाहिर पनि प्रश्न उठ्न थालेका छन्। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले जेठ १५ गते संसद्मा पेश गरेको आर्थिक विधेयक ४६४ पृष्ठको रहेको थियो। तर पछि अर्थ मन्त्रालयको वेबसाइटमा सार्वजनिक गरिएको संस्करण ४४८ पृष्ठको देखिएको छ।

यसबाट संसद्मा पेश गरिएको विधेयकबाट १६ पृष्ठ हटाइएको देखिएको छ। साथै, संसद्मा दर्ता भएको विधेयक र मन्त्रालयको वेबसाइटमा राखिएको पछिल्लो संस्करणबीच करसम्बन्धी व्यवस्थामै फरक रहेको बताइएको छ।

यसैबीच, संसद्मा पेश भइसकेको आर्थिक विधेयकमा मन्त्रालयले एकतर्फी रूपमा फेरबदल गरेको आरोप लागेपछि उक्त विषयमा सरकारमाथि थप दबाब बढेको छ।

विपक्षी दलले यसरी गरे संसद अवरोध [तस्वीरहरू]

काठमाडौं। प्रतिनिधिसभाको सोमबारको बैठकमा पनि विपक्षी दलहरूले अवरोध कायमै राखेका छन् । केहीबेरअघि सुरु भएको बैठकमा विपक्षी दलका सबै सांसदहरू उठेर विरोध गरिरहेका छन् ।

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको अभिव्यक्तिप्रति आपत्ति जनाउँदै विपक्षी दलका सांसदहरूले संसद् बैठकमा अवरोध गर्दै आएका छन् ।

तस्वीरहरू:

नेपाली सेनालाई सीमा सुरक्षामा तैनाथ गर्नुपर्छ : हर्क साम्पाङ

काठमाडौं । श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य हर्कराज राई साम्पाङले सीमा सुरक्षालाई प्रभावकारी बनाउन नेपाली सेनालाई सीमाक्षेत्रमा तैनाथ गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्।

सोमबार बसेको प्रतिनिधिसभा बैठकमा बोल्दै उनले नेपाली सेनाको प्राथमिक जिम्मेवारी देशको सीमा सुरक्षा रहेको उल्लेख गरे। सेनालाई सीमामा परिचालन गर्नुपर्ने ठाउँमा अन्यत्र प्रयोग भइरहेको उनको भनाइ थियो।

साम्पाङले राष्ट्रको अस्तित्वका लागि भूगोल अपरिहार्य रहेको बताउँदै सीमा र राष्ट्रिय अखण्डताप्रति सबै गम्भीर हुनुपर्ने धारणा राखे। प्रधानमन्त्रीको हालैको अभिव्यक्तिप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै उनले त्यसले जनमानसमा दुःख र आक्रोश पैदा गरेको बताए।

‘देश रहनका लागि भूगोल चाहिन्छ। भूगोलबिनाको देशको कल्पना गर्न सकिँदैन,’ उनले भने, ‘प्रधानमन्त्रीज्यूले व्यक्त गर्नुभएको भनाइप्रति हामी दुःखी र आक्रोशित छौं। उहाँले आफ्नो अभिव्यक्ति सच्याउनुपर्छ।’

प्रधानमन्त्रीले दिएको विवादित अभिव्यक्तिको स्पष्टिकरण पनि स्वयम् प्रधानमन्त्रीले नै दिनुपर्ने उनको भनाइ थियो। ‘उहाँको मुखबाट निस्किएको शब्द उहाँकै मुखबाट सच्याइनुपर्छ,’ साम्पाङले जोड दिए।

प्रधानमन्त्रीले माफी नमागेसम्म सदन चल्न नदिने – एमाले

काठमाडौं । नेकपा एमालेकी संसदीय दलकी उपनेता पद्मा अर्यालले प्रधानमन्त्रीले संसदमा आएर माफी नमागेसम्म सदन सञ्चालन हुन नदिने चेतावनी दिएकी छन्।

प्रतिनिधिसभाको बैठकमा बोल्दै उनले प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिलाई राष्ट्रहितविपरीत भएको दाबी गर्दै त्यसलाई संसद्को रेकर्डबाट हटाउनुपर्ने मागसमेत राखिन्।

अर्यालले लिपुलेक, लिम्पियाधुरा र कालापानी क्षेत्र नेपालकै अभिन्न भूभाग भएको उल्लेख गर्दै ती क्षेत्र निःसर्त रूपमा फिर्ता हुनुपर्ने धारणा राखिन्।

उनले भनिन्, ‘आज पनि राष्ट्रियता सम्बन्धी बहस चलिरहेको छ, यो कुनै एउटा प्रतिपक्षको विषय मात्रै होइन, यो ३ करोड नेपाली जनताको साझा विषय हो। त्यसैले यो सम्मानित सभाबाट भूल सुधार गरौँ, हामी सबै एकताबद्ध बनौँ।’

उनले राष्ट्रियताको विषयमा सत्ता–विपक्षबीच विभाजन हुनु नहुने बताउँदै संसदबाट साझा राष्ट्रिय सङ्कल्प प्रस्ताव पारित गर्नुपर्ने प्रस्तावसमेत अघि सारिन्।

अर्यालले प्रधानमन्त्रीलाई सदनमा उपस्थित गराएर क्षमायाचनासहित विवादित अभिव्यक्ति रेकर्डबाट हटाउने प्रक्रिया अघि बढाउन सभामुखलाई आग्रह गरेकी छन्।

बालेनको बोली विवाद : विपक्षीको संसद अवरोध

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा बैठकमा विपक्षी दलहरूले अवरोध कायम राखेका छन्।

केहीबेरअघि सुरु भएको बैठकमा विपक्षी दलका सबै सांसदहरू उठेर विरोध जनाएपछि बैठकको कार्यवाही प्रभावित भएको छ।

विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री बालेन शाहको पछिल्लो अभिव्यक्तिप्रति आपत्ति जनाउँदै संसद् बैठक अवरुद्ध गरेका हुन्। उनीहरूले प्रधानमन्त्री स्वयंले सदनमा उपस्थित भएर स्पष्टिकरण दिनुपर्ने माग अघि सारेका छन्।

यसअघि बसेको सर्वदलीय बैठकमा पनि यही विषयमा छलफल भए पनि सत्ता र विपक्षबीच सहमति जुट्न सकेको थिएन।

सर्वदलीय बैठकमा सत्तापक्षले भारत भ्रमण, सीमा विवाद लगायतका समसामयिक विषयमा रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले जानकारी दिने प्रस्ताव राखेको थियो।

तर विपक्षी दलहरूले उक्त प्रस्ताव अस्वीकार गर्दै प्रधानमन्त्री बालेन शाह स्वयंले संसदमा उपस्थित भएर जवाफ दिनुपर्ने अडान लिएका छन्।

विपक्षी अवरोधका कारण संसद् बैठकको नियमित कार्यसूची अघि बढ्न नसकेको जनाइएको छ।

‘म सबैको प्रिय बन्न होइन, बाँच्न आएकी हुँ’ – एलिना चौहान

काठमाडौं । गायिका एलिना चौहान फेरि सामाजिक सञ्जालमा चर्चाको केन्द्रमा आएकी छिन्।

गायन प्रतिभाका कारण मात्र नभई आफ्ना व्यक्तिगत विचार र सामाजिक विषयमा लेख्ने स्टाटसका कारण पनि उनी प्रायः सार्वजनिक बहसमा आउने गर्छिन्।

पछिल्लो समय उनले समाजमा घटेका घटना र आफ्नो पारिश्रमिकबारे लेखेको स्टाटसपछि विभिन्न टिकाटिप्पणी भइरहेका छन्। कतिपयले उनको अभिव्यक्तिलाई समर्थन गरेका छन् भने कतिपयले उनलाई विवादमा आउन जानाजान यस्ता विषय उठाउने गरेको आरोपसमेत लगाएका छन्।

सामाजिक सञ्जालमै ‘सधैँ किन एलिना नै विवादित हुनुपर्छ ?’ भन्ने प्रश्न उठिरहँदा उनले त्यसको जवाफ दिँदै आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेकी छिन्।

एलिनाले लेखेकी छिन्, ‘विष निल्यो भने भित्रै आफूलाई मार्छ, त्यसैले म ओकल्ने काम गर्छु।’

उनका अनुसार मानिसहरूले उनलाई धेरै बोल्ने, हरेक विषयमा प्रतिक्रिया दिने भनेर प्रश्न गर्ने गरेका छन्। तर सबैको स्वभाव एउटै नहुने र मौन बस्नु मात्र समस्या नहुन सक्ने उनको तर्क छ।

आफ्नो उद्देश्य स्पष्ट पार्दै उनले थप लेखेकी छिन्, ‘म सबैको प्रिय बन्न यो संसारमा आएकी होइन, म बाँच्न आएकी हुँ। म अरूको कारणले आफूलाई दुःख दिन चाहन्न।’

उनको यो स्टाटसले फेरि एकपटक सामाजिक सञ्जालमा बहस सिर्जना गरेको छ।

उनको स्टाटस जस्ताको त्यस्तै पढ्नुहोस् :

‘धेरै प्रश्न आउँछन्, मलाई किन यति धेरै बोल्नुपर्छ… तिमीलाई मात्र किन? सबैको स्वभाव एउटै हुँदैन। नबोल्ने मान्छेहरू समस्यामा छैनन् भन्ने पनि होइन। बस, यति हो,विष निले भने भित्रै आफूलाई मार्छ, त्यसैले म ओकल्ने काम गर्छु। बाँकी, म सबैको प्रिय बन्न यो संसारमा आएको होइन, म बाँच्न आएको हुँ। म अरूको कारणले आफूलाई दुख दिन चाहन्न। धन्यवाद।’

