`

अर्घाखाँचीमा गोठभित्र भेटियो विष्फोटक पदार्थ

अर्घाखाँची।  प्रहरीको गस्ती टोलीले अर्घाखाँचीमा  खाली गोठभित्र लुकाई राखेको अवस्थामा हातहतियार र विष्फोटक पदार्थ फेला पारेको छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका डीएसपी दिवसबहादुर जीसीको कमाण्डमा खटिएको टोलीले शुक्रबार शीतगंगा नगरपालिका–११ बोक्सेस्थित गोठमा बिस्फाेटक पदार्थ फेला पारेको थियो ।

जंगलभित्र खाली रहेको उक्त गोठमा भरुवा बन्दुक दुई थान, ग्रिनेड १४ थान, डेटोनेटर १२ थान, प्लाष्टिकको पाइप र लञ्चर जस्तो देखिने पदार्थ तीन थान, प्रेसर कुकर बम एक थान, स्टिलको डलु बम एक थान, बिजुलीको तार चार बण्डल, बारुद पाँच सय ग्रामसहित अन्य बिष्फोटक सामग्री भेटिएको डीएसपी जीसीले बताए । बिस्फाेटक पदार्थलाई सेनाकाे टाेलीले डिस्पाेज गरेकाे उनले बताए ।

एमालेको सचिवालय बैठक बस्दै

काठमाडौँ । नेकपा (एमाले)ले सचिवालय बैठक बोलाएको छ ।

आइतबार बिहान ११ बजे बस्ने गरी सचिवालय बैठक आह्वान भएको एक नेताले जानकारी दिए । सचिवालय बैठक पार्टी केन्द्रीय कार्यालय च्यासलमा बस्नेछ । 

आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि आइतबार र सोमबार दलहरूले  समानुपातिक उम्मेदवारको बन्द सूची निर्वाचन आयोगको कार्यालयमा बुझाइसक्नुपर्नेछ । त्यसबारेमा छलफल गर्नका लागि सचिवालय बैठक बोलाइएको ती नेताले जानकारी दिए । 

सुदूरपश्चिममा सवारी दुर्घटनामा चार जनाको मृत्यु

काठमाडौँ । सुदूरपश्चिमका विभिन्न स्थानमा भएका सवारी दुर्घटनामा चार जनाको ज्यान गएको छ । कैलालीमा दुई जना तथा कञ्चनपुर र डडेल्धुरामा एक–एक जनाको मृत्यु भएको हो ।

कैलालीको लम्कीचुहा नगरपालिका–३ बल्चौरमा शुक्रबार राति मोटरसाइकल दुर्घटना हुँदा चालकको मृत्यु भएको छ। से ४ प ६७६० नम्बरको मोटरसाइकल पूर्व–पश्चिम राजमार्गमा पूर्वबाट पश्चिमतर्फ आउँदै गर्दा अनियन्त्रित भई सडकछेउको पिल्लरमा ठोक्किएको प्रहरीले जनाएको छ । दुर्घटनामा लम्कीचुहा नगरपालिका–१ लम्कीका २५ वर्षीय चालक अनिष भण्डारी र पछाडि सवार १५ वर्षीय तुफान भण्डारी घाइते भएका थिए । चालक अनिषको उपचारका क्रममा टीकापुर अस्पतालमा मृत्यु भएको हो।

त्यसैगरी, कैलालीकै बर्दगोरिया गाउँपालिका–१ र ४ को सिमानामा रहेको काँडा पुलमा अर्को मोटरसाइकल दुर्घटना भएको छ । से ७ प ८१६५ नम्बरको मोटरसाइकल पुलको किनारमा ठोक्किँदा घोडाघोडी नगरपालिका–११ का २४ वर्षीय चालक विशाल कठरिया र २३ वर्षीया रीता कठरिया घाइते भएका थिए । चालक विशालको धनगढीस्थित नवजीवन अस्पतालमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ ।

उता कञ्चनपुरको शुक्लाफाटा नगरपालिका–५ वनसमिति क्षेत्रमा मोटरसाइकल र ट्याक्टर ठोक्किँदा मोटरसाइकल चालकको मृत्यु भएको छ । पूर्व–पश्चिम राजमार्गमा म १ त ९३१ नम्बरको ट्याक्टर र सु प प्र ०२००४ प २६८८ नम्बरको मोटरसाइकल आपसमा ठोक्किँदा शुक्लाफाटा नगरपालिका–५ का ४५ वर्षीय गड्डु विक गम्भीर घाइते भएका थिए। टाउको र खुट्टामा चोट लागेका उनको महाकाली अस्पतालमा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको हो । दुर्घटनामा मोटरसाइकलको पछाडि सवार ४० वर्षीय वीरराम पोखरेल घाइते भएका छन् । ट्याक्टर, चालक र मोटरसाइकललाई इलाका प्रहरी कार्यालय झलारीले नियन्त्रणमा लिएको छ ।

सुनको मूल्य निरन्तर आकाशिदै

काठमाडौँ । केही दिनयता सुनचाँदीको मूल्य लगातार बढीरहेको छ । आज पनि दुवै धातुको मूल्यमा बढोत्तरी भएको छ। 

गत बुधबार छापावाल सुन प्रतितोला रु. दुई लाख ६८ हजार १०० मा र चाँदी रु. चार हजार ४२० मा कारोबार भएको थियो । बिहीबार दुवै धातुको मूल्यमा सामान्य गिरावट आएर प्रतितोला सुन दुई लाख ६७ हजार ५०० र चाँदी रु. चार हजार ४०० मा कारोबार भएको थियो ।

अमेरिकी डलरको भाउ बढेसँगै सुनचाँदीको मूल्य पनि बढेको विश्लेषकहरूले बताएका छन् । अन्तरराष्ट्रिय बजारमा आज एक औँस सुन चार हजार ५०० र त्यति नै परिमाणको चाँदी ७५ अमेरिकी डलरमा खरिदबिक्री भइरहेको अन्तरराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

प्रमुख दलका नेतासँग छलफल गर्दै प्रधानमन्त्री

काठमाण्डाैँ । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले शनिबार तीन दलका शीर्ष नेताहरूसँग छलफल गर्दैछिन् ।

नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा, नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’सँग छलफल गर्न लागेकी हुन् ।

प्रधानमन्त्रीको सरकारी निवास बालुवाटारमा दिउँसो ३ बजे छलफल तय भएको प्रधानमन्त्री कार्कीका प्रेस सल्लाहकार राम रावलले जानकारी दिए ।

सरकारले आगामी फागुन २१ गते प्रतिनिधि सभा चुनावको तयारीमा छ ।

बालेन र कुलमानबीच ज्वागलमा वार्ता जारी, रास्वपासँगको छलफल कहाँ पुग्यो ?

काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाह र ऊर्जामन्त्री कुलमान घिसिङबीच ललितपुरको ज्वागलमा छलफल चलिरहेको छ । कुमार बेनको निवासमा भइरहेको यो भेटवार्तालाई वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिको सम्भावित नयाँ ध्रुवीकरणका रूपमा हेरिएको छ ।

उनीहरू निकट स्रोतका अनुसार बालेन र कुलमानबीच मिलेर अघि बढ्ने विषयमा करिब–करिब सहमति बनिसकेको छ, तर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सँगको त्रिपक्षीय समझदारी भने अझै टुंगोमा पुगेको छैन । बालेन र कुलमानबीच देश विकासलाई केन्द्रमा राखेर नयाँ राजनीतिक मोर्चा बनाउने विषयमा पहिलेदेखि नै संवाद हुँदै आएको थियो । यही समीकरणमा रास्वपालाई पनि समेट्ने प्रयासस्वरूप रास्वपा सभापति रवि लामिछानेसँग पटक–पटक भेटवार्ता भयो । तर, मुख्य अड्चन सांगठनिक संरचना र शक्ति बाँडफाँडमै देखिएको छ।

रास्वपाले बालेनलाई भावी प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा अघि सार्ने र पार्टीभित्र रवि लामिछानेपछिको वरीयता दिने प्रस्ताव गरेको थियो । साथै, पार्टीको आधारभूत तहदेखि संगठन विस्तार भइसकेको र संसदीय अनुभव समेत हासिल गरिसकेको दाबी गर्दै सांगठनिक ‘स्टेक’ मा रास्वपाको प्रमुख हिस्सेदारी हुनुपर्ने अडान राख्यो । तर, बालेन पक्ष यसमा सहमत देखिएन ।

बालेन निकट स्रोतका अनुसार सीके राउतलगायत अन्य दल तथा स्वतन्त्र धारका नेता–कार्यकर्तालाई समेत समेटेर पार्टीलाई बृहत्तर बनाउने सोच भएकाले कुनै एक दलको सांगठनिक वर्चस्व स्वीकार्न कठिन भएको हो । यही कारणले रास्वपा र बालेनबीचको छलफल सकारात्मक मोड लिन नसकेको बताइन्छ ।

शुक्रबार नै सहमति टुंग्याउने भनिए पनि अन्तिम समयमा बालेन पक्षले कुलमान घिसिङलाई पनि सँगै अघि बढाउनुपर्ने अडान राखेपछि सहमति थप अनिश्चित बनेको थियो । सुरुमा बालेन र रास्वपाबीच दुईपक्षीय समझदारी गरेर पछि कुलमानलाई जोड्ने योजना थियो । सो क्रममा पार्टीभित्रको पदीय बाँडफाँड र तल्लो तहको व्यवस्थापनमा ५०–५० प्रतिशत हिस्सेदारीको प्रस्तावमा संवाद अघि बढिरहेको थियो ।

तर, अन्तिम चरणमा त्रिपक्षीय सहमति अनिवार्य हुनुपर्ने भनिएपछि प्रक्रिया जटिल बन्यो । शुक्रबार राति तीनै नेताबीच ‘डिनर मिटिङ’ गर्ने तयारी समेत भए पनि त्यो भेट हुन सकेन । त्यसपछि बालेन गोदावरी पुगेर आफ्ना निकट सहयोगीसँग छलफलमा जुटेका थिए । शनिबार बिहानदेखि भने कुलमान र बालेनबीच पुनः ज्वागलमै संवाद चलिरहेको छ ।

रास्वपा पक्षले यो भेटपछि मात्र सम्भावित सहमतिबारे स्पष्टता आउने बताएको छ । रास्वपाका एक नेताका अनुसार दुईपक्षीय मात्र भएको भए सहमति यसअघि नै टुंगिसक्थ्यो, तर अब त्रिपक्षीय समीकरणले निर्णयलाई अनिश्चित बनाएको छ । यद्यपि, स्रोतहरू भन्छन्, ‘यदि रास्वपासँग सहमति हुन सकेन भने पनि बालेन र कुलमान भने एउटै धारमा उभिने सम्भावना प्रायः निश्चित छ । कुलमाननिकट नेताका अनुसार रविसँगको छलफलमा समेत बालेनले कुलमानको पक्षबाट कुरा राखिरहेका छन् ।’

राजनीतिक वृत्तमा यो छलफललाई वैकल्पिक शक्तिको भविष्य निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिएको छ । ज्वागलमा चलिरहेको वार्ताले नयाँ सहमति जन्माउने हो कि छुट्टै ध्रुवीकरणतर्फ लैजाने हो भन्ने प्रश्नको उत्तर भने अब बालेन–कुलमान भेटको निष्कर्षसँगै स्पष्ट हुने देखिन्छ ।

राष्ट्रपति पौडेल र पूर्व प्रधानमन्त्री नेपालबीच एक घण्टा भेटवार्ता

काठमाडौं । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल र पूर्व प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालबीच भेटवार्ता भएको छ । राष्ट्रपति पौडेलले आज (शनिबार) बिहान नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका सहसंयोजक समेत रहेका नेपालसँग एक घण्टा लामो भेटवार्ता गरेका हुन् ।

उनीहरूबीच राष्ट्रपति भवन शीतलनिवासमा भेटवार्ता भएको हो । भेटवार्ता समयमै निर्वाचन गराउने, सबै दल र समूहहरूलाई मिलाएर निर्वाचन गराउनेलगायत समसामयिक विषयमा छलफल भएको जनाइएको छ ।

रविसँग सहमतिअघि कुलमानलाई भेट्दै बालेन

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेलाई भेट्नुअघि काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाह र कुलमान घिसिङबीच भेटवार्ता हुने भएको छ ।

सबै पक्षलाई मिलाएर सहमतिमा पुग्ने प्रयास भइरहेका बेला सहमतिमा हस्ताक्षर हुनुअघि कुलमान र बालेनबीच प्रत्यक्ष छलफल गर्ने तयारी भएको स्रोतले जनाएको छ । यसैक्रममा शुक्रबार राति बालेन शाह गोदावरीमा आफ्ना सल्लाहकार कुमार बेन, भुपदेव शाह, केपी खनाललगायत व्यक्तिसँग छलफलमा बसेका थिए । उक्त भेटलाई सम्भावित राजनीतिक सहकार्य र भावी रणनीतिका रूपमा हेरिएको छ ।

बालेन निकट स्रोतका अनुसार उनी शनिबार गोदाबारीबाट निस्किएर सिधै कुलमान भेट्न निस्किएका हुन् । कुलमान घिसिङनिकट स्रोतले पनि बालेन र घिसिङबीच भेटवार्ता हुने पुष्टि गरेको छ ।

 

