`

शनिबारका दिन संकटा मन्दिरमा भक्तजन

काठमाडौंको न्यूरोडस्थित संकटा मन्दिरमा शनिबार पूजा आराधना तथा दर्शन गर्न लामवद्ध भक्तजन । शनिबार संकटा मन्दिरमा पूजा एवं दर्शन गरे दशाग्रह कट्ने जनविश्वास रहेको छ । शनिबारका दिन सरकारी कर्मचारी र विद्यार्थीको समेत विदा हुने भएका कारण मन्दिरमा अन्य दिनको भन्दा बढी भीड हुने गर्छ । तस्वीर : हरिराम भेटुवाल / रासस

राहुघाटमा दुई जलविद्युत् आयोजना निर्माण, तीनवटा निर्माणको अन्तिम चरणमा

म्याग्दी।  म्याग्दीको रघुगङ्गा गाउँपालिका भएर बग्ने राहुघाट र सहायक नदीमा ५८ दशमलव आठ मेगावाट क्षमताका दुईवटा जलविद्युत् आयोजनाको निर्माण सकिएको छ । १११ मेगावाट क्षमताको थप तीनवटा आयोजना निर्माणको अन्तिम चरणमा छन् ।

तुँदीपावर कम्पनीले निर्माण गरेको ३७ दशमलव पाँच मेगावाट क्षमताको चिमखोला–राहुघाट–मङ्गले र संयुक्त ऊर्जा लिमिटेडको २१ दशमलव तीन मेगावाट क्षमताको ठूलोखोला जलविद्युत् आयोजनाले व्यावसायिक उत्पादन थालेका हुन् ।

रघुगङ्गा गाउँपालिका–३ तिल्केनीचौरस्थित राहुघाट जलविद्युत् आयोजनाको स्विचयार्डबाट अस्थायी रूपमा राष्ट्रिय प्रणालीमा जोडिएको हो । डाँडाखेत–राहुघाट प्रसारण लाइन आयोजना निर्माण पूरा नभएकाले उत्पादित विद्युत् खेर जान नदिन अस्थायी संरचनामार्फत राष्ट्रिय प्रणालीमा जोडिएको तुँदी पावरका आवासीय इञ्जिनियर प्रकाश तिमिल्सिनाले बताए।

बन्दीदेखि चिमखोलास्थित चिमखोला–राहुघाट–मङ्गलेको विद्युत्गृहसम्म आठ किलोमिटर १३२ केभी क्षमताको प्रसारण लाइन ठूलोखोला र २२ दशमलव पाँच मेगावाटको माथिल्लो ठूलोखोला जलविद्युत् आयोजनाले साझेदारी गरेर बनाएका छन् । चिमखोलादेखि तिल्केनीसम्म २२० केभी क्षमताको प्रसारण लाइन ठूलोखोला, माथिल्लो ठूलोखोला, चिमखोला–राहुघाट–मङ्गले र अपर राहुघाट जलविद्युत् आयोजनाले बनाएका हुन् ।

रघुगङ्गा गाउँपालिका–८ कुइनेमङ्गलेमा निर्माण भएको ठूलोखोला जलविद्युत् आयोजनाको प्रवर्द्धक संयुक्त ऊर्जाका ‘प्लान्ट म्यानेजर’ विनोद पौडेलले यही भदौदेखि केन्द्रीय प्रसारण लाइनमा जोडिएको जानकारी दिँदै आयोजना पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन भएको बताए।

तीन अर्ब ६० करोड लागत अनुमान गरिएको आयोजनामा नेपाल बैंक लिमिटेडको नेतृत्वमा सनराइज बैंक, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक र सिद्धार्थ बैंकले लगानी गरेका छन् । कुइनेमङ्गले र चिमखोलाको सीमाक्षेत्र फेदीमा बाँध रहेको ठूलोखोलाको तीन हजार ३८२ मिटर सुरुङ र ६३४ मिटर पेनस्टक पाइप हुँदै ल्याइएको पानीलाई छरीमा निर्माण भएको विद्युत्गृहमा खसालेर विद्युत् उत्पादन गरेको हो ।

रघुगङ्गा गाउँपालिका–८ बन्दीमा बाँध रहेको चिमखोला–मङ्गले–राहुघाट जलविद्युत् आयोजनाको पाँच किलोमिटर ३०० मिटर लामो सुरुङबाट ल्याइएको पानी रघुगङ्गा–७ चिमखोलाको बगरस्थित विद्युत्गृहमा खसाल्न ९५० मिटर पेनस्टक पाइपलाइन बनाएको छ । चिमखोला–मङ्गले–राहुघाटसहित तुँदी पावर नै प्रवर्द्धक रहेको ४८ दशमलव पाँच मेगावाट क्षमताको अपर राहुघाट जलविद्युत् आयोजनाको लागत रु १४ अर्ब रहेको छ ।

यसैबीच, अपर राहुघाटले परीक्षण उत्पादनको तयारी गरेको छ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको सहायक कम्पनी रघुगङ्गा हाइड्रो प्रवर्द्धक ४० मेगावाट क्षमताको राहुघाट र २२ दशमलव पाँच मेगावाट क्षमताको माथिल्लो ठूलोखोला जलविद्युत् आयोजना पनि निर्माणको अन्तिम चरणमा छन् ।

संसदीय प्रक्रियामा एआईको प्रयोग गर्नेबारे सोच्दैछौं : सभामुख घिमिरे

ललितपुर । सभामुख देवराज घिमिरेले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई)को उपयोगले काम गर्न सहज हुने भएकाले त्यसको प्रयोगका सम्बन्धमा संसद्ले अध्ययन गरिरहेको बताएका छन् ।

डिजिटल मिडिया फाउन्डेसनद्वारा आज यहाँ आयोजित राष्ट्रिय ‘आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स’ सम्मेलनमा उनले संसद् तथा समितिमा हुने गतिविधिका साथै सदस्यहरुका अभिव्यक्तिलाई ‘स्पिच–टु–टेक्स्ट’ मा रूपान्तरण गर्ने, विधेयकसँग सम्बन्धित ‘डेटा’ शीघ्र पत्ता लगाउने तथा विश्लेषण गर्ने भएकाले एआई उपयोगी हुने बताए ।

सभामुख घिमिरेले गलत सूचना, ‘ह्याकिङ’ र डेटा सुरक्षाको चुनौतीलाई दृष्टिगत गरी कृत्रिम बौद्धिकताको प्रयोग र नियमन गर्न आवश्यक नीतिगत तथा कानुनी व्यवस्थाको तयारी भइरहेको जानकारी दिए ।

“प्राविधिक र व्यावहारिक रूपले जटिल यस्ता विषयमा कानुन निर्माणमा संसद् वा सरकारको क्षमताले मात्र नपुग्न सक्छ, यसमा विषयगत विज्ञहरू, सरोकार भएकाहरूको पहलकदमी र सक्रिय सहभागिता जरूरी छ”, उनले गत साउनमा सरकारले राष्ट्रिय आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स नीति स्वीकृत गरेको स्मरण गर्दै भने ।

सिड्नीमा ‘सार्क’ को आक्रमणबाट एक व्यक्तिको मृत्यु

सिड्नी ।  अस्ट्रेलियाको उत्तरी सिड्नीको समुद्री किनारमा शनिबार एउटा शङ्कास्पद ‘सार्क’ले एक व्यक्तिलाई टाेकेर मृत्यु भएको अस्ट्रेलियाली प्रहरीले जनाएको छ। न्यु साउथ वेल्स प्रहरीले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै ती व्यक्तिलाई बिहानै समुद्रबाट ‘लङ रिफ बिच’स्थित किनारमा लगिएको तर घटनास्थलमै उनको मृत्यु भएको जनाएको छ ।

‘उत्तरी समुद्री तटमा सार्ककाे टोकाइबाट एक व्यक्तिको मृत्यु भएको छ,’ प्रहरीले भनेको छ। मृतकको नमूना फोरेन्सिक परीक्षणको लागि पठाइएको छ । सन् २०२२ मा लिटिल बेमा ३५ वर्षीय बेलायती डाइभिङ प्रशिक्षक सिमोन नेलिस्टको मृत्यु भएपछि सिड्नीमा सार्क आक्रमणको यो पहिलो घातक आक्रमण हो ।

यसअघि सन् १९६३ मा सो सहरमा सार्कले व्यापक आक्रमण गरेका थिए । पछिल्लो आक्रमणपछि उत्तरी उपनगर म्यान्ली र नार्राबीनबीचको प्रशान्त महासागरका समुद्री तटहरू ‘अर्को सूचना नभएसम्मका लागि’ बन्द गरिएको छ।

प्रहरीका अनुसार ती व्यक्ति गम्भीर घाइते भएको सूचना पाएपछि आपतकालिन सेवा घटनास्थलमा पुगेको थियो । नाम नखुलाइएका एक साहसिक डुङ्गा खेलका चालक (सर्फर) का अनुसार पीडित महिला लङ रीफ र डी ह्वाइ समुद्री किनारको बीचमा डुङ्गामा घुमिरहेका थिए ।

सिड्नीको डेली टेलिग्राफका अनुसार डुङ्गा चालकले भने- ‘चार–पाँच जना डुङ्गा चालकले उहाँलाई पानीबाट बाहिर निकाल्दा उहाँको शरिरको तल्लो भागको एउटा महत्वपूर्ण भागमा आक्रमण भएको जस्तो देखिन्थ्यो ।

नेपालको निजामती सेवा सुधारको बाटोमा

काठमाडौँ । नीति निर्माताले वास्तविक समस्या एक दिन बुझ्नेछन् र आफ्नो समस्या समाधान हुनेछ भन्ने आशाका साथ नेपालको निजामती सेवा सुधारको पर्खाइमा रहेको छ । भनिन्छ, समस्यामा आफ्नो दुनो सोझ्याउने वा अरुको समस्याबाट ‘हाइलाइट’ हुन चाहने हो भने समस्या देखिएको ठाउँहरुलाई बेस्सरी गाली गर्नुपर्छ र समस्याहरु सकभर उजागर गर्दै जानुपर्छ । समस्या समाधान होस् भन्ने चाहना हो भने समस्याको बास्तविक कारण पत्ता लगाएर कारणको निवारण गर्नुपर्छ ।

निजामती सेवाको समस्या देखाएर आफू चर्चामा आउने वा निजामती सेवाका समस्याहरु चर्काएर आफ्नो जीविका चलाउने कुनै विद्वानलाई निजामती सेवाका विकृति के छन् भनेर सोध्यो भने उसले पहिला निजामती सेवालाई गाली गर्छ अनि दशौँ विकृतिहरु बताउँछ । सुधार गर्नेले उक्त विकृतिहरुका कारण पहिल्याएर समाधानको बाटो देखाउँछ । अहिले दर्शाउन खोजिएको विषय नै यही हो, समस्या उजागरमा रमाउने कि कारण पहिचान गरेर समाधान गर्ने हो ।

कर्मचारीमाथिको निगरानी कि प्रणालीमा सुधार

उदाहरणका रुपमा हामी मालपोत कार्यालयलाई लिन सक्छौँ, यस निकायमा भ्रष्टाचार छ, भ्रष्टाचार नभएको अवस्था कहिल्यै छैन र भ्रष्टाचार अझ दिनदिनै बढ्दैछ भन्ने गरिन्छ । मालपोत कार्यालयका कर्मचारीहरुलाई गाली गर्नमा हामी आफ्नो पुरुषार्थ सम्झन्छौँ । हामीले कहिल्यै सोच्यौँ, किन मालपोत कार्यालयमा भ्रष्टाचार हुन्छ रु हाल भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभागअन्तर्गत रहेका ११० वटा मालपोत कार्यलायहरु छन् । नेपालमा १९९६ सालअगावैदेखि अस्तित्वमा रहेका र तत्कालीन श्री ५ को सरकारको २०५७ असार २६ गतेको निर्णयानुसार साविकको मालपोत विभाग र भूमिसुधार विभागलाई एकै ठाउँमा गाभी बनाइएको भूमिसुधार तथा व्यवस्थापन विभागअन्तरगत कार्य गर्दै आइरहेका छन् ।

अब सोचौँ, यति पुरानो ‘लिगेसी’ बोकेको मालपोत संस्थामा २००७ सालको प्रजातन्त्र प्राप्तिपछि, २०१९ पछिको पञ्चायती राजको समयमा, २०४६ सालपछिको बहुदलको प्राप्तिपछि, २०७२ सालपछिको गणतन्त्रको अवधिमा– कहीँकतै मालपोतमा राम्रा मान्छे नगएका हुन् कि वा त्यहाँको प्रणालीमा समस्या भएका कारणले जो गए पनि उस्तै भएको हो भनेर विश्लेषण भएको पाइँदैन । कुनै जुत्ता बनाउने कारखानमा उत्पादन भएको जुत्तामध्ये ९५ प्रतिशत खराब उत्पादन हुन्छ र पाँच प्रतिशत मात्र सद्दे निस्कन्छ भने मालिकले कामदारलाई गाली गर्दैन, कारखानाको मेसिन परिवर्तन गर्छ । उत्पादन भएको जुत्तामध्ये पाँच प्रतिशत खराब उत्पादन भएको छ, बाँकी ९५ प्रतिशत उत्पादन राम्रो छ भने उसले कुन कामदारको वदमासीको कारणले खराब उत्पादन भएको हो, निगरानी तथा कारवाही बढाउँछ । निजामती सेवाको सुधारमा पनि हामीले यही सिद्धान्त अपनाउनुपर्छ । मालपोत कार्यालयमा स्थापना कालदेखि नै हालसम्म खराबी छ भने त्यहाँको कर्मचारीलाई निगरानी बढाएर कम उपलब्धि हासिल हुन्छ, मालपोतको प्रणालीमा परिवर्तन गर्नुपर्छ ।