सीके राउतले भने- ‘हामी सरकारमा भएको भए लिपुलेक फिर्ता भइसक्थ्यो’ [भिडियो]

काठमाडौं । जनमत पार्टीका अध्यक्ष डा. चन्द्रकान्त राउत (सिके राउत) ले सीमाको रक्षा मधेसीले गरिरहेको बताएका छन्।

सोमबार काठमाडौंको माइतीघरमा जनमत पार्टीले गरेको प्रदर्शनलाई सम्बोधन गर्दै उनले सीमामा लडाई गर्ने मधेशी भएको बताएका हुन्।

उनले भने, ‘आजसम्म सीमामा लडेर मधेसीले सीमाको रक्षा गरेका छन्।  तपाईहरुले देव नारायण यादवको नाम सुन्नु भएको होला।  सप्तरीमा ठुलो आन्दोलन नै भएको थियो। हामी त्यसरी नै आफ्नो सीमाको रक्षा गर्दै आएका छौँ।  किनकी सीमामा हामी बस्छौं।  हामीले रक्षा गरेर देशको रक्षा भएको हो।’ उनले भने ‘लिपुलेक लिम्पियाधुराको कुरा उठेको छ। मधेशीको हातमा शासन सत्ता नै छैन। यदि मधेशीको हातमा शासन सट्टा भएको भए आजको  जुन हालत उक्त भूमीको भएको छ त्यस्तो हालत कहिल्यौ हुने थिएन।’

त्यस्तै उनले मधेसका जनताको मतको आधारमा सरकार गठन हुने भए पनि उनीहरूका अधिकार भने लामो समयदेखि उपेक्षा हुँदै आएको आरोप लगाएका छन्।

नेपालमा जुनसुकै शासन व्यवस्था आए पनि मधेसका मागप्रति राज्य सधैं अनुदार रहेको उनले दाबी गरे।

राउतले मधेसबाट मत लिएर सरकार बनाउने तर अधिकारका सवालमा बेवास्ता गर्ने प्रवृत्ति निरन्तर रहेको टिप्पणी गरे। उनले राणा शासनदेखि हालसम्मका राजनीतिक शक्तिहरूले मधेसलाई न्याय दिन नसकेको आरोपसमेत लगाए।

उनका अनुसार २००७ सालपछि कांग्रेस र कम्युनिष्ट दुवै दलले सत्ता नेतृत्व गरे पनि मधेसी समुदायले अझैसम्म पूर्ण अधिकार नपाएको स्थिति कायम छ। नागरिकता, सुकुम्वासी समस्या समाधान र स्वायत्तता जस्ता मागहरू वर्षौंदेखि सम्बोधन हुन नसकेको उनको भनाइ थियो।

सिके राउतले माओवादी सशस्त्र आन्दोलनपछि पनि मधेसी समुदाय अपेक्षित उपलब्धिबाट वञ्चित भएको दाबी गर्दै आन्दोलन र परिवर्तनका चरणहरूमा समेत मधेस ठगिएको टिप्पणी गरे।

‘मधेसलाई राणाहरूले पनि ठगे, उपनिवेश शासन नै लादे। कांग्रेस–कम्युनिष्टहरूले पनि विगत ७५ वर्षदेखि ठग्दै आएका छन्,’ उनले भने, ‘मत चाहिँ मधेसबाट लिने तर अधिकार नदिने षड्यन्त्र भइरहेको छ।’

उनले वर्तमान सरकारलाई मधेसका मागहरू गम्भीरतापूर्वक सम्बोधन गर्न आग्रह गर्दै जिल्ला प्रशासन कार्यालयमार्फत प्रधानमन्त्रीलाई ज्ञापनपत्र बुझाउने तयारी रहेको जानकारी दिए।

जनमत पार्टीले मधेसका राजनीतिक, सामाजिक र संवैधानिक अधिकार सुनिश्चित नभएसम्म विभेद अन्त्य नहुने निष्कर्ष पुनः दोहोर्याएको छ।
भिडियो:

मोदीको अगाडी बोल्न नसकेका रविले गरे भारत भ्रमणबारे ब्रिफिङ

काठमाडौं। भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसामु सीमा विवादबारे नबोली भारत भ्रमण सकेर स्वदेश फर्केका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले आफ्नो भ्रमणबारे सर्वदलीय बैठकमा ब्रिफिङ गरेका छन्।

आज संसद् सचिवालय, सिंहदरबारमा बसेको सर्वदलीय बैठकमा उनले भारत भ्रमणका क्रममा भएका भेटवार्ता र छलफलका विषयमा जानकारी गराएको रास्वपा महामन्त्री कवीन्द्र बुर्लाकोटीले बताएका छन्।

महामन्त्री बुर्लाकोटीका अनुसार बैठकमा समसामयिक राजनीतिक विषयहरूमा पनि छलफल भएको थियो। उनले सबै दलका नेताहरूले सर्वदलीय संवाद सुरु भएकोप्रति सकारात्मक प्रतिक्रिया जनाउँदै स्वागत गरेको जानकारी दिए।

बैठकमा सभापति लामिछानेले संसदमा देखिएको गतिरोध अन्त्य गर्न राजनीतिक संवाद आवश्यक रहेकोमा जोड दिएका थिए। उनले समसामयिक राजनीतिक मुद्दाहरू समाधान गर्न निरन्तर छलफल र सहकार्यको आवश्यकता रहेको धारणा राखेको बताइएको छ।

सर्वदलीय बैठकमार्फत राजनीतिक संवादको वातावरण निर्माण गर्ने प्रयासलाई सहभागी दलका नेताहरूले सकारात्मक रूपमा लिएको पनि बताइएको छ।

नेपालको बोर्डरबाट भाग्ने क्रममा टीएमसी नेता जहाँगीर खान पक्राउ

काठमाडौं। भारतको पश्चिम बंगालमा सत्तारूढ तृणमूल कांग्रेस (टीएमसी) का नेता जहाँगीर खानलाई पश्चिम बंगाल प्रहरीको विशेष कार्यदल (एसटीएफ) ले नेपाल सीमाबाट पक्राउ गरेको छ।

बीबीसी बाङ्लालाई उद्धृत गर्दै प्रहरी स्रोतका अनुसार जहाँगीर खान नेपाल सीमा हुँदै भारतबाट भाग्ने प्रयास गरिरहेका बेला उनलाई नियन्त्रणमा लिइएको हो।

पक्राउको स्थान र समयबारे विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरिएको छैन।

जहाँगीर खान हालै पश्चिम बंगालको फाल्टा विधानसभा क्षेत्रको उपनिर्वाचनका कारण चर्चामा आएका थिए। उक्त निर्वाचनमा उनी टीएमसीका उम्मेदवार बनेका थिए तर मतदानअघि नै उनले आफ्नो उम्मेदवारी फिर्ता लिएका थिए।

टीएमसीले त्यसबेला उनको उम्मेदवारी फिर्ता व्यक्तिगत निर्णय भएको बताएको थियो। फाल्टा उपनिर्वाचनमा भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का देबाङ्शु पाण्डे भारी मतान्तरसहित विजयी भएका थिए।

प्रहरीले जहाँगीर खानमाथि लगाइएको आरोपबारे भने हालसम्म विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरेको छैन।

उनलाई पक्राउ गरेपछि थप अनुसन्धान प्रक्रिया अघि बढाइएको बताइएको छ।

बढ्यो फ्यानको व्यापार [फोटो-फिचर]

काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यका सहित देशभर तापक्रम बढ्दै जाँदा राजधानीका इलेक्ट्रोनिक्स पसलहरूमा पङ्खा किन्ने उपभोक्ताको चहलपहल उल्लेख्य रूपमा बढेको छ।

विशेषगरी काठमाडौंको महाबौद्ध क्षेत्रमा रहेका इलेक्ट्रोनिक्स पसलहरूमा पछिल्ला दिनहरूमा पङ्खा खरिद गर्ने ग्राहकको संख्या बढेको व्यवसायीहरूले बताएका छन्। गर्मी बढेसँगै घर, कार्यालय तथा व्यापारिक प्रतिष्ठानका लागि पङ्खाको माग बढेको उनीहरूको भनाइ छ।

बजारमा भारत र चीनबाट आयात गरिएका विभिन्न ब्रान्डका पङ्खा उपलब्ध छन्। साधारण टेबल फ्यानदेखि स्ट्यान्ड फ्यान र वाल फ्यानसम्म बिक्री भइरहेका छन्। व्यापारीहरूका अनुसार पङ्खाको मूल्य करिब ७ सय रुपैयाँदेखि ३ हजार ५ सय रुपैयाँसम्म रहेको छ।

व्यवसायीहरूले केही साताअघिसम्म बिक्री सुस्त रहे पनि हाल तापक्रम बढेसँगै दैनिक कारोबारमा उल्लेख्य वृद्धि भएको बताएका छन्। ग्राहकहरूले विशेषगरी कम विद्युत् खपत गर्ने र बढी हावा दिने पङ्खा बढी रोज्ने गरेका छन्।