रौतहटको मदिरा उद्योगमा विष्फोट : एकको मृत्यु, ६ जना घाइते

रौतहट । रौतहटको कटहरिया नगरपालिका–९ स्थित एक मदिरा उद्योगमा शनिबार बिहान विष्फोट हुँदा एक जनाको मृत्यु भएको छ । घटनामा अरु ६ जना कामदार घाइते भएका छन्।

कटहरीया नगरपालिका–९ मा रहेको ज्योती डिस्टीलरी उद्योगमा आज बिहान बोइलर विष्फोट भएको हो । जिल्ला प्रहरी कार्यालय रौतहटका प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) रविन कार्कीका अनुसार विष्फोटमा लक्ष्मण राय यादवको घटनास्थलमै मृत्यु भएको छ भने बिगन राय, बलिराम राय, रहमत मिया, कैलाश माली र प्रेमजित राय, र जगदिश राय घाइते भएका छन् ।

बिहान अचानक ठूलो आवाजसहित डिस्टिलरीको बोइलर विष्फोट भएको थियो । घटनामा गम्भीर घाइतेहरुलाई उपचारका लागि वीरगञ्ज लैजाने तयारी भइरहेको एसपी कार्कीले बताए । विष्फोटबारे अनुसन्धान भइरहेको र प्रहरी टोली घटनास्थलमै रहेको उनले बताए ।

कांग्रेस कार्यसम्पादन समिति बैठक शनिबार पनि बस्दै

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्य सम्पादन समितिको बैठक आज शनिबार पनि बस्ने भएको छ । बैठक बिहान ११ बजे केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा बस्ने मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले जानकारी दिएका छन् । कांग्रेस केन्द्रीय कार्य सम्पादन समितिको बैठक केही दिन यता बसिरहेको छ ।

यसअघि शुक्रबार महाधिवेशनको तयारी र निर्वाचनबारे नेताहरूले धारणा राखेका थिए । संस्थापनइतर मात्र नभएका संस्थापन पक्षका केही नेताहरूले समेत नियमित महाधिवेशन सम्भव नभए विशेष महाधिवेशन गर्नुपर्ने बताइरहेका छन् ।

विशेष महाधिवेशन मागकर्ताहरूले पक्षधरले पनि शुक्रबार पार्टीलाई स्मरण पत्र बुझाएका छन् । पूर्वनिर्धारित नियमित महाधिवेशनमा अलमल देखिएपछि उनीहरूले पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा पुगेर महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्मालाई बोधार्थ दिएर केन्द्रीय कार्यालयका मुख्यसचिव पौडेललाई स्मरण पत्र बुझाएका हुन् । यसअघि कांग्रेसले यही पुस २६–२८ मा १५ औं महाधिवेशन गर्नेगरि कार्यतालिका तय गरेको थियो ।

‘साउथ फिल्मको हिरो जस्तो तिलस्मी तत्वको खोजीले मुलुकलाई कहीं पुर्‍याउँदैन’

काठमाडौं । नेकपा एमालेका नेता प्रदीप ज्ञवालीले दक्षिण भारतीय चलचित्रका नायक जस्तै चमत्कारी पात्रको अपेक्षामा गरिने राजनीति देश निर्माणका लागि उपयोगी नहुने टिप्पणी गरेका छन् । व्यक्तिको भूमिका महत्वपूर्ण भए पनि अन्ततः मुलुक बन्ने आधार विचार, संस्था, प्रणाली र सामूहिक प्रयास हुने उनको तर्क छ ।

सामाजिक सञ्जालमार्फत धारणा सार्वजनिक गर्दै ज्ञवालीले काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र साह (बालेन) र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) बीच चलिरहेको एकता संवादलाई लक्षित गर्दै पछिल्लो समय अनावश्यक ‘हाइप’ सिर्जना गर्न खोजिएको टिप्पणी गरेका छन् । विचार मिलेर सहकार्य हुनु सकारात्मक भए पनि बालेन–रविबीचको नजिकिँदो सम्बन्ध विचारमा आधारित हो कि स्वार्थमा, त्यसको मूल्यांकन समयले गर्ने उनले बताएका छन् ।

ज्ञवालीका अनुसार, देश नबन्नुको कारण केही व्यक्तिहरू नमिल्नु हो भन्ने जस्तो भाष्य सिर्जना गर्नु यथार्थपरक होइन । ‘दक्षिण भारतीय फिल्महरूमा जस्तो नायक रंगमञ्चमा उत्रँदा सबै समस्या क्षणभरमै समाधान हुन्छन् भन्ने कल्पना राजनीतिमा लागू हुँदैन’, उनले लेखेका छन् । यस्ता ‘तिलस्मी’ अपेक्षाले देशलाई सही दिशामा अघि बढाउन नसक्ने उनको निष्कर्ष छ ।

उनले शासन प्रणाली, आर्थिक नीति, सामाजिक व्यवस्थापन, बदलिँदो भूराजनीतिक सन्दर्भमा राष्ट्रिय हितको रक्षा, जलवायु परिवर्तन जस्ता चुनौती, संविधानका विषयमा के संरक्षण र के परिमार्जन गर्ने भन्ने जस्ता गम्भीर प्रश्नमा बालेन–रविबाट स्पष्ट वैकल्पिक दृष्टिकोण नआएको आरोप पनि लगाएका छन् । ज्ञवालीको भनाइमा उनीहरूमा नकारात्मकता, निषेध र घृणाको राजनीति बढी देखिन्छ ।

मिडियामा देखिएको उत्साहप्रति पनि उनले प्रश्न उठाएका छन् । दुई दशकअघि ‘जनसरकार’ घोषणाका बेला देखिएको अत्यधिक प्रचार र त्यसपछि आएको निराशा सम्झँदै ज्ञवालीले ‘मिडिया हाइप’ बाट निर्माण गरिएका बिम्ब दीर्घकालीन रूपमा टिक्न नसक्ने बताएका छन् । ‘घोडा कति पानीदार हो भन्ने कुरा लामो दौडपछि मात्र थाहा हुन्छ’, उनले उल्लेख गरेका छन् । अन्त्यमा, ज्ञवालीले समाजलाई भावनामा होइन, तर्क र विवेकमा आधारित बनाउन सहयोग गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै अत्यधिक अपेक्षापछि आउने निराशा पीडादायी हुने चेतावनी दिएका छन् ।

प्रधानमन्त्रीले आज ओली, देउवा र प्रचण्डसँग छलफल गर्दै

काठमाडौं । अन्तरिम सरकारकी प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले आज (शनिबार) प्रमुख तीन दलका शीर्ष नेतासँग छलफल गर्ने भएकी छन् । प्रधानमन्त्री कार्कीले नेपाली कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा, निवर्तमान प्रधानमन्त्री समेत रहेका नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ सँग छलफल गर्न लागेकी हुन् । छलफल दिउँसो ४ बजे हुने बताइएको छ ।

सरकारले आउँदो फागुन २१ गतेका लागि तय भएको प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनका विषयमा प्रमुख तीन दलका नेतासँग छलफल गर्न लागेको हो । यसअघि शुक्रबार सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री जगदीश खरेलले तीनै नेतालाई छुट्टाछुट्टै भेटघाट गरेका थिए ।

केही दिन पहिले राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको अगुवाइमा प्रधानमन्त्रीसहित तीन दलका शीर्ष नेताको भेटवार्ता शीतल निवासमा भएको थियो । त्यसैको निरन्तरता स्वरूप प्रधानमन्त्री कार्कीले शनिबार तीन दलका शीर्ष नेतासँग छलफल गर्न लागेकी प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ ।

रवि-बालेन वार्ता आज पनि टुंगिएन, भोलि फेरि बस्ने

काठमाडौं । एकता प्रयासमा रहेका रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र काठमाडौंका मेयर बालेन शाहबीचको वार्ता आज पनि टुंगिन सकेन । यसअघि शुक्रबारको वार्ताबाट सबै कुरा टुंग्याउने दाबी दुवै पक्षले गरेका थिए ।

आजको वार्तामा सबै कुरा नटुंगिएपछि भोलि फेरि वार्ता हुने छ ।

कुलमान घिसिङलाई समेत समेटेर एउटै दल बनाएर चुनावमा जाने तयारी गरिरहेका उनीहरूका लागि समय घर्किँदै गएको छ । एउटै दल बनाउने हो भने समानुपातिक उम्मेद्वारको सूची निर्वाचन आयोगमा बुझाउनु अघि नै उनीहरूबीच एकता हुनुपर्ने छ ।

 

 

काठमाडौँ महानगरपालिकाको १८ औँ नगरसभा अधिवेशनबाट नीति तथा कार्यक्रम माथिका संशोधन प्रस्ताव पारित

काठमाडौँ । विनियोजन ऐनको पहिलो संशोधन, बजेट तथा कार्यक्रम संशोधन प्रस्ताव, विभिन्न ऐनहरुको संशोधन र विविधसहित ९ वटा कार्यसूचीका प्रस्ताव पेश, छलफल र पारित गर्दै काठमाडौँ महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन्द्र शाह (बालेन)को अध्यक्षतामा आज नगर सभाको १८ औँ अधिवेशन सम्पन्न भएको छ । भद्रकालीस्थित त्रिभुवन आर्मी अफिसर्स क्लवमा आयोजना भएको सभाका लागि आजै बसेको कार्यपालिकाको ४५ औँ वैठकले प्रस्तावको कार्यसूचीका विषयमा निर्णय गरेको थियो । कार्यपालिका बैठक पनि यही स्थानमा भएको थियो ।

सभामा महानगरपालिकाका उपप्रमुख एवं बजेट तर्जुमा समितिका संयोजक सुनिता डंगोलले, काठमाडौँ महानगरपालिका विनियोजन ऐन, २०८२ मा पहिलो संशोधन विधेयक, २०८२ र महानगरपालिकाको चालु आर्थिक वर्षको कार्यक्रम तथा बजेटमा संशोधन प्रस्ताव पेश गर्नुभएको थियो ।

डंगोलका अनुसार वार्षिक खरिद योजना, चौमासिक प्रगति विवरण अनुसार चालु आर्थिक वर्षको स्वीकृत नीति तथा कार्यक्रम अनुसार लक्ष्य हासिल गर्न केही कार्यक्रमहरु हेरफेर गर्न जरुरी देखिएको सभामा संशोधन प्रस्ताव पेश गरिएको हो । ‘विनियोजित वजेटहरुमा कुनै योजना सञ्चालन गर्न नसकिने, कतिपय आर्थिक कार्यविधि अनुसार समय लाग्ने, कतिपय वहुवर्षिय योजना अन्तर्गत सञ्चालन गर्नुपर्ने भएकाले विनियोजित रकममध्ये कुनैमा बचत हुने तथा कुनैमा नपुग हुने देखिएको र केही अत्यावश्यक योजना तथा कार्यक्रमहरुका लागि बजेट विनियोजन गर्नु पर्ने देखिएकोले संशोधन प्रस्ताव पेश गर्नु परेको उहाँको भनाइ थियो ।

सभाले आर्थिक विकास क्षेत्रमा ६७ करोड ६३ लाख ४ हजार रुपियाँ वजेट कायम गर्ने प्रस्ताव पारित गरेको छ । यस शीर्षकमा १७ औँ अधिवेशनले ६८ करोड ७४ लाख ५४ हजार रुपियाँ विनियोजन गरेको थियो । यस्तै ३ अरब १२ करोड ४२ लाख १४ हजार रुपियाँ विनियोजन भएको कार्यालय सञ्चालन तथा प्रशासनिक क्षेत्रमा ३ अरब १२ करोड ३७ लाख १४ हजार रुपैयाँ कायम गरिएको छ ।

१२ अरब १० करोड ८१ लाख ६० हजार रुपियाँ विनियोजन भएको पूर्वाधार विकास क्षेत्रमा १२ अरब ९ करोड ४५ लाख ६० हजार रुपियाँ बजेट कायम गरिएको छ । अघिल्लो अधिवेशनबाट ५ अरब ८२ करोड ३३ लाख ४१ हजार रुपैयाँ विनियोजन भएको सामाजिक विकास क्षेत्रमा ५ अरव ८० करोड ४१ हजार रुपियाँ कायम गरिएको छ ।

सुशासन तथा अन्तरसम्वन्धित क्षेत्रमा ३ अरब ४१ करोड ९७ लाख २२ हजार रुपैयाँ कायम गरिएको छ । यस शीर्षकमा ३ अरब ३७ करोड ११ लाख ७२ हजार रुपियाँ विनियोजित थियो ।

नगर सभाको १७ औँ अधिवेसनले चालु आर्थिक वर्षका लागि २५ अरब ११ करोड ४३ लाख ४१ हजार रुपैयाँ संचित कोषमा व्ययभार पर्ने र ६५ करोड रुपियाँ अन्य वाह्य व्यय भार हुने गरी २५ अरब ७६ करोड ४३ लाख ४१ हजार रुपियाँको वजेट स्वीकृत गरेको थियो । यो रकममध्ये आन्तरिक आय र वैक मौज्दात बाट २० अरब १२ करोड ६४ लाख रुपियाँ र नेपाल सरकार तथा प्रदेश सरकारवाट शसर्त, समानिकरण, राजस्व वाँडफाँडवाट अन्य रकम प्राप्त गर्ने लक्ष्य छ ।