सुधार नहोस् भन्ने चाहना

सबैलाई ज्ञात भएकै विषय हो, निजामती सेवा कुनै पनि देशको विकासको मेरुदण्ड र समृद्धिको आधारस्तम्भ हो । नेपालमा यसको भूमिका अझ महत्वपूर्ण छ, यहाँ नीति बनाउनेभन्दा पनि कार्यान्वयन गर्ने संयन्त्रकै कमजोरीले विकास अवरुद्ध भएको देखिएको छ । विकास निर्माण, सार्वजनिक सेवा र सरकारी सेवा प्रवाहमा अपेक्षित सुधार नभएको कारणले अवाच्छित विकास साझेदारहरुले पनि गाउँगाउँमा गएर काम गर्न पाएका छन्, शासकीय सहजकर्ता ९विचौलिया० हरुले नीतिनिर्माण तहमा सहज पहुँच पाएका छन्, सीमित राजनीतिक वृतले कसैलाई काखा र कसैलाई पाखा गरी भोटको राजनीति गर्न पाएका छन् र कानुनको छिद्रबाट फाइदा लिने वर्गले राम्रो खेती गरिरहेको अवस्था छ ।

कसैले भ्रष्टाचार नियन्त्रणको उदेश्य राखेर कुनै गैरसरकारी संस्था खोल्यो भने उसको भित्री उद्देश्य हुन्छ, भ्रष्टाचार सकेसम्म बढोस् । मुलुकमा भ्रष्टाचार बढ्यो भनेमात्र उसको गैससमा विदेशी पैसाको खोलो बग्छ, उसको सेवासुविधामा अत्यधिक बढोत्तरी हुन्छ र उसको जीवनशैली नै उच्चस्तरको उत्कृष्ट हुन जान्छ । मुलुकमा भ्रष्टाचार बढेको कुरालाई अत्यधिक प्रचारप्रसार गरेर तथा भ्रष्टाचारमा संलग्नलाई गालीगलौज वा नकारात्मक टिप्पणी गरेर उसले आफ्नो जीवनलाई उत्कृष्ट बनाइरहेको हुन्छ । मुलुकमा भ्रष्टाचार नहोस् भन्ने चाहना राख्ने मानिसले यो तथ्यलाईसमेत विचार गर्नुपर्छ । यो समूहको परिधि तोडेर निजामती सेवाको विकृति सुधार नगर्ने हो भने वास्तवमा जनताले राज्यबाट राखेको अपेक्षा प्राप्त नगरी आक्रोश मात्रै बढ्दै जान्छ ।

निजामती सेवामा भनिने गरेको सुधार–ओठे सेवा मात्र

सुधारको विषय भन्ने वा लेख्ने विषय हैन, जसका लागि सुधार गरिएको हो उसले अनुभूत गर्ने विषय हो । कुनै पदाधिकारीले मैले मेरोपाला यस्तो सुधार गरेँ उस्तो सुधार गरेँ भनेर’ भन्दै वा लेख्दै हिँड्छ भने के बुझ्नुपर्छ भने वास्तवमा उसले केही गरेको रहनेछ, ‘स्टण्ट’ मात्र गर्दोरहेछ । सुधार भनेको अरुले अनुभूत गरी अरुले नै भन्ने वा लेख्ने कुरा हो ।

नेपालको निजामती सेवाको सामान्य ज्ञान राख्ने मानिसले जो जसले गरेका सुधारका बारेमा अनयास नै भन्ने गर्छन् । अरुले नै भनिदिने आदरणीय व्यक्तित्वहरु नेपालको निजामती सेवा थुप्रै छन् तर निजामती सेवाको उच्च पदाधिकारी भएर विलासी जीवन बिताउने र मैले यस्तो सुधार गरें भनेर भनी हिँड्नेहरुको सुधार ओठे सेवा मात्र हो । कारण पहिचान गरेर साच्चीकै सुधारको कुरा गर्दा यस्ता ओठे सेवकहरु सतर्क रहनुपर्छ ।

निजामती सेवा इनर्सिया समस्याबाट ग्रसित

न्युटनको गुरुत्वाकर्षणको पहिलो नियम हो कुनै स्थिर वा गतिशील वस्तु बाहिरी बल नलागेसम्म स्थिर वा गतिशील नै रहिरहन्छ । निजामती सेवाले पनि सुधारका लागि बाहिरी दबाब नपरेसम्म जे गरिरहेको छ, त्यही गरिरहेको छ । नेपालमा सुधार नहोस् भन्ने समूह ठूलै र प्रभावशाली पनि छ, सुधार नभएकाले आफ्नो जीविका राम्रै चलाइरहेका मानिस पनि प्रशस्तै छन्, कर्मचारीलाई गाली गरेर आफू चर्चामा आई आफ्नो राजनीतिक वा लोकप्रियताको इच्छा पूरा गर्ने जमात पनि ठूलै छ ।

सुधार नभएको कारणले अवाच्छित फाइदा उठाइरहेका कर्मचारी पनि प्रसस्तै छन् अर्थात् नेपालको निजामती सेवामा सुधार नभएकाले जनता चाहिँ साच्चीकै मार्कामा छन् तर जनता मारमा परेका छन् भनेर चिच्याउने वर्ग चाहिँ फाइदामा नै छ । नेपालमा साच्चीकै सुधार गर्ने हो भने यो इनर्सियाको समस्या पहिचान गरी ओठे सेवाको फाइदाको चक्र तोड्न जरुरी छ ।

सारांश

नेपालको निजामती सेवा हाल विकृति, अक्षमता र अव्यवस्थाको घेरामा फसेको छ । यहाँ समस्याको प्रचारप्रसार गर्नेलाई प्रोत्साहन हुन्छ तर कारण पहिल्याएर समाधान खोज्ने सोचको अभाव देखिन्छ । कर्मचारीलाई मात्र दोष दिएर गाली गर्नु समस्याको दीर्घकालीन समाधान होइन, प्रणालीगत कमजोरी पहिचान गरी सुधार गर्नु नै साँचो उपाय हो । दशकौँदेखि मालपोत कार्यालयमा भ्रष्टाचार रहँदै आएको भनिन्छ तर यति लामो समयसम्म सुधार नहुनु त्यस स्थानमा काम गर्ने व्यक्तिको कमजोरी मात्र होइन, प्रणालीको असफलता पनि हो । कारखानाबाट उत्पादित सामान अधिकांश खराब निस्कियो भने कामदारलाई गाली गरेर होइन, मेसिनको प्रणाली बदलेर सुधार गरिन्छ । निजामती सेवामा पनि यही सिद्धान्त लागू हुनुपर्छ ।

निजामती सेवामा व्याप्त इनर्सियाका कारणले बाहिरी दबाबबिना केही परिवर्तन नहुने अवस्था सिर्जना भएको छ । भ्रष्टाचार, लोकप्रियता वा निजी लाभका कारण वर्तमान अस्थिरता कायम राखी नेपालमा सुधार नहोस् भन्ने जमात पनि सक्रिय छन् । सुधारका कुरा धेरैले गर्छन् तर त्यो ओठे सेवामा मात्र सीमित रहन्छ अर्थात यहाँ कार्यान्वयनभन्दा प्रचार बढी हुन्छ । साँचो सुधार भनेको जनताले अनुभूत गर्नसक्ने परिवर्तन हो, जुन अरुले मूल्याङ्कन गर्ने गर्छन् । यदि जनताले वास्तवमै राज्यबाट सेवा र विकासको अनुभव गर्न चाहन्छन् भने, निजामती सेवाको सुधारका लागि वास्तविक कारण पहिचान गरेर प्रणालीगत रूपान्तरण हुनैपर्छ । गाली होइन, कारणको समाधान नै सुधारको सही बाटो हो ।

(लेखक नेपाल सरकारका सहसचिव हुनुहुन्छ)

फरक मत भए समूहगत छलफलमै राख्न अध्यक्ष ओलीको आग्रह

ललितपुर । नेकपा (एमाले)को दोस्रो विधान महाधिवेशनको बन्दसत्रमा प्रस्तुत विधान संशोधनको प्रस्तावमाथि फरक मत वा असहमति भएमा समूहगत छलफलमा राख्न पार्टीका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले आग्रह गरेका छन् ।

बन्द सत्रमा प्रस्तुत प्रस्ताव र प्रतिवदेनमाथि समूह विभाजन हुन लाग्दा स्थायी कमिटीका सदस्य कर्णबहादुर थापाले बोल्न खोज्दा अध्यक्ष ओलीले समय व्यवस्थापनका लागि समूहमै आफ्ना कुरा राख्न आग्रह गरेका हुन् ।

अध्यक्ष ओलीले थापाको मूल प्रतिवेदनमा कुनै फरक मत नरहेको र विधान संशोधनको प्रस्तावमा समूहमै छलफल गर्न सकिने उल्लेख गर्दै हलमा अन्य प्रतिनिधले पनि बोल्न चाहेमा समय दिने नदिने भन्ने प्रश्न आउने भएकाले समूहमा गहन छलफल गर्न सबैमा आग्रह गरे ।

उक्त आग्रहप्रति हलमा तालीको समर्थन गरिएको थियो । अध्यक्ष ओलीसँग सहमति लिएर नेता थापाले आफ्ना मतहरु पर्चामार्फत् शुक्रबार हलमा वितरण गरेका थिए ।

शुक्रबारदेखि सुरु भएको विधान महाधिवेशनको पहिलो दिन अध्यक्ष एवं प्रधानमन्त्री ओलीले राजनीतिक प्रस्ताव, उपाध्यक्ष विष्णुप्रसाद पौडेलले विधान संशोधन प्रस्ताव, महासचिव शङ्कर पोखरेलले सङ्गठनात्मक प्रस्ताव र केन्द्रीय सल्लाहकार परिषद्का अध्यक्ष अमृतकुमार बोहराले आफ्ना दस्तवेज प्रस्तुत गरेका थिए ।

दोस्रो दिन आज केन्द्रीय निर्वाचन आयोग अध्यक्ष डा विजय सुब्बा, लेखा आयोग अध्यक्ष डा. पुष्प कँडेल र अनुशासन आयोग अध्यक्ष केशव वडालले आफ्ना प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका थिए ।

ती सबै प्रतिवेदनमा छलफल गर्नका लागि गठित दश समूहले आज दिनभर छलफल गर्नेछन् । समूहको टोली नेताबाट हलमा हुने प्रस्तुतिका समयमा बहस नोटका लागि सचिव लेखराज भट्टको संयोजकत्वमा कमिटी बनाइएको छ । महाधिवेशन आइतबार सम्पन्न हुनेछ ।

 

बाढीपहिरोले १२ राजमार्ग अवरुद्ध, १६० एकतर्फी सञ्चालन

काठमाडौं। बाढीपहिरोका कारण मुलुकभरका १२ राजमार्ग पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएका छन्भने १६० राजमार्ग एकतर्फी सञ्चालनमा रहेका सडक विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार ठोरी–भण्डारा–मलेखु, गल्छी–त्रिशूली–वेत्रावती–मैलुङ–स्यफ्रुबेँसी–रसुवागढी सडक अवरुद्ध छन् । जमुनाहा–नेपालगञ्ज–कोहलपुर–सुर्खेत–खुलालु–हिल्सा (कर्णाली राजमार्ग) पनि अवरुद्ध छ ।

यसैगरी, रानी–विराटनगर–इटहरी–धरान–धनकुटा–हिले, लेघुवाघाट–तुम्लिङ्गटार–खाँदबारी–नुम–किमाथांका (कोशी राजमार्ग) पनि पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ । विभागका अनुसार वरुण नदीमा डाइभर्सन बगाएको छ । चतरा–मुलघाट–माझीटार–अमरापुरडाँडा–गणेशचोक (तमोर करिडोर) पनि अवरुद्ध छ । ठोरी–भण्डारा–मलेखु, गल्छी–त्रिशूली–बेत्रावती–मैलुङ–स्यफ्रुबेँसी–रसुवागढी सडकखण्ड पनि बन्द भएको छ ।

विभागका अनुसार छिन्चु–कुदु–जाजरकोट–दुनै–धो–तिन्जे–मरिम (भेरी करिडोर) पनि बन्द छ । कोइलाबास–लमही, अर्जुनखोला–घोराही–होलेरी–घर्तिगाउँ–थवाङ–लुकुम (शहीद मार्ग), सुर्खेत –तल्लो डुङ्गेश्वर–सातखम्बा–दुल्लु–पिपलकोट–खुलालु–मान्मा–नाग्मा–जुम्ला सडक पनि अवरुद्ध छ । विभागका अनुसार सडक निर्माणको कार्य भइरहेकोले काठमाण्डौं–धुलीखेल–दोलालघाट–खाडीचौर–कोदारी (अरनिको राजमार्ग) पनि अवरुद्ध छ ।

यसैबीच, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयका प्रवक्ता भीमार्जुन अधिकारीले मुलुकभरका अवरुद्ध राजमार्ग चाँडोभन्दा चाँडो खुलाउने प्रयास जारी रहेको बताए ।

नेपालमा युट्युब पनि बन्द

काठमाडौं । नेपालमा युट्युव पनि बन्द भएको छ । सरकारले सामाजिक सञ्जाल बन्द गर्ने निर्णय गरेको दुई दिनपछि नेपालमा युट्युब पनि बन्द भएको हो । सरकारको निर्णय मान्दै नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको निर्देशन मान्दै इन्टरनेट सेवा प्रदायक संघ (आईएपान) ले नेपालमा युट्युब निस्क्रिय बनाएको हो ।