मौसमसम्बन्धी तथ्याङ्कअनुसार काठमाडौंमा जुन महिनामा औसत अधिकतम तापक्रम करिब २९ डिग्री सेल्सियस र न्यूनतम तापक्रम करिब १९ डिग्री सेल्सियस रहने गर्दछ। पछिल्ला दिनहरूमा भने दिउँसोको तापक्रम २९ देखि ३० डिग्री सेल्सियससम्म पुगेको छ।

आर्द्रता बढेसँगै गर्मीको महसुस अझ बढी भएको मौसमविद्हरूले बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार मनसुन सक्रिय हुने चरणमा रहेकाले आगामी दिनमा वर्षासँगै तापक्रम केही घट्न सक्ने भए पनि उमस (आर्द्रता) भने बढ्न सक्ने सम्भावना रहेको छ।

गर्मीको असर बढेसँगै काठमाडौंका इलेक्ट्रोनिक्स बजारमा पङ्खा, कुलर लगायत शीतलता दिने उपकरणहरूको कारोबार पनि बढ्न थालेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

महाबौद्ध क्षेत्रका पसलहरूमा यतिबेला उपभोक्ताको भीडसँगै व्यापार पनि चलायमान बनेको छ।
तस्वीरहरू:

प्रधानमन्त्रीको जवाफ नआउँदा कांग्रेस असन्तुष्ट, सभामुखको भूमिकामाथि पनि प्रश्न

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले प्रधानमन्त्रीले संसदमा आएर सीमा सम्बन्धी अभिव्यक्तिबारे स्पष्ट जवाफ दिनुपर्ने माग दोहोर्‍याएको छ। कांग्रेस संसदीय दलका नेता भिस्मराज आङ्देम्बेले प्रधानमन्त्री संसदमा उपस्थित नभएकाले अनावश्यक विवाद लम्बिएको बताएका छन्।

उनले कांग्रेस सत्तापक्षसँग टकरावको राजनीति गर्न नचाहेको उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्रीले सार्वभौम संसदको रोष्ट्रमबाट दिएको अभिव्यक्तिको जवाफ पनि संसदमै दिनुपर्ने बताए। ‘प्रधानमन्त्री संसदमा आएर एक मिनेट भए पनि आफ्नो धारणा राख्नुपर्छ,’ उनले भने।

आङ्देम्बेले परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले भारत भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्रीको सीमा सम्बन्धी अभिव्यक्तिबारे प्रतिक्रिया दिएको विषयमा पनि प्रश्न उठाए। उनले यसले कांग्रेसमा थप संशय उत्पन्न गरेको बताए।

संसदको कार्यसञ्चालन र नियमावली पारित प्रक्रियाप्रति पनि उनले असन्तुष्टि जनाए। नियमावली अपेक्षाविपरीत ढंगले पारित भएको दाबी गर्दै उनले संसदमा अराजक अवस्था सिर्जना भएको टिप्पणी गरे। साथै, प्रधानमन्त्रीसँग जवाफ माग्दा सभामुखले प्रतिरक्षा गर्ने शैली देखिएको आरोप लगाउँदै सभामुखको भूमिकामाथि समेत प्रश्न उठाए।

उनले नीति तथा कार्यक्रममाथिको बहस सरकार र प्रतिपक्षबीच केन्द्रित हुनुपर्ने भए पनि अहिले विवाद सभामुखसँगको तर्क-वितर्कमा सीमित भएको बताए।

प्रधानमन्त्रीको सीमा सम्बन्धी अभिव्यक्तिलाई लिएर जारी विवादका बीच कांग्रेसले संसदमै औपचारिक जवाफको माग गरिरहेको छ।

विश्वकप फुटबलमा ‘गोल-मेसिन’ र ‘गेम-चेन्जर’ले इन्ट्री गर्दै

काठमाडौं। विश्व फुटबल अहिले एउटा नयाँ युगमा प्रवेश गरिरहेको छ। दुई दशकभन्दा बढी समयसम्म फुटबलमा वर्चस्व कायम गरेका लियोनेल मेस्सी र क्रिस्टियानो रोनाल्डोको पुस्तापछि अब नयाँ सुपरस्टारहरूको चर्चा चुलिएको छ।

तीमध्ये सबैभन्दा धेरै ध्यान खिचिरहेका दुई नाम एर्लिङ हालान्ड र लामिन यामाल हुन्।

यी दुई खेलाडीको शैली, भूमिका र विशेषता एकअर्काभन्दा बिल्कुलै फरक भए पनि आधुनिक फुटबलका सबैभन्दा प्रभावशाली युवा अनुहारका रूपमा स्थापित भइसकेका छन्। आगामी फिफा विश्वकप २०२६ मा पहिलो पटक विश्वकपको मञ्चमा देखिने अपेक्षासँगै उनीहरूप्रति विश्वभरका फुटबल समर्थकहरूको चासो झनै बढेको छ।

नर्वेका स्टार एर्लिङ हालान्ड आधुनिक फुटबलका सबैभन्दा खतरनाक स्ट्राइकरमध्ये एक मानिन्छन्। करिब १.९४ मिटर अग्ला उनी शारीरिक रूपमा अत्यन्त बलिया छन्। तीव्र गति, उत्कृष्ट पोजिसनिङ र सानो अवसरलाई पनि गोलमा परिणत गर्ने क्षमताले उनलाई ‘गोल मेसिन’को उपनाम दिलाएको छ।

सन् २०१९ मा नर्वेको राष्ट्रिय टोलीबाट डेब्यु गरेका हालान्डले छोटो समयमै आफ्नो देशको इतिहासमा सर्वाधिक अन्तर्राष्ट्रिय गोल गर्ने खेलाडीको कीर्तिमान बनाएका छन्।

नर्वे लामो समयपछि विश्वकपमा स्थान बनाउन सफल भएको खण्डमा त्यसको मुख्य श्रेय हालान्डको उत्कृष्ट प्रदर्शनलाई जाने विश्लेषकहरू बताउँछन्। क्लब फुटबलमा पनि उनले लगातार गोलको वर्षा गर्दै आफूलाई विश्वकै उत्कृष्ट सेन्टर फरवार्डका रूपमा स्थापित गरेका छन्।

यता स्पेनका लामिन यामाल भने फुटबल कलाको अनुपम उदाहरणका रूपमा हेरिन्छन्। अझै किशोर अवस्थामै रहेका यामालले आफ्नो अद्भुत ड्रिब्लिङ, सिर्जनात्मक पास र आत्मविश्वासी खेल शैलीका कारण विश्व फुटबलमा सनसनी मच्चाइसकेका छन्।

विंगर र आक्रमणकारी प्लेमेकरका रूपमा खेल्ने यामालले सन् २०२४ को युरोपियन च्याम्पियनसिपमा स्पेनलाई उपाधि दिलाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए।

फ्रान्सविरुद्धको सेमिफाइनलमा गरेको उत्कृष्ट गोलले उनलाई प्रतियोगिताको इतिहासमै सबैभन्दा कम उमेरमा गोल गर्ने खेलाडी बनाएको थियो। सो प्रतियोगितामा उनले एक गोल र चार असिस्ट गर्दै उत्कृष्ट युवा खेलाडीको अवार्ड समेत जितेका थिए।

यदि हालान्डलाई ‘फिनिसर’ भनिन्छ भने यामाललाई ‘क्रिएटर’ भन्न सकिन्छ। हालान्डको मुख्य काम गोल गर्नु हो भने यामाल खेलको लय परिवर्तन गर्न, अवसर सिर्जना गर्न र विपक्षी रक्षापंक्तिलाई छक्याउन माहिर छन्।

विश्व फुटबल अहिले एउटा रोचक मोडमा उभिएको छ। मेस्सी र रोनाल्डोको स्वर्णिम युग विस्तारै अन्त्यतर्फ जाँदा नयाँ पुस्ताको नेतृत्व कसले सम्हाल्ला भन्ने प्रश्नको केन्द्रमा हालान्ड र यामाल उभिएका छन्।

आगामी विश्वकपमा पहिलो पटक उनीहरूलाई विश्वकै ठूलो फुटबल मञ्चमा देख्न पाउने सम्भावनाले फ्यानहरूलाई थप उत्साहित बनाएको छ।

पश्चिम एसियाको तनावले एसियाली सेयर बजारमा पहिरो

काठमाडौं। पश्चिम एसियामा फेरि चर्किएको भू-राजनीतिक तनाव र कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) क्षेत्रमा देखिएको सम्भावित ‘बबल’ सम्बन्धी चिन्ताका कारण सोमबार एसियाली सेयर बजारहरूमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ।

अमेरिकी बजारमा शुक्रबार देखिएको तीव्र गिरावटको प्रभाव एसियाली बजारहरूमा समेत परेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

सोमबारको कारोबारमा दक्षिण कोरियाको प्रमुख सेयर सूचकांक कोस्पी (कोरिया कम्पोजिट स्टक प्राइस इन्डेक्स) सबैभन्दा बढी दबाबमा देखिएको छ। सुरुवाती कारोबारमा यो सूचकांक झन्डै ९ प्रतिशतसम्म ओरालो लागेको थियो भने कारोबार अगाडि बढ्दै जाँदा केही सुधार भएर करिब ४.९२ प्रतिशतको गिरावटमा सीमित भएको बताइएको छ।

विशेषगरी एआई र सेमिकन्डक्टर उद्योगसँग सम्बन्धित कम्पनीहरूको सेयरमा ठूलो दबाब देखिएको छ। दक्षिण कोरियाको प्रविधि कम्पनी सामसङ इलेक्ट्रोनिक्सको सेयर करिब ५.७ प्रतिशतले घटेको छ भने विश्वकै प्रमुख मेमोरी चिप उत्पादकमध्ये एक एसके हाइनिक्सको सेयर पनि २.७ प्रतिशतले ओरालो लागेको छ।