अहिलेसम्मको खर्च
सभामा उपप्रमुख डंगोलले चालु आर्थिक वर्षको पुस ९ गतेसम्ममा ४ अरब ६४ करोड ३४ लाख ७१ हजार रुपियाँ खर्च भएको विवरण पेश गर्नुभयो । यो विनियोजित रकमको १८.४८ प्रतिशत हो । अहिलेसम्ममा चालु खर्च २८.४४ प्रतिशत र पूँजीगत खर्च १२.३९ प्रतिशत छ ।

क्षेत्रगत रुपमा हेर्दा पूर्वाधार विकासमा १४.०१ प्रतिशत, आर्थिक विकासमा १५.१५ प्रतिशत, सामाजिक विकासमा १६.२२ प्रतिशत खर्च भएको छ । त्यस्तै सुशासन तथा अन्तर सम्वन्धित क्षेत्रमा १२.०६ प्रतिशत खर्च भएको छ । कार्यालय सञ्चालन तथा प्रशासनिक क्षेत्रमा ४५.९९ प्रतिशत खर्च भएको छ ।

विभागगत रुपमा हेर्दा सबैभन्दा धेरै प्रशासन विभागले ४६.५९ प्रतिशत खर्च गरेको छ । जसमा चालुतर्फ ४८.१८ प्रतिशत र पूँजीगततर्फ १०.२३ प्रतिशत खर्च भएको छ । आन्तरिक लेखा परीक्षण एकाईको खर्च प्रतिशत ३८.७२ प्रतिशत छ । हनुमानढोका दरवार क्षेत्र संरक्षण कार्यक्रमको २७.७३ प्रतिशत रकम खर्च भएको छ । अन्तराष्ट्रिय सम्वन्ध सचिवालयको खर्च २४.७९ प्रतिशत छ ।

वडा कार्यालयहरुमा भएको निकासा रकमका आधारमा खर्चलाई विश्लेषण गर्दा पौष ९ गतेसम्ममा सबैभन्दा धेरै वडा नं. ७ ले २४.९२ प्रतिशत चालु खर्च र ३२.३३ प्रतिशत पूँजीगत खर्च गरेको छ । वडाको कुल खर्च ३१.५३ प्रतिशत छ । वडा नं. १६ ले २६.१४ प्रतिशत, वडा नं. २३ ले २३.३१ प्रतिशत, वडा नं. १४ र वडा नं. १९ ले क्रमशः २१.९२ प्रतिशत र १९.६५ प्रतिशत खर्च गरेका छन् ।

अहिलेसम्मको आय
यो वर्ष १५ अरब ११ करोड ४३ लाख ४१ हजार रुपियाँ आम्दानी हुने लक्ष्य राखिएको छ । त्यसमध्ये १० अरब १२ करोड ६४ लाख रुपियाँ आन्तरिक आयको लक्ष्य राखिएको छ । नेपाल सरकार तथा प्रदेश सरकारवाट शसर्त, समानीकरण, राजस्व वाँडफाँडवाट ४ अरब ४ करोड ३४ लाख रुपियाँ प्राप्त गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।

यो लक्ष्यमा पुस ९ गतेसम्ममा ४ अरब २१ करोड १३ लाख ६७ हजार रुपियाँ राजस्व संकलन भएको छ । यसमा आन्तरिक आयतर्फ २ अरब ६७ करोड ७३ लाख ८८ हजार रुपियाँ, राजस्व वाँडफाँडवाट ७७ करोड ९९ लाख ८० हजार रुपियाँ, संघ तथा प्रदेश सरकारवाट प्राप्त सशर्त अनुदान ७५ करोड ३९ लाख ९८ हजार रुपियाँ प्राप्त भएको छ । समग्र आम्दानीलाई प्रतिशतमा हेर्दा कुल आम्दानीको लक्ष्य अनुसार २७.८६ प्रतिशत र आन्तरिकतर्फ २६.४४ प्रतिशत प्रगति भएको छ ।

सभामा, विधायन समितिका संयोजक मचाराजा महर्जनले महानगर प्रहरी ऐन, २०८० को पहिलो संशोधन विधेयक २०८२, सहकारी ऐन, २०७४ को संशोधन विधेयक २०८२ र भवन निर्माण मापदण्ड, २०८० पहिलो संशोधन २०८२ पेश गर्नुभएको थियो । भवन निर्माण मापदण्डका प्राविधिक विषयमा सहरी विकास विभागका प्रमुख सिनियर डिभिजन इञ्जिनियर हरिश्चन्द्र लामिछानेले विषय राख्नुभएको थियो । सभाले यी विधेयकहरु सर्वसम्मत पारित गरेको छ ।

४३ औँ कार्यपालिका बैठकले स्वीकृत गरेको करार दरबन्दी सभाले पारित गरेको छ । यस्तै महानगरपालिकाको संगठन संरचना तथा दरबन्दी पुनरावलोकन गर्ने कार्यको लागि बागमती प्रदेश सरकारबाट जारी स्थानीय सेवा (गठन तथा सञ्चालन) ऐनको दफा ५ बमोजिम गठित समितिबाट पेश भएको संगठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण प्रतिवेदन नगर कार्यपालिकाबाट स्वीकृत गरी कार्यान्वयनमा ल्याउन नगर कार्यपालिकालाई अधिकार प्रत्यायोजन गरेको छ ।

२६ करोड ३९ लाख ५१ हजार ७३४ रुपियाँ वेरुजु नियमित तथा समपरीक्षण गराउने प्रस्ताव पारित
सभामा लेखा समितिका संयोजक गायत्री पुडासैनीले समितिको प्रतिवेदन पेश गर्दै यसअघि बेरुजु जनिएको २६ करोड ३९ लाख ५१ हजार ७३४ रुपियाँ नियमित तथा समपरीक्षण गराउन महालेखा परीक्षकको कार्यालयमा शिफारिस गर्ने प्रस्ताव राख्नुभएको थियो । यसमा आर्थिक वर्ष २०७३÷०७४ देखि २०८०÷०८१ सम्मको फछर्योट हुन बाँकी बेरुजुमध्ये नियमानुसार नियमित गराउनु पर्ने २२ करोड ७५ लाख ५१ हजार ७२३ रुपियाँ र समपरीक्षणका लागि प्रमाण प्राप्त भएको ३ करोड ६४ लाख ११ रुपियाँ छ ।

सभामा विजु श्रेष्ठ, रोजिना श्रेष्ठ, भगवान वुढाथोकी र सन्तोष ढुङ्गेलले प्रस्तावमाथि आफ्ना धारणा राख्नुभएको थियो ।

तस्बिरहरु:

बढ्दो हिंसाको जालोमा बङ्गलादेश

काठमाडौँ । गत साता विद्यार्थी नेता तथा ‘इन्कलाब मंच’ का संयोजक उस्मान हादीको मृत्युपछि बङ्गलादेश गम्भीर भूराजनैतिक र सामाजिक संकटमा फसेको छ । हादीको मृत्युसँगै सुरु भएको अशान्ति अहिले साम्प्रदायिक हिंसामा रूपान्तरित हुँदै देशका विभिन्न भागमा फैलिएको छ । हादी गत वर्ष बङ्गलादेशमा भएको व्यापक विद्यार्थी आन्दोलनका प्रमुख नेतामध्ये एक थिए, जसले तत्कालीन सरकारविरुद्ध जनदबाब सिर्जना गरेको थियो ।

गत हप्ता हिन्दु भएको आरोपमा २७ वर्षीय दिपु चन्द्र दासलाई भीडले हत्या गरेपछि अवस्था झनै तनावपूर्ण बनेको छ । उस्मान हादीको हत्या भारतले गराएको र हत्यारालाई भारतले शरण दिएको आरोप लगाउँदै प्रदर्शनमा उत्रिएको भीडको निशाना दिपु चन्द्र दास बनेका थिए । यस घटनाले साम्प्रदायिक संवेदनशीलता झनै चर्काएको छ ।

त्यसपछि बङ्गलादेशको राजबारी जिल्लामा डिसेम्बर २४ को राति करिब ११ बजे ‘सम्राट’ भनेर चिनिने २९ वर्षीय अमृत मण्डललाई भीडले कुटपिट गरी हत्या गरेपछि हिंसा अझ फैलिएको छ। उनलाई फिरौती मागेको आरोप लगाइएको थियो । तर सरकारले भने यो घटना साम्प्रदायिक नभई आपराधिक मनसायबाट भएको दाबी गरेको छ । अन्तरिम सरकारका अनुसार मण्डलविरुद्ध पांशा प्रहरी चौकीमा हत्या सहित कम्तीमा दुई मुद्दा दर्ता थिए र सन् २०२३ मा भएका फिरौतीका धेरै घटनामा उनी आरोपी थिए ।

हप्तैपिच्छे भइरहेका यस्ता हिंसात्मक घटनाले भारतसँग सीमा जोडिएका बङ्गलादेशका सिमावर्ती क्षेत्रमा प्रदर्शन र असन्तोष बढाएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार यस अस्थिरताले आगामी फेब्रुअरी १२ मा तोकिएको चुनावमा प्रत्यक्ष असर पार्ने सम्भावना छ । गत वर्षको विद्यार्थी आन्दोलनपछि १५ वर्षदेखि सत्तामा रहेकी शेख हसिना पदच्युत भई भारतको शरणमा पुगेकी थिइन् । त्यसयता बङ्गलादेशको आन्तरिक राजनीति निरन्तर अस्थिर बन्दै गएको छ ।

संसद् पुनर्स्थापना हुँदैन, चुनाव नभए देश थप दुर्घटनामा पर्छ : प्रचण्ड

काठमाडौं । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले संसद पुनर्स्थापना नहुने दाबी गरेका छन् । पेरिसडाँडामा आयोजित पार्टी प्रवेश कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले कांग्रेस–एमाले निर्वाचन नै नलडी आफू स्वतः ठुलो हुन पाइन्छ कि भनेर संसद् पुनः स्थापनाको कुरामा लागेको आरोप लगाए ।

उनले भने, ‘न्यायालयमा पनि जानु भएको छ । तर म तपाई सबै र जनतालाई भन्न चाहन्छु कुनै भ्रममा पर्न आवश्यक छैन । संसद् पुनर्स्थापना हुँदैन । निर्वाचन अब अगाडि आई नै सक्यो । निर्वाचनमा एक ढिक्का भएर लाग्नुपर्ने छ । मलाई विश्वास छ आज भोलिदेखि नै नेपाली कांग्रेस र एमाले पनि सम्पूर्ण रूपले निर्वाचनमा केन्द्रित हुनेछन् ।’

उनले आगामी निर्वाचनमा आफ्नो पार्टी एक नम्बरको बन्ने दाबी समेत गरेका छन् । उनले जेनजी आन्दोलनपछि भदौ २५ गते राष्ट्रपति कार्यालयमा आफूहरूको सक्रियताकै कारणले देश थप दुर्घटनामा जानबाट बचाएको जिकिर गरे । उनले भने, ‘निर्वाचन नभए थप अन्योल हुन्छ । थप दुर्घटना निम्त्याउने जोखिम हुन्छ । अब सिङ्गो राष्ट्र निर्वाचनमा केन्द्रित हुने र आम जनतालाई त्यता पट्टि आकर्षित गर्न जरुरी छ ।’

‘निर्वाचन हुन्छ कि हुँदैन’ भन्ने बहस सकियो : रामप्रसाद भण्डारी

काठमाडौं । कार्यवाहक प्रमुख निर्वाचन आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीले आयोग निर्वाचनको बाटोमा धेरै अगाडि बढिसकेको भन्दै घोषित मितिमा निर्वाचन हुनेमा कुनै शंका नरहेको बताएका छन् । शुक्रवार आयोगको कार्यालयमा मिडिया सेन्टरको शुभारम्भ कार्यक्रममा बोल्दै उनले यस्तो बताएका हुन् । निर्वाचन हुन्छ कि हुँदैन ? भन्ने प्रश्नभन्दा आयोग धेरै अघि पुगिसकेको उनको भनाइ छ । उनले निर्वाचनको विकल्प नभएको उल्लेख गर्दै निर्वाचनको वातावरण बिथोल्ने प्रयास कसैले गरेको पाइए आयोगलाई सतर्क गराउन सञ्चारमाध्यमहरुलाई आग्रह गरे ।

यस अवस्थामा राजनीतिक दलहरूको गतिविधि र भूमिकालाई समेत समेत ध्यानपूर्वक हेर्न उनको आग्रह छ । अन्तरिम सरकार गठनको समयमा राष्ट्रपतिले समेत संविधानअनुसार निर्वाचन गरिनुपर्ने र संविधानको संरक्षण तथा सुशासन कायम गर्न निर्वाचन नै एक मात्र विकल्प भएको कुरा राखेकाले सोहीअनुसार अगाडि बढ्नुपर्ने बताए । उनले भने, ‘निर्वाचनका कार्यक्रमहरु अगाडि बढ्दै गर्दा राजनीतिक दलहरु कहाँ छन् ? के गर्दैछन् ? निर्वाचनलाई दलहरुले कसरी हेरिहरेका छन् भन्ने कुरा भुल्नु हुँदैन । यदि कुनै तह र तप्काबाट निर्वाचन बिथोल्न सक्रिय तत्वहरुले तपाईहरुले पहिचान गरिदिनु भयो हामीलाई धेरै सहयोग हुन्छ । मैले शुरुमै भनिसके निर्वाचनको विकल्प निर्वाचनबाहेक अरु केही हुन सक्दैन ।’

उनले भने, ‘त्यसकारण निर्वाचन बिथोल्ने तत्वहरु देखिए यहाँहरुले बेलैमा सचेत गराउनु पर्छ । सहज ढंगले समाचार समेत संप्रेषण गरिदिनु पर्छ । निर्वाचन हुन्छ कि हुँदैन कि ? कस्तो हुन्छ भन्ने विषयको छलफल अब सकियो । अब हामी त्यो बाटोमा प्रवेश गर्दैनौँ । हामी निर्वाचनको बाटोमा धेरै अगाडि बढिसक्यौँ । अब फर्किनसक्ने अवस्था र स्थिति छैन । राष्ट्रपति ज्यूले सरकार गठनकै बखत संविधानमा थोरै छेड्खानी भएपनि अब संविधानबमोजिम निर्वाचन हुन्छ, संविधानको संरक्षण गर्नुपर्छ, मुलुकमा सुशासन कायम गर्नको लागि अरु विकल्प छैन निर्वाचन नै हो भनेर भन्नु भएको छ । मुलुकले थप आन्दोलन थेग्न सक्दैन । त्यसकारण तपाई हामी गौरव साथ बाँच्ने प्रयोजनको लागि पनि निर्वाचनमा सबैलाई सक्रिय रुपमा सहभागि गराएर सक्षम व्यक्तिहरुलाई संसदमा पठाउने तपाई हाम्रो दायित्व हो ।’

प्रधानमन्त्रीलाई विप्लवको प्रश्न : चुनाव गर्न चाहेको कि युद्ध ?