युट्युब बन्द भएसँगै त्यहाँ भएका म्युजिक भिडियो, फिल्म, वेबसिरिज, गीत–संगीत, समाचार, कमेडीलगायतका थुप्रै भिडियोहरू बन्द भएका छन् । आईएसपानका अध्यक्ष सुधीर पराजुलीले युट्युबका सबै आइपी एड्रेसहरू खोज्दै बन्द गर्ने प्रक्रिया सुरू भइकेको जानकारी दिए । उनका अनुसार अहिले वेब ब्राउजरमा युट्युबका आईपी एड्रेसहरू बन्द गरिएका छन् । मोबाइलमा भने चल्दै छ ।

‘हामीले सरकारको निर्णय र दूरसञ्चार प्राधिकरणको निर्देशन मान्दै दर्ता नभएका सामाजिक सञ्जालहरूको आईपी एड्रेसहरू बन्द गर्न थालेका छौं । हिजो फेसबुक, एक्स, इन्स्टाग्राम वेब पेज बन्द भएका छन् भने आज बिहानदेखि वेब ब्राउजरमा युट्युब पनि बन्द छ भने मोबाइलमा बन्द हुने क्रममा छन्’, उनले भने ।

पराजुलीले ‘युट्युब ब्लक गर्दा आईपी एउटै परे जिमेल पनि बन्द हुने जानकारी दिए । त्यसको असर फोनले पनि आंशिक रूपमा काम नगर्न सक्ने उनले बताएका छन् । सामाजिक सञ्जाल बन्द भएपछि डिजिटल अर्थतन्त्र, स्टार्टअप र साना व्यवसायको अनलाइन मार्केटिङ ठप्प भएको छ । कलाकारहरूले सार्वजनिक गर्न लागेको नयाँ गीत रोकिएका छन् । विभिन्न टेलिसिरियल, कमेडीलगायतका हाँस्यव्यङ्ग्य कार्यक्रम पनि प्रशारण ठप्प भएको छ ।

 

व्यक्तिको गल्ती पार्टीले जिम्मा लिँदैन : गगन थापा

काठमाडौं । सत्ता साझेदार नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री गगनकुमार थापाले कुनै पनि पार्टी गलत नहुने बरु पार्टीमा आबद्ध व्यक्ति गलत हुने बताएका छन् ।

आज नेपाली कांग्रेस, काठमाडौँ महानगर–३० कार्यसमितिले आयोजना गरेको ‘बिपीको विचार र वर्तमान नेपालको राजनीति’ विषयक कार्यशाला गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै उनले कांग्रेसभित्र शुद्धीकरण आवश्यक रहेको बताए । उनले भने, ‘कांग्रेस स्थापनाकालदेखिकै राष्ट्रिय पार्टी हो । व्यक्तिले गरेका गल्ती पार्टीले भोग्दैन र जिम्मा लिँदैन, जसले गल्ती गर्छ त्यसैले भोग्नु पर्छ ।’

यसैगरी, महामन्त्री थापाले बिपीको विचार आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक रहेकाले बिपीलाई सम्झिनुपर्ने अवस्था भएको उल्लेख गरे । उनले बिपीको सिद्धान्तअनुसार पार्टी र अग्रज नेताहरुले काम गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।

उनले भने, ‘कांग्रेस डर र लोभबाट मुक्त हुनुपर्छ । कांग्रेस सरकारमा रहनु नहरनु ठूलो कुरो होइन । हामी चुनावमा हार्छौँ कि भन्ने डरले गठबन्धन गरेर अर्काको चुनाव चिह्नमा भोट हाल्ने सहमति गर्नुपर्ने लोभबाट बाहिर निस्किनु पर्छ ।’

कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेस काठमाडौँ महानगर–३० कार्यसमितिका सभापति दलबहादुर कार्की, काठमाडौँ–४ प्रदेश ‘क’ का सभापति विमलकुमार होडालगायत नेताहरूले बिपीको योगदान र वर्तमान राजनीतिक अवस्थाबारे आफ्ना विचार राखेका थिए ।

चाडपर्वले समृद्ध राष्ट्र निर्माणमा प्रेरित गर्नेछ : उपराष्ट्रपति यादव

काठमाडौँ । उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादवले कुमारी इन्द्रजात्रा र अनन्त चतुर्दशी (अनवत) पर्वका अवसरमा शुभकामना दिएका छन् । उनले यस पर्वले नेपाली समाजमा आध्यात्मिक चेतना, नैतिकता तथा राष्ट्रिय एकताको भावना सुदृढ गर्दै समृद्ध राष्ट्र निर्माणमा सबैलाई प्रेरित गर्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन् ।

कुमारी इन्द्रजात्रा र अनन्त चतुर्दशी (अनवत) पर्व, २०८२ को पावन अवसरमा आज शुभकामना व्यक्त गर्दै उनले भनेका छन्– ‘यी जात्रा र पर्वहरू भूगोल, क्षेत्र, समुदाय तथा परम्परागत नामअनुसार फरकफरक शैली र नामले मनाइए पनि सबैको साझा उद्देश्य हाम्रो राष्ट्रियता, अखण्डता, पारस्परिक प्रेम, भ्रातृत्व, सौहार्द, सहयोग र एकताको भावना विकास गर्नु हो ।’

जीवित कुमारीको पूजा तथा रथयात्रा, लिङ्गो ठड्याउने परम्परा, भैरव नाच, गणेश नाचलगायत सांस्कृतिक प्रस्तुतिले नेपाली सभ्यता र परम्पराको मौलिक पहिचानलाई उजागर गर्दै राष्ट्रिय एकताको सन्देश फैलाउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

‘जीवित देवी’ कुमारीलाई शक्ति र पवित्रताको प्रतीक मानिन्छ । इन्द्रजात्राका अवसरमा निकालिने रथयात्राले समाजमा धार्मिक आस्था र विश्वासलाई बलियो बनाउँदछ । इन्द्रजात्रा पर्वले आन्तरिक र बाह्य पर्यटनलाई पनि बढावा दिने र जसले देशको अर्थतन्त्रलाई सहयोग पु(याउने उपराष्ट्र यादवको भनाइ छ ।

विशेषतः तराई–मधेसमा आजकै दिन (अनन्त चतुर्दशी अनवत) पर्व मनाउने परम्परा रहिआएको छ । यो पर्व देवी लक्ष्मी तथा भगवान् विष्णुको पूजाआर्चना गर्दै मनाइने धार्मिक अनुष्ठान हो ।

राजनीतिक अस्थिरता अन्त्यका लागि यो सरकार बनेको हो: गृहमन्त्री

कञ्चनपुर । गृहमन्त्री रमेश लेखकले राजनीतिक अस्थिरता अन्त्यका लागि वर्तमान सरकार गठन भएको बताएका छन् ।

निजामती सेवा दिवसका असवरमा महाकाली प्रादेशिक अस्पतालमा आज आयोजित रक्तदान कार्यक्रममा उनले तीन–तीन महिनामा सरकार परिवर्तन भएपछि राजनीतिक स्थायित्वका निम्ति वर्तमान सरकार गठन भएको स्पष्ट गरे । उनले निजामती कर्मचारीप्रति शुभकामना व्यक्त गर्दै स्थायी सरकारको भूमिकामा रहेका कर्मचारीेले राष्ट्र र जनतालाई केन्द्रमा राखेर सेवा गर्नुपर्नेमा जोड दिए।

“वर्तमान सरकारले कानुन र नीतिगत सुधारलाई प्राथमिकता दिएको छ, २०७२ सालमा संविधान बने पनि निजामती सेवा विधेयक सदनबाट पारित हुन सकेको थिएन,” गृहमन्त्री लेखकले भने, “निजामती सेवा, शिक्षा ऐनलगायत विधेयक पारित हुने क्रममा छन् ।” उनले निजामति सेवा विधेयक यसै महिना पारित हुने बताए ।

 

चिनियाँ सुरक्षा नियामक निकायका पूर्वप्रमुखलाई भ्रष्टाचारको अभियोग

बेइजिङ । चीनको धितोपत्र बजारका लागि सर्वोच्च नियामक निकायका पूर्व प्रमुखमाथि अनुसन्धान भइरहेको भ्रष्टाचार विरोधी अधिकारीहरूले शनिबार बताएका छन् ।

विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र भएको चीनको बजारमा महिनौँसम्म चलेको उथलपुथलपछि गत वर्षको सुरुमा हुइमानलाई अचानक चिनियाँ सुरक्षा नियमन आयोग (सीएसआरसी) को अध्यक्ष पदबाट हटाइएको थियो ।

देशका दुई शीर्ष भ्रष्टाचार विरोधी निकायले शनिबार एक अनलाइन वक्तव्यमा यीले ‘अनुशासन र कानूनको गम्भीर उल्लङ्घन गरेको आशङ्का गरिएको’ घोषणा गरेको छ।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ- ‘६० वर्षीय पूर्व अधिकारीलाई केन्द्रीय अनुशासन निरीक्षण आयोग र राष्ट्रिय सुपरिवेक्षण आयोगद्वारा अनुशासनात्मक पुनरावलोकन र सुपरिवेक्षण अनुसन्धान भइरहेको छ ।’

चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले एक दशकअघि सत्तामा आएदेखि नै भ्रष्टाचारविरुद्ध निरन्तर कारबाही गर्दै आएका छन् ।

समर्थकहरूले सरकारको नीतिले स्वच्छ शासनलाई बढावा दिने बताएपनि राष्ट्रपति सीका आलोचकहरूले यसलाई चिनियाँ राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीलाई अघि बढ्नबाट रोक्ने वर्तमान् नेतृत्वको चलाखीपनको रूपमा उल्लेख  गरेका छन् ।  यो अभियानले देशको विशाल बैङ्किङ तथा वित्तीय क्षेत्रलाई विशेष गरी प्रभावित पारेको छ ।

इन्डस्ट्रियल एण्ड कमर्सियल बैङ्क अफ चाइनाका पूर्व अध्यक्ष यीलाई सन् २०१९ को जनवरीमा सिएसआरसीको उच्च पदमा नियुक्त गरिएको थियो । उनले लिउ शियुको उत्तराधिकारीका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालेकका थिए । लिउमाथि पनि यस्तै अनुशासन उल्लङ्घनको अनुसन्धानका लागि बर्खास्त गरी पदच्युत गरिएको थियो ।

हरिसिद्धि दुर्घटना: बालिकाको उपचार खर्च एमालेले व्यहोर्ने

ललितपुर । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)को दोस्रो विधान महाधिवेशनको दोस्रो दिन आज बन्दसत्रमा आउने प्रतिनिधिको गाडीले ललितपुरको हरिसिद्धि घुम्तीमा एक बालिकालाई ठक्कर दिएपछि बाटो अवरुद्ध हुँदा कार्यक्रम एक घण्टा ढिला सुरु भएको छ ।

बालिकाको सम्पूर्ण उपचार खर्च पार्टीले बेहोर्ने गरी उपचारका लागि अस्पताल पठाएको जानकारी दिँदै अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बालिकाको शीघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गरेका छन्। दुर्घटना भवितव्य भएकाले महाधिवेशन अवरोध गर्न कसैले राजनीति गर्न खोजेकोप्रति अध्यक्ष ओलीले दुःख व्यक्त गरे ।

“गाडीले लागेको बालिकालाई अस्पताल लगिसकियो । त्यस्तो कुनै नियत थिएन । पार्टीले उनको सम्पूर्ण उपचार खर्च बेहोर्छ । घटनाप्रति दुःख व्यक्त गर्दछु । कहिलेकाहीँ यस्ता अप्रिय घटना हुन्छन्”, अध्यक्ष ओलीले भने, “यसमा हामी पनि दुःखी भएका छौँ र बालिकाको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गर्दछौँ ।”

गोदावरी ललितपुर सनराइज सभाहलमा शुक्रबारको बन्दसत्रमा प्रस्ताव हुन बाँकी तीन प्रतिवेदन आज पेस हुने क्रम जारी छ । अहिले निर्वाचन आयोगका संयोजक डा विजय सुब्बाले प्रतिवेदन पेस गर्दै हुन्छ । प्रतिवेदन पेस भएपछि १० समूहमा छलफल हुनेछ ।

निर्वाचन आयोग, लेखा आयोग र अनुशासन आयोगको प्रतिवेदन पेश हुँदै छ । शुक्रबार अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको राजनीतिक प्रतिवेदन, उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलको विधान संशोधन प्रस्ताव, महासचिव शङ्कर पोखरेलको सङ्गठनात्मक प्रतिवेदन र सल्लाहकार परिषद्का अध्यक्ष अमृत बोहोराले प्रतिवेदन पेस गरेका थिए ।

एक महिनादेखि पहिरोले बेहाल अरनिको राजमार्ग (तस्बिरहरू)

सिन्धुपाल्चोक । सिन्धुपाल्चोकको भोटेकोशी गाउँपालिका २, इको क्षेत्रमा साउन १८ गते खसेको ठूलो पहिरोका कारण अवरुद्ध भएको अरनिको राजमार्ग अझै पूर्णरूपमा सञ्चालन हुन सकेको छैन ।

बीचमा करिब चार दिन मात्रै यातायात आंशिक रूपमा खुलेको थियो, तर पुन वर्षा बढेपछि राजमार्ग फेरि बन्द भएको हो । हालसम्म करिब २५० मिटर सडक प्रभावित छ जसमा ५० मिटर खण्ड पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त बनेको छ ।