जापानको निक्केई–२२५ सूचकांक ३.७५ प्रतिशतले घट्दा ताइवानको टाइएक्स सूचकांकमा ३.४७ प्रतिशतको गिरावट देखिएको छ। हङकङको हाङशेङ इन्डेक्स १.१८ प्रतिशतले घटेको छ भने चीनको शाङ्हाई कम्पोजिट सूचकांक पनि १.२६ प्रतिशतले ओरालो लागेको छ।

यसअघि शुक्रबार अमेरिकी बजारमा पनि ठूलो गिरावट आएको थियो। प्रविधि कम्पनीहरूको बाहुल्य रहेको नास्डाक कम्पोजिट ४.१८ प्रतिशतले घटेको थियो, जुन सन् २०२५ को अप्रिलयताकै सबैभन्दा ठूलो दैनिक गिरावट मानिएको छ। त्यस्तै, एस एन्ड पी ५०० सूचकांक पनि २.६४ प्रतिशतले घटेको थियो, जुन पछिल्ला केही महिनामध्येकै ठूलो गिरावट हो।

बजार विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकी चिप निर्माता कम्पनी ब्रोडकमले अपेक्षाभन्दा कमजोर आम्दानी प्रक्षेपण सार्वजनिक गरेपछि एआई उद्योगको तीव्र मूल्यवृद्धि वास्तविक आधारभन्दा बढी अपेक्षामा टिकेको त होइन भन्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ। पछिल्ला दुई वर्षमा एआईसँग सम्बन्धित कम्पनीहरूको सेयर मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढेकाले लगानीकर्ताहरूमा ‘एआई बबल’ फुट्न सक्ने चिन्ता बढ्दै गएको छ।

यसका साथै अमेरिकामा सार्वजनिक भएको बलियो रोजगारी तथ्यांकले अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले आगामी महिनाहरूमा ब्याजदर बढाउन सक्ने अनुमानलाई बल पुर्‍याएको छ। उच्च ब्याजदरले विशेषगरी प्रविधि क्षेत्रका कम्पनीहरूको मूल्यांकनमा दबाब सिर्जना गर्ने भएकाले लगानीकर्ताहरू सतर्क बनेका छन्।

यता पश्चिम एसियामा इजरायल र इरानबीच अप्रिलमा भएको युद्धविरामपछि फेरि ठूलो स्तरको सैन्य तनाव उत्पन्न भएको समाचारले विश्व वित्तीय बजारमा थप अनिश्चितता सिर्जना गरेको छ। सम्भावित द्वन्द्वले हर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै हुने तेल आपूर्तिमा असर पार्न सक्ने आशंकाले ऊर्जा बजारसमेत प्रभावित बनेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यदि क्षेत्रीय तनाव अझ बढ्यो भने कच्चा तेलको मूल्यमा वृद्धि हुन सक्छ, जसको प्रत्यक्ष असर तेल आयातमा निर्भर एसियाली अर्थतन्त्रहरूमा पर्नेछ। ऊर्जा लागत बढ्दा मुद्रास्फीति र आर्थिक वृद्धिदर दुवै प्रभावित हुन सक्ने भएकाले लगानीकर्ताहरूले सुरक्षित लगानीतर्फ ध्यान केन्द्रित गर्न थालेका छन्।

विश्व बजारमा बढ्दो अनिश्चितता, एआई क्षेत्रको मूल्यांकनमाथिको प्रश्न र पश्चिम एसियाको सुरक्षा अवस्थाले आगामी केही दिन अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय बजारमा उतारचढाव कायम रहने संकेत गरेको छ।

युद्धविरामपछि इरानको मिसाइल प्रहारले मध्यपूर्व तरंगित

एजेन्सी। अप्रिलको सुरुवातमा लागू भएको युद्धविरामपछि इरानले पहिलो पटक इजरायलतर्फ क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको इजरायलले जनाएको छ।

यस घटनासँगै मध्यपूर्वमा पुनः व्यापक द्वन्द्व चर्किने चिन्ता बढेको छ भने केही महिनादेखि जारी शान्ति प्रयासहरू पनि प्रभावित हुने देखिएको हो।

इरानको सरकारी प्रसारण संस्थाले पनि क्षेप्यास्त्र प्रहार भएको पुष्टि गरेको छ। इरानका अधिकारीहरूका अनुसार इजरायलले लेबनानको राजधानी बेरुतको दक्षिणी उपनगरमा गरेको आक्रमणको जवाफस्वरूप यो सैन्य कारबाही गरिएको हो।

सम्भावित थप सैन्य तनावलाई ध्यानमा राख्दै इरानले आफ्नो पश्चिमी हवाई क्षेत्र अस्थायी रूपमा बन्द गरेको जनाएको छ।

इरानको क्रान्तिकारी सुरक्षा बल (आईआरजीसी) ले जारी गरेको वक्तव्यमा यदि इजरायल वा अमेरिकाले पुनः आक्रमण गरे अझ व्यापक र कडा प्रतिक्रिया दिइने चेतावनी दिएको छ। वक्तव्यमा क्षेत्रीय सुरक्षामाथि हुने कुनै पनि चुनौतीलाई दृढतापूर्वक सामना गरिने उल्लेख गरिएको छ।

क्षेप्यास्त्र प्रहारसँगै इजरायलका विभिन्न सहरहरूमा हवाई आक्रमणको चेतावनी दिने साइरन बजाइएको थियो। स्थानीय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार लाखौं नागरिक सुरक्षित आश्रयस्थलतर्फ गएका थिए। इजरायली सेनाले अधिकांश क्षेप्यास्त्र आफ्नो हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले बीचमै निष्क्रिय पारेको दाबी गरेको छ। यद्यपि उत्तरी इजरायलका केही क्षेत्रमा विस्फोटका आवाज सुनिएको बताइएको छ।

इजरायली सेनाले इरानको कदमलाई गम्भीर सुरक्षा चुनौतीका रूपमा लिएको बताउँदै आवश्यक परे कडा जवाफी कारबाही गरिने चेतावनी दिएको छ। सुरक्षा अधिकारीहरूले देशको रक्षा प्रणाली पूर्ण सतर्क अवस्थामा राखिएको जानकारी दिएका छन्।

यसबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने इजरायलले तत्काल थप सैन्य प्रतिक्रिया दिन आवश्यक नरहेको संकेत गरेका छन्। एक अन्तर्वार्ताका क्रममा उनले क्षेत्रीय परिस्थितिलाई नजिकबाट नियालिरहेको र आगामी रणनीतिक निर्णयहरू आफ्नो नेतृत्वमा हुने बताएका छन्।

पछिल्ला वर्षहरूमा इरान र इजरायलबीच प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष सैन्य तनाव निरन्तर बढ्दै आएको छ। दुवै पक्षले एकअर्कामाथि ड्रोन, क्षेप्यास्त्र तथा क्षेत्रीय सहयोगी समूहमार्फत दबाब सिर्जना गर्ने रणनीति अपनाउँदै आएका छन्। यही पृष्ठभूमिमा भएको पछिल्लो घटनाले युद्धविरामको भविष्यप्रति गम्भीर प्रश्न उठाएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले दुवै पक्षलाई संयमता अपनाउन र कूटनीतिक माध्यमबाट विवाद समाधान गर्न आग्रह गरिरहेका बेला यो घटनाले मध्यपूर्वमा पुनः अस्थिरता बढ्ने सम्भावनालाई बलियो बनाएको छ।

हाल दुवै देशका सुरक्षा निकाय उच्च सतर्क अवस्थामा रहेका छन् भने क्षेत्रीय परिस्थितिको विश्वव्यापी रूपमा नजिकबाट निगरानी भइरहेको छ।

रास्वपा जिल्ला अधिवेशन : रवि भर्सेस बालेन

काठमाडौं। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को जारी जिल्ला अधिवेशनबाट चयन भएको नयाँ नेतृत्वमा संस्थापन पक्ष अर्थात सभापति रवि लामिछाने पक्षको प्रभाव बलियो देखिएको छ।

शनिबार र आइतबार सम्पन्न पहिलो चरणका ५० भन्दा बढी जिल्ला अधिवेशनमा अधिकांश स्थानमा सभापति लामिछानेनिकट नेताहरू निर्वाचित भएका हुन्।

पार्टी स्रोतका अनुसार अधिवेशनअघि रास्वपाभित्र वालेन्द्र शाह(बालेन) समूह र पूर्व विवेकशील साझा पार्टीबाट आएका नेताहरूको समेत समायोजन गरिएको थियो। पार्टी नेतृत्वले उनीहरूलाई केन्द्रीय समिति तथा विभिन्न विभागमा जिम्मेवारी दिएर समेट्ने प्रयास गरेको थियो। यही आधारमा आगामी महाधिवेशन पनि सहमतिमै सम्पन्न गर्ने तयारी रहेको बताइँदै आएको थियो।

महामन्त्री भूपदेव शाहले यसअघि रास्वपाको महाधिवेशनलाई ‘एकताको महाधिवेशन’का रूपमा अघि बढाउने र सबै पक्षलाई समेटेर नेतृत्व चयन गर्ने समझदारी बनेको बताएका थिए। तर जिल्ला तहको निर्वाचन परिणामले भने संस्थापन पक्षको पकड अझ बलियो भएको संकेत दिएको छ।

