काठमाडौँ । काठमाडौं महानगरकी उपमेयर सुनिता डंगोल एमाले महाधिवेशन प्रतिनिधिमा मनोनयन भएकी छन् । एमालेको शुक्रबार बसेको सचिवलयले ११ औं महाधिवेशनमा सहभागी हुने १०८ जन प्रतिनिधि मनोनीत गर्दा डंगोल पनि परेकी हुन् ।
कुल प्रतिनिधिको ५ प्रतिशत अर्थात् १०८ जना मनोनीत प्रतिनिधिमा परेकी डंगोल एमाले केन्द्रीय सदस्यको दाबेदार पनि हुन् । डंगोल स्थानीय विकास विभाग क्लस्टरबाट मनोनीत भएकी हुन् । एमाले महाधिवेशन अहिले केही बेरमा भक्तपुरको सल्लाघारीस्थित चौरमा उद्घाटन गरिँदै छ । त्यसअघि अहिले जुलुस निकालिएका छन् ।
काठमाडौं । नेकपा (एमाले) को ११ औं महाधिवेशन आज (शनिबार) देखि सुरू हुँदैछ । भक्तपुरको सल्लाघारीमा शनिबार उद्घाटन समारोह हुँदैछ । उद्घाटन समारोहमा प्रतिनिधि, कार्यकर्तासहित तीन लाख मानिसहरू उपस्थित गराउने दाबी एमालेले गरेको छ । उद्घाटन समारोहका लागि अन्य दलका नेताहरूलाई पनि बोलाइएको छ । एमाले ललितपुरका अध्यक्ष पुरूषोत्तम आचार्यका अनुसार टाढा–टाढा जिल्लाका सहभागीहरू गाडी रिजर्भ गरेर काठमाडौं आइसको छन् ।
‘हामीले पाँच लाख जनसमुदाय उतार्ने तयारी गरेका थियौं । अहिलेसम्मको आकडाअनुसार न्यूनतम तीन लाख नागरिकको सहभागिता रहने पक्कापक्की भएको छ । हामी अहिले पूर्व, पश्चिम र उत्तरतिरबाट आउने गाडीहरूको व्यवस्थापनमा काम गरिरहेका छौं,’ आचार्यले सुनाए ।
उनका अनुसार महाधिवेशनमा डेढ सय झाँकी प्रस्तुत हुनेछन् । भक्तपुरले विभिन्न जाति, समुदायको कला, सामाजिक–सांस्कृतिक परम्परा झल्कने ५० बढी झाँकी प्रस्तुत गर्नेछ । काठमाडौंले ५० र ललितपुरले पनि त्यति नै संख्यामा झाँकी प्रस्तुत गर्नेछ । ‘सिंगो उपत्यकाको कला, सामाजिक–सांस्कृतिक सभ्यता, परम्पराको प्रतिविम्बन जुलुसमा हुनेछ । त्यसको परिचायक पनि हाम्रो प्रदर्शन बन्नेछ,’ उनले भने, ‘हामीले जनसमुदायको उपस्थितिका हिसाबले ऐतिहासिक बनाउनेछौं ।’
एमालेले भक्तपुरमा पहिलो पटक महाधिवेशन उद्घाटन गर्दैछ।सल्लाघारी पश्चिमतर्फको खुला चौरलाई एमालेले उद्घाटन स्थल बनाएको छ । एमालेले काठमाडौंतर्फबाट आउने सहभागी सहितको गाडीलाई गट्ठाघरमै रोक्नेछ । त्यहाँबाट महाधिवेशन स्थलसम्म ३.१ किलोमिटर दूरी रहेको छ । त्यति दूरी जुलुससहित पुग्ने गरी व्यवस्थाबपन मिलाइएको उनले बताए । पूर्वी नाका हुँदै आएका गाडीहरू जगातीमै रोकिनेछन्। त्यहाँका इँटा भट्टा, प्लटिङ आदि स्थलमा पार्किङ व्यवस्थापन गरिएको छ ।
‘ललितपुरबाट आएको गाडी, सहभागीहरू शंखघर चोकमा जम्मा हुने र त्यहाँबाट जुलुससहित सभा स्थल जाने तय गरिएको छ,’ उनले भने । पोलिटब्युरो सदस्य महेश बस्नेतले जुलुसहरू सकेसम्म सडकको दायाँ–बायाँ रहेको सर्भिस लेन प्रयोग गरी अघि बढाइने बताएका छन् । सहभागीहरू कार्यक्रमको अन्तिमसम्म सल्लाघारीको चौरमै उपस्थित रहन निर्देशित गरिएको पनि उनले बताएका छन् ।
महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा, नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’लगायतका विभिन्न १६ वटा पार्टीको अध्यक्ष एवं प्रतिनिधिलाई निमन्त्रणा गरिएको छ । महाधिवेशन जनपरिचालनका सञ्चालक एवं एमाले स्थायी कमिटी सदस्य डा राजन भट्टराईकाअनुसार भ्रातृत्व, मैत्रीपूर्ण कूटनीतिक सम्बन्ध रहेका विभिन्न देशका विदेशी कुटनीतिक नियोग एवं विभिन्न पार्टीका प्रतिनिधिको शुभकामना सन्देश प्राप्त भइरहेको छ ।
महाधिवेशन शान्तिपूर्ण भयरहित वातावरणमा सम्पन्न गर्न एमालेको २४ वटा जनसङ्गठनको प्रतिनिधित्व रहने गरी ५०० बढी स्वयंसेवक ‘ड्रेसकोड’मा खटिने जनाइएको छ । जनसेवालाई व्यवस्थित र शान्तिपूर्ण बनाउन १० हजार तालिम प्राप्त स्वयंसेवक परिचालन गरिने तयारी गरिएको छ । लिच्छविकालमा राजा हरिदत्तले स्थापना गरेको चाँगुनारायणको ऐतिहासिक मन्दिरलाई एमालेले मुख्य स्वरुपमा राखेर उपत्यकाका महत्वपूर्ण विभिन्न मन्दिर एकै ठाउँ देखाउने गरी ठूलो र कलात्मक मञ्च निर्माण गरेको जनाएको छ ।
टाढासम्म रहेका सहभागीले वक्ताले बोलेको प्रस्ट देखिने गरी मञ्चको दायाँबायाँ ३० फिट अग्ला दुईवटा ‘एलइडी स्क्रिन’ राखिएका छन् । तीन किलोमिटर परसम्म सुन्न सकिने ११५ वटा उच्च गुणस्तरका ‘साउन्ड सिस्टम’ जडान गरिएको र मञ्च अगाडि देशभरबाट आएका नेता, मन्त्री, सांसद एवं विभिन्न कुटनीतिक नियोगका प्रतिनिधिका लागि २५ हजार कुर्सी राखिएको छ । महाधिवेशन स्वयंसेवक परिचालन समितिको संयोजक भानुभक्त ढकालका अनुसार कलाकारले मञ्चमा नै राष्ट्रिय एकताको प्रतीक झल्काउने सांगीतिक प्रस्तुति दिने व्यवस्था गरिएको जानकारी दिए ।
महाधिवेशन उद्घाटनमा मञ्चमा बनाइएको चाँगुनारायण मन्दिरको छेउमा विद्युतीय पाला राखिने र त्यही पालालाई रिमोटद्वारा बालेर पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले महाधिवेशन उद्घाटन गर्ने तयारी गरिएको छ । पार्टीको ११औँ महाधिवेशन भएकाले पार्टीका ११ वटा झण्डा राखिने, १० वटा झण्डा सुरुमै फहराइने, एउटा झण्डा रिमोटबाट फहराउने तयारी गरिएको छ ।
काठमाडौं । नेकपा एमालेले ११ औं महाधिवेशनका लागि १०८ जना प्रतिनिधि मनोनीत गर्ने निर्णय गरेको छ । आज (शुक्रबार) बसेको सचिवालय बैठकले महाधिवेशनका लागि विधानमा व्यवस्था भएअनुसार ५ प्रतिशत मनोनीत गर्ने निर्णय गरेको एक नेताले जानकारी दिए । उनका अनुसार मनोनीत गर्नेहरूको नाम भने टुंगिइसकेको छ ।
‘केही नाम प्रस्ताव भएको थियो । यी नामहरूबारे शनिबार अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेल बसेर टुंगो लगाउने सहमति भएको छ,’ ती नेताले भने, ‘दुवैतर्फबाट सहमतिकै आधारमा नाम टुंगो लगाइने छ ।’ एमाले उपमहासचिव प्रदीप ज्ञवालीका अनुसार, महाधिवेशनको निर्वाचित भएर आउने र पदेन आयोजकको हैसियत हुन आउनेको ५ प्रतिशत सदस्य मनोनयन गर्ने निर्णय सचिवालय बैठकले गरेको हो ।