काठमाडौं । नेकपा (माओवादी) का महासचिव नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ ले सुशीला कार्की नेतृत्वको वर्तमान सरकारले आफ्नो पार्टीलाई युद्धमा धकेल्ने प्रयास गरिरहेका भन्दै आपत्ति जनाएका छन् । शुक्रवार काठमाडौंमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै उनले पार्टीको कपिलवस्तु र अर्घाखाँचीमा रहेको श्रम शिविरहरुमा प्रहरीहरुले अपरेशन गरेर सरकारले आफ्नो पार्टीलाई निर्वाचनमा नभई युद्धमा होम्ने चेष्टा गरिरहेको भन्दै आक्रोश व्यक्त गरेका हुन् ।

उनले सो ठाउँमा रहेका प्रहरी तत्काल फिर्ता बोलाउने काम नगरे सरकारविरुद्ध कडा संघर्षमा होमिने चेतावनी समेत दिए । सरकारले चुनाव गर्न चाहेको हो कि युद्ध ? प्रधानमन्त्री कार्कीलाई विप्लवको प्रश्न थियो । उनले सो ठाउँबाट प्रहरी फिर्ता बोलाउने र अपरेशनमा जाने काम गलत थियो भनेर माफी नमागे सरकारले ठूलो मूल्य चुकाउनु पर्ने समेत चेतावनी दिए ।

महासचिव विप्लवले भने, ‘हाम्रो केन्द्रिय कम्युनमा प्रहरीहरुको अपरेशन भयो । हामी सुशीला कार्कीलाई यहीबाट थ्रेट गर्न चाहन्छौँ–राम्रोसँग सुन–तिमीले चुनाव गर्न चाहेको हौं कि युद्ध गर्न चाहेका हौं ? यो कुराको फैसला चाहिन्छ । तिमीले सोचेको होला–माओवादीलाई यसोउसो दवाव हालेर यहाँ सायद पत्रकार साथीहरु पनि आउनु भएको छ । राम्रोसँग सुन । गृहमन्त्री, सुशीला राम्रोसँग सुन । हामी त शान्तिपूर्ण ढंगले प्रतिष्पर्धामा उत्रिएका छौँ । शान्तिपूर्ण ढंगले यो राज्य हामीलाई दिनुस् भनेर नेपाली जनतालाई अपिल गर्दैछौ ।’

उनले भने, ‘चुनावमा जाने तयारी गर्दैछौँ । हामी त दर्ता गरेर सबै मूल्य मान्यता पालना गरेर निर्वाचनमा जान खोज्दैछौँ नि । यतापटीको हाम्रो इमान्दारिता, स्वाभिमानता, साम्राज्यवादीहरुसँगको हाम्रो लडाईलाई, यहाँको दलालसँगको हाम्रो लडाईलाई घुमाउरो तरिकाले सोचेर हिजोको रोल्पामा रोमियो अपरेशन गरेर जनयुद्ध जन्माएको जस्तो यदि तिमीले अर्को परिकल्पना गरेका छौँ र हाम्रो केन्द्रिय कम्युनबाट तुरन्तै पुलिस फिर्ता गरेनौ र त्यहाँ भएका सबै गल्तीमा माफी मागेनौ भने चर्को मूल्य चुकाउनु पर्छ भन्ने हामी भन्न चाहन्छौँ ।’ महासचिव विप्लवले निर्वाचनमा सबै क्षेत्रमा उम्मेदवारी दिने समेत घोषणा गरे ।

गगन–विश्वले भने–अब विशेष महाधिवेशन अनिवार्य बन्यो

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसभित्र १५औँ महाधिवेशन समयमै हुन नसक्ने संकेत देखिएसँगै विशेष महाधिवेशनको बहस निर्णायक मोडमा पुगेको छ । पार्टीका महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले विधानले तोकेको समय सीमाभित्र नियमित महाधिवेशन सम्पन्न नभए विशेष महाधिवेशन अनिवार्य हुने स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गरेका छन् ।

कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा विशेष महाधिवेशन पक्षधर प्रतिनिधिहरूले बुझाएको ज्ञापन पत्र ग्रहण गर्दै महामन्त्री थापाले पुसभित्र नियमित महाधिवेशन हुन नसकेको अवस्थामा विधानअनुसार विशेष महाधिवेशन अपरिहार्य दायित्व बन्ने बताए ।
उनले भने, ‘यदि पुसभित्र नियमित महाधिवेशन भएको भए ५४ प्रतिशतभन्दा बढी प्रतिनिधिहरूको माग स्वतः सम्बोधन हुने थिया े। तर अब त्यो सम्भव नदेखिएकाले विशेष महाधिवेशन विधानको अनिवार्य व्यवस्था हो ।’ थापाले विशेष महाधिवेशनको प्रक्रिया र कार्यविधिबारे केन्द्रीय कार्यालयमा छलफल गरी निष्कर्षमा पुगिने पनि स्पष्ट पारे ।

महामन्त्री विश्वप्रकाश शर्माले पनि थापाको धारणा पूर्ण रूपमा साझा रहेको बताउँदै विधानको पालना गर्नु पार्टी नेतृत्वको सामूहिक जिम्मेवारी भएको उल्लेख गरे । उनले भने, ‘विधानमा जे लेखिएको छ, त्यसलाई लागू गर्नु महामन्त्री, केन्द्रीय समिति र कार्यवाहक सभापति समेतको दायित्व हो । अब विशेष महाधिवेशनको स्पष्ट कार्यतालिका बनाउन कार्यसम्पादन समितिमा प्रस्ताव लैजान्छौँ ।’ यसैबीच, विशेष महाधिवेशन पक्षधर समूहले पार्टीले सार्वजनिक गरेको १५औँ महाधिवेशनको कार्यतालिकामाथि कडा असन्तुष्टि जनाएको छ । उनीहरूले उक्त कार्यतालिका ‘प्रथम दृष्टिमै अविश्वसनीय’ रहेको निष्कर्ष निकाल्दै नियमित महाधिवेशन गर्ने गम्भीर प्रयास वा स्पष्ट नियत नदेखिएको आरोप लगाएका छन् ।

कार्यवाहक सभापतिलाई बुझाइएको स्मरण पत्रमा उनीहरूले विधानले तोकेको समयसीमा २०८२ मंसिरभित्र १५औँ महाधिवेशन सम्पन्न गर्न माग गरिएको उल्लेख गरेका छन् । अन्यथा पार्टी विधानको धारा १७ उपधारा (२) बमोजिम स्वतः विशेष महाधिवेशन आह्वान गर्नुपर्ने उनीहरूको माग छ ।पत्रमा उल्लेख भएअनुसार, २४८८ जना महाधिवेशन प्रतिनिधि (५४.५८ प्रतिशत) ले २०८२ असोज २९ गते विशेष महाधिवेशनको मागसहित पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा औपचारिक निवेदन दर्ता गरिसकेका छन् । पक्षधरहरूले प्रारम्भमा केन्द्रीय कार्यसमितिलाई ‘शङ्काको सुविधा’ दिँदै केही समय पर्खिए पनि पछिल्ला केन्द्रीय समिति बैठक र त्यसपछिका गतिविधिले समयमै महाधिवेशन गर्ने इच्छाशक्ति नदेखाएको निष्कर्षमा पुगेको बताएका छन् । विशेष महाधिवेशन पक्षधरहरूको यो दबाब, महामन्त्रीद्वयको सार्वजनिक समर्थन र विधानको स्पष्ट व्यवस्थाले नेपाली कांग्रेसभित्र आगामी दिनमा विशेष महाधिवेशनको राजनीतिक बहस झनै तीव्र हुने संकेत देखिएको छ ।

सरकार भङ्ग गर्न माग गर्दै विप्लव माओवादीले शुरु गर्‍यो आन्दोलन

काठमाडौं । नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ नेतृत्वको नेकपा (माओवादी) ले सरकारविरुद्ध आन्दोलन शुरु गरेको छ । शुक्रवारबाट काठमाडौंमा आन्दोलन शुरु भएको घोषणा गरेको हो । उनीहरुले सरकारविरोधी नाराबाजी गरेर विरोध जनाएका छन् । सर्वपक्षीय सरकार गठन हुनुपर्ने उनीहरुको माग छ। आन्दोलन घोषणा गर्दै महासचिव चन्दले अन्तरिम सुशीला कार्की सरकारलाई कठपुतलीको संज्ञा दिँदै उनीहरुको मनोभ्रम ध्वस्त पार्न आफूहरु तयार रहेको बताए । शुक्रबारबाट माओवादीले आन्दोलनको कार्यक्रम शुरु गरेको र यो निरन्तर जारी रहने बताए ।

चार महिनापछि फेरि मिले रेशम–रञ्जिता, शनिबार पार्टी एकता घोषणा

काठमाडौं । चार महिनाअघि विभाजन भएका रेशम चौधरी र रञ्जिता श्रेष्ठले नेतृत्व गरेको पार्टीबीच भोलि (शनिबार) एकता हुने भएको छ । शनिबार सिनामंगलस्थित नाउपा नेपाल कार्यालयमा दिउँसो १ बजे पार्टी एकताको घोषणा हुने जनाइएको छ । रेशम जेलमा रहेका बेला रञ्जिताको अध्यक्षतामा २०७८ पुसमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टी गठन भएको थियो । पार्टीले स्थानीय तह, प्रदेश र प्रतिनिधि सभामा छोटो समयमै राम्रो नतिजा ल्याएको थियो । तर दम्पतीबीचको विवादका कारण पार्टी केही समय सुस्त बनेको थियो ।

टीकापुरमा भएको पहिलो महाधिवेशनपछि रञ्जितालाई हटाउँदै रेशम अध्यक्ष भएपछि विवाद उत्कर्षमा पुगेको थियो । त्यसको करिब दुई वर्षपछि भदौ २९ गते रेशमले नाउपाबाट अलग भएर कबीर सोबको अध्यक्षतामा नाउपा नेपाल दर्ता गरेका थिए । नाउपा नेपालसँग भोलि एकता गर्ने करिब सबै तयारी पुरा भइसकेको नाउपा अध्यक्ष रञ्जिता श्रेष्ठले बताइन् । उनले सुनाइन्, ‘केही कारणले उहाँहरू पार्टी छाडेर जानु भएको थियो, फेरि मैले प्रयास गरेर मिलाएँ । भोलि एकता गर्ने करिब सबै तयारी पुरा भइसकेको छ ।’ एकताको पछि पार्टीको नाम, झण्डा र चुनाव चिह्न नाउपा नेपालकै प्रयोग गर्ने श्रेष्ठले बताइन् ।

कांग्रेस विशेष महाधिवेशन पक्षधरले बुझाए स्मरण–पत्र

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशन पक्षधरले पार्टीलाई स्मरण–पत्र बुझाएको छ । नियमित महाधिवेशन नहुने संकेत देखिएपछि असोज २९ गते विशेष महाधिवेशनको माग गर्दै हस्ताक्षरसहित बुझाएकाहरुले पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा पुगेर स्मरण–पत्र बुझाएका हुन् । नेता देवराज चालिसेले नियमित महाधिवेशन नहुने अवस्थामा विशेषको विकल्प नभएको जनाउँदै कार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्कालाई स्मरण पत्र बुझाएको जानकारी दिए । देशव्यापी हस्ताक्षर अभियान चलाएको समूहले २९ असोजमा विशेष महाधिवेशनको माग गर्दै कार्यवाहक सभापति खड्कालाई २४८८ प्रतिनिधिको हस्ताक्षर बुझाएको थियो ।