पार्टीका केही नेताहरूका अनुसार अधिवेशनका क्रममा कतिपय जिल्लामा ‘रवि समूह’ र ‘बालेन समूह’ भनेर अनौपचारिक रूपमा दुई धार देखिएको थियो। पदका आकांक्षीहरूले आफू कुन समूहसँग नजिक रहेको भन्ने प्रचारसमेत गरेको बताइन्छ। यद्यपि, केन्द्रीय नेतृत्वले कुनै पनि पक्षमा हस्तक्षेप नगरी निर्वाचन प्रक्रियालाई अगाडि बढाएको दाबी गरिएको छ।

नुवाकोट, काभ्रेपलाञ्चोक, सुनसरी, मोरङ, रसुवालगायत जिल्लामा यसअघि तदर्थ समितिमा रहेका नेताहरू नै पुनः सभापतिमा निर्वाचित भएका छन्। झापामा केन्द्रीय संगठन विभाग सदस्य ओमनाथ भण्डारी जिल्ला सभापति बनेका छन् भने बागमती प्रदेश सदस्य राजन अर्याल धादिङ जिल्ला सभापतिमा निर्वाचित भएका छन्। उनले तदर्थ सभापति सूर्यमणि पाठकलाई पराजित गरेका थिए।

रास्वपाको संगठन विभागका उपप्रमुख बोधनारायण श्रेष्ठका अनुसार डोल्पा, हुम्ला, मनाङ र मुस्ताङबाहेक अन्य सबै जिल्लाको अधिवेशन जेठ २६ गतेभित्र सम्पन्न गर्ने तयारी छ। उनका अनुसार चुनाव भएका जिल्लाहरूमा कार्यकर्ताले आफ्नो रोजाइअनुसार मतदान गरेका कारण समायोजनबाट आएका केही नेताहरू नेतृत्वमा पुग्न नसकेका हुन सक्छन्।

उनले पार्टीले जिल्ला अधिवेशनमा गुटगत प्यानल बनाएर चुनाव लड्न नदिएको स्पष्ट पारे। केही स्थानमा ‘नयाँ’ र ‘पुराना’ नेताबीच प्रतिस्पर्धा देखिए पनि आधिकारिक रूपमा कुनै समूहगत प्रतिस्पर्धालाई मान्यता नदिइएको उनको भनाइ छ।

रास्वपाकी कोषाध्यक्ष लिमा अधिकारीले पनि धेरै आकांक्षी भएका कारण कतिपय जिल्लामा सहमति जुट्न नसकी निर्वाचन गर्नुपरेको बताएकी छन्। उनका अनुसार जहाँ सहमति सम्भव भयो त्यहाँ सर्वसम्मत नेतृत्व चयन गरिएको छ भने अन्यत्र लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट नेतृत्व चयन गरिएको हो।

पार्टीभित्र पछिल्लो समय विभिन्न दलबाट प्रवेश गर्नेहरूको संख्या बढ्दै गएको र जिल्ला तहमा नयाँ अनुहारप्रति कार्यकर्ताको आकर्षण देखिएको नेताहरूको विश्लेषण छ। उनीहरूका अनुसार अधिवेशनले पार्टीभित्र पुरानो शैलीको शक्ति सन्तुलन परिवर्तन हुँदै गएको संकेत दिएको छ।

रास्वपाले आगामी असार ७ देखि ९ गतेसम्म पहिलो एकता महाधिवेशन आयोजना गर्दैछ। महाधिवेशनमा करिब ३ हजार प्रतिनिधि सहभागी हुनेछन्।

पार्टीभित्र सभापति रवि, वरिष्ठ नेता शाह र उपसभापति स्वर्णिम वाग्लेलाई पुनः नेतृत्वमा निरन्तरता दिने विषयमा प्रारम्भिक समझदारी बनेको बताइएको छ।

कार्यकर्ताहरूमा अहिले पनि रवि लामिछानेप्रति उच्च अपेक्षा र भरोसा रहेको देखिन्छ। जिल्ला अधिवेशनको परिणामले पनि संस्थापन नेतृत्वप्रतिको विश्वास अझै बलियो रहेको सङ्केत गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

तुलसीपुरमा ३५५ जनामा देखियो क्षयरोग

तुलसीपुर। दाङको तुलसीपुर उपमहानगरपालिका क्षेत्रमा बालबालिकासहित ३५५ जनामा क्षयरोग (टिबी) संक्रमण पुष्टि भएको छ।

उपमहानगरपालिकाले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार संक्रमितमध्ये १५ वर्षमुनिका ३४ जना बालबालिका रहेका छन् भने १५ वर्षभन्दा माथिका ३२१ जनामा क्षयरोग देखिएको हो ।

उपमहानगरपालिकाको जनस्वास्थ्य प्रवर्द्धन शाखाका क्षयरोग स्रोत व्यक्ति शिवप्रसाद तिवारीका अनुसार सरकारी तथा केही निजी स्वास्थ्य संस्थामार्फत सञ्चालन भइरहेका १३ वटा डट्स (डाइरेक्टली अब्जर्भ्ड ट्रिटमेन्ट सर्ट–कोर्स) केन्द्रबाट निःशुल्क परीक्षण, उपचार र व्यवस्थापन सेवा प्रदान भइरहेको छ।

तिवारीका अनुसार तुलसीपुर क्षेत्रमा क्षयरोग उपचारको सफलता दर उत्साहजनक रहेको छ। हाल संक्रमितमध्ये करिब ९७ प्रतिशत बिरामी पूर्ण रूपमा निको हुने गरेका छन् भने करिब ३ प्रतिशत बिरामीको क्षयरोगकै कारण मृत्यु हुने गरेको तथ्यांक छ।

नेपाल सरकारले सन् २०३५ सम्म देशलाई क्षयरोगमुक्त बनाउने राष्ट्रिय लक्ष्य अघि सारेको सन्दर्भमा तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाले पनि स्थानीय स्तरमा विशेष अभियान सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ।

जनस्वास्थ्य प्रवर्द्धन शाखाका प्रमुख ओमपी न्यौपानेका अनुसार आगामी तीन वर्षभित्र तुलसीपुरलाई क्षयरोगमुक्त पालिका घोषणा गर्ने लक्ष्यसहित निदान, उपचार र व्यवस्थापनका कार्यक्रमलाई थप प्रभावकारी बनाइएको छ। उनले समयमै परीक्षण, संक्रमितको पहिचान र नियमित औषधि सेवन सुनिश्चित गर्न सकिए क्षयरोग नियन्त्रण सम्भव हुने बताए।

यद्यपि, समुदायमा अझै पनि क्षयरोगबारे चेतनाको कमी, प्रारम्भिक लक्षणलाई बेवास्ता गर्ने प्रवृत्ति तथा सबै सम्भावित बिरामीको समयमै परीक्षण हुन नसक्नुजस्ता चुनौतीहरू बाँकी रहेको न्यौपानेले उल्लेख गरे।

स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार दुई साताभन्दा बढी लगातार खोकी लाग्ने, तौल घट्दै जाने, राति धेरै पसिना आउने, ज्वरो आउने तथा थकान महसुस हुने लक्षण देखिएमा तत्काल स्वास्थ्य संस्थामा गएर परीक्षण गराउनुपर्ने हुन्छ।

समयमै उपचार सुरु गरेमा क्षयरोग पूर्ण रूपमा निको पार्न सकिने रोग भएको चिकित्सकहरू बताउँछन्।

रास्वपाकाे पाँचथर अध्यक्षमा प्रकाश गुरुङ, विभिन्न दल त्याग गर्दै धमाधम रास्वपा प्रवेश

बालेन सरकारलाई र्‍याख र्‍याख पार्ने विपक्षीका यी ६ एजेन्डा

काठमाडौं । प्रतिनिधि सभाको बैठक सोमबार बस्दैछ। यसअघि जेठ १९ मा बसेको प्रतिनिधिसभा बैठक विपक्षी दलहरूले अवरोध गरेपछि स्थगित भएको थियो। अवरोध गर्ने क्रममा विपक्षी दलहरूले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले जेठ १७ गते दिएको अभिव्यक्तिको विषय उठाएका थिए।

प्रधानमन्त्री शाहले संसदको रोस्ट्रमबाट ‘नेपालले पनि भारतको जग्गा मिचेको रहेछ’ भन्ने अभिव्यक्ति दिएका थिए। यसपछि विपक्षी दलहरूले मात्रै होइन, जनस्तरबाट पनि उनको निकै आलोचना भयो। प्रधानमन्त्रीको उक्त अभिव्यक्ति राष्ट्रिय बहसको विषय नै बन्यो।

सोमबार बस्ने प्रतिनिधिसभा बैठकमा समेत विपक्षी दलहरूले यो विषय उठाउने भएका छन्। शाहले संसदको रोस्ट्रममा उभिएर माफी नमागेसम्म संसद अवरोध गरिराख्ने विपक्षी दलहरूको तयारी छ। ‘यस्तो संवेदनशील विषय हामी यत्तिकै छोड्दैनौँ। प्रधानमन्त्रीले माफी माग्नुपर्छ,’ एमाले संसदीय दलको कार्यालय बताउँछ।

कांग्रेस पनि यो विषयमा आन्दोलनरत छ। कांग्रेसका जनवर्गीय संगठनहरू नेपाल विद्यार्थी संघ र तरुण दलले सडकमा प्रधानमन्त्रीको पुत्ला दहन नै गरे। कांग्रेस सभापति गगन थापाले एक जिल्ला कार्यक्रममा सम्बोधन गर्ने क्रममा शाहले माफी माग्नुपर्ने बताएका थिए। कांग्रेसले पनि भोलिको संसद बैठकमा यो विषय जोडतोडका साथ उठाउने निश्चितजस्तै छ।