‘हाम्रो महाधिवेशनको निर्वाचित र पदेन आयोजकका हैसियतले भएका प्रतिनिधिहरूको कूल संख्याको ५ प्रतिशतले हुन आउने १०८ जनाको नामावली पारित गरेको छ, त्यसलाई हामीले भोलि सार्वजनिक गर्नेछौं,’ ज्ञवालीले भने । विधानतः एमालेमा ५ प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधि मनोनीत गर्ने प्रावधान छ । महाधिवेशनका लागि २ हजार १५४ जना निर्वाचित भएर आएका छन् । १०८ मनोनीत भएपछि प्रतिनिधिको संख्या २ हजार २ सय ६२ जना पुगेको छ ।
काठमाडौं । नेकपा एमालेले आगामी नेतृत्व चयनका लागि विधान संशोधन नगरी भदौमा पारित गरिएको विधानमै आधारित संरचना कायम राख्ने निर्णय गरेको छ । शुक्रबार च्यासलस्थित पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा बसेको सचिवालय बैठकपछि उपमहासचिव प्रदीप ज्ञवालीले नेतृत्व चयनदेखि पदाधिकारी संख्या निर्धारणसम्म सबै प्रक्रिया गोदावरीमा पारित विधानअनुसार नै सञ्चालन हुने बताए।
भदौ २०–२२ मा सम्पन्न दोस्रो विधान महाधिवेशनले पदाधिकारी संख्या १९ बाट घटाएर १५ मा सीमित गरेको थियो । सोही संरचना अन्तर्गत वरिष्ठ उपाध्यक्षको पद नराखी तीन उपाध्यक्ष मात्र रहने व्यवस्था गरिएको छ । यस्तै, स्थायी कमिटी खारेज गरी केन्द्रीय कमिटी २५१ सदस्यीय बनाउने संशोधन पनि त्यही महाधिवेशनले स्वीकृत गरेको थियो।
हालका दिनमा आकांक्षीहरूको संख्या बढ्दै जाँदा व्यवस्थापन चुनौती देखिएको भन्दै विधान फेरबदलको सम्भावनाबारे पार्टीभित्र चर्चा चलेको थियो । तर, ईश्वर पोखरेल समूहले संशोधनको आवश्यकता नरहेको अडान राख्दै आएको थियो । यही सन्दर्भमा ज्ञवालीले तीन महिनाअघि मात्रै संशोधित गरिएको विधानलाई फेरि तत्काल परिवर्तन गर्नु व्यवहारिक नदेखिने ठहर भएको बताए।
सचिवालय बैठकले महाधिवेशनमा सहभागी हुने १०८ प्रतिनिधि मनोनयन गर्ने निर्णय पनि गरेको छ। महाधिवेशनमा निर्वाचित र पदेन सदस्यहरूको पाँच प्रतिशत बराबर प्रतिनिधि मनोनयन गर्ने प्रावधानअनुसार यो संख्या तोकिएको हो । मनोनयन गरिएका प्रतिनिधिहरूको नामावली भोलि सार्वजनिक गरिने जनाइएको छ।यससँगै आगामी महाधिवेशनमा १५ सदस्यीय पदाधिकारी र २५१ सदस्यीय केन्द्रीय कमिटीको संरचनामै नेतृत्व निर्माण हुने सुनिश्चित भएको छ।
काठमाडौं । अन्तरिम सरकारमा महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्री नियुक्त भएपछि पर्यटन क्षेत्रको अनुभवी विशेषज्ञ श्रद्धा श्रेष्ठ पुनः ११ वर्षअघिको एक पुरानो मुद्दाकै कारण सार्वजनिक बहसको केन्द्रमा परेकी छन् । सामाजिक सञ्जालमा ‘भ्रष्टाचारको मुद्दा लागेको मन्त्री’ भनेर फैलाइएका दाबीले प्रश्न उब्जिएको हो—के उनीविरुद्ध साँच्चीकै भ्रष्टाचारको मुद्दा दायर भएको थियो ? उपलब्ध अदालती अभिलेख, अख्तियारको अभियोगपत्र र मुद्दाको फैसलाले भने फरक तस्वीर देखाउँछ ।
आर्थिक वर्ष २०७०/७१ मा नेपाल पर्यटन बोर्डका तत्कालीन कार्यकारी प्रमुख सुभाष निरौलामार्फत करिब ८० लाख रूपैयाँ हिनामिना भएको आरोपमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले २०७१ चैत २० मा विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेको थियो । मुद्दामा २३ जनालाई प्रतिवादी बनाइएको भए पनि श्रद्धा श्रेष्ठ प्रतिवादी सूचीमा परेकी थिइनन् ।