चीनसँगको प्रमुख व्यापारिक नाकातर्फ जाने यो मार्ग बन्द हुँदा कन्टेनर गाडीहरू बाटोमै अड्किएका छन् । विशेष गरी फलफूल र तरकारी बोकेका गाडीका सामान कुहिन थालेका कारण व्यापारीहरू मारमा परेका छन् । केही व्यवसायीहरूले भने भरियाको भरमा सामान लैजान थालेका छन् ।

सडक डिभिजन, स्थानीय सरकार र सुरक्षा निकायबीच अवरुद्ध सडक खुलाउने प्रयास भइरहे पनि निरन्तर पहिरो खस्ने क्रम नरोकिएकाले तत्काल सहज रूपमा खोल्न कठिन देखिएको छ ।

पूर्व राष्ट्रपतिलाई राजनीतिमा आउन संविधानले रोक्दैन : देउवा

विराटनगर । सत्ता साझेदार नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले पूर्व राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिलाई राजनीतिमा आउन संविधानले नरोक्ने बताएका छन् । मोरङको विराटनगर विमानस्थलमा पत्रकारहरुसँग कुरा गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् ।

उनले भने, ‘वास्तवमा मलाई थाहा छैन धेरै कुराहरु, संविधानमा पाइन्छ भन्या पनि छैन, पाइन्न भनेको पनि छैन ।’ उनले संविधान संशोधनका लागि दुई तिहाई आवश्यक रहेकाले दुई तिहाइ जुटेपछि संविधान संशोधनको प्रक्रिया सुरु हुने जानकारी दिएका छन् ।

त्यसका लागि दलहरुसँग छलफल भइरहेको उनले बताएका छन् । वर्तमान सरकारबाट मन्त्री फिर्ता नगर्ने उनले बताए । मन्त्रीलाई फिर्ता बोलाएर नयाँ मन्त्री पठाउने विषयमा कुरा नभएको उनले बताएका छन् ।

पूर्व राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नेकपा एमालेको सक्रिय राजनीतिमा फर्किएकी छन् । तर, पार्टीले उनको सदस्यता नवीकरण नगर्ने निर्णय गरिसकेको छ । पूर्व उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुन नेकपा माओवादी केन्द्रको सक्रिय राजनीतिमा आइसकेका छन् ।

 

 

शेरबहादुर देउवा

वर्तमान गठबन्धन सरकारले निरन्तरता पाउँछ: सभापति देउवा

विराटनगर । नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले वर्तमान गठबन्धन सरकारले निरन्तरता पाउने बताएका छन् ।

विराटनगर विमानस्थलमा आज सञ्चारकर्मीहरुसँग कुराकानी गर्दै पूर्वप्रधानमन्त्री समेत रहेका देउवाले संविधान संशोधनका निम्ति दुई तिहाइ बहुमतसहित सबैको सहमति आवश्यक पर्ने बताए।

उनले नेपाली कांग्रेसको आसत्र महाधिवेशन समय आएपछि हुने प्रतिक्रिया दिए। तत्काल सरकारका मन्त्रीहरु हेरफेर नहुने सभापति देउवाले स्पष्ट पारे । उनले पूर्वराष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति राजनीतिमा आउन नदिन संविधानमा कुनै बन्देज नभएको उल्लेख गरे ।

एमाले विधान महाधिवेशन : प्रतिवेदनमाथि १० समूहमा छलफल सुरु

काठमाडौं । ललितपुरको गोदावरीमा जारी सत्तारुढ नेकपा एमाले विधान महाधिवेशनमा नौं समूह बनाएर प्रतिवेदनमाथि छलफल भइरहेको छ । यसअघि १० समूह बनाउने भनिए पनि ९ वटा मात्र बनाएर केही बेरअघि छलफल थालिएको हो ।

विधान महाधिवेशनको पहिलो दिन अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले राजनीतिक प्रतिवेदन, उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलले विधान संशोधन प्रस्ताव, महासचिव शंकर पोखरेलले संगठनात्मक प्रतिवेदन र सल्लाहकार परिषद्का संयोजक अमृत बोहोराले प्रतिवेदन पेस गरेका थिए ।

स्थायी कमिटी सदस्य कर्णबहादुर थापाले सचिवालय बैठकमा दर्ता गराएका फरक मत पनि समूह छलफलमा पेस गर्ने यसअघि नै निर्णय भइसकेको छ ।

‘निर्णायक राष्ट्रिय शक्ति निर्माण हाम्रो संकल्प, समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली राष्ट्रिय गन्तव्य’ मूल नाराका साथ आयोजित एमाले विधान महाधिवेशनमा २ हजार २६ जना प्रतिनिधि र ३१५ आयोजक सदस्य गरी कुल २,३४१ जना सहभागी छन् । एमालेले विधान महाधिवेशन आइतबारसम्ममा सक्ने तयारी गरेको छ ।

आज इन्द्रजात्र रथ तान्ने पहिलो दिन बिहानैदेखि तयारी सुरु (तस्बिरहरु)

आज इन्द्रजात्र  रथ तान्ने पहिलो दिन बिहानैदेखि तयारी सुरु गरिएको छ ।
तस्बिरहरू :

काभ्रेका पाँच हजार बढी भूमिहीनद्वारा जग्गा माग

काभ्रेपलाञ्चोक । काभ्रेपलाञ्चोकका करिब पाँच हजारभन्दा बढी भूमिहीन तथा अव्यवस्थित बसोबास गर्ने नागरिकले सरकारद्वारा जग्गाको माग गरेका छन् । उनीहरूले जिल्लास्थित भूमि समस्या समाधान आयोगमार्फत सरकारसँग जग्गाको माग गरेका हुन् ।

सरकारले पटक पटक भूमिहीन एवं अव्यवस्थित बसोबास गरेका भूमिहीन दलित तथा भूमिहीन सुकुम्बासीलाई जग्गा उपलब्ध गराउने र अव्यवस्थित बसोबासी नागरिकको व्यवस्थापन गर्नेका लागि सूचित गरेअनुसार जिल्लामा हालसम्म भूमि आयोगको भू–सूचना प्रणालीमा पाँच हजार ७६० नागरिकको जग्गा प्राप्तिका लागि लगत प्रविष्ट भएको हो । आयोगको जिल्ला समितिको कार्यालयका अनुसार भूमिहीन दलित १७८, भूमिहीन सुकुम्बासी ६५६ तथा अव्यवस्थित बसोबासी चार हजार ९२६ रहेका हुन् ।

जिल्लास्थित नमोबुद्ध नगरपालिकाको ७७४ को विवरण प्राप्त भएको र ४० जनाको विवरण पुनर्पुष्टिको पहिचान र प्रमाणीकरण सकिएको जिल्ला समिति काभ्रेका संयोजक विदुर हुमागाईले जानकारी दिए । उनका अनुसार पनौती नगरको ७४ को विवरण प्राप्त भएकोमा दाबी–विरोधको सूचना प्रकाशित गरिसकेको, रोशी गाउँपालिकाको १५८ को चिठी प्राप्त भएको तथा विवरण प्राप्त हुन बाँकी रहेको छ । जिल्लामा छ नगर र सात गाउँपालिका छन् ।

जिल्लास्थित १३५ वटै वडामा सहजीकरण समिति गठन गरिसकेको कार्यालयले जनाएको छ । कार्यालयका अनुसार वडाबाट प्राप्त निवेदन स्थानीय तहस्तरबाट आयोगमा पठाउन समय तोकिएअनुसार आयोगले अन्तिम पटक आगामी असोज ३ गतेसम्ममका लागि निवेदन दिन आग्रह गरिएको छ । हुमागाईले भूमिहीन दलित तथा भूमिहीन सुकुम्बासी एवं अव्यवस्थित बसोबासीलाई व्यवस्थित गर्न जिल्ला समितिले तीव्र रूपमा काम गरिरहेको बताए ।

‘केही स्थानीय तहको अलमल तथा राजनितिक दलको स्वाथएका कारण झन्झटिलो बन्दै गएको थियो, स्थानीयस्तरमै सर्वदलीय बैठक राखेर क्रमश विवाद सुल्झाउँदै गएका छौँ’, हुमागाईंले भने । उनका अनुसार सीमित बजेट, जटिल भौगोलिक अवस्था, सत्यापन र प्रमाणीकरण चरणमा धेरै समय लाग्ने, स्थानीय तहले समयमै जग्गाको वर्गीकरण गर्न नसक्नु, दल तथा व्यक्तिगत स्वार्थका कारण सम्बन्धित वडाबाट लाभग्राहीका निवेदन दर्ता नहुनु जस्ता समस्याका कारण काममा केही ढिलाइ भएको छ ।

करिब डेढ वर्षअघि तत्कालीन जिल्लास्थित समितिले अतिदुर्गममा सूचीकृत खानीखोला गाउँपालिकाको भूमिहीन नागरिकलाई जग्गा प्रदान गर्ने तयारी गरेको थियो । यसका लागि पहिलो चरणमा उक्त गाउँपालिकाको सबै प्रक्रिया पूरा गरेका भूमिहीन–सुकुम्बासी, भूमिहीन–दलित र अव्यवस्थित बसोबास गर्दै आएका नागरिकलाई निस्सा वितरण गरेको थियो ।

तत्कालीन अवस्थामा उक्त गाउँपालिकामा ३७२ अव्यवस्थित बसोबासी, ४० सुकुम्बासी, दुई भूमिहीन दलित र दुई भूमिहीन सुकुम्बासी रहेका थिए । खानीखोलामा त्यसबेला भूमिहीन–सुकुम्बासी, भूमिहीन–दलित र अव्यवस्थित बसोबास गर्दै आएका नागरिकलाई वितरण गरिएको निस्सापछिको प्रक्रियाका लागि समितिले थप कार्य गरिरहेको कार्यालयले जनाएको छ ।

हरिसिद्धिमा बालिकालाई गाडीले ठक्कर दिएपछि स्थानीयले गरे बाटो अबरुद्ध (तस्बिरहरु)

काठमाडौँ । हरिसिद्धि घुम्तीमा बालिकालाई गाडीले ठक्कर दिएपछि स्थानीयले बाटो अबरुद्ध गरेका छन् ।

नेकपा (एमाले) दोस्रो विधान महाधिवेशन दोस्रो दिनको बन्दशत्रमा आउने प्रतिनिधिको गाडीले हरिसिद्धि घुम्तीमा बालिकालाई ठक्कर दिएको हो ।

राजनीतिक प्रस्ताव तयार गर्न योगेश भट्टराईको संयोजकत्वमा समिति

काठमाडौं । सत्तारुढ नेकपा एमालेले दोस्रो विधान महाधिवेशनको समसामयिक राजनीतिक प्रस्ताव तयार गर्नका सचिव योगेश भट्टराईको संयोजकत्वमा सात सदस्यी समिति बनाएको छ ।

अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले सचिव भट्टराईको संयोजकत्वमा सात सदस्यीय समिति घोषणा गरेका हुन् । अन्य सदस्यहरुमा स्थायी कमिटी सदस्य एवं प्रचार तथा प्रकाशन विभाग प्रमुख राजेन्द्र गौतम, पोलिटब्युरो सदस्य ज्वाला साह, ईश्वरी रिजाल, केन्द्रीय सदस्यहरु उषाकला राई, सृजना काफ्ले र माधव ढुंगेल छन् ।

समितिले मुलुकको समसामयिक राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक तथा जनजीविकाको चासोबारे महाधिवेशनको धारण तय गर्ने संयोजक सचिव भट्टराईले जानकारी दिएका छन् । प्रस्ताव तयारीका लागि समितिको बैठक आजै बस्दैछ ।

एमालेको विधान महाधिवेश ललितपुरमा जारी छ । आज प्रतिवेदनहरूमाथि छलफल हुने कार्यसूची छ । शुक्रबार सुरु एमाले विधान महाधिवेशनको आज दोस्रो दिन हो ।

पहिलो दिन अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले राजनीतिक प्रतिवेदन, उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलले विधान संशोधन प्रस्ताव, महासचिव शंकर पोखरेलले संगठनात्मक प्रतिवेदन र सल्लाहकार परिषद्का संयोजक अमृत बोहोराले प्रतिवेदन पेस गरेका थिए ।

आज बाँकी तीन प्रतिवेदन पेस हुने क्रम जारी छ । आज निर्वाचन आयोग, लेखा आयोग र अनुशासन आयोगको प्रतिवेदन पेस भइरहेका छन् । यसपछि १० समूहमा छलफल हुने एमालेले जनाएको छ ।

सञ्चार क्षेत्रले सरकारका कमजोरी औंल्याउने र राम्रा काम जनतासम्म पुर्‍याउनु पर्छ : अर्थमन्त्री

काठमाडौं । उपप्रधानमन्त्री तथा अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलले सञ्चार जगत्ले सरकारका कमजोरी औंल्याउने र सकारात्मक काम जनतासम्म प्रभावकारी रूपमा पुर्‍याउनु पर्ने बताएका छन् ।

नेपाल आर्थिक पत्रकार समाज (सेजन) को २७ औं वार्षिक साधारणसभा तथा अधिवेशनलाई आज यहाँ सम्बोधन गर्दै उनले सञ्चार क्षेत्रलाई आलोचनात्मक र सुझावात्मक दुवै दृष्टिकोणले अघि बढ्नुपर्ने बताए ।

‘सरकारका नीतिगत त्रुटि वा कार्यान्वयनमा कमजोरी भए त्यसलाई प्रस्टसँग जनतासामु उजागर गर्नु सञ्चारको दायित्व हो’, पौडेलले भने, ‘साथसाथै सरकारले गरेका उपलब्धि र जनहितमा भएका कामबारे नागरिकलाई सुसूचित पनि त्यत्तिकै महत्वपूर्ण छ ।’