प्रधानमन्त्री शाहको अभिव्यक्तिविरुद्ध नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) को पार्टी पंक्ति नै सडकमा निस्कियो। माइतीघरमा गरेको विरोध प्रदर्शनमा नेकपाका शीर्ष नेताहरू पनि सहभागी थिए। उनीहरूले पनि प्रधानमन्त्रीले माफी माग्नुपर्ने बताइरहेका छन्।

त्यस्तै, श्रम संस्कृति पार्टीले प्रधानमन्त्री शाहको अभिव्यक्तिको विरोध गर्दै शनिबार मात्रै माइतीघरमा प्रदर्शन गर्‍यो। उसले पनि प्रधानमन्त्रीले माफी माग्नुपर्ने माग अघि सारेको छ।

विपक्षी दलले सोमबार बस्ने प्रतिनिधिसभा बैठकमा उठाउने अर्को प्रमुख मुद्दा हो– सम्पत्ति विवरण छानबिन समिति। सरकारले बनाएको उक्त समितिले २०६२/६३ सालयता सार्वजनिक पद धारण गरेर उच्च ओहोदामा पुगेका पदाधिकारीहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने जिम्मा पाएको छ। तर, रोचक पक्ष के छ भने पूर्वराजपरिवारका सदस्य, राष्ट्रपति, पूर्वराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, सरकारका मन्त्रीहरू तथा नेपाली सेना भने यो छानबिन समितिको दायराभित्र नआउने बताइएको छ।

यो आफैँमा विरोधाभासी कुरा हो। सरकारले निर्माण गरेको संयन्त्रले सरकारलाई नै नछुने भन्ने हुँदैन। यदि छानबिन गर्ने हो भने यसले सबैको गर्नुपर्छ। तर, एकपक्षीय ढंगले समिति अगाडि बढ्दा यसले प्रतिशोध जन्माउने खतरा बढ्दै जान्छ, जुन सरकार आफ्नै लागि प्रत्युत्पादक हुन सक्छ।

यो विषयमा पनि विपक्षी दलहरू असन्तुष्ट छन्। उनीहरूले संसदमा सम्पत्ति छानबिनको विषय जोडतोडका साथ उठाउने तयारी गरिरहेको स्रोतको दाबी छ।

केही दिनअघि मात्रै करिब ३ महिनापछि सार्वजनिक कार्यक्रममा देखिएका एमाले अध्यक्ष ओलीले सरकारले बनाएको सम्पत्ति छानबिन समितिप्रति आगो ओकले। त्यसक्रममा उनले एमालेले यो समितिलाई मान्यता नदिने स्वघोषणा नै गरे। ‘हामी यस्ता समितिलाई मान्यता दिन्नौँ,’ उनले सम्बोधनका क्रममा भनेका थिए।

सोमबारको प्रतिनिधिसभा बैठकमा विपक्षी दलहरू संसद नियमावलीको विवाद उठाउने तयारीमा छन्।

अवरोधकै बीच संशोधित संसद नियमावलीको मस्यौदा पारित गरिएको थियो। तर, विपक्षी दलहरूले यसमा आपत्ति जनाइरहेका छन्। ‘संविधानसँग बाझिने गरी संसद नियमावली पारित गर्नुहुँदैन,’ विपक्षी दलहरूको तर्क छ।

एमाले संसदीय दलकी उपनेता पद्मा अर्यालका अनुसार संविधानसँग बाझिने गरी बनाइएको मस्यौदा पारित गर्ने काम गरियो। ‘संविधानभन्दा माथि रहने गरी कुनै पनि कानुन बनाइनु हुँदैन भन्ने हाम्रो धारणा हो,’ उनले भनिन्।

सभामुखको कार्यशैलीलाई लिएर विपक्षी दलहरू आक्रोशित छन्। भोलि बस्ने संसद बैठकमा सभामुखको कार्यशैलीमाथि पनि प्रश्न उठाउने उनीहरूको तयारी छ। सभामुखको दायित्व निष्पक्ष रूपमा सभा सञ्चालन गर्नुपर्ने भए पनि सभामुख आफैँ सरकार र प्रधानमन्त्रीको बचाउमा उत्रिएको विपक्षी दलहरूको आरोप छ।

‘सरकार सत्तापक्षको हुन्छ, संसद विपक्षको हुन्छ।’ पूर्वप्रधानमन्त्री तथा पूर्वसभामुख कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई सम्झिँदै कांग्रेसका एक सांसदले सभामुखले प्रतिपक्षलाई अवमूल्यन गरेर बलमिच्याइँ गरेको आरोप लगाए। ‘हरेक कुरामा सभामुखले संख्याको दम्भ देखाउँदै संसदलाई पेलेर अघि बढाइरहनुभएको छ। यसरी सधैँभरि संसद चल्न सक्दैन,’ उनले भने।

सभामुखको कार्यशैलीमा एमालेले पनि आपत्ति जनाउँदै आइरहेको छ। एमालेका अनुसार सभामुख अर्याल संख्याको दम्भले संसद चलाइरहेका छन्। ‘सत्तापक्षका माननीयले जे बोल्दा पनि हुने, प्रधानमन्त्रीले राष्ट्रघाती अभिव्यक्ति दिँदा चुप लागेर बस्ने, संख्याकै बलमा जे पनि पारित गर्ने जुन काम भइरहेको छ, सभामुखले यो पेलेर गरिरहेका छन्,’ एमाले संसदीय दलको कार्यालयले भन्यो।

सुधन गुरुङलाई क्लिन चिट दिएको विषय पनि विपक्षी दलहरूको एजेन्डामा रहेको बताइन्छ।

विवादित व्यवसायी दिपक भट्टसँगको शेयर कारोबारमा अनियमितता देखिएको आरोप लागेपछि तत्कालीन गृहमन्त्री गुरुङले राजीनामा दिएका थिए। छानबिनको माग उठेपछि सरकारले लगत्तै छानबिन समिति गठन गर्‍यो। उक्त छानबिन समितिले प्रतिवेदन सरकारलाई बुझाएपछि गुरुङ अहिले फेरि गृहमन्त्रालयमा पुनरागमन गर्ने तयारीमा छन्।

यसैका लागि प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले गृहमन्त्री पद खाली राखेको चर्चा पनि हुने गरेको छ। तर, समितिले गरेको छानबिनमा विपक्षी दलहरू असन्तुष्ट छन्। ‘निष्पक्ष र पारदर्शी रूपमा छानबिन नभएकाले सोमबारको संसद बैठकमा यो विषय पनि उठाउने तयारी छ,’ स्रोतले भन्यो।

त्यस्तै, विपक्षी दलहरूको निशानामा परेको अर्को एजेन्डा हो– मानव अधिकार आयोगको प्रतिवेदन।

केही दिनअघि मात्रै मानव अधिकार आयोगले २३ र २४ भदौमा भएको जेनजी आन्दोलनका घटनासँग सम्बन्धित प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो। आयोगको उक्त प्रतिवेदनले पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, रमेश लेखक र पृथ्वीसुब्बा गुरुङलाई नयाँ कानुन बनाएर भए पनि कारबाही गर्न सिफारिस गरेको छ भने अन्य थुप्रै सार्वजनिक व्यक्तिहरूलाई अनुसन्धानको सिफारिस गरेको छ।

अनुसन्धानको सिफारिसमा पर्नेमा रास्वपा सभापति रवि लामिछानेदेखि जेनजी विद्रोहपछि गठन भएको नागरिक सरकारकी प्रधानमन्त्री सुशिला कार्कीदेखि नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका शीर्ष पदाधिकारीसमेत छन्। रास्वपाका १७ सांसदलाई अनुसन्धान गर्न सिफारिस गरेको प्रतिवेदनले विभिन्न जेनजी युवा, युट्युबर लगायतलाई पनि अनुसन्धानको दायरामा तान्न भनेको छ।

तर, जेनजी आन्दोलनका मुख्य पात्र तथा वर्तमान प्रधानमन्त्री शाहको भने प्रतिवेदनमा नामसमेत उल्लेख गरिएको छैन। यो विषयमा रास्वपा नेता मनिष झाले नै आपत्ति जनाएका थिए। शाह, सभामुख अर्याल लगायतको भूमिकाबारे उनले प्रश्न उठाएका हुन्।

विपक्षी दलहरूले सोमबारको प्रतिनिधिसभा बैठकमा यो विषय पनि उठाउने तयारी गरेका छन्। विपक्षीका यी ६ एजेन्डाले सोमबारको प्रतिनिधिसभा बैठक पनि सहज रूपमा अघि बढ्न सक्ने देखिँदैन।

विपक्षीलाई फसाउने दाउमा बालेन सरकार

काठमाडौं । बालेन सरकारले गठन गरेकाे उच्चस्तरीय सम्पत्ति छानबिन आयोग विवादित भएकाे छ ।

आयोगलाई दिएको कार्यादेश सार्वजनिक भएसँगै सरकारको नियतमाथि प्रश्न पनि उठेकाे छ ।

विशेषगरी प्रधानमन्त्री वालेन्द्र (बालेन) शाह, उनका मन्त्रिपरिषद्का सदस्य, राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति र नेपाली सेनालाई छानबिनको दायराबाहिर राखिएको विषयले विपक्षी दलहरू सरकारमाथि आक्रामक बनेका छन् ।