अख्तियारको अभियोगपत्रमा उनलाई ‘सजाय छुट दिई साक्षीका रूपमा बुझिपाउन अनुरोध गरिएका व्यक्ति’ को सूचीमा राखिएको देखिन्छ । अनुसन्धानका क्रममा उनको नाममा समेत चेक काटेर रकम निकासा भएको देखिए पनि उनीमाथि प्रत्यक्ष भ्रष्टाचारको आरोप दाबी गरिएको थिएन । अनुसन्धान अधिकारीसमक्ष दिएको बयान अनुसार, उनी २०१४ मार्च १३–२६ सम्म बोर्डले तोकेको एसिया भ्रमणमा थिइन् । त्यही अवधिमा करिब ९ लाख ८० हजार रूपैयाँ बराबरका चेक उनका नाममा काटिएका थिए । ती चेकहरूको पछाडिको हस्ताक्षर ‘श्रद्धाको नभएको’ केन्द्रीय प्रहरी विधि विज्ञान प्रयोगशालाले पुष्टि गरेको थियो ।
श्रद्धाले आफ्नो नाममा चेक काटिएको जानकारी पाउने बित्तिकै महानगरीय प्रहरी परिसरमा उजुरी दर्ता गरेकी थिइन् । केही रकम त उनको खातामा परे पनि उल्लेखनीय रकम (करिब साढे ११ लाख) न त खातामा गएको थियो, न त उनले व्यक्तिगत रूपमा बुझेको दाबी छ । १० फागुन २०७४ मा विशेष अदालतका अध्यक्ष बाबुराम रेग्मी तथा सदस्य द्वारिकामान जोशी र नारायणप्रसाद पोखरेलको इजलासले प्रकरणमा निर्णय सुनायो । श्रद्धा श्रेष्ठलाई प्रतिवादी नठहरिएको मात्र होइन, उनको नाममा काटिएका रकम ‘अख्तियारकै निर्देशन अनुसार फछ्र्यौट भइसकेको’ भन्दै उनी हिनामिनामा संलग्न थिए भन्ने मान्न नसकिने अदालतको निष्कर्ष थियो।
फैसलामा भनिएको छ, ‘श्रद्धा श्रेष्ठ र सुस्मिता दहालका नाममा काटिएका चेकका रकमवारे अख्तियारको निर्देशन अनुसार फछ्र्यौट भइसकेकाले ती रकमलाई भ्रष्टाचार गरेर हिनामिना भएको मान्न मिलेन ।’ यसरी, अदालतले उनीविरुद्ध कुनै दोष देखाएन र अख्तियारले पनि उनीविरुद्ध पुनरावेदन दायर गरेन ।
त्यस समय प्रमुख निरौलाले विभिन्न कर्मचारीहरूको नाममा चेक काटेर आफू निकटका व्यक्तिहरूबाट रकम निकासी गरेको पाइएको थियो । त्यसमा श्रद्धासहितका कर्मचारीहरूका नाम दुरुपयोग भएको थियो ।
यही कारणले अख्तियारले २७ जना तल्ला तहका कर्मचारीमाथि मुद्दा नचलाई ‘अनुसन्धानमा सहयोग पुर्याएको’ भन्दै दफा ५५ अनुसार साक्षीसरह पेश गर्ने निर्णय गरेको थियो । करिब २० वर्षदेखि पर्यटन क्षेत्रमा कार्यरत श्रद्धा श्रेष्ठले नेपाल पर्यटन बोर्डमा ब्रान्ड प्रमोशन, अन्तर्राष्ट्रिय मेलामा प्रतिनिधित्व, डिजिटल पर्यटन अभियानदेखि ‘सस्टेनेबल टुरिजम’ परियोजनासम्म नेतृत्व गरेकी छन् । काठमाडौं स्वास्थ्य संकटकाबीच पर्यटन पुनरुत्थान टिममा पनि उनी सक्रिय सदस्य थिइन् । उनले अमेरिकाको मिसिगन विश्वविद्यालयबाट विकास अर्थशास्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय विकासमा स्नातकोत्तर गरेकी छन् ।