सो अवसरमा अर्थमन्त्री पौडेलले आर्थिक पत्रकारिताको महत्वमा जोड दिँदै मुलुकको अर्थतन्त्रलाई सबल बनाउन पत्रकारको भूमिका अपरिहार्य रहेको उल्लेख गरे । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष चन्द्रप्रसाद ढकालले कोभिड महामारी, रुस–युक्रेन तनावलगायत कारण मुलुकको अर्थतन्त्रमा असर देखिएको र पछिल्लो समय सुधार हुँदै गएको बताए ।

मुलुकको आर्थिक क्षेत्र सुधारका लागि निजी क्षेत्रबाट कसरी भूमिका खेल्न सकिन्छ भनेर महासंघले सधैँ पहल गरिरहेको उल्लेख गर्दै उनले कानुनी र व्यवहारिक सुधारका लागि सरकारलाई निरन्तर सुझाव दिइरहेको धारणा राखे । यद्यपि कानुन कार्यान्वयन कमजोर हुँदा सोचेअनुरुप नतिजा प्राप्त गर्न नसकेको ढकालको भनाइ छ ।

कार्यक्रममा नेपाल उद्योग परिसंघका अध्यक्ष वीरेन्द्रराज पाण्डेले मुलुकको अर्थतन्त्र सुधारका लागि कुन क्षेत्रमा कति लगानी आवश्यक छ र त्यसका लागि के कस्ता नीतिगत तथा कानुनी सुधार गरिनुपर्छ भनेर परिसंघले अध्ययन गरिरहेको बताए ।

नेपाल चेम्बर अफ कमर्शका अध्यक्ष कमलेशकुमार अग्रवालले अर्थतन्त्र सूचकहरू विस्तार सुधार हुँदै गए पनि निजी क्षेत्र अझै लगानीका तयार नभइसकेको बताए । उच्चस्तरीय आर्थिक सुधार सुझाव आयोगले सरकारलाई दिएका सुझाव तथा सिफारिस कार्यान्वयनमा उनले जोड दिए ।

कार्यक्रममा सेजनका पूर्व अध्यक्षहरूले सञ्चार क्षेत्रले सामना गरिरहेका चुनौती, पत्रकारिताको गुणस्तर र आर्थिक क्षेत्रसम्बन्धी अनुसन्धानात्मक समाचारको आवश्यकताबारे विचार व्यक्त गरेका थिए । अधिवेशनले सेजनको नयाँ नेतृत्व चयन गर्नेछ ।

हुन छाड्यो नियमित उडान, सुनसान बन्यो रामेछाप विमानस्थल

रामेछाप । कुनै बेला व्यस्त हुने गरेको रामेछाप विमानस्थल पछिल्लो समय सुनसान छ । यहाँको विमानस्थबाट नियमित उडान नहुँदा सुनसान भएको हो ।

काठमाडौँमा रहेको त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलबाट पूर्वी क्षेत्रको नजिकै रहेको विमानस्थलका रूपमा रहेको यो विमानस्थल अहिले हवाइजहाजहरू नचल्दा सुनसान भएको हो । पर्यटकीय समयमा मात्र सोलुको लुक्ला जाने बेला विमानस्थलबाट उडान भर्ने गरिन्छ ।

त्यसबेला काठमाडौँको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बढी व्यस्त हुने भएकाले विदेशी पर्यटकलाई काठमाडौँबाट सडकमार्ग हुँदै मन्थली ल्याउने र त्यसपछि हवाइजहाजमार्फत सोलुको लुक्ला पुर्याउने गरिन्छ ।

दशैँ, तिहार र छठ जस्ता चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा अन्य जिल्लामा चल्ने विभिन्न एयरलाइन्सले जिल्ला जिल्लामा जान अग्रिम बुकिङ खुला गरे पनि रामेछापका नागरिकहरूका लागि भने हवाइजहाजबट यात्र गर्न कुनै एयरलाइन्सहरूले अग्रिम बुकिङ खुला गरेका छैनन् ।

पर्यटकको सिजनमा मात्र विमानस्थल चल्ने भएकाले विमानस्थल वरपरका रहेका होटल तथा पसलहरू पनि यतिखेर सुनसान छन् । जिल्लामा विमानस्थल हुँदाहुँदै पनि रामेछापका नागरिकहरूले यसको सुविधा नपाउनु दुःखको कुरा भएको स्थानीयको भनाइ छ । रामेछापका नागरिकहरूलाई पनि हवाई सुविधा दिलाउने पहल राजनीतिक दल र प्रदेश तथा सङ्घीय सांसदले गर्नुपर्ने स्थानीय वीरेन्द्र श्रेष्ठले बताए ।

उनले भने, ‘यहाँका मानिसहरू सडकमार्गमार्फत काठमाडौँ जाँदा बिपी राजमर्गको १२५ किमि पार गर्नुपर्छ भने पुष्पलाल मार्गको तामाकोशी–चरिकोट–मुडे हुँदै करिब २०० किलोमिटर दूरी पार गर्नु पर्दछ ।’

गत वर्ष असोजको १२ गते आएको बाढीले पुष्पलाल मार्ग र बिपी राजमार्गको धेरै ठाउँका सडकमा क्षति पुगेकाले यी दुवै मार्ग जोखिमयुक्त छ । जिल्लामा सुविधा सम्मन्न एम्बुलेन्स नभइरहको अवस्था र मन्थलीबाट काठमाडौँका लागि भएका दुईवटा सडक मार्गहरू पनि भरपर्दा नभएकाले जटिल प्रकृतिका बिरामीहरू काठमाडौँ पठाउन निक्कै समस्या हुने गरेको श्रेष्ठको भनाइ छ ।

नजिकिँदै गरेको दशैँ तिहारजस्ता पर्वका लागि हिजोआज सहरबाट गाउँ आउनेहरूको सङ्ख्या बढ्दै जान लागेको छ । जोखिमपूर्ण सडकमार्गका कारण चाडपर्वमा घर आउनेलाई यात्रा सहज नभएको मन्थली–१ का नारायणदास श्रेष्ठ बताउँछन् ।

जिल्लामा हवाई सेवाला निरन्तर गरी पर्यटन प्रवद्र्धनमा समेत टेवा पुर्‍याउने उद्देश्यका साथ मन्थली नगरले पटकपटक पहल गरेको भए पनि त्यसको टुङ्गो नलागेको मन्थली नगरपालिकामा नगर पालिकाका प्रमुख लव श्रेष्ठ बताए ।

मेयर श्रेष्ठले भने, ‘रामेछाप विमानस्थलमा नियमित उडानका लागि पहल गर्न जिल्लाका सङ्घीय सांसदसहित आफूहरू पर्यटन मत्रीलाई ध्यानाकर्षणपत्र बुझाउन पर्यटन मन्त्रालय गएको र मन्त्रीले सकारात्मक आश्वासन पनि दिएको तर त्यसको कुनै सुनुवाइ अहिलेसम्म नहुँदा नागरिकले निर्वाचित प्रतिनिधिलाई विश्वास गर्न छाडेका छन् ।’

रामेछापमा लामो संघर्षपछि मात्र एयरपोर्ट कालोपत्रे गर्न सफल भएको, आफ्नो निरन्तर प्रयासले गत वर्ष असोजमा गएको बाढीका कारण मन्थलीबाट काठमाडौँ जाने दुवैतर्फको बाटो अवरुद्ध हुँदा आफूले निक्कै प्रयास गरेर केही समय हवाई सेवा सुरु भए पनि हाल बन्द भइको पूर्वराज्यमन्त्री एवं संघीय सांसद पूर्णबहादुर तामाङले बताए ।

उनले भने, ‘यहाँको विमानस्थलबाट रामेछापका नागरिक आउजाउ गर्नसक्ने गरी जहाज सञ्चालनका लागि विशेष पहल भइरहेको छ, सकभर दशैँअघिदेखि नै नियमित उडान गराउन म लागिपरेको छु । विशेष पहल गर्ने तयारी छ ।’

सोलुको लुक्लासम्मका लागि सीता, तारा र समिट एयरका एयरलाइन्सले यस एयपोर्टबाट पर्यटक ओसार्ने सिजनका बेला ६० देखि ६५ वटासम्म उडान भर्ने गरेका छन् । ती एयसलाइन्सका जहाजमार्फत आलोपालो प्रणालीद्वारा जिल्लाका नागरिक र बिरामीहरूलाई पनि सेवा दिने गरी आफ्ना कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने मन्थली न पा–२ का स्थानीय गुञ्जबहादुर श्रेष्ठले बताए । रासस

रास्कोटका वडाध्यक्ष बराल तीन दिनदेखि बेपत्ता

कालिकोट । कालिकोटको रास्कोट नगरपालिका–८ फुकोटका वडाध्यक्ष मनिराज बराल तीन दिनदेखि बेपत्ता भएका छन् । बुधबार बेलुकी रास्कोट–५ लामासिनस्थित ससुराली जाने भनेर हिँडेका बराल सम्पर्कविहीन भएका हुन् । उनी २०७९ को स्थानीय तह निर्वाचनमा माओवादी केन्द्रको तर्फबाट चुनाव जितेका जनप्रतिनिधि हुन् ।

वडा कार्यालयबाट दिउँसो नगरपालिका गएका वडाध्यक्ष बराल त्यहाँबाट ससुराली जाने भनेर हिँडेका वडासचिव कोपिलाकुमारी सञ्ज्याल बरालले जानकारी दिएकी छन् । वडाको काम सकेर ससुराली घर जान भनेर हिँहेका वडाध्यक्ष बराल बेपत्ता भएको रास्कोट नगरपालिका प्रमुख धर्मराज शाहीले बताए ।

‘ससुराली पनि, घर पनि गएनन्,’ नगर प्रमुख शाहीले भने, ‘अन्यत्र कता गए भन्ने पत्ता लगाउन सकिएको छैन ।’ उनले रास्कोट नगरका सबै वडा र हिँड्ने बाटोमा पनि नगर प्रहरी र स्थानीयले खोजी गरे पनि नभेटिएको जानकारी दिए ।

रास्कोट नगरपालिकाले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिमा वडाध्यक्ष बरालले मानसिक समस्याको औषधि सेवन गरिरहेको उल्लेख छ । वडाध्यक्ष बराल हराएको प्रहरी चौकी रास्कोटमार्फत आएपछि प्रहरीले रास्कोट, सान्निगाड, मेहलमुडीलगायतका प्रहरी चौकीबाट खोजी भइरहेको जिल्ला प्रहरी प्रमुख टेकबहादुर रावतले बताए । बरालका पत्नी, एक छोरा र दुई छोरी छन् ।

गुल्मीको गर्जुराबाट देखिएको गज्जबको सूर्योदय

गुल्मीको पर्यटकीयस्थल रेसुङ्गाको गर्जुरा क्षेत्रबाट देखिएको सूर्योदयको दृश्य । हाल मनसुनको न्यून चापीय रेखा सरदर स्थानभन्दा दक्षिणतिर अवस्थित रहेको छ ।

मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार आज दिउँसो देशभर साधारणतया बदली रहनेछ । कोशी, बागमती र गण्डकी प्रदेशलगायत देशका पहाडी भू–भागका केही स्थानहरूमा र बाँकी प्रदेशका तराई भू–भागका थोरै स्थानहरूमा मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ ।

आज राति कोशी प्रदेशलगायत देशका पहाडी भू–भागमा साधारणतया बदली तथा बाँकी भू–भागमा आंशिक बदली रहने महाशाखाले जनाएको छ । देशका पहाडी भू–भागका केही स्थानहरूमा र तराई भू–भागका थोरै स्थानहरूमा मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ । तस्वीर : जनार्दन घिमिरे / रासस

एमाले विधान महाधिवेशन : प्रतिवेदनमाथि समूहगत छलफल शुरु

काठमाडौं । सत्तारुढ नेकपा एमाले विधान महाधिवेशनको दोस्रो दिनको सत्र सुरु भएको छ । केही बेरअघि सत्र सुरु भएको केन्द्रीय सदस्य विष्णु रिजालले जानकारी दिए ।

हिजै प्रस्तुत भएका प्रतिवेदनमाथि समूह बनाएर छलफल हुने उनले जानकारी दिएका छन् । ललितपुर, गोदावरीस्थित सनराइज हलमा आज दोस्रो दिन पनि हिजो बाँकी रहेका प्रतिवेदनको प्रस्तुतीकरण हुने छ ।

आज केन्द्रीय अनुशासन आयोगका तर्फबाट अध्यक्ष केशव बडाल, केन्द्रीय लेखा आयोगका तर्फबाट अध्यक्ष डा. पुष्प कँडेल र केन्द्रीय निर्वाचन आयोगका तर्फबाट अध्यक्ष डा. विजय सुब्बा आ–आफ्ना निकायको प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्नेछन् ।

महाधिवेशनको पहिलो दिन शुक्रबार प्रधानमन्त्री एवं पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले राजनीतिक प्रतिवेदन, पार्टीका उपाध्यक्ष एवं उपप्रधानमन्त्री तथा अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलले विधान संशोधनसम्बन्धी प्रस्ताव र महासचिव पोखरेलले सङ्गठनात्मक प्रतिवेदन र केन्द्रीय सल्लाहकार परिषद्का अध्यक्ष अमृतकुमार बोहोराले प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका थिए ।

आजै प्रतिनिधिलाई विभिन्न १० समूहमा विभाजन गरी प्रतिवेदनमाथि समूहगत छलफल शुरु भएको छ । ‘निर्णायक राष्ट्रिय शक्ति निर्माण हाम्रो संकल्प, समृद्ध नेपाल सुखी नेपाली राष्ट्रिय गन्तव्य’ मूल नारासहित हिजोदेखि एमालेको दोस्रो विधान महाधिवेशन शुरु भएको हो ।