नेपालको छवि राम्रो बनाउन काम गर्नेछु : मन्त्री शर्मा

काठमाडौं । नव नियुक्त परराष्ट्रमन्त्री बालानन्द शर्माले नेपालको छवि राम्रो बनाउने गरी आफूले काम गर्ने बताएका छन् । शुक्रवार परराष्ट्र मन्त्रालयको पदभार ग्रहण गरेसँगै उनले यस्तो बताएका हुन् । उनले आफू मन्त्रीपरिषदमा आउँदा राम्रो हुन्छ भने आउनु पर्छ भनेर मन्त्री बनेको बताए । उनले निर्वाचनको सम्बन्धमा छिमेकी देशहरुसँग कुनै सहयोग लिनुपर्ने रहेछ भने सही तरिकाले सहकार्य गर्ने बताए । उनले मित्र राष्ट्रहरुसँगको सम्बन्ध सकारात्मक रुपमा अघि बढाउने प्रतिवद्धता जनाए ।

उनले भने, ‘नेपालको इमेज संसारभर कसरी राम्रो गर्ने भन्ने विषयमा अघि बढ्नेछु । यो मुलुक हाम्रो हो । हामीले जति खालि राख्छौँ त्यति समस्या हुन्छ । हामी आएर मुलुकको, मन्त्रालयको उद्धार हुन्छ भने रोक्नु हुँदैन भनेर आएको हुँ । हरेक राजदूतहरुको आफूले विभिन्न मुलुकमा गरेका कामहरु हेरिएको होला । त्यसरी नै काम गरिएको होला भन्ने विश्वास छ । मैले छिमेकी देशहरुसँग सकारात्मक रुपमा भूमिका खेल्छु । उनीहरु उदयीमान देश हुन् । सहकार्य गर्दै अघि बढ्न सकिन्छ । अहिले मुलुक चुनावमय भइसकेकै छ । गति लिइसकेको छ । चुनावमा मन्त्रालयले छिमेकी र कुनै देशसँग सहकार्य गर्नुपर्ने रहेछ भने सही तरिकाले उठान गर्नेछ ।’

मन्त्री शर्माले आज मात्रै राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलबाट पद तथा गोपनियताको शपथ ग्रहण गरेका हुन् । मन्त्री शर्माले प्रधानमन्त्रीबाट कार्यादेश आएपछि आफ्ना कामका बारेमा जानकारी गराउने उपस्थित सञ्चारकर्मीहरुलाई बताए । उनले भने, ‘भर्खर त म आएँ, पदभार ग्रहण गरें, अब कार्यादेश आउन बाँकी छ कार्यादेश आएपछि अनि बल्ल म भन्न सक्छु । यतिबेला मैले पदभार मात्र ग्रहण गरेको हुँ।’

विद्युतीय प्रसारण लाइनको तारमुनिको जग्गाको कित्ताकाट गर्न पाइने

काठमाडौँ । सरकारले विद्युतीय प्रसारण लाइनको तारमुनि पर्ने जग्गाको क्षेत्रको कित्ताकाट गर्न पाउने व्यवस्था गरेको छ । भूउपयोग नियमावली, २०७९ को तेस्रो संशोधनमार्फत प्रसारण लाइनको मार्गाधिकार (राइट अफ वे) मा पर्ने जग्गाको क्षेत्रको स्वामित्व सम्बन्धित जग्गाधनीकै नाममा रहने गरी कित्ताकाट गर्न सकिने नयाँ व्यवस्था गरिएको छ । प्रसारण लाइन निर्माणमा देखिएको समस्या समाधान गर्न गरिएको उक्त व्यवस्था गत २७ कात्तिकको राजपत्रमा प्रकाशित भई कार्यान्वयनमा आइसकेको छ । नयाँ व्यवस्थाअनुसार प्रसारण लाइन मुनिको जग्गा कित्ताकाट गर्न पाइने भएपनि सुरक्षाका मापदण्ड भने यथावत् रहनेछन् । प्रसारण लाइनको राइट अफ वेमा पर्ने जग्गाको क्षेत्रभित्र घरलगायतका संरचना निर्माण, अग्ला रुख रोप्न वा जोखिमयुक्त गतिविधि गर्न भने पाइँदैन ।

प्रसारण लाइन निर्माण तथा सञ्चालनका क्रममा लाइनको सुरक्षित सञ्चालन, मर्मतसम्भार र सार्वजनिक सुरक्षालाई ध्यानमा राखी लाइनको केन्द्रबाट दायाँ र बायाँ दुवैतर्फ निश्चित दूरीसम्मको क्षेत्रलाई राइट अफ वे तोकिएको हुन्छ । राइटअफ वेको चौडाइ प्रसारण लाइनको भोल्टेज स्तर, टावरको उचाइ, तारको झुन्डिने अवस्था (स्याग) तथा प्राविधिक मापदण्डका आधारमा निर्धारण गरिन्छ । ६६ तथा १३२ केभी प्रसारण लाइनका लागि तारेको केन्द्रबाट दायाँवायाँ ९-९ मिटर गरी १८ मिटर, २२० केभी प्रसारण लाइनको १५-१५ गरी ३० मिटर र ४०० केभीको २३-२३ गरी ४६ मिटर राइट अफ वे रहने व्यवस्था छ ।

प्रसारण लाइन निर्माण गर्दा टावर प्याड रहने ठाउँको जग्गा मुआब्जा रकम दिएर अधिग्रहण गरिन्छ । अर्थात् जग्गाको स्वामित्व आयोजनाको नाममा रहन्छ । तर राइट अफ वेमा भने जग्गाको स्वामित्व सम्बन्धित जग्गाधनीकै नाममा रहने गरी निश्चित प्रतिशत क्षतिपूर्ति दिइन्छ । हाल राइट अफ वेमा पर्ने जग्गाको मूल्याङ्कन गरिएको रकमको १०–२५ प्रतिशतसम्म क्षतिपूर्ति सम्बन्धित जग्गाधनीलाई दिँदै आएको छ । सम्बन्धित आयोजनाबाट जग्गा प्राप्तिको निर्णय र क्षतिपूर्ति प्रदान गरिएको प्रमाणसहित लेखी आएमा जग्गाको स्वामित्व सम्बन्धित जग्गाधनीकै नाममा कायम रहने गरी कित्ताकाट गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको हो ।

‘सम्बन्धित जग्गाधनीलाई क्षतिपूर्ति दिई त्यस्तो जग्गामा परेको विद्युतीय प्रसारण लाइनको राइट अफ वे क्षेत्रको कित्ताकाट गरिदिन प्रचलित कानुन बमोजिम सम्बन्धित आयोजनाबाट जग्गा प्राप्तिको निर्णय र क्षतिपूर्ति प्रदान गरिएको प्रमाणसहित लेखी आएमा जग्गाको स्वामित्व सम्बन्धित जग्गाधनीकै नाममा कायम रहने गरी कित्ताकाट गर्न सकिनेछ,’ भूउपयोग नियमावलीमा उल्लेख छ । प्रसारण लाइनको राइट अफ वेमा पर्ने निश्चित क्षेत्र पर्ने तर पूरै क्षेत्रको कित्ताकाट नहुँदा जग्गाधनीहरूलाई कित्ताकाट, नामसारी तथा बैंक तथा वित्तीय संस्थामा धितो राख्न नपाउँदा आर्थिक तथा सामाजिक समस्या पर्दै आएको थियो । अब राइट अफ वेमा पर्ने जग्गाको क्षेत्रलाई कित्ताकाट गर्न सकिने हुँदा जग्गाको कारोबार सहज हुने र जग्गाधनीले आफ्नो सम्पत्तिको कानुनी उपयोग गर्न पाउने देखिएको छ ।

को हुन् १०३ दिनपछि परराष्ट्र मन्त्री बनेका बालानन्द शर्मा ?

काठमाडौँ ।  सरकारले एक सय तीन दिनपछि बालानन्द शर्मालाई आज परराष्ट्र मन्त्रीमा नियुक्त गरेको छ  । तकालिन विद्रोही नेकपा माओवादी शान्ती प्रक्रियामा आईसकेपछि सेना समायोजन प्राविधिक समितीका संयोजक रहेका शर्मालाई राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले आज एक समारोहका बीच सपथ ग्रहण गराएका हुन् ।

 लेफ्टिनेन्ट जनरल बालानन्द शर्मा सेनाको पृष्ठभूमिबाट आएका व्यक्ति हुन् । सन् १९६९ मा नेपाली सेना (तत्कालीन शाही नेपाली सेना) मा प्रवेश गरेका शर्माले नेपाल तथा विदेशमा दीर्घकालीन अध्ययन तथा कार्यअनुभव हासिल गरेका छन्।

उनले नेपाली सेनामा ३९ वर्षसम्म सेवा गर्दै विभिन्न पदहरू सम्हालेका छन् । तीमध्ये लेबनानस्थित संयुक्त राष्ट्रसंघीय अन्तरिम बल (UNIFIL) मा सहायक वरिष्ठ सैनिक अधिकृत, इन्फेन्ट्री ब्रिगेडमा ब्रिगेडियर मेजर, शाही नेपाली सेना विद्यालयका प्रमुख प्रशिक्षक, स्टाफ कलेज, इन्फेन्ट्री ब्याटालियनका कमाण्डर, सोभियत संघ (USSR) का लागि रक्षा सहचारी, नेपाली सेनाको सैनिक प्रशिक्षण निर्देशनालयका निर्देशक, मास्टर जनरल अफ अर्डनन्स (MGO) आदि पदहरू उल्लेखनीय छन्। साथै उनले गोलान हाइट्समा रहेको संयुक्त राष्ट्रसंघीय डिसइन्गेजमेन्ट फोर्स (UNDOF) का फोर्स कमाण्डरका रूपमा पनि सेवा गरेका छन्।

मे २०२१ मा नेपाल सरकारले उनलाई कोभिड–१९ संकट व्यवस्थापन केन्द्र (CCMC) को प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (Chief Executive Officer) को रूपमा नियुक्त गरेको थियो ।

विक्रम सम्वत् २००५ चैत्र २३ मंगलवार कुस्मा पर्वतमा जन्मिएका शर्माले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट इतिहास विषयमा स्नातक गरेका छन् ।

बाबुराम–जनार्दनलाई छाडेर युवा नेता रास्वपामा प्रवेश

काठमाडौं । विभिन्न क्षेत्रमा स्थापित तीन सय बढी मधेसी युवाहरु तथा मुस्लिम समुदायका अगुवाहरु राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी रास्वपामा प्रवेश गरेका छन् । शुक्रवार पार्टी केन्द्रिय कार्यालयमा आयोजित पार्टी प्रवेश कार्यक्रममा उनीहरुलाई पार्टीका कार्यवाहक सभापति डोलप्रसाद अर्याल एवं महामन्त्री कविन्द्र बुर्लाकोटीले स्वागत गरे ।

केही समयअघि जेन–जी अगुवाहरु पनि पार्टी प्रवेश गरेका थिए । पछिल्लो समय नयाँ राजनीतिक दलहरुप्रति सबैको चासो बढ्दै गएको छ । बाबुराम भट्टराई–जनार्दन शर्मा नेतृत्वको प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (प्रलोपा) का एक युवा नेता राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) मा प्रवेश गरेका छन् । अघिल्लो महिना गठन भएको प्रलोपा छोडेर नेता दिपक महतोले रास्वपा रोजेका हुन् ।

सरकारका प्रवक्तालाई प्रचण्डले भने– फागुन २१ मै चुनाव हुनुपर्छ, आवश्यक सहयोग गर्न तयार छौं

काठमाडौं । पूर्व प्रधानमन्त्री समेत रहेका नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले फागुन २१ मै चुनाव हुनुपर्ने बताएका छन् । सरकारका प्रवक्ता समेत रहेका सञ्चारमन्त्री जगदीश खरेलसँगको भेटमा प्रचण्डले चुनावको विकल्प नभएको बताएका हुन् ।

प्रचण्डलाई भेटेपछि सरकारका प्रवक्ता खरेलले भने, ‘निर्वाचनको वातावरण बनाउन राजनीतिक दलको शीर्ष नेताहरूसँग भेट गरेको हुँ । प्रचण्डसँगको भेटमा उहाँले निर्वाचनको विकल्प छैन, फागुन २१ मै हुनुपर्छ, निर्वाचनको लागि सरकारलाई सहयोग हुन्छ ।’

१२ जिल्लामा नयाँ सीडीओ, ६ सहसचिवको सरुवा (सूचीसहित)

काठमाडौं । गृह मन्त्रालयले १२ जिल्लामा नयाँ प्रमुख जिल्ला अधिकारी (सीडीओ) खटाउने निर्णय गरेको छ। गृह मन्त्रालयले मन्त्रीस्तरीय निर्णयमार्फत शुक्रबार उक्त सरुवा गरेको हो । सरुवा हुनेमा १२ जना सीडीओ, हालै बढुवा भएका सापकोटासहित ७ जना पदस्थापन भएका हुन् । यीमध्ये ६ जना सहसचिव र एक जना उपसचिव हुन् ।

शुक्रबार गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्यालले दोलहा, सिन्धुपाल्चोक, तनहुँ इलाम लगायत १२ जिल्लामा नयाँ सीडीओ खटाउने निर्णय गरेका हुन् । निर्णयअनुसार भोजपुरमा राजन पौडेल, पर्वतमा लक्ष्मीप्रसाद पौडेल, खोटाङमा रेखा कँडेल, प्युठानमा शान्तिराज प्रसाईं, लमजुङमा उमेश ढुंगाना र दोलखामा रामकृष्ण अधिकारीलाई खटाउने निर्णय भएको छ ।