काठमाडौं । काठमाडौंको बिजुली बजारस्थित धोबीखोला पुल नजिकै दुर्घटना भएको छ । हाइसले पैदल यात्रीलाई ठक्कर दिएको उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले जानकारी दिएको छ । कार्यालयका अनुसार घाइते पैदलयात्रीलाई उपचारका लागि लगिएको छ । दुर्घटना गराउने सवारी चालक फरार रहेको हुँदा खोजी भइरहेको कार्यालयले जानकारी दिएको छ ।
काठमाडौं । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड नेकपा (एमाले)को ११औँ महाधिवेशनमा सहभागी नहुने भएका छन् ।
महाधिवेशनमा भौतिक रूपमै उपस्थित हुन नसक्ने भन्दै उनले टेलिफोनमार्फत शुभकामना सन्देश दिइसकेका छन् ।
प्रचण्डका स्वकीय सचिव गोविन्द आचार्यका अनुसार प्रचण्डले हिजो नै टेलिफोनमार्फत शुभकामना सन्देश दिइसकेका छन्, ।
नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीको भोली कर्णाली प्रदेशमा एकता सन्देशसभा यसअघि नै तय भएको थियो । त्यही कार्यक्रमका लागि संयोज प्रचण्ड बाहिर हुने भएकाले जान नपाउने भएका हुन् । बेलुकासम्म फर्कने स्थिति बन्यो भने कार्यक्रममा सहभागी हुने प्रचण्डका स्वकीय सचिव आचार्यले बताए ।
काठमाडौँ । नवनियुक्त वन तथा वातावरण मन्त्री माधव चौलागाईं पदभार ग्रहण गरेका छन्।
शुक्रबार सिंहदरबारस्थित मन्त्रालयमा मन्त्री चौलागाईंले पदभार सम्हालेका हुन्। मन्त्रालयमा उनलाई कर्मचारहरूले स्वागत गरेका छन्।
चौलागाईं कर्णाली विकासको क्षेत्रमा काम गर्दै आएका अनुसन्धानकर्ता हुन्। ग्रामीण विकासका कार्यक्रमहरूमा काम गरेका उनलाई कतिपयले एनजिओकर्मी पनि भनेर चिन्छन्।
काठमाडौँ । नवनियुक्त श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री राजेन्द्र सिंह भण्डारीले मन्त्रालयको कार्यभार सम्हालनेका छन्।
राष्ट्रपति कार्यालय शीतल निवासमा शपथ लिए लगत्तै उनले सिंहदरबारस्थित मन्त्रालयमा पुगेर कार्यभार सम्हालेका हुन्। उनलाई मन्त्रालयका सचिव कृष्णहरी पुस्कार लगायतका कर्मचारीले स्वागत गरेका थिए।
काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)ले राजसंस्था जनमतसंग्रहबाट नभई सबैको सहमतिबाटै पुनर्स्थापित हुनुपर्ने बताएको छ ।
शुक्रबार सम्पन्न केन्द्रीय कार्यसमितिको बैठकका निर्णय सुनाउँदै अध्यक्ष राजेन्द्रप्रसाद लिङदेनले राप्रपा राजसंस्था जनमतसंग्रह वा कुनै रक्तपातको बाटोबाट हुन नहुने बताए ।
राजसंस्था पुस्र्थापनका लागि यदाकदा जनमतसंग्रहको कुरा उठ्ने गरेको भन्दै राप्रपाको परिकल्पनाको राजसंस्था पूर्ण संवैधानिक राजसंस्था भएको उल्लेख गरे ।
आफूहरूको परिकल्पनाको राजा राप्रपाको मात्र राजा नभई देशको साझा संस्था हुने बताउँदै लिङदेनले राजसंस्था अल्पमत वा बहुमतबाट स्थापित हुने संस्था नभएको जिकिर गरे ।
उनले भने, “राजसंस्था पुनर्स्थापनाका लागि यदाकदा उठ्ने गरेको जनमतसंग्रहको सन्दर्भमा राप्रपा आफ्नो धारणा पुनः एक पटक स्पष्ट पार्न चाहन्छ । राप्रपाको परिकल्पनाको राजसंस्था पूर्ण संवैधानिक राजसंस्था हो र यो संस्थाको पुनर्स्थापना जनमतसंग्रह वा कुनै रक्तपातको बाटोबाट होइन, राष्ट्रिय सहमतिको बाटोबाट हुनुपर्दछ ।”