महाधिवेशनमा देशभरिका दुई हजार २६ जना प्रतिनिधि र आयोजकका हैसियतमा ३१५ जना थप गरी कूल दुई हजार ३४१ जनाको सहभागिता रहेको छ । महाधिवेशन भोलि (आइतबार) सम्म सञ्चालन हुनेछ ।

देउवाले बोलाए कांग्रेस केन्द्रीय कार्य सम्पादन समितिको बैठक

काठमाडौं । सत्ता साझेदार नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्य सम्पादन समितिको बैठक बस्ने भएको छ । पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवाले आफ्नै निवास बूढानीलकण्ठमा बैठक बोलाएका हुन् ।

बैठक भोलि (आइतबार) बिहान ९ बजे बस्ने कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालयका मुख्य सचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले जानकारी दिएका छन् । बैठकमा केन्द्रीय कार्य सम्पादन समितिका पदाधिकारी एवं सदस्यहरूलाई उपस्थितिका लागि निर्देशन दिइएको छ ।

भद्रकाली मन्दिरमा शनिबारका दिन भक्तजन

काठमाडौँको भद्रकालीस्थित भद्रकाली मन्दिरमा शनिबार पूजाअर्चना तथा दर्शन गर्दै भक्तजन । अन्य दिन भन्दा शनिबारका दिन यस मन्दिरमा भक्तजनको बढी भीड लाग्ने गर्छ । यो मन्दिर ३६ करोड लागतमा पुन निर्माण गरिएको हो । तस्वीर : हरिराम भेटुवाल /  रासस

आज नेपाल र बंगलादेशबीच पहिलो मैत्रीपूर्ण फुटबल

काठमाडौं । नेपाल र बंगलादेशबीच आज (शनिबार) पहिलो मैत्रीपूर्ण फुटबल खेल हुँदैछ । काठमाडौंस्थित दशरथ रंगशालामा साँझ ५ः३० बजेदेखि खेल सुरु हुनेछ । फिफा विन्डोअन्तर्गत हुन लागेको दुई मैत्रीपूर्ण खेल दुवै टोलीको एएफसी एसियन कप छनोटको तयारीका लागि महत्वपूर्ण मानिएको छ ।

नेपालको सिनियर टोलीले करिब २ वर्षपछि घरेलु मैदानमा खेल खेल्न लागेको हो । कप्तान किरण चेम्जोङले घरेलु मैदानमा लामो समयपछि खेल्न उत्साहित रहेको र खेल पनि रोचक हुने अपेक्षा गरेको बताए । मुख्य प्रशिक्षक म्याट रसले जित निकाल्ने गरी खेल प्रस्तुत गर्ने बताएका छन् । उनले बंगलादेशको टोली राम्रो भएको र राम्रो प्रतिस्पर्धा हुने उल्लेख गरे ।

त्यस्तै बंगलादेशका प्रशिक्षक जेभियर क्याब्रेराले नेपाल आउनुअघि राम्रो तयारी भएको बताउँदै यहाँ आएर खेल्न उत्साहित रहेको बताएका छन्। कप्तान जमाल भुयाले पनि यो मैत्रीपूर्ण फुटबल खेलले एसियन कप छनोटको लागि राम्रो तयारी हुने बताए ।

दोस्रो मैत्रीपूर्ण खेल मंगलबार हुनेछ । दुई खेलपछि समग्र परिणामको आधारमा विजेता घोषणा गरिनेछ । दुवै खेलबाट स्पष्ट नतिजा नआए दोस्रो खेलपछि पेनाल्टी सुटआउटमार्फत विजेता टुंग्याइने एन्फाले जनाएको छ । विजेताले ट्रफी र पदक प्राप्त गर्नेछन् ।

नेपाली टोलीमा को–को छन् ?
किरण चेम्जोङ, अविशेक लिम्बू, आदित्य शाक्य, अमित लामा, अनन्त तामाङ, अन्जन विष्ट, एरिक विष्ट, दिप कार्की, दिनेश हेन्जन, जिलेस्पी जगं कार्की, कुशल देउवा, लाकेन लिम्बू, मणिकुमार लामा, मनीष डाँगी, रनदिप पौडेल, रोहन कार्की, रोहित चन्द, समीर तामाङ, सृजन राज, सुवास ठकुरी वम, सुमन श्रेष्ठ, टिकेन्द्र थापा, योगेश गुरुङ ।

प्रदेश मन्त्रीको गाडीले बालकलाई दियो ठक्कर, गोदावरी सडक अवरुद्ध

काठमाडौं । सत्तारुढ नेकपा एमालेको दोस्रो विधान महाधिवेशनमा सहभागी हुन जाँदै गरेका कोशी प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री राम राना सवार गाडीले बालकलाई ठक्कर दिएपछि गोदावरी जाने मुख्य सडक अवरुद्ध भएको छ ।

आज बिहान हरिसिद्दी उकालोमा उनी सवार गाडीले स्थानीय एक बालकलाई ठक्कर दिएको हो । दुर्घटनापछि स्थानीयले सडक अवरुद्ध गरेका हुन् । सडक खुलाउने प्रयास भइरहेको ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ ।

मन्त्रीको गाडीले एक सुनुवार थरका ११ वर्षीय बालकलाई सामान्य ठक्कर दिएको हो । ट्राफिक वृत्त सातदोबाटोका इन्स्पेक्टर श्रीराम भट्टका अनुसार घाइते बालकको अवस्था सामान्य रहेको र उपचारका लागि बी एण्ड बी अस्पताल लगिएको छ ।

दशौं राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता कुरिरहेको रङ्गशाला

दाङको तुलसीपुर उपमहानगरपालिका–१७ बेलझुण्डीस्थित दाङ जिल्ला खेलकुद विकास समितिको कार्यालय परिसरभित्र रहेको रङ्गशाला । कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतको वीरेन्द्रनगरमा रहेको यो रङ्गशाला दशौं राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता कुरिरहेको छ । तस्वीर : कुलदीप न्यौपाने / रासस

एमाले विधान महाधिवेशन : आज तीन प्रतिवेदनहरूमाथि छलफल

काठमाडौं । सत्तारुढ नेकपा एमालेको विधान महाधिवेशनको दोस्रो दिन आज (शनिबार) तीन प्रतिवेदन प्रस्तुत हुँदैछन् । ललितपुरको गोदावरीस्थित सनराइज सभा हलमा शुक्रबारदेखि सुरु भएको एमालेको दोस्रो विधान महाधिवेशनको पहिलो दिन शुक्रबार पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसहितका नेताले विभिन्न प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका छन् ।

‘निर्णायक राष्ट्रिय शक्ति निर्माण हाम्रो संकल्प, समृद्ध नेपाल सुखी नेपाली राष्ट्रिय गन्तव्य’ मूल नारासहित सुरु एमालेको विधान महाधिवेशनमा दुई हजार २६ प्रतिनिधि र आयोजकका ३१५ गरी कुल २,३४१ जना सहभागी छन् ।

आज बिहान ८ बजेदेखि सुरु हुने दोस्रो दिनको कार्यक्रममा निर्वाचन आयोग, लेखा आयोग र अनुशासन आयोगको प्रतिवेदन प्रस्तुत हुँदैछ । एमाले प्रचार विभाग प्रमुख राजेन्द्र गौतमका अनुसार हिजै यी प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्ने कार्यसूची रहे पनि समय अभावको कारण प्रस्तुत हुन पाएको थिएन ।

आज तीन प्रतिवेदनको प्रस्तुतीकरण सकिएपछि सबै प्रतिवेदनमाथि समूहगत छलफल गर्ने तयारी छ । हिजो अधिवेशन उद्घाटनसँगै प्रधानमन्त्री एवं पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले राजनीतिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका छन् ।

त्यस्तै एमाले उपाध्यक्ष एवं उपप्रधानमन्त्री तथा अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलले विधान संशोधनसम्बन्धी प्रस्ताव र महासचिव शंकर पोखरेलले सङ्गठनात्मक प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका छन् । आज केन्द्रीय अनुशासन आयोगका तर्फबाट अध्यक्ष केशव वडाल, केन्द्रीय लेखा आयोगका तर्फबाट अध्यक्ष डा.पुष्प कँडेल र केन्द्रीय निर्वाचन आयोगका तर्फबाट अध्यक्ष डा.विजय सुब्बाले प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्ने तयारी छ ।

एमालेले विधान महाधिवेशन भोलिसम्ममा सक्ने तयारी गरेको छ । हिजो उद्घाटन मन्तव्यको क्रममा पार्टी अध्यक्ष ओलीले आइतबारसम्म जसरी पनि अधिवेशन सक्नु पर्नेमा जोड दिएका छन् । पूर्व राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले यो विधान महाधिवेशनमा आफू पनि सहभागी हुन जोडबल गरेकी थिइन् । तर, एमालेले भण्डारीको पार्टी सदस्यता नै रद्द गरेपछि भण्डारीसँगै उनी पक्षीय नेता–कार्यकर्ता रुष्ट छन् ।

नेकपा एमालेको सचिवालय बैठकले पार्टी सदस्य नरहेको व्यक्ति विधान अधिवेशनमा सहभागी हुन नसक्ने निर्णय गरेपछि भण्डारी महाधिवेशनमा सहभागी हुनबाट बञ्चित भएकी हुन् । पार्टीको दोस्रो विधान अधिवेशनमा सहभागी हुनबाट आफूलाई वञ्चित गरिएको भन्दै भण्डारीले महाधिवेशनस्थलमै शुभकामना सन्देश बाँडेकी छन् । उनले आफ्नो चिठी अध्ययन गर्न पनि महाधिवेशनका प्रतिनिधिलाई आग्रह गरेकी छन् ।

नेपाल कला तथा संस्कृति महोत्सव २०२५ सुरू

काठमाडौँ । कला, संस्कृति, परिकार र सम्पदाको जीवन्त उत्सवको औपचारिक उद्घाटन सम्माननीय राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले गर्नुभएको छ।
यो महोत्सव परम्परागत इन्द्रजात्रा उत्सवसँगै सेप्टेम्बर ५ देखि २७ सम्म काठमाडौँस्थित बबरमहलस्थित नेपाल कला परिषद्मा आयोजना हुँदैछ।

मनास्लु आरोहण गर्न दुई सय २४ जनाले लिए अनुमति

गोरखा । यस वर्षको शरद ऋतु (सेप्टेम्बर, अक्टोबर र नोभेम्बर)मा मनास्लु हिमाल आरोहणका लागि दुई सय २४ जनाले अनुमति लिएका छन् । पर्यटन विभागबाट प्राप्त तथ्याङ्कअनुसार आठ हजार १६३ मिटर अग्लो मनास्लु आरोहणका लागि विभिन्न मुलुकका १७ टिमका दुई सय २४ जनाले अनुमति लिएका हुन् । यो तथ्याङ्क शुक्रबारसम्मको हो ।

विभागका अनुसार एक सय ६९ पुरुष र ५५ महिलाले मनास्लु हिमाल आरोहणका लागि अनुमति लिएका छन् । उनीहरूबाट रु नौ करोड ४३ लाख २२ हजार ८६० राजस्व सङ्कलन भएको छ ।

यो सिजनमा सबैभन्दा धेरै आरोहीले मनास्लु आरोहण गर्ने गरेका छन् । शुक्रबारसम्म सगरमाथा आरोहणका लागि जम्मा एक जनाले मात्र अनुमति लिएका छन् । ल्होत्से आरोहणका लागि दुई जनाले मात्र अनुमति लिएका छन् ।

अरु आरोहीहरूले आठ हजार मिटरभन्दा कम उचाइका हिमाल आरोहणको अनुमति लिएका छन् । तथ्याङ्कअनुसार सात हजार ८५५ मिटर अग्लो नुप्त्से आरोहणका लागि ११ जनाले अनुमति लिएका छन् । छ हजार ३९५ मिटर अग्लो ल्यायुल आरोहणका लागि १५ जनाले अनुमति लिएका छन् ।

गत वर्षको यही सिजनमा चार सय एक जनाले मनास्लु हिमाल आरोहणको अनुमति लिएका थिए । अहिले मनास्लु हिमालमा रोप फिक्सिङ (डोरी टाँग्ने) काम भइरहेको स्थानीय चुमनुब्री गाउँपालिका–१ सामागाउँका वीरबहादुर लामाले जानकारी दिए ।

साथै आरोहीहरू सामागाउँमा आइपुग्न थालेका छन् । यहाँ लमजुङ, मनाङ हुँदै लार्केपास गरेर आउने आरोहीको सङ्ख्या धेरै हुने गर्छ । कोही हेलिकप्टरबाट पनि आउने गर्छन् ।

विभागको तथ्याङ्कमा सबैभन्दा धेरै आरोही चीनका ४३ जनाले अनुमति लिएका छन् । पोल्याण्डका २५, रुसका २३, नेपाली आरोही २३, अमेरिकाका १६, जापानका १३, फ्रान्सका १२ क्यानडाका १० आरोहीले अनुमति लिएका छन् ।

पर्यटन विभागका निर्देशक एवं सूचना अधिकारी लीलाधर अवस्थले शरद ऋतुका लागि अनुमति लिन आउने आरोहीहरू विस्तारै बढ्ने बताए । ‘बल्ल सिजन सुरु भएको छ । अब केही दिनमै धेरै आरोहीहरू अनुमति लिन आउँछन् ।’ यसअघि गत वर्ष यो सिजनमा मनास्लु आरोहणका लागि चार सय एक जनाले अनुमति लिएका थिए ।

 