यस्तै सिन्धुपाल्चोकमा शिवलाल तिवारी, इलाममा लक्ष्मण ढकाल, कञ्चनपुरमा मदन कोइराला, नवलपरासी पश्चिममा दिपकराज नेपाल र सल्यानमा महेन्द्र कुमार सापकोटालाई खटाइएको छ । सरुवाअनुसार केही सहसचिव तथा उपसचिवलाई गृह मन्त्रालय अन्तर्गत विभिन्न जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा प्रमुख जिल्ला अधिकारीको जिम्मेवारी दिइएको छ भने केही सिडिओलाई मन्त्रालय तथा अन्य निकायमा तानिएको छ । अन्यलाई सरुवा गरिएको हो । कारागार व्यवस्थापन विभागको महानिर्देशकमा शशीधर घिमिरेलाई सरुवा गरिएको छ । यसअघि उनी नुवाकोटमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी थिए ।

नव नियुक्त परराष्ट्रमन्त्री शर्माले लिए शपथ

काठमाडौं । नव नियुक्त परराष्ट्रमन्त्री बालानन्द शर्माले शपथ लिएका छन् । शीतल निवासमा आयोजित समारोहमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शर्मालाई शपथ खुवाएका हुन् । नेपाली सेनाका पूर्वरथी तथा माओवादी लडाकु समायोजन समितिमा काम गरिसकेका शर्मा आज प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले परराष्ट्रमन्त्रीमा नियुक्त गरेकी थिइन् ।

शपथ ग्रहण समारोहमा उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रधान्यायाधीश, मन्त्रीहरूलगायत सहभागी थिए । उनले आजै पदभार ग्रहण गर्दैछन् । अब प्रधानमन्त्री कार्कीले आफूसँग रक्षा र खानेपानी मन्त्रालय राखेकी छिन् । आज हुन लागेको मन्त्रिपरषद् विस्तार पाँचौ पटक भएको हो । पूर्वरथी शर्मा सेना समायोजन विशेष समिति सचिवालयको संयोजक समेत बनेका थिए । नेपाली सेनामा माओवादी लडाकुहरुको समायोजनको कुशल डिजाइनरका रुपमा उनलाई चिनिन्छ ।

राजनीतिक दबाबका बीच ३० हजार माओवादी लडाकूलाई घटाएर १५ सयभन्दा थोरैलाई मात्र समायोजनमा पार्नु र स्वेच्छिक अवकास रोज्नेहरुलाई निश्चित रकम दिएर घर फर्काउने काममा उनले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताइन्छ । प्रधानमन्त्री नेतृत्वको सेना समायोजन विशेष समितिको सचिवालय संयोजकको सफल नेतृत्व गरेका उनलाई तत्कालीन केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारले कोभिड–१९ निर्देशक समितिअन्तर्गत कोभिड–१९ संकट व्यवस्थापन केन्द्र (सीसीएमसी)को प्रमुखको जिम्मेवारी समेत दिएको थियो ।

जाँचबुझ आयोगविरूद्धको रिट सर्वोच्चले गर्‍यो खारेज

काठमाडौं । जाँचबुझ आयोगविरुद्ध दर्ता भएको रिट सर्वोच्च अदालतले खारेज गरिदिएको छ । सर्वोच्चका न्यायाधीश मनोजकुमार शर्मा, नहकुल सुवेदी र श्रीकान्त पौडेलको इजलासले शुक्रबार रिट खारेज गर्दै निर्देशनात्मक आदेश जारी गरेको हो । उक्त आदेशमा के छ भन्ने खुलिसकेको छैन ।भदौ २३ र २४ गतेको घटनाको छानबिनका लागि गौरीबहादुर कार्कीको नेतृत्वमा बनेको जाँचबुझ आयोगविरूद्ध दायर रिट सर्वोच्चले खारेज गरेको हो ।

आयोगका अध्यक्ष गौरीबहादुर कार्की, सदस्यहरू विज्ञानराज शर्मा र विश्वेश्वरप्रसाद भण्डारीसहितलाई काम कारबाही गर्न रोक लगाउन माग गर्दै अधिवक्ता विपिन ढकालले कात्तिक १८ गते सर्वोच्चमा रिट दायर गरेको थियो। पूर्वाग्रही धारणा राख्ने व्यक्तिलाई आयोगको अध्यक्षको रूपमा नियुक्त गरी न्याय प्रणालीले अबलम्बन गरेको प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्त उल्लंघन हुन गएको रिटमा उल्लेख थियो ।

अध्यक्ष कार्कीले आफैले छानबिन गर्नुपर्ने विषयका सम्बन्धमा आफ्ना समाचार शेयर गर्नु र अन्तर्वार्ता दिनुले स्वच्छ सुनुवाइको सिद्धान्त र निर्दोषिताको सिद्धान्तको उल्लंघन भएको पनि रिटमा उल्लेख गरिएको थियो । उनीहरूलाई निवेदनको अन्तिम टुंगो नलागुञ्जेलसम्म अध्यक्ष तथा सदस्यको रूपमा कुनै कार्य नगर्न र नगराउन अन्तरिम आदेशको माग गरिएको थियो ।

 

ओली, देउवा र प्रचण्ड ‘फकाउन’ निवासमै सरकार

काठमाडौँ । सरकार आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको वातावरण बनाउन तीव्र रुपमा राजनीतिक संवादमा जुटेको छ । निर्वाचन निर्धारित मितिमै सम्पन्न गर्नका लागि सरकारले प्रमुख राजनीतिक दलहरू, तिनका शीर्ष नेता तथा सरोकारवाला निकायहरूसँग लगातार छलफल गरिरहेको छ । पछिल्ला दिनहरूमा सरकारको सक्रियता झनै बढेको देखिन्छ, जसलाई आगामी फागुन २१ गते तोकिएको निर्वाचनको तयारीसँग जोडेर हेरिएको छ ।

यसैक्रममा गत मंगलबार राष्ट्रपति कार्यालय शितलनिवासमा राष्ट्रपतिको पहलमा प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले प्रमुख तीन दलका शीर्ष नेताहरू–नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा, नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र नेकपा माओवादी केन्द्रका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ सँग भेटवार्ता गरेकी थिइन् । जेन–जी आन्दोलनपछिको यो पहिलो उच्चस्तरीय राजनीतिक भेटवार्ता मानिएको थियो । उक्त भेटपछि सरकारले अन्य राजनीतिक दलहरूसँग पनि छलफलको क्रमलाई निरन्तरता दिएको छ ।

आज (शुक्रबार) मात्रै सञ्चारमन्त्री तथा सरकारका प्रवक्ता जगदिश खरेल उच्चस्तरीय राजनीतिक भेटघाटका लागि विभिन्न मुख्य तीन दलका पार्टी कार्यालय र शीर्ष नेताहरूका निजी निवाससम्म पुगेका छन् । यसअघि विभिन्न पार्टी कार्यालयको निरीक्षण गरेका खरेल आज प्रमुख तीन दलका शीर्ष नेताहरूसँग प्रत्यक्ष भेटघाटमा व्यस्त रहेका छन् । मन्त्री खरेलले बिहानै नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवालाई महाराजगञ्जस्थित उनको निजी निवासमा भेटेका थिए । त्यसपछि उनी भ्रक्तपुरको गुण्डु हुँदै हात्तीवन पुगेका हुन् ।

देउवासँगको भेटपछि खरेल नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको निवास गुण्डु पुगेका थिए । करिब एक घण्टा लामो छलफल सौहार्दपूर्ण वातावरणमा सम्पन्न भएको खरेलको सचिवालयले जनाएको छ । सचिवालयका अनुसार भेटमा आगामी फागुन २१ का लागि तय गरिएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, सुरक्षा अवस्था र राजनीतिक वातावरणका विषयमा विस्तृत छलफल भएको थियो ।

छलफलका क्रममा एमाले अध्यक्ष ओलीले नेकपा एमाले निर्वाचनबाट नभाग्ने स्पष्ट धारणा राख्दै सरकारले निष्पक्ष र भयरहित वातावरण तयार गर्न नसकेको टिप्पणी गरेका थिए । ओलीले भागेका कैदी, लुटिएका हातहतियार र नेताहरूमाथि लगाइएको स्थानहदको विषय उठाउँदै अहिले पनि देशमा डर, त्रास र भयको अवस्था कायमै रहेको बताए । ‘तपाईंहरू चुनाव–चुनाव भनिरहनुभएको छ, तर भागेका कैदीबन्दी बाहिरै छन्, लुटिएका हातहतियार फिर्ता भएका छैनन् । यस्तो अवस्थामा चुनाव कसरी सम्भव हुन्छ ?’ भन्दै ओलीले प्रश्न उठाएका थिए । साथै उनले नेकपा एमाले लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट कहिल्यै नभाग्ने र सधैं निष्पक्ष तथा भयरहित निर्वाचनको पक्षमा रहेको स्पष्ट पारे ।

छलफलपछि सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै मन्त्री खरेलले सरकारले फागुन २१ मै निर्वाचन गर्नेगरी पूर्ण तयारीका साथ अघि बढिरहेको बताए । ‘मैले आज नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा र नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली ज्यूसँग निर्वाचन केन्द्रित छलफल गरेको छु,’ खरेलले भने, ‘उहाँहरूले उठाउनु भएको सुरक्षा र वातावरणसम्बन्धी चिन्ता स्वाभाविक हो । सरकार ती सबै विषयलाई गम्भीरतापूर्वक सम्बोधन गर्दैछ ।’

खरेलका अनुसार निर्वाचन आयोग चुनाव गर्न तयारी अवस्थामा छ, सुरक्षा व्यवस्था मजबुत बनाइएको छ र २०७९ को निर्वाचनको तुलनामा यसपटक जनताको उत्साह अझै बढेको छ । करिब १० लाख नयाँ मतदाता थपिएको उल्लेख गर्दै उनले सबै दललाई भयरहित वातावरणमा निर्वाचनमा सहभागी हुन आग्रह गरेका छन् । मन्त्री खरेलले आजै नेकपा माओवादी केन्द्रका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ सँग पनि भेटघाट गरेका छन् । सरकारको यो सक्रियताले निर्वाचन समयमै हुने अपेक्षा बढेको छ भने राजनीतिक दलहरूबीच सहमति र विश्वासको वातावरण बनाउने प्रयासका रूपमा यसलाई हेरिएको छ ।

 

रवि–बालेन ‘निर्णायक’ भेट गर्दै, सहमति अन्तिम मोडमा

काठमाडौं । काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सभापति रवि लामिछानेबीच सहमति जुटाउने प्रयास निर्णायक चरणमा पुगेको छ । दुवै पक्षका प्रतिनिधिहरूले तयार पारेको सहमतिको मस्यौदा अन्तिम रूप दिँदै आजै निष्कर्ष सार्वजनिक गर्ने तयारी छ ।

बुधबार रास्वपाका केन्द्रीय सदस्य असिम साह, बालेनका निकट कुमार ब्यञ्जनकार र निर्देशक आसिफ साहले सभापति लामिछानेसँग भेटवार्ता गरेका थिए । छलफलपछि सहभागी एक सदस्यले वार्ता सकारात्मक रहेको र सहमति निष्कर्षउन्मुख रहेको बताए । यसअघि तयार पारिएको खाकामा आजै हस्ताक्षर हुने सम्भावनाबारे पनि आन्तरिक छलफल चलिरहेको छ ।

सहमतिको ड्राफ्ट तयार गर्न बनेको कार्यदलमा सुनिल लम्साल, शिशिर खनाल, असिम साह र कुमार ब्यञ्जनकार छन् । बालेन निकट नेताहरूका अनुसार, रास्वपाले बालेनलाई पार्टीको दोस्रो वरीयतामा राख्दै आगामी निर्वाचनमा प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा ‘प्रोजेक्ट’ गर्ने प्रस्तावमा लचकता देखाएको सन्देश पुगेको छ ।

यसअघि भएका वार्तामा बालेनले आउने चुनावमा आफूलाई प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारका रूपमा अघि सार्नुपर्ने शर्त राख्दै आएका थिए । सोमबारको भेटपछि उनका एक सहयोगीले यही बटमलाइन नभए वैकल्पिक राजनीतिक यात्रालाई अगाडि बढाउने तयारी भएको बताएका थिए ।

बुधबार ज्वागलस्थित कुमार ब्यञ्जनकारको निवासमा बालेनले विभिन्न दलका नेतासँग भेटघाट गरेका थिए, जहाँ रास्वपा सभापति लामिछाने र पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईसँग पनि संवाद भएको थियो । अब दुवै नेताबीच हुने प्रत्यक्ष भेटलाई निर्णायक मानिएको छ । सहमति भएमा बालेन र उनका समर्थक वैकल्पिक तथा ‘जेन–जी’ समूहहरू रास्वपामा समेटिने दाबी गरिएको छ । सहमति नतिजा सार्वजनिक हुनासाथ राजनीतिक वृत्तमा नयाँ समीकरणको तस्वीर स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ।

 

नेकपा संयोजक प्रचण्डसँग सञ्चारमन्त्रीको भेटवार्ता

काठमाडौं । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री जगदीश खरेलबीच भेटवार्ता भएको छ । सरकारी राजनीतिक संवाद समितिका सदस्य समेत रहेका मन्त्री खरेलले शुक्रवार दाहाललाई भेटेर समसामयिक राजनीतिक विषयमा छलफल गरेका हुन् ।