राजनीतिक समस्याको समाधान र जेनजी पुस्ताले उठाएका माग सम्बोधन नगरी यथास्थितिमा गरिने निर्वाचनले मुलुकलाई निकास नदिने उनको भनाइ थियो ।
सरकार र जेनजीबीच हस्ताक्षर भएको सहमतिमा परिवर्तन पक्षधरबीच नै साझा धारणा बन्न नसकेको बताउँदै सम्झौता अपूर्ण रहेको उल्लेख गरे ।
त्यस्तै, उनले विदेशमा रहेका नेपालीलाई विदेशबाटै र अन्तरजिल्ला मतदान गर्ने व्यवस्था मिलाउन आग्रह गरेको बताए । पार्टीको निर्देशनविपरीत सरकारमा सहभागी भएकी मधेस प्रदेश समानुपातिक सांसद कञ्चन बिच्छालाई प्रदेशसभा सदस्यबाट फिर्ता लिने निर्णय गरेको पनि उनले जानकारी दिए ।
काठमाडौँ । नेकपा (एमाले)का नेता, कार्यकर्ताहरु सूर्य अंकित रातो ढाका टोपीमा सजिएका छन् ।
पार्टीको एघारौँ महाधिवेशनको क्रममा शुक्रवार पार्टी मुख्यालय च्यासलमा भेला भएका अधिकांश महाधिवेशन प्रतिनिधिसहितका नेता, कार्यकर्ताहरु सो टोपीमा सजिएका हुन् ।
सो टोपी पार्टी सजिएका महाधिवेशन प्रतिनिधिहरुले आफूहरु उत्साहका साथ महाधिवेशनको तयारीमा जुटेको प्रतिक्रिया दिएका छन् । सो टोपी पार्टीको केन्द्रिय विज्ञान तथा प्रविधि विभागले व्यवस्थापन गरेको हो ।
सो टोपीबाट आएको मुनाफा विभागले आफ्नो वार्षिक रुपमा प्रकाशित हुँदै आएको पुस्तकमा खर्च गर्ने योजना बनाइएको विभागका सचिव एवं महाधिवेशन प्रतिनिधि सञ्जीव रोकाले बताए । उनले आफू महाधिवेशनको तयारीमा उत्साहका साथ लागेको प्रतिक्रिया समेत दिए ।
उनले भने, ‘यो मैले लगाईराखेको सूर्य अंकित सुर्य टोपी यसलाई मेरो विभागले ब्रान्डिङ गरेको छ । अहिले नेकपा एमालेका सबै कार्यकर्ताको शीरमा सुर्य अंकित टोपी सबैको शीरशीरमा लगाउन खोजिराखेका छौ । आज तपाईले अधिकांशलाई देख्न सक्नु हुन्छ । उहाँहरुले यहाँ त्यो टोपी लगाउनु भएको छ । र, यो टोपीबाट आएको मुनाफाबाट हामीले विभागले वार्षिक हिसावले प्रकाशन गर्ने गरेको कितावमा खर्च गरिनेछ ।’
एमालेको एघारौ महाधिवेशनको उद्घाटन सत्र मंसिर १७ गते शनिवार भक्तपुरको सल्लाघारीस्थित तीनकुने मैदानमा हुनेछ । सो महाधिवेशनको उद्घाटन अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले गर्ने छन् । सो उद्घाटन सत्रमा ३ लाख भन्दा जनताको सहभागिता गराउने एमालेले दाबी गर्दै आएको छ ।
तनहुँ । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका नेतृ एवं पूर्वमन्त्री पम्फा भुसालले फागुन २१ गतेको चुनावले देशलाई लयमा ल्याउने विश्वास व्यक्त गरेकी छन् ।
नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीले आज दमौलीमा आयोजना गरेको एकता सन्देश सभालाई सम्बोधन गर्दै नेतृ भुसालले देशमा सृजना भएको विषम परिस्थिति प्रतिनिधिसभाको चुनावपछि समाधान हुँदै जाने उल्लेख गरिन् ।