विपक्षी दलहरूको आरोप छ- सम्पत्ति छानबिनको नाममा सरकारले राजनीतिक प्रतिस्पर्धीलाई दबाबमा राख्ने र आफूलाई भने सुरक्षित राख्ने रणनीति अपनाएको छ।

उनीहरूका अनुसार आयोगको उद्देश्य भ्रष्टाचार नियन्त्रणभन्दा पनि राजनीतिक रूपमा विपक्षीलाई निशाना बनाउने देखिएको छ।

सरकारले आयोग गठन गर्दा २०६२/०६३ सालपछि सार्वजनिक जिम्मेवारीमा पुगेका राजनीतिज्ञ, उच्च सरकारी कर्मचारी, सुरक्षा निकायका अधिकारी, संवैधानिक निकायका पदाधिकारी तथा स्थानीय तहका प्रमुख-उपप्रमुखको सम्पत्ति स्रोत परीक्षण गर्ने उद्देश्य प्रस्तुत गरेको थियो।

आयोगले ४० हजारभन्दा बढी व्यक्तिलाई सम्पत्ति विवरण बुझाउन आह्वान गरिसकेको छ। तर कार्यादेशभित्रै केही शक्तिशाली पदाधिकारीलाई छानबिनको दायराबाट बाहिर राखिएको तथ्य सार्वजनिक भएपछि आयोगको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठ्न थालेको हो।

प्रमुख प्रतिपक्ष नेपाली कांग्रेस संसदीय दलका नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले सम्पत्ति छानबिनको अवधारणालाई आफूहरूले समर्थन गरे पनि कार्यान्वयनमा दोहोरो मापदण्ड स्वीकार्य नहुने बताएका छन्।

उनले भने, ‘सम्पत्ति छानबिनमा हामी सरकारलाई सहयोग गर्छौँ, गर्नुपर्छ पनि। तर कसैको गर्ने र कसैको नगर्ने हुँदैन। त्यसो भयो भने राजनीतिक प्रतिशोध साँधेको अर्थमा हामी बुझ्छौँ।’

आङ्देम्बेको भनाइले कांग्रेसको मुख्य चिन्ता प्रष्ट देखाउँछ। कांग्रेसको बुझाइमा आयोगलाई निष्पक्ष देखाउन खोजिए पनि वास्तविक रूपमा विपक्षी दलका नेता, पूर्वमन्त्री र सार्वजनिक पदाधिकारीलाई केन्द्रमा राखेर छानबिनको वातावरण बनाइएको छ।

एमालेले पनि आयोगको कार्यादेशप्रति गम्भीर असन्तुष्टि जनाएको छ। एमाले सांसद साजिदा खातुन सिद्धिकीले भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियानलाई आफूहरूको दलले सधैं समर्थन गर्ने बताउँदै पक्षपातपूर्ण छानबिन स्वीकार्य नहुने चेतावनी दिएकी छन्।

उनले भनिन्, ‘भ्रष्टाचारमा शून्य सहनशीलता एमालेको नीति हो। त्यसका लागि एमाले प्रतिबद्ध छ। तर आयोगले कसको सम्पत्ति छानबिन गर्ने, कसको नगर्ने भन्ने पक्षपातपूर्ण ढंगले निर्णय गर्छ भने त्यो स्वीकार्य हुँदैन।’

एमालेको आशंका कार्यादेशमा मात्रै सीमित छैन। मंगलबार पार्टी अध्यक्ष तथा जेन-जी विद्रोहका बेलाका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आयोगप्रति खुलेर असन्तुष्टि व्यक्त गरे। उनले सम्पत्ति विवरण बुझाउन अस्वीकार गर्दै सरकारको कदमप्रति व्यंग्य गरे।

ओलीले भने, ‘आगो लगाएर खरानी पारेर भएन ? अझै सम्पत्ति विवरण बुझाउनुपर्ने ? मैले खरानी भरेर दिनु ? लैजाउ भरेर खरानी।’

ओलीको यो अभिव्यक्तिलाई एमालेले आयोगमाथिको अविश्वासको संकेतका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। एमाले नेताहरूको तर्क छ, यदि छानबिन निष्पक्ष हो भने वर्तमान सरकार र सत्तारूढ नेतृत्वलाई किन छुट दिइयो ?

नेकपाले त आयोग गठनको सम्पूर्ण प्रक्रियामाथि नै प्रश्न उठाएको छ। नेकपा प्रमुख सचेतक युवराज दुलालले आयोगलाई विपक्षीविरुद्ध प्रयोग गर्न खोजिएको आरोप लगाएका छन्। उनका अनुसार संसद्को आगामी बैठकमा यो विषय प्रमुख एजेन्डाका रूपमा उठाइनेछ।

दुलालले भने, ‘सम्पत्ति छानबिन गर्दा ज–जसले अकुत कमाएका छन्, दोषी हुने उनीहरू नै हुन्। तर अहिले सत्तापक्ष, सेना, राष्ट्रपति–उपराष्ट्रपति लगायतलाई बाहिर राख्ने र अरूलाई मात्रै छानबिन गर्ने कुरा गलत छ। हामी संसद्मा यो विषय उठाउँछौँ।’

विपक्षी दलहरूको साझा प्रश्न एउटै छ- यदि आयोगको उद्देश्य भ्रष्टाचारविरुद्ध निष्पक्ष अनुसन्धान हो भने वर्तमान प्रधानमन्त्री र मन्त्रिपरिषद् किन छानबिनको दायराबाहिर छन् ?

यो प्रश्नलाई बल पुर्‍याउने अर्को पक्ष भनेको सरकार गठनपछि सार्वजनिक भएका केही मन्त्रीहरूको सम्पत्ति विवरण हो। ती विवरण सार्वजनिक हुँदा सामाजिक सञ्जालदेखि राजनीतिक वृत्तसम्म व्यापक बहस भएको थियो।

कतिपय सम्पत्तिको स्रोत र वृद्धि अस्वाभाविक देखिएको भन्दै प्रश्न उठेका थिए। तर अहिले आयोगलाई दिइएको कार्यादेशमा वर्तमान मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरूको सम्पत्ति स्रोत परीक्षण गर्ने अधिकार समावेश छैन।

आलोचकहरू यही बिन्दुलाई सरकारको सबैभन्दा कमजोर पक्ष मानिरहेका छन्। उनीहरूको बुझाइमा सरकार भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियानलाई राजनीतिक हतियारका रूपमा प्रयोग गर्न खोजिरहेको छ।

आयोगको अधिकार क्षेत्रमाथि पनि विवाद बढिरहेको छ। पूर्वन्यायाधीशहरूको फोरमले आयोगको सूचनाले सबै पूर्वन्यायाधीशलाई अनिवार्य रूपमा सम्पत्ति विवरण बुझाउन बाध्य नपार्ने निष्कर्ष निकालेको छ। फोरमले न्यायाधीशहरूको सम्पत्ति तथा आचरण अनुगमन गर्ने अधिकार संविधानले न्याय परिषद्लाई दिएको भन्दै आयोगको वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाएको छ।

यसले आयोग केवल राजनीतिक विवादमा मात्र नभई संवैधानिक बहसमा पनि तानिएको देखिन्छ।

यता सरकार भने विपक्षी दलहरूको आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ। सरकारका प्रवक्ता सस्मित पोखरेलले आयोगलाई कानुन र कार्यादेशको सीमाभित्र रहेर निष्पक्ष र पारदर्शी रूपमा काम गर्ने जिम्मेवारी दिइएको बताएका छन्।

उनले आयोगमाथि अनावश्यक शंका नगर्न आग्रह गर्दै छानबिन प्रक्रियाले कसैलाई पूर्वाग्रहका आधारमा नहेर्ने दाबी गरेका छन्।

तर विपक्षी दलहरू सरकारको स्पष्टीकरणबाट सन्तुष्ट देखिएका छैनन्। उनीहरूको तर्क छ, निष्पक्षताको प्रमाण भाषणले होइन, कार्यादेशले दिनुपर्छ। जब कार्यादेशमै वर्तमान सत्ता नेतृत्वलाई छानबिनबाट बाहिर राखिएको छ, तब आयोगको निष्पक्षतामाथि स्वाभाविक रूपमा प्रश्न उठ्नेछ।

नेपालमा ईभी विस्तारका लागि कति चार्जिङ स्टेसन चाहिन्छ ?