भेटमा आगामी प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको तयारी, निर्वाचन वातावरण निर्माण र प्रमुख दलहरूबीच सहमति कायम गर्ने विषयमा कुराकानी भएको बताइएको छ । यसअघि मन्त्री खरेलले नेपाली काँग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा र नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसँग पनि भेट गरेका थिए । प्रतिनिधि सभा निर्वाचन गर्ने तयारी गरिरहेका बेला भएको भेटघाटलाई राजनीतिक दलहरूबीच सहमति खोज्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ ।

 

अवकासपछि असईमाथि भ्रष्टाचार मुद्दा

काठमाडौं । नेपाल प्रहरीको एक प्रहरी सहायक निरीक्षक (असई) ले नक्कली शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र पेश गरी जागिर खाएको आरोपमा अख्तियार दुरुप्रयोग अनुसन्धान आयोगले भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको छ । महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखा, रामशाहपथ, काठमाडौंमा दरबन्दी भइ कलंकीमा रहेका सेवानिवृत्त प्रहरी सहायक निरीक्षक चक्रदेव भट्टले नक्कली शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र पेश गरी सरकारी सेवामा प्रवेश गरेर भ्रष्टाचार गरेको आरोपमा आयोगले आज विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेको हो ।

भट्टले नक्कली शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र पेश गरेरै प्रहरी जवानबाट सेवा प्रवेश गरी असईमा रिर्टायड भएर पेन्सन सुविधा समेत लिइरहेको खुल्न आएको अख्तियारका सहायक प्रवक्ता गणेशबहादुर अधिकारीले जानकारी दिए । भट्टले प्रहरी हवल्दार पदबाट प्रहरी सहायक निरीक्षक पदमा बढुवा प्रयोजनका लागि भारतबाट ल्याएको नक्कली शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्र पेस गरी व्यक्तिगत फाइदा लिएकाले शैक्षिक योग्यताको प्रमाणपत्रहरु छानबिन गरी कारवाही गर्न उजुरी परेको थियो । सोही उजुरी अनुसन्धान गर्ने क्रममा भट्टले जवानमा प्रवेश गर्ने बखत नै नक्कली सर्टिफिकेट पेश गरी जागिर खाएको खुल्न आएको हो ।

अनुसन्धानको क्रममा भट्टले केन्द्रीय माध्यमिक शिक्षा बोर्ड, दिल्ली, भारतबाट जारी भएको देखिने NAME: CHAKAR DEB BHATT, ROLL NO. 660057, YEAR: 1991, SENIOR SCHOOL CERTIFICATE EXAMINATION, 1991 को MARKS STATEMENT र PROVISIONAL CERTIFICATE  लगायतका शैक्षिक योग्यता झुट्टा रहेको पाइएको हो । सोही झुट्टा तथा नक्कली प्रमाणपत्र पेस गरी राष्ट्रसेवकको ओहदा प्रहरी जवान पदमा २०५० साल चैत २० गते नियुक्ती लिई प्रहरी सहायक निरीक्षक पदसम्म पदोन्नति भई हाल नेपाल सरकारबाट निवृत्तभरण लिइरहेका थिए ।

उनले निवृत्तभरण हैसियत, लाभ, सुविधा लिई भ्रष्टाचारजन्य कसूर गरेको पुष्टि हुन आएको हुँदा उनको उक्त कार्य साबिक भ्रष्टाचार निवरण ऐन, २०१७ को दफा १२ र हाल प्रचलित भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १६ को उपदफा (१) बमोजिमको कसूर भएको हुँदा निजलाई साबिक भ्रष्टाचार निवरण ऐन, २०१७ को दफा १२तथा दफा २९ को उपदफा (२) र हाल प्रचलित भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १६ को उपदफा (१) बमोजिम कैद र जरिवाना सजाय हुन मागदाबी लिई मुद्दा दायर गरिएको सहायक प्रवक्ता अधिकारीले जानकारी दिए ।

 

 

 

रोहित बने ओमोडा र जेको गाडीको ब्राण्ड एम्बासडर, पाए एनपीएलमा जितेको कार

काठमाडौं । नेपालका लागि ओमोडा र जेको गाडीको आधिकारिक विक्रेता एसपीजी अटोमोबाइल्सले राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका कप्तान रोहित पौडेललाई आफ्नो नयाँ ब्राण्ड एम्बासडर घोषणा गरेको छ । पौडेलको कप्तानीमा हालै लुम्बिनी लायन्सले एनपीएल सिजन–२ को उपाधि जितेको थियो । यो उपलब्धिको सम्मान गर्दै एसपीजी अटोमोबाइल्सले पौडेललाई जे फाइभ ईभी गाडी प्रदान गरेको छ । साथै गाडीमा लाग्ने कर पनि कम्पनीले नै तिरिदिने भएको छ । कम्पनीले यसअघिका ब्राण्ड एम्बासडर दीपेन्द्र सिंह ऐरीलाई सम्मान पनि गरेको छ ।
तस्वीरहरु : नेपाल फोटो लाइब्रेरी

       

जेनजी आन्दोलन संविधानको मर्मलाई सुदृढ बनाउने अवसर : उपराष्ट्रपति यादव

काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनले मुलुकलाई नयाँ मार्ग र दिशा दिएको उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादवले बताएका छन् । उच्च शिक्षालय तथा माध्यमिक विद्यालय संघ नेपाल (हिसान) ले शुक्रबार काठमाडौँमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा बोल्दै उपराष्ट्रपति यादवले जेनजी आन्दोलनले शिक्षण सिकाइलाई विवेकशील, सचेत, राष्ट्रभक्त र जिम्मेवार नागरिक उत्पादन गर्ने दिशामा रुपान्तरण गर्न प्रेरित गरेको बताए ।

‘गत भदौमा जेनजी युवा पुस्ताको आन्दोलनले मुलुकलाई नयाँ मार्ग र दिशा दिएको अवस्था छ। यसले शिक्षण सिकाईलाई विवेकशील, सचेत, राष्ट्रभक्त र जिम्मेवार नागरिक उत्पादन गर्ने दिशामा रुपान्तरण गर्न प्रेरित गरेको छ,’ उनले भने । उनले लोकतान्त्रिक मूल्य र संविधानको मर्मलाई सुदृढ बनाउने अवसर पनि जेनजी आन्दोलनले प्रदान गरेको उल्लेख गरे। ‘लोकतान्त्रिक मूल्य र संविधानको मर्मलाई सुदृढ बनाउने अवसर पनि यसले प्रदान गरेको छ । त्यसैले थप परिमार्जित, रुपान्तरित र सीपयुक्त शिक्षामा जोड दिन जरुरी छ,’ उनले भने ।

मुलुकमा परिमार्जित, रुपान्तरित र सीपयुक्त शिक्षामा जोड दिन आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै उपराष्ट्रपति यादवले त्यसमा निजी क्षेत्रले महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउन सक्ने बताए । ‘निजी शिक्षालयहरूले शैक्षिक गुणस्तरमा थप योगदान पुर्‍याउने विश्वास मैले लिएको छु । यसका लागि सरकार नीतिसँग मेल खाने, स्थानीय संस्कृति र मूल्यलाई सम्मान गर्ने पाठयक्रम विकासमा यस संस्थाले सहकार्य गर्दै अघि बढ्नु पर्दछ,’ उनले भने । उनले सरकार नीतिसँग मेल खानेगरी शैक्षिक गतिविधिलाई अघि बढाउन पनि निजी क्षेत्रका शिक्षालको ध्यानाकर्षण गराए । ‘शिक्षकलाई निरन्तर तालिम, अनुसन्धान र नवप्रवद्र्धनमा प्रोत्साहन गर्दै राष्ट्र अनुकूल ज्ञान उत्पादनमा योगदान दिनु पर्दछ । समावेशी शिक्षा, समुदायसँग सहकार्य र राष्ट्र निर्माणमा सक्रिय सहभागिता अपेक्षित छ,’ यादवले भने ।

ओलीलाई सरकारका प्रवक्ताले भने–चुनावको वातावरण बनिसक्यो, सुरक्षा व्यवस्था मजबुत बन्छ

काठमाडौँ । सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री जगदीश खरेल र पूर्व प्रधानमन्त्री समेत रहेका नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीबीच निर्वाचन केन्द्रित छलफल भएको छ । ओलीसँग भेटेर निस्किएका सञ्चारमन्त्री खरेलले निर्वाचनको वातावरण बनिसकेकाले एमाले पनि चुनावका लागि तयारी गरिरहेको बुझिएको बताएका छन् ।

‘मुख्य राजनीतिक दलको कार्यालयमै गएर पनि नेतासँग कुरा गरियो । राष्ट्रपतिले पनि छलफल शीर्ष नेतृत्वसँग कुरा गर्नु भयो,’ उनले भने, ‘सरकारको तर्फबाट सुरक्षा मजबुत भएको कुरा जानकारी गराएँ । सरकार पनि तयार छ । निर्वाचनमा भाग लिन आग्रह गर्न पनि म यहाँ आएको थिएँ ।’ उनले ओलीले निर्वाचनको वातावरण बनिसकेकोमा शंका गरेको पनि बताए । ‘सुरक्षा कुरा राम्रो बनाउनु पर्‍यो भन्ने दलको भनाइ त राम्रो हो नि,’ खरेलले भने । चुनाव बहिष्कार गर्ने कुरा छैन । दल दर्ता भइसकेको छ । समन्वय र छलफल गरौँ भन्ने छ ।’

उनले एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले सुरक्षाको बारेमा प्रश्न उठाएको बताएका छन् उनले सरकारको तर्फबाट चुनावको वातावरण बनेको जानकारी गराउँदै भोट माग्ने र भोट हाल्ने अवस्था सुरक्षित रूपमा बन्ने कुरामा आश्वस्त पारेको बताए । ओलीलाई सरकारले लगाएको स्थान हदबारेको प्रश्नमा उनले भने, ‘सरकारको लक्ष्य नै निर्वाचन हो, यो लक्ष्य प्राप्तिको लागि कुनै अल्झन्, अप्ठ्यारा, चुनौतीहरू छन् भने, त्यसलाई सहज बनाउनुपर्नेछ भने निर्वाचनको गन्तव्यमा पुग्नको लागि सरकारले त्यो खालको वातावरण बनाउँछ, बनाएरै अघि बढ्नुपर्छ ।’

प्रधानमन्त्री कार्कीले शीर्ष नेताहरुसँग छलफल गर्दै

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले प्रमुख तीन दलका शीर्ष नेताहरुको संयुक्त बैठक बोलाएकी छन् । प्रधानमन्त्रीले भोलि (शनिबार) का लागि वैठक बोलाएकी हुन् । प्रधानमन्त्री कार्कीले नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का शीर्ष नेताहरुको संयुक्त बैठक आह्वान गरेकी हुन् ।

आगामी फागुन २१ गते तोकिएको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको तयारीका सम्बन्धमा प्रधानमन्त्रीले बैठक बोलाएको प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ । सरकारका प्रवक्ता एवम् सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री जगदिश खरेलले खरेलले आज बिहान कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवालाई भेटेर र मध्याह्न एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई भेटेर बैठकको निम्तो दिइसकेका छन् । उनले आजै प्रचण्डलाई पनि भेटेर निम्तो दिने कार्यक्रम छ ।

ऐतिहासिक र पुरातात्विक महत्वको मकवानपुर गढी {तस्वीरहरु}

मकवानपुर । ऐतिहासिक र पुरातात्वक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण रहेको मकवानपुर गढी मकवानपुर जिल्ला सदरमुकाम हेटौँडाको बुद्ध चोकबाट करिब १६ किलोमिटर पूर्व कान्ति राजपथ सडकसँगै समुद्री सतहदेखि १०१७ मिटर उचाइको पहाडीको थुम्कोमा अवस्थित छ । आफ्नो छुट्टै इतिहास रहेको मकवानपुर गढी आधुनिक नेपालको स्थापना हुनुपूर्व सेन वंशीय शासनको ऐतिहासिक विरासतको जीवन्तको रूपमा रहेको छ । परम्परागत तर उन्नत वास्तुकलाको प्रतिरूप मकवानपुर गढीले तत्कालीन समयको सामरिक महत्व तथा राज्यको सुरक्षात्मक उपाय झल्काएको छ ।

मकवानपुर गढी गाउँपालिका–२ मा अवस्थित उक्त गढी किल्लाभित्र रहेका दरबार, मन्दिर र पर्खालहरू भत्किएर जीर्ण बनेपछि जीर्णोद्धार गरिएको थियो । पुरातत्त्वले मकवानपुर गढीको भत्किएका भागहरूलाई मर्मत गरी पुरानै आकृतिमा संरचनाहरू निर्माण गरेको हो । यहाँ चितवन, मकवानपुर र मधेश प्रदेशका विद्यार्थीहरु अध्ययन भ्रमण र पिकनिक खान आउने गरेका छन् । यहाँको ऐतिहासिक महत्त्व, मनमोहक दृश्य र पुराना किंवदन्तीले यहाँ पुग्ने जो कोहीलाई प्रसन्नता प्रदान गर्ने गरेको छ ।

मकवानपुर गढीभित्र वंश गोपाल मन्दिर छ । मन्दिरभित्र कृष्णलाई फलामे साङ्लोले बाँधेर राखिएको छ । मन्दिरको केही तल एउटा गुफा छ । त्यही गुफाबाट कृष्ण ओहोरदोहोर गर्थे भन्ने जनविश्वास समेत रहेको छ । कृष्ण राति बाहिर जाने र बिहान मात्रै फर्कने गर्दा अनिष्ट आइपर्ला भनेर गाउँलेले कृष्णलाई बाँधेर राखेको किम्बदन्ती समेत रहेको स्थानीयले जानकारी दिएका छन्