आर-सालामा सुरु भयो साहित्यिक संवादको नयाँ यात्रा

काठमाडौं । काठमाडौंको कालिका मार्गस्थित नेपालयाको आर–सालामा शुक्रबार दिउँसो नयाँ साहित्यिक यात्रा सुरु भयो।

‘कलम कनभर्सेशन’ नाम दिइएको मासिक संवाद श्रृंखलाले पहिलोपटक आफ्नो ढोका खोलेको हो। कथा, किताब, सिर्जनशीलता र साहित्यलाई केन्द्रमा राखेर सुरु गरिएको यस थलोले नेपाली लेखन र प्रकाशनबारे नयाँ बहस चलाउने लक्ष्य लिएको छ।


उद्घाटन सत्रमा मार्टिन चौतारीका इतिहासकार र सम्पादक प्रत्युष ओंटा मुख्य वक्ताका रूपमा उपस्थित भए भने पत्रकार तथा लेखक अनिश घिमिरेले संवाद सञ्चालन गरे।

भएको संवाद केवल पुस्तक र प्रकाशनको चौरस सीमामा अडिएको थिएन। ओंटाको भनाइमा लेखन अझै पनि “सत्य बोल्ने साहसिक माध्यम” हो, विशेषगरी अहिलेको भ्रामक सूचनाले भरिएको समयमा। उनले काठमाडौं बाहिर शैक्षिक प्रकाशन किन स्थिर छ, त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग किन आफ्नै प्रेस छैन, राज्य–निजी दुवै क्षेत्रले प्रकाशनलाई किन उपेक्षा गरे जस्ता ज्वलन्त प्रश्नलाई कठोर ढंगले उठाए।

उनको जोड ‘सम्पादक’ नामक अदृश्य पात्रतर्फ पनि थियो। “लेखनलाई धारिलो बनाउने र अनुसन्धानलाई विश्वसनीय बनाउने शक्ति सम्पादकको हातमा हुन्छ,” उनले भने। विद्यार्थीलाई अनुसन्धान तालिम दिनुपर्ने, गुणस्तरीय प्रकाशनका लागि संस्थागत ढाँचा आवश्यक पर्ने कुरा उनले बारम्बार स्मरण गराए।

सभाहलमा प्रश्न सोध्ने हातहरू एकपछि अर्को उठिरहेका थिए। युवा पुस्तादेखि प्रकाशनमा संलग्न पुराना अनुहारसम्मले आफ्ना जिज्ञासा पोख्दा माहोल अझै घनीभूत हुँदै गयो। कसैले निजी प्रकाशकसँगको कठिनाइबारे प्रश्न गर्‍यो, कसैले राज्यको उदासीनताबारे। प्रत्येक प्रश्नले नयाँ बहस खोल्यो, र प्रत्येक जवाफले दर्शकलाई सोच्न बाध्य बनायो।


यो श्रृंखला आर्या चन्द, अनिश घिमिरे, रीवा खनाल, संगम खड्का र संस्कृति पोखरेलको संयुक्त पहलमा सुरु गरिएको हो। उनीहरूले यसलाई मासिक रुपमा निरन्तरता दिने बताए।

पहिलो सत्रले दिएको ऊर्जा र सहभागिताले स्पष्ट देखायो—‘कलम कनभर्सेशन’ केवल अर्को कार्यक्रममा सीमित हुने छैन। यो अब नेपाली साहित्य र प्रकाशनबारे गहिरो बहस हुने खुला मञ्च बन्ने संकेत देइसकेको छ।

 

एनपीएलको ट्रफी टुर शनिबारदेखि हुने, ८ शहरमा लगिने

काठमाडौं । नेपाल प्रिमियर लिग ( एनपीएल ) को दोस्रो संस्करणको ट्रफी टुर शनिबारदेखि हुने भएको छ । ट्रफी पुर्वको विराटनगरदेखि सुदूरपश्चिमसम्म लगिनेछ । ट्रफी विराटनगर, जनकपुर, चितवन, काठमाडौं, पोखरा,लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिममा पुर्‍याइनेछ ।

दोस्रो संस्करणको एनपिएल आगामी पुस १ देखि २७ गतेसम्म काठमाडौंमा हुनेछ ।

रामहरिलाई संसदीय समिति सभापति नबनाउन रास्वपाको माग

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले संसदीय सुनुवाइ संयुक्त समितिको सभापतिमा रामहरि खतिवडा निर्वाचित भएपछि संसद सचिवालयको ध्यानाकर्षण गराएको छ । संसदीय सुनुवाइ समितिको सभापतिमा कांग्रेस सांसद रामहरि खतिवडा निर्विरोध निर्वाचित भइसकेपछि रास्वपाले आपत्ति जनाएको हो । बिहीबार मनोनयनको समयसम्म खतिवडा एक्लैको उम्मेदवारी परेपछि उनी आज निर्विरोध घोषणा भएका हुन् ।

उम्मेदवारी दिएर उनलाई चुनौती नदिएको रास्वपाले अहिले उनी निर्विरोध भइसकेपछि प्रश्न उठाएको हो । निजामती विधेयकमा भएको कुलिङ पिरियड छेडखानीमा नैतिक जिम्मेवार ठहराएपछि राज्य व्यवस्था समितिबाट राजीनामा दिएका खतिवडा संसदीय सुनुवाइ समितिको सभापति चयन भएपछि रास्वपाले प्रश्न उठाएको हो ।

रास्वपा संसदीय दलका उपनेता ले उच्च जिम्मेवारीको पदमा नियुक्ति प्रक्रियामा नैतिक मापदण्डको पालना नभएको भन्दै संसद सचिवालयको ध्यानाकर्षण गराएका हुन् । पत्रमा भनिएको छ, ‘…जनताको सार्वभौम कानून निर्माण जस्तो संवेदनशील विषयमा गैरकानुनी रूपमा प्रत्यक्ष संलग्न भई नैतिक संकटमा परी राजीनामा दिनुपरेको व्यक्तिलाई अहिले पुनः संसदीय सुनुवाइ समितिको सभापतिजस्तो अझ महत्वपूर्ण पदमा नियुक्त गर्ने प्रक्रियाले संसदकै नैतिक आचरणप्रति प्रश्न खडा गरेको छ ।’

नैतिकता र पारदर्शीता लोकतान्त्रिक प्रणालीका मूल आधार भएको उल्लेख गर्दै संसदको जिम्मेवारी भनेकै सदन र समितिहरूलाई जनताले विश्वास गर्ने संस्थाको रूपमा स्थापित गर्नु भएको उल्लेख गरेका छन् । पत्रमा भनिएको छ, ‘विवादास्पद पृष्ठभूमि भएका व्यक्तिलाई पुनः उच्च ओहदाको जिम्मेवारी दिने कार्यले संसदको गरिमा मात्र नभई सम्पूर्ण लोकतान्त्रिक मूल्य र मान्यतामा आघात पु¥याएको अवस्था छ । यसैले, यस्तो संवेदनशील पदमा नियुक्ति गर्दा नैतिक मापदण्ड, सार्वजनिक विश्वास र पारदर्शीताको आधारमा निर्णय गर्न र निजको नियुक्ति प्रक्रिया तत्काल स्थगित गर्न अनुरोध गर्दछौँ ।’

निजामती सेवा दिवसका अवसरमा: वृक्षरोपण

काठमाडौँ । निजामती दिवसका अवसरमा वन तथा भू–संरक्षण विभागद्वारा कीर्तिपुरस्थित बागबानी केन्द्रमा वृक्षरोपण गरिएको छ । आज यहाँ आयोजित कार्यक्रममा विभिन्न बिरुवा तथा फलफूलका प्रजाति रोपण गरिएको हो ।

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयका सचिव राजकुमार श्रेष्ठले वृक्षरोपण कार्यको शुभारम्भ गर्दै भूक्षय नियन्त्रणमा वृक्षरोपण महत्त्वपूर्ण हुने तथा यस क्षेत्रमा हरियाली कायम गर्न सहयोग पुग्ने बताए ।

वन मन्त्रालयका निमित्त सचिव शिवकुमार वाग्लेले निजामती सेवा दिवस मूल समारोहअन्तर्गत विभागले पर्ने वृक्षरोपण गर्दै आएको जानकारी दिए ।

विभागका महानिर्देशक धिरेन्द्रकुमार प्रधानले विभिन्न कारणले हुने भूक्षय नियन्त्रण तथा वातावरण संरक्षणका लागि वनजङ्गल जोगाउनुपर्नेमा जोड दिए ।

वागवानी केन्द्रका प्रमुख दिनेश सापकोटाले विभिन्न प्रकारका बिरुवा बिक्री गरेर केन्द्रले गत वर्ष रु एक करोड दुई लाख राजस्व सङ्कलन गरेको बताए । केन्द्रले फलफूलको राष्ट्रिय स्रोत केन्द्रका रूपमा समशीतोष्ण र सुन्तला जातमा काम गर्ने, किसानलाई तालिम, प्रविधि उपलब्ध गराउन सहयोग गरिरहेको जानकारी दिए ।

कायृक्रममा गृहमन्त्रालयका सचिव गोकर्णमणि दुवाडी, कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका सचिव गोविन्दप्रसाद शर्मा, श्रम सचिव कृष्णहरि पुस्कर, विभिन्न मन्त्रालयका सहसचिव तथा महानिर्देशकलगायतको एवं निजामती कर्मचारीको सहभागिता रहेको थियो ।

विसं २०१३ भदौ २२ गते पहिलो निजामती सेवा ऐन जारी गरिएको दिनको सम्झनामा २०६१ सालदेखि यो दिवस मनाउन थालिएको हो । यसपटक २२औँ निजामती सेवा दिवस मनाइँदै छ ।

समयमै गुणस्तरीय काम गर्नुस्, शान्ति–सुरक्षाको व्यवस्था सरकारले गर्छ : गृहमन्त्री

कञ्चनपुर । गृहमन्त्री रमेश लेखकले निर्माण व्यवसायीहरुले पूर्वाधार निर्माण गुणस्तरीयका साथै समयमै काम सम्पन्न गर्नुपर्ने बताएका छन् । कञ्चनपुरमा आज आयोजिक निर्माण व्यवसायी सङ्घको २८औं साधारणसभा एवं १५औं अधिवेशनलाई सम्बोधन गर्दै गृहमन्त्री लेखकले समयमै विकास निर्माणका काम सम्पन्न नहुँदा आयोजनाको लागत बढेको बताए ।

‘निर्माण व्यवसायीहरुले समयमा गुणस्तरीय काम सम्पन्न गर्नुपर्छ, शान्तिसुरक्षाको व्यवस्था सरकारले गर्छ’, उनले भने, ‘निर्माण व्यवसायको क्षेत्रमा देखिएका समस्या समाधानमा सरकार लाग्छ ।’ उनले कुनै पनि सार्वजनिक काममा अशान्ति हुन नहुने उल्लेख गर्दै देशभरिका विकास निर्माणका काममा चन्दा असुली गर्ने, धम्क्याउने जस्ता गतिविधि सरकारले सहन गर्न नसक्ने बताए ।

पछिल्लो समय निर्माण व्यवसायको क्षेत्रमा गुणस्तरीय काम हुन नसक्नु र समयमै काम हुन नसक्ने समस्या देखिएकाले यसको समाधानमा लाग्नुपर्नेमा गृहमन्त्री लेखकले जोड दिए । ‘भौतिक पूर्वाधारका काममा गुणस्तरीयता आवश्यक छ, गुणस्तरीय काम हुन सकेन भने राज्यको अर्थको अपवेय हुन्छ, नागरिकले ठीक ढङ्गले सेवा लिन सक्दैनन’, गृहमन्त्री लेखकले भने, ‘समयमै काम सम्पन्न नहुँदा आयोजनाको मूल्य बढ्दै गएको छ, अहिले एउटै आयोजनाको २०० प्रतिशतसम्म मूल्य अभिवृद्धि भएको छ ।’ यसमा निर्माण व्यवसायी मात्रै दोषी नभएको उनको भनाइ थियो ।

गृहमन्त्री लेखकले राष्ट्रिय निर्माण क्षमताको अभिवृद्धि गर्नुपर्ने बताए । विकास निर्माण र भौतिक निर्माणको क्षेत्रमा काम गर्ने सबै निकायलाई राम्रो गर्दै जार्नुपर्ने उनले बताए । ‘सरकारी निकायको पनि पूर्ण रुपले क्षमता वृद्धि भएको छैन’, उनले भने, ‘सरकारी र गैरसरकारी निर्माणसँग सम्बन्धित संस्थाहरुको क्षमता वृद्धि भए मात्रै राष्ट्र निर्माणको आधार तयार गर्न सकिन्छ ।’ वर्तमान सरकारको प्राथमिकतामा नीतिगत सुधार, कानुनी सुधार, सुशासन र दण्डहीनताको अन्त्य गरी विकास निर्माणलाई द्रुतगतिमा अगाडि बढाउने रहेको गृहमन्त्री लेखकले बताए । वर्तमान सरकार अर्थतन्त्रलाई लयमा ल्याउने उद्देश्यका साथ काम गरिहेको उनको भनाइ थियो ।

‘यो सबै कुराको पूर्वसर्त स्थायी सरकार हो, त्यसकारण दुई ठूला पार्टी मिलेर स्थायी सरकार बनेको छ’, उनले भने, ‘अहिलेको सरकारले नीतिगत र कानुनी सुधारलाई प्राथमिकताका साथ काम गरिरहेको छ ।’ निर्माण व्यवसायीहरुलाई निर्धक्कसँग विकास निमार्णका काम गर्न गृहमन्त्री लेखकले आग्रह गरे । वर्तमान सरकारले निर्माण व्यवसायीहरुलाई वर्षौँदेखि तिर्न बाँकी रहेको रु ३५ अर्ब रकम भुक्तानी गरिरहेको सो अवसरमा उनले जानकारी दिए ।