काठमाडौं। नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य निरन्तर वृद्धि हुँदै जाँदा विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) प्रति सर्वसाधारणको आकर्षण तीव्र रूपमा बढिरहेको छ।  सरकारले पनि यसको पूर्वाधार विस्तारलाई प्राथमिकतामा राखेको देखिन्छ।

यसैबीच, एक सरकारी अध्ययनले सन् २०३० सम्म देशभर कम्तीमा १० हजार चार्जिङ स्टेसन आवश्यक पर्ने निष्कर्ष निकाल्दै ईभी विस्तारको मुख्य आधार चार्जिङ नेटवर्क नै रहेको स्पष्ट पारेको छ।

पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको ‘नेपालमा ईभी प्रवर्द्धनका लागि अवसर, चुनौती र सम्भावना’ सम्बन्धी प्रतिवेदनले विद्युतीय यातायातको लक्ष्य पूरा गर्न चार्जिङ पूर्वाधार विस्तारलाई सबैभन्दा महत्वपूर्ण आधारका रूपमा औँल्याएको हो।

हाल नेपालभर सरकारी र निजी क्षेत्रका गरी करिब एक हजार चार्जिङ स्टेसन सञ्चालनमा छन्। तीमध्ये अधिकांश काठमाडौं, पोखरा, भरतपुरलगायत प्रमुख सहरी क्षेत्रमा केन्द्रित छन्। विद्युतीय सवारीका आधिकारिक बिक्रेता तथा निजी कम्पनीहरूले आफ्नै नेटवर्क विस्तार गरिरहेका छन्।

उपलब्ध तथ्यांकअनुसार विशाल ग्रुप, पारामाउन्ट मोटर्स र भिजी अटोमोबाइलले २५०, एमएडब्ल्यू वृद्धिले १६०, दिगो प्रालिले १२०, साइमेक्स इङ्कले ७० तथा शशीला मोटर्सले १७ वटा चार्जिङ स्टेसन सञ्चालनमा ल्याइसकेका छन्। त्रिवेणी ग्रुपसहित अन्य कम्पनीहरूले पनि नयाँ पूर्वाधार निर्माण गरिरहेका छन्।

साविक भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका सहसचिव कृष्णराज पन्थको संयोजकत्वमा तयार पारिएको प्रतिवेदनले ईभी प्रवर्द्धनका क्रममा नेपालले विभिन्न संरचनागत र नीतिगत चुनौती सामना गरिरहेको उल्लेख गरेको छ। प्रतिवेदनअनुसार चार्जिङ पूर्वाधारको अभावसँगै ब्याट्रीको उच्च लागत, ब्याट्री पुनः प्रयोग तथा व्यवस्थापनसम्बन्धी स्पष्ट नीति नहुनु, ब्याट्री स्वापिङ प्रविधिको अभाव र सडक पूर्वाधारको अवस्था प्रमुख समस्याका रूपमा रहेका छन्।

यसबाहेक दक्ष जनशक्तिको कमी, प्राविधिक सीप विकासको अभाव, आवश्यक पाटपुर्जाको आयातमा परनिर्भरता, निजी क्षेत्रको सीमित लगानी, विद्युतीय सवारीको उच्च प्रारम्भिक मूल्य, न्यून पुनःबिक्री मूल्य, गुणस्तर मापन प्रणालीको चुनौती तथा दक्ष चालकको अभावले पनि ईभी क्षेत्रको विकासमा असर गरिरहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

विशेषगरी राजमार्ग, ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रमा पर्याप्त चार्जिङ सुविधा नहुँदा लामो दूरीको यात्रा तथा सार्वजनिक यातायातका रूपमा विद्युतीय सवारी सञ्चालन गर्न कठिनाइ भइरहेको अध्ययनले देखाएको छ।

सरकारले भने देशको करिब एक लाख किलोमिटर सडक सञ्जालमा विद्युतीय सवारीको प्रयोग बढाएर आन्तरिक रूपमा उत्पादित जलविद्युत्को खपत विस्तार गर्ने रणनीति लिएको छ।

यसबाट पेट्रोलियम पदार्थको आयातमा कमी आउनुका साथै विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने विश्वास सरकारको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इन्धनको मूल्यमा हुने उतारचढाव र आपूर्ति अवरोधबाट समेत मुलुकलाई सुरक्षित राख्न ईभीको प्रयोग प्रभावकारी हुने अध्ययनले निष्कर्ष निकालेको छ।

यसै सन्दर्भमा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले हाल १४२ किलोवाट क्षमताका ६२ वटा द्रुत गतिको चार्जर सञ्चालन गरिरहेको छ। चालु आर्थिक वर्षमा मात्रै सात प्रमुख स्थानमा थप पूर्वाधार विस्तारका लागि एक करोड रुपैयाँभन्दा बढी बजेट विनियोजन गरिएको थियो।

ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले सरकारले ईभी प्रवर्द्धनलाई प्राथमिकतामा राखेर योजनाबद्ध ढंगले काम गरिरहेको बताएका छन्।

मन्त्रालयले तयार पारेको ‘ऊर्जा खपत वृद्धि तथा निर्यात रणनीति, २०८३’ अनुसार आर्थिक वर्ष २०८५/८६ सम्म देशव्यापी चार्जिङ स्टेसन सञ्जाल विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। सो योजनाअन्तर्गत पेट्रोल पम्पमै चार्जिङ सुविधा स्थापना गर्ने, सार्वजनिक विद्युतीय सवारीलाई प्राथमिकता दिने तथा प्रमुख सहरहरूमा विद्युतीय बस र ट्रलीबस सञ्चालनको व्यवस्था गरिनेछ।

अध्ययन प्रतिवेदनले चुनौतीका बाबजुद ईभी क्षेत्रले नेपालका लागि ठूलो अवसर सिर्जना गर्ने पनि औँल्याएको छ। विद्युतीय सवारीको सञ्चालन खर्च परम्परागत इन्धनयुक्त सवारीको तुलनामा निकै कम हुने, नयाँ रोजगारीका अवसर बढ्ने, वायु प्रदूषण घट्ने, सहरी यातायात थप व्यवस्थित बन्ने तथा पर्यटन क्षेत्रमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ।

नेपालले तय गरेको दिगो विकास लक्ष्यअनुसार सन् २०३० सम्म निजी सवारीमध्ये ९० प्रतिशत विद्युतीय बनाउने र सन् २०४५ सम्म ‘नेट शून्य कार्बन उत्सर्जन’ हासिल गर्ने राष्ट्रिय प्रतिबद्धता जनाएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार यी लक्ष्य प्राप्त गर्न चार्जिङ पूर्वाधार विस्तार, नीतिगत स्पष्टता र निजी क्षेत्रसँगको सहकार्यलाई अझ प्रभावकारी बनाउनु अपरिहार्य हुनेछ।

आखिर सबैलाई चाहियो ‘पीए’

काठमाडौं । सङ्घीय संसद् र प्रदेश सभाका सांसदहरूले आफ्नो कार्यगत दक्षता बढाउन र कानुन निर्माण प्रक्रियालाई गुणस्तरीय बनाउन भन्दै औपचारिक रूपमा व्यक्तिगत सहयोगी कर्मचारी (स्वकीय सचिव) को व्यवस्था गर्न माग गरेका छन्।

सुदूरपश्चिमको टीकापुरमा जेठ २२ देखि २४ गतेसम्म आयोजित ‘अन्तर–व्यवस्थापिका मञ्च’को ११औँ सम्मेलनबाट सांसदहरूले यस्तो माग औपचारिक रूपमा अघि सारेका हुन्। सम्मेलनमा सहभागी प्रतिनिधिहरूले संसदीय कामकाजलाई प्रभावकारी बनाउन आवश्यक जनशक्ति अभाव रहेको निष्कर्ष निकालेका थिए।

सम्मेलनपछि जारी गरिएको ९ बुँदे ‘टीकापुर सन्देश–पत्र’ मा सांसदहरूलाई संसदीय गतिविधि तथा कानुन निर्माण कार्यमा सहयोग पुर्‍याउनका लागि स्वकीय सचिवसहित आवश्यक सहयोगी कर्मचारीको व्यवस्था गर्न सम्बन्धित निकायमा पहल गर्ने निर्णय गरिएको छ।

यो पढ्नुहोस् :

सन्देश–पत्रको ५ नम्बर बुँदामा विशेष रूपमा सांसदहरूको कार्यक्षमता अभिवृद्धि गर्न सहयोगी संरचना बलियो बनाउनुपर्ने आवश्यकता उल्लेख गरिएको छ।

राजेश हमाललाई हर्कले भने – ‘अब माटो चुनाव चिन्हबाट चुनाव लड्नुपर्छ !’

काठमाडौं । श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष हर्कराज राईले अभिनेता राजेश हमालसँग सम्बन्धित विषयमा एकै दिनको अन्तरालमा तीन वटा फेसबुक पोस्ट गरेका छन्।

शनिबार अध्यक्ष राईले अभिनेता हमाललाई आफ्नो दलमा भित्र्याउने चाहना रहेको उल्लेख गर्दै सार्वजनिक रूपमा प्रस्तावसमेत अघि सारेका थिए।

उनले हमालजस्ता व्यक्तित्वले राजनीतिमा प्रवेश गरे पार्टीलाई मात्र नभई राष्ट्रिय राजनीतिलाई समेत नयाँ दिशा दिन सक्ने संकेत गरेका छन्।

त्यसपछि उनले अर्को पोस्टमार्फत आगामी निर्वाचनमा आफ्नो पार्टी ‘माटो’ चिन्हबाट चुनाव लड्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्। उक्त पोस्टमा उनले संगठन विस्तार, जनस्तरको मुद्दा र वैचारिक स्पष्टताका आधारमा पार्टीलाई अगाडि बढाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

तेस्रो पोस्टका रूपमा उनले हालै अभिनेता हमालले प्रधानमन्त्री बालेन शाहलाई लक्षित गर्दै दिएको अभिव्यक्ति समेटिएको एक भिडियो पनि सेयर गरेका छन्। उक्त भिडियोमा हमालले देशको नेतृत्व गर्ने व्यक्तिले गम्भीर, संयमित र दूरदृष्टिपूर्ण हुनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका थिए।

हर्कराज राईले लगातार हमालसँग सम्बन्धित सामग्री साझा गरेपछि सामाजिक सञ्जालमा यसको राजनीतिक अर्थबारे पनि चर्चा सुरु भएको छ।

हमाल पछिल्लो समय सरकारप्रति आलोचनात्मक अभिव्यक्तिहरू दिँदै आएका छन्।

उनको स्टाटस यस्तो छ :