सेन वंशका राजाहरूले १३ औँ शताब्दीको सुरुतिर यहाँ शासन गरेको इतिहास पाइन्छ । सेन वंशका प्रतापी राजा मुकुन्द सेन कै नामबाट मुकुन्दपुर, माकन्दपुर, मुकुनपुरको अपभ्रंश हुँदै मकवानपुर नामकरण भएको हो भन्ने जनविश्वास छ । सेन वंशका लोहाङ्गसेनदेखि अन्तिम राजा दिग्बन्धन सेनसम्मका राजाहरूले करिब तीन सय वर्षसम्म मकवानपुर गढीलाई राजधानी बनाई राज्य गरेका थिए ।
तस्वीर : नेपाल फोटो लाइब्रेरी

नेपालमा रहेका खाद्यान्नमा देखियो ‘ट्रान्स फ्याक्ट’ : मुटुलाई हानी

काठमाडौँ । हामीले खाने खाद्यपदार्थहरूमा बढी ‘ट्रान्स फ्याक्ट’ हुँदा शरीरको मुख्य अंगका रूपमा लिइने मुटुलाई नै हानी गर्नसक्छ । पछिल्लो समय नेपालमा पनि खाद्य पदार्थहरूमा ट्रान्स फ्याक्ट बढी देखिन थालेको छ र मुटुलाई नै हानी गर्न सक्ने खतरा बढेको छ । खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले गरेको अनुगमनमा खासगरी औद्योगिक कच्चा पदार्थबाटै ट्रान्स फ्याक्ट बढी राखेर खाद्य पदार्थहरू बनाइने गरेको भेटिएको छ । त्यस्तो मात्रा खासगरी पाउरोटी, कुकिजहरुमा धेरै रहेको अनुगमनका क्रममा भेटिएको हो ।

विभागकी महानिर्देशक डा. मतिना जोशी वैद्यले पप, बेकरी, बिस्कुटसहित विभिन्न प्रशोधित वस्तुहरूमा ट्रान्स फ्याक्ट बढी हुनसक्ने भएकाले यसको अनुगमनलाई बढाइएको बताइन् । उनकाअनुसार केही दिनअघि पपको नमुना टेस्ट गरिएको थियो । त्यसमा अत्यधिक ट्रान्स फ्याक्ट देखिएकाले बजारबाटै फिर्ता लैजान कम्पनीलाई सचेत गराएको थियो । पपसहित बिस्कुटहरू लगायतमा समेत ट्रान्स फ्याक्ट अत्यधिक रहेको सम्भावना छ । त्यसमा विभागले अनुगमन बढाउँदैछ ।

नसर्ने रोगहरूको रोकथाम र नियन्त्रणका लागि बहुक्षेत्रीय कार्ययोजना, २०२१–२०२५ लाई नेपालले ०७८ माघ २४ मा स्वीकृत गरेको थियो । ट्रान्सफ्याट सीमित गर्ने नीति स्विकार्दै औद्योगिक प्रक्रियाबाट उत्पादित खानेकुरामा ट्रान्सफ्याटको मात्रा २ प्रतिशत भन्दा तल राख्ने सरकारले नीति लिएको थियो । उद्योगमा निर्मित र प्याक गरिएका खानेकुरामा ट्रान्स फ्याटको मात्रा २ प्रतिशत भन्दा तल हुने नीति सरकारको छ । यसलाई कार्यान्वयनमा ल्याइएको वैद्यको भनाइ छ । यो नीति औद्योगिक रूपमा उत्पादित अस्वस्थकर चिल्लो पदार्थलाई राष्ट्रिय खाद्य प्रणालीबाट सन् २०२३ सम्म निवारण गर्ने एउटा रणनीतिक उपक्रम पनि रहेको उनको भनाइ छ ।

विभागकी महानिर्देशक वैद्यकाअनुसार ट्रान्स फ्याट एउटा प्राकृतिक रूपमा पाइन्छ । प्राकृतिक रूपमा पाइने ट्रान्स फ्याटलाई रुमिनेन्ट ट्रान्स–फ्याटी एसिड पनि भनिन्छ । यी ट्रान्स फ्याट रुमिनेन्ट जनावरहरू (जस्तै गाई, भेडा आदि) को पाचन प्रणालीमा रहेका ब्याक्टेरियाबाट उत्पादन हुन्छन् । यस्ता ट्रान्स फ्याट ती जनावरबाट प्राप्त हुने खाद्य पदार्थहरूमा सानो मात्रामा पाइन्छन् । औद्योगिक रूपमा उत्पादन गरिएका ट्रान्स फ्याटहरू भने खाद्य पदार्थहरूमा प्रयोग गरिने वनस्पति तेलको आंशिक हाइड्रोजनेसन प्रक्रियाबाट बनाइने वैद्य बत्ताउँछिन् । उनकाअनुसार यी ट्रान्स फ्याट प्रशोधित खाद्य पदार्थहरूमा पाइन्छन् । औद्योगिक रूपमा उत्पादन गरिएका ट्रान्स फ्याटको मात्रा प्राकृतिक रूपमा पाइने ट्रान्स फ्याटको तुलनामा सामान्यतया धेरै बढी हुन्छ ।

वैद्यकाअनुसार औद्योगिक रूपमा उत्पादन गरिएका ट्रान्स फ्याटहरू फास्ट फुड, बेक गरिएका खाद्य पदार्थहरू जस्तै पाई, बिस्कुट, पेस्ट्री, मिठा रोल, केकस बिस्कुटस तारेका खानेकुराहरूमध्ये फ्रेन्च फ्राइज, चिकन नगेट्स, केही कबाबहरूस माइक्रोवेभमा तताउन मिल्ने तयार पपकर्नस वेफर तथा अन्य बेकरी सामग्रीस जमेको मिठाइस इन्स्ट्यान्ट नुडल्सस सर्टनिङस आंशिक रूपमा हाइड्रोजनेट गरिएका तेलहरूस केही प्रकारका मार्जारिनमा पाइन्छ ।

महानिर्देशक वैद्यले भने ‘नेपाल सरकारले २०८० साल माघ महिनामा ट्रान्स फ्याट सम्बन्धी मापदण्ड ल्याएको छ । यो मापदण्ड औद्योगिक ओरिजिनको ट्रान्स फ्याटको लागि मात्र लागू हुन्छ । ट्रान्स फ्याट फर्म भनेको सिस फर्म र ट्रान्स फर्म दुइटा फर्ममा हुन्छ, त्यसलाई फ्याटी एसिड भन्छ । घिउ तेलमा हुने फ्याट एसिड भनेको त्यहाँ भएको उपस्थित मोलिक्युलहरू हो । जसले चाहिँ घिउ तेल बन्दछ र मोलिक्युलमा, केही चेन्जेजहरू आउँछ । त्यसको चाहिँ स्ट्रक्चरमा अलिकति ट्विस्ट हुन्छ । जसले गर्दा अर्को फर्मभन्दा फरक हुन्छ । यो न्याचुरल्ली पनि उपस्थित हुन सक्छ हैन । जस्तो, गाई वस्तुको घिउ, दूधहरूमा पनि यो उपस्थित हुन्छ तर त्यो एकदम कम मात्रामा हुन्छ १÷२ प्रतिशत हुन्छ । मासुमा पनि हुने भयो, बोसोमा पनि हुन सक्ने भयो । वनस्पतिजन्यमा चाहिँ यो ट्रान्स फ्याट उपस्थित हुँदैन । अर्को यसको ट्रान्स फ्याटको उत्पत्ति कहाँ हुनसक्छ भन्दा, जस्तो वनस्पतिजन्य तेलहरूलाई पनि हामीले एकदम तातो डिग्री सेन्टिग्रेडमा तताउँदा र रिपिटेडली त्यसलाई तताउँदा पनि यो ट्रान्स फ्याट उत्पन्न हुन्छ ।

त्यसको मोलिक्युलर फर्ममा स्लाइटली बेन्ट हुने आइसोमर बन्छ र त्यो गएर हाम्रो शरीरको लागि हानिकारक कसरी हुँदो रहेछ भन्दा जसरी यो ट्राइग्लिसराइडहरूको बारेमा हामीले सुनेका छौँ नि, टीजी बढ्यो, टीजी बढ्यो भन्छौँ नि, मुटुको रोगको कारक तत्त्वहरू, जसले गर्दाखेरि मुटुकोमा बग्ने रगतको जुन धमनीहरू हुन्छ, क्यापिलरीहरूमा गएर चाहिँ यसले बिस्तारै त्यहाँ डिपोजिट हुन थाल्छ । त्यसले गर्दाखेरि चाहिँ मुटुको धमनी साँघुरो हुँदै जान्छ र जुन अल्टीमेटली हार्ट अट्याकको कारण बन्नसक्छ ।

यसको डाइरेक्ट कोरिलेसन भेटिएको हुँदाखेरि यसप्रकारको ट्रान्स फ्याटी एसिडहरूलाई चाहिँ हामीले चाहिँ हाम्रो डाइटको माध्यमबाट आउँछ हैन । हाम्रो शरीरमै त्यो उत्पन्न हुने होइन, हामीले खाको खानाबाट उत्पन्न हुने पनि होइन । हामीले खाएको खानाको माध्यमबाट हामीले प्राप्त गर्ने हुने हुनाले, यसलाई हामीले न्यूनीकरण गर्नुपर्छ । प्राकृतिक रूपमा उपस्थित वस्तुहरूमा घिउ, बटरमा हुने ट्यान्स फ्याक्टी हुन्छ । ट्यान्स फ्याक्टी खसिको मासु, पशुजन्य पदार्थमा पनि हुने भयो । त्यसै पशु पन्छीबाट आउने पनि हुने भयो । तर यसलाई हामीले अलिकति न्यूनीकरण गर्नसक्छौँ । तर अर्को यसको ट्रान्स फ्याटको महत्वपूर्ण स्रोत जुन पछिल्लो २०÷३० वर्षमा भेजिटेबल घिउमा एकदमै प्रयोग भएको छ ।

किनभने घिउको त्यो सस्तो अल्टरनेटिभको रूपमा आएको छ । र त्यसको पनि मोलिक्युलर गर्दा त्यसमा फ्लेक्सिबिलिटी धेरै छ । धेरै खालको परिकारहरू त्यसबाट बन्ने गर्छन् । जस्तो भेजिटेबल घिउ घर–घरमै पनि त्यो प्रयोग भइरहेको अवस्था छ, अहिले पनि प्रयोग भइरहेको छ । त्यो हाइड्रोजेनेशन विधिबाटवनस्पतिजन्य तेललाई एकदमै हाई टेम्प्रेचरमा यो हाइड्रोजेनेशन भनिन्छ, हाइड्रोजन ग्यास पास गरिन्छ र त्यो वनस्पति तेल र हाइड्रोजन एटमको बीचमा जब मोलिक्युलको बीचमा रियाक्सन हुन्छ, अनि त्यो चाहिँ सोलिडमा चेन्ज हुन्छ हैन, त्यसले गर्दा जसलाई हामी वनस्पति घिउ भनेर चिन्दछौँ ।

वनस्पति घिउ, त्यसकारण वनस्पति तेलबाट बन्ने भयो, अल्टीमेटली त्यो एकदमै सस्तो चाहिँ अल्टरनेटिभ भयो । तर त्यसको डिमेरिट पछिल्लो दशकमा आएर यो जुन डेनमार्कबाट यसको रिसर्चहरू सुरु भयो । त्यो हेर्दाखेरि यो हेल्थ हाजार्डको लागि, यो डाइरेक्टली यो कोरिलेटेड देखियो मुटुको रोगसँग देखियो र पछाडि बिस्तारै यसको लिमिट म्याक्सिमम तोकिन थालेको हो ।’ वैद्यकाअनुसार प्रत्येक वर्ष करिब ५ लाख ४० हजार मृत्यु औद्योगिक रूपमा उत्पादन गरिएका ट्रान्स–फ्याटी एसिडको सेवनका कारण हुने गरेको अनुमान छ । भारतमा मात्र कोरोनरी हार्ट डिजिजका कारण ६० हजार भन्दा बढी मृत्यु ट्रान्स फ्याटसँग सम्बन्धित छन् ।

कुल क्यालोरीमा ट्रान्स फ्याटको मात्रा प्रत्येक २ प्रतिशतले बढ्दा, कोरोनरी हार्ट डिजिजको जोखिम २३ प्रतिशतले बढ्ने अध्ययनहरूले देखाएको वैद्यको भनाइ छ । उनकाअनुसार ट्रान्स फ्याटको सेवनले तौल वृद्धि गराउँछ र टाइप–२ मधुमेह हुने जोखिम बढाउँछ । त्यस्तै, अत्यधिक ट्रान्स फ्याट सेवनले कुनै पनि कारणबाट हुने मृत्युको जोखिम ३४ प्रतिशतले र कोरोनरी हार्ट डिजिजका कारण हुने मृत्यु २८५ ले बढाउँछ । ट्रान्स फ्याटले खराब कोलेस्ट्रोलको मात्रा बढाउँछ भने राम्रो कोलेस्ट्रोलको मात्रा घटाउँछ ।