सन्दर्भ – मानव बेचबिखनविरुद्धको दिवस: बढ्दै मानव बेचबिखनको सञ्जाल

काठमाडौँ । पहिला मानव बेचबिखन भन्ने बित्तिकै यौन शोषणका लागि महिलालाई बेचिन्छन् भन्ने थियो तर अहिले सूचना प्रविधिको विकाससँगै मानव बेचखिनका स्वरुपहरु पनि फेरिएका छन् । अहिले पढे लेखेका महिला /
पुरुष पनि बेचिने गरेका छन् ।
मानव अङ्ग बेचबिखन गर्नका लागि पनि मानवको तस्कर हुने गरेको छ । एउटा देशमा काम गर्न लगाइदिन्छु भनेर अर्को देशका लैजाने वा वैदेशिक रोजगारीमा जाने, ‘भिजिट भिसा’मा जानेहरु पनि बेचबिखनको जोखिममा पर्ने गरेका छन् ।
मानव बेचबिखनमा परेर नेपाल फर्कन सफल शक्ति समूहका संस्थापक अध्यक्ष चरिमाया तामाङलाई मानव बेचबिखनको ठूलो सञ्जाल भएको अनुभव छ । “सूचना प्रविधिको विकाससँगै मानव बेचबिखनका रुपमा पनि बदलिँदै गएको छ, प्रविधिको सञ्जालीकरणका कारणले अहिले कुनै सिमाना छैन”, तामाङले भनीन्, “मानवलाई प्रविधिको सञ्जालको चक्रब्यूहमा पारेर बेचबिखन हुने गरेको छ, दलालले जालो फैलाएको छ, दुश्चक्रभित्र मानवहरु परेर बेचबिखन भइरहेको छ ।”
चरीमायालाई पनि पहिला यौन शोषणका लागि मात्रै बेचबिखन हुने भए पनि अहिले एउटा मात्रै तरिका वा उद्देश्यले मानव बेचबिखन हुन नगरेको अनुभव छ । “विगतमा गरिबका छोराछोरी बेचबिखनमा पर्ने थिए, पढ्ने अवसर नपाएका, अबोध छोरीहरु बेचिन्थे”, तामाङले थपेकी छिन्, “अहिले दलालमार्फत मात्र होइन, प्रविधिमार्फत जोडिन्छन्, नेपालभित्र र बाहिर बेचबिखन भइरहेको छ ।”
विसं २०५३ साउन ७ गते नेपाल आउन सफल भएकी शक्ति समूहका संस्थापक अध्यक्ष तामाङ १२८ नेपाली चेली भारतबाट स्वदेश ल्याउँदा नेपाल फर्कन सफल भएका थिए । सरकारले २०५३ साउन ४ गते सय र सोही वर्षको साउनमा २८ जना स्वदेश फिर्ता गर्न सफल भएको थियो । “बेचिएर फर्कने महिलामध्ये एक म थिएँ, त्यो फर्कन पाएकामा धेरै खुसी लागेको थियो”, उनले त्यो पीडादायी क्षण सम्झँदै सुनाईन, “बेच्ने दलाललाई कारबाही गर्नुपर्छ, कुनै पनि नेपाली छोरीहरु बेचिनु हुँदैन भनेर आफ्नो जीवनी प्रस्तुत गरेर सचेतना गराउने काममा लागिरहेको छु ।”
चरीमायालाई मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार(नियन्त्रण) ऐन, २०६४ को प्रथम संशोधन विधेयक, २०८१ सदनमा विचाराधीन रहेको ऐन चाँडो पास गरेर तीन तहकै सरकारले यस विषयमा काम गर्नुपर्छ भन्ने लागेको छ । “मानव बेचबिखनले डरलाग्दो रुप लिइरहेको छ, यो ऐन छिटो ल्याएर तीन तहकै सरकारले काम गर्नुपर्छ”, उनले भनीन्, “कुनै पनि तरिकाले मानवको बेचबिखन हुनु हँुदैन ।”
यो ऐन संशोधन भएर आएमा सङ्घीयता अनुरुप तीनै तहका सरकारको जिम्मेवारीभित्र मानव तस्कर रोक्नु पनि हुनेछ । नेपाल सरकारले संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा हस्ताक्षर गरेअनुसार कानुन बन्छ । सरकारले कार्यान्वयन गरेको देखिन्छ । “कानुनले धेरै हदसम्म मानव बेचबिखन रोकथाममा सहयोग गर्ने बताउँदै तामाङले थपिन्, “मानव अङ्ग कानुन विपरीत प्रत्यारोपण, मानव बेचबिखनमा यौन शोषण, श्रम शोषण, धेरै कुराको अन्य हुन्छ ।”
चरीमायाले २०५४ सालमा शक्ति समूह नै सञ्चालन गरेर काम गरिरहेकी छिन् । अहिले शक्ति समूहले दुई हजारभन्दा बढीलाई ‘सेल्टर’ नै दिएर राखिरहेको छ । “कुनै सरकारले सिफारिस गरेको, कोही प्रहरीको सहयोगमा उद्धार गरेको, कोही भागेर आएका हुन्छन्”, तामाङले भनीन्,“ नेपालभित्र, भारतको विभिन्न सहर, दुबईलगायतका स्थानमा आएका छन्, सेल्टरमा गाँस, बास र कपासको व्यवस्था गरेर शारीरिक तथा मानसिक स्वास्थ्य हेर्छौं ।”
सो संस्थाले बेचबिखनमा परेका व्यक्तिलाई ल्याउने मात्रै होइन । पारिवारिक अवस्था पहिचान गर्छ । परिवारमा सम्पर्क गरेर पारिवारिक मिलन गराउने काम गर्छ । “घर पठाइसकेपछि पनि दुई वर्षसम्म सम्पर्कमा रहन्छाँै”, तामाङले भनीन्, “वातावरण सहज भए/ नभएको अध्ययन गर्छांै, सबै हेरेर ढुक्क भएपछि मात्रै परिवारमा छाडछौँ ।”
मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण) ऐन, २०६४ को प्रथम संशोधन, २०८१ प्रतिनिधिसभामा दर्ता भएको थियो । अहिले कानुन तथा मानव अधिकार समितिमा छलफल भइरहेको छ । भिजिट भिसामा गएका मानिसहरु पनि बेचबिखनमा पर्ने गरेको, रोजगारीमा जाँदा एउटा काममा पठाएको दलालले अर्को काममा अर्कै ठाउँमा पठाउने गर्दा मानिस अलपत्र परेर पनि बेचबिखनमा पर्ने गरेको पाइएको छ ।
राज्यका निर्देशक सिद्धान्त नीति र दायित्वको कार्यान्वयन अनुगमन तथा मूल्याङ्कन समितिका सभापति ठाकुरप्रसाद गैरेले उक्त विधेयकमा धेरै विषयमा संशोधन परिसकेको र छलफल भइरहेको बताएका छन् । “प्रतिनिधिसभामा दर्ता भएर अहिले प्रतिनिधिसभाको कानुन तथा मानवअधिकार समितिमा छ, संशोधन पनि परेको छ”, उनले भने, “विधेयकमा बाल सुधारगृह मर्यादाभित्र राख्ने कुरा छ, अहिले १८ वर्षभन्दा माथिका पनि बालगृहमा छन् बालबालिका बेचबिखन रोक्ने, बालश्रम रोकथाम राख्ने, अङ्ग बेच्ने, श्रम शोषण, यौन कार्यमा लगाउने, देशबाहिर बालबालिका ओसारपसार गरेर गलत काममा लगाउने विषय कानुनले धेरै हदसम्म रोक लगाउँछ ।” ‘तीनै तहका सरकार मिली गराँै हातेमालोः मानव बेचबिखनको हटाऔँ दुश्चक्रको जालो’ भन्ने नाराका १९औँ मानव बेचबिखनविरुद्धको राष्ट्रिय दिवस, २०८२ आज देशभर मनाइँदैछ ।
सन् २००२ मा काठमाडाँैमा सम्पन्न दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (सार्क) को एघाराँै शिखर सम्मेलनबाट पारित महिला तथा बालबालिका बेचबिखनविरुद्धको सार्क महासन्धि २००२ लाई २०६३ मात्र २० गते तत्कालीन प्रतिनिधिसभाबाट अनुमोदन गरिएको दिनलाई स्मरण गर्दै नेपाल सरकारले हरेक वर्ष भदौ २० गतेलाई मानव बेचबिखनबिरुद्धको राष्ट्रिय दिवस मनाउन सुरु गरेको हो ।
महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकमन्त्री नवलकिशोर साह(सुडी) ले मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार एक जघन्य अपराध भएको र यो सामाजिक रुपमा निन्दनीय, कानुनी रुपमा दण्डनीय भएको बताए । “समाजको कलङ्कका रुपमा रहेको यस जघन्य अपराधको रोकयाम र नियन्त्रण गर्नाका साथै मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार पीडित तथा प्रभावितहरुको उद्धार, पुनःस्थापना, मनोपरामर्श सेवा तथा कानुनी उपचारका लागि नेपाल सरकारद्वारा विभिन्न कानुनी, संरचनागत र संस्थागत प्रयासहरु भइरहेका छन्,” मन्त्री सुडीले भने, “मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार जस्तो जघन्य अपराधलाई जरैदेखि उन्मूलन गर्न, पीडितलाई उचित न्याय दिलाउन र पीडकलाई कानुनी दायरामा ल्याउन सकियोस् भन्ने उद्देश्य छ ।”
नेपाल सरकारले राष्ट्रिय तथा अन्तरराष्ट्रिय सन्धि, महासन्धि, सम्झौताहरुलाई अनुमोदन गरी सोही बमोजिम कानुन निर्माण तया परिमार्जन गर्न संस्थागत संयन्त्रको निर्माण गरी कार्यान्वयन गरिरहेको उनको भनाइ छ । मन्त्री सुडीले भने, “मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार नियन्त्रण ऐन संशोधनका लागि व्यवस्थापिका–संसद्मा विचाराधीन रहेको छभने मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार नियन्त्रण नीतिको मस्यौदा छिट्टै मन्त्रिपरिषद्मा पेस गर्ने तयारीमा रहेको कुरा जानकारी गराउन चाहन्छु ।” नेपालमा मानव बेचबिखन रोकथाम तथा पीडितको उद्धारमा नीतिगत सुधार, तथ्याङ्कमा आधारित रणनीति, सीमा क्षेत्र सुरक्षाको व्यवस्था, उद्धार अभियान र नागरिक–समाजको सक्रियता जरुरी भएको अभियन्ताहरुको भनाइ छ । मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण) ऐन, २०६४ मा मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार भन्नाले कुनै पनि उद्देश्यले मानिस किन्ने वा बेच्ने, फाइदा लिई वा नलिई वेश्यावृत्तिमा लगाउने, कानुनबमोजिम बाहेक मानिसको अङ्ग झिक्ने, वेश्यागमन गर्ने भन्ने रहेको छ ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार मानव बेचबिखन भन्नाले शक्ति वा बल प्रयोग गरेर, धोका वा जबर्जस्ती वा अन्य कुनै माध्यमद्वारा व्यक्तिको स्वीकृति बिना, मानिसहरूलाई बेच्ने वा किन्ने, ओसारपसार गर्ने, बन्दक वा स्वीकृति दिने कार्य हो । यसको उद्देश्य जबर्जस्ती मजदुरी, यौन शोषण, अङ्गको कारोबार वा अन्य कुनै अवैध काम गराउनु हो । यस अपराधले प्रमुख रूपमा महिलाहरू र बालबालिकाहरूलाई असर गर्छ । जो धेरैजसो यौन शोषण र जबर्जस्ती मजदुरीको सिकार हुन्छन् ।
मनोरञ्जनात्मक क्षेत्रमा धेरै पैसा कमाई हुने प्रलोभन देखाएर, यौन शोषणका लागि हुने बेचबिखन, घरेलु काम तथा कारखानामा हुने श्रम शोषण, अवैध मानव अङ्ग प्रत्यारोपण, धर्मपुत्र–धर्मपुत्री बनाउने बहानामा हुने बेचबिखन हुने गरेको छ ।
वैदेशिक रोजगारीको ‘ट्रान्जिट’ भारत हुँदै तेस्रो मुलुक जाने क्रममा बेचबिखनमा परेका छन् । कानुनअनुरुप विवाह गरेर हुने बेचबिखन, उच्च शिक्षाका लागि विदेश लैजाने नाममा सामाजिक, पारिवारिक तथा रोजगारीको क्षेत्रमा भोग्नु परेका समस्याका कारण सामाजिक लाञ्छना तथा बहिष्कारमा पर्नुपरेको अवस्था छ । मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण) ऐन, २०६४ को अनुसार मानिस किन्ने /बेच्ने कार्यमा संलग्नलाई  २० वर्ष कैद र रु दुई लाख जरिवाना हुने व्यवस्था रहेको छ ।
त्यस्तै, सो ऐनमा वेश्यावृत्तिमा लगाउनेलाई १०–१५ वर्ष कैद  र  ५० हजारदेखि रु एक लाख जरिवाना, अङ्ग झिक्नेलाई १० वर्ष कैद र रु दुई लाखदेखि रु पाँच लाख जरिवानाको व्यवस्था रहेको छ ।
त्यस्तै, वेश्यागमन गर्नेलाई तीन महिना कैद र रु दुई हजारदेखि पाँच हजारसम्म जरिवाना हुने व्यवस्था रहेको छ । सार्वजनिक पदधारण गरेको व्यक्तिको हकमा २५ प्रतिशत थप सजाय लाग्नेछ ।