नेतृ भुसालले नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी आगामी चुनावमा भाग लिने बताउँदै चुनावको वातावरण सरकारले तयार गर्नुपर्ने बताईन् । निष्पक्ष र स्वतन्त्र निर्वाचन गराउनु सरकारको दायित्व भएको बताउँदै उनले त्यसका लागि सबै राजनीतिक दलले सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्।
नेतृ भुसालले भनिन्, “जेनजी आन्दोलनपश्चात देश नै राज्यविहीन अवस्थामा पुगिसकेको थियो, फागुन २१ गतेको चुनाव सम्पन्न गराएर देशलाई लयमा ल्याउनुपर्ने अवस्था छ । संविधान रक्षा गर्दै चुनावले देशलाई लयमा ल्याउँछ ।”
नेपाली जनताको रगत र पसिनाबाट निर्माण भएको संविधान रक्षा गर्नु सबैको कर्तव्य भएको बताउँदै नेतृ भुसालले जनतामा देखिएको नैराश्यता सम्बोधन गर्नुपर्ने अहिलेको मुख्य आवश्यकता रहेको बताईन् ।
कार्यक्रममा सो पार्टीका नेता श्रीनाथ बरालले देशलाई स्थिरताको बाटोमा लैजानुपर्ने बताउँदै त्यसैका लागि कम्युनिष्ट पार्टीबीच एकता भएको उल्लेख गरिन् । सुशासन कायम गर्दै रोजगारी सृजना गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै उनले सबै कम्युनिष्ट पार्टीबीच एकताको आवश्यक रहेको चर्चा गरिन् ।
पार्टीका नेता हरिबहादुर चुमानले एकताको सन्देश पालिका र वडास्तरसम्म पुर्याउनुपर्ने बताईन् ।
काठमाडौँ । नवनियुक्त महिला तथा बालबालिका मन्त्री श्रद्धा श्रेष्ठले मन्त्रालयमा पद बहाली गरेकी छन् ।
शुक्रबार शितल निवासमा पदभार ग्रहण गरेपछि मन्त्री श्रेष्ठ सिंहदरबारस्थीत मन्त्रालय पुगेर पदभार ग्रहण गरेकी हुन् । मन्त्री श्रेष्ठलाई मन्त्रालयका कर्मचारीहरुले स्वागत गरेका थिए ।
पदभारका क्रममा मन्त्री श्रेष्ठले राष्ट्रिय लैङ्गिक परीक्षण कार्यविधि २०८२ स्वीकृत गरेकी छन् ।
सार्वजनिक निकायका नीति, कार्यक्रम, संरचना निर्णय प्रक्रिया तथा कार्यवातावरणलाई लैङ्गिक दृष्टिले परिक्षण गरि लैङ्गिक उत्तरदायी शासन प्रणाली प्रवद्र्धन गर्ने उदेश्यका साथ लैङ्गिक परीक्षण कार्यविधि २०८२ स्वीकृत गरिएको मन्त्री श्रेष्ठले जानकारी दिइन् ।
मन्त्री श्रेष्ठ यसअघि पर्यटन बोर्डको वरिष्ठ प्रबन्धक पदमा कार्यरत रहेकी थिइन् ।
वेनचाङ । चीनले हेनान प्रान्तको वेनचाङमा रहेको व्यावसायिक प्रक्षेपण केन्द्रबाट लङ मार्च–१२ रकेटमार्फत नयाँ इन्टरनेट उपग्रह समूह सफलतापूर्वक अन्तरिक्षमा पठाएको छ । बिहान ७ बजे प्रक्षेपण भएको यस रकेटले तल्लो–कक्षमा सञ्चालन हुने उपग्रहहरूको १६औँ समूह बोकेको थियो ।
प्रक्षेपणपछि सबै उपग्रहहरू तोकिएको कक्षामा सुरक्षित रूपमा प्रवेश गरेका छन् । यी उपग्रहहरूको सञ्चालनले चीनको इन्टरनेट सेवालाई द्रुत, स्थिर र व्यापक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ । साथै, दुर्गम क्षेत्रहरूमा सञ्चार पहुँच विस्तार गर्न र आपतकालीन सेवामा पनि यसको प्रयोग हुने जनाइएको छ ।
लङ मार्च–१२ नयाँ पुस्ताको विश्वसनीय रकेट हो, जसले भारी पेलोडलाई उच्च सफलतासाथ कक्षामा पु¥याउने क्षमता राख्छ । चीन निरन्तर उपग्रह प्रक्षेपणमार्फत विश्वस्तरीय उपग्रह–इन्टरनेट प्रणाली निर्माण गर्ने लक्ष्यमा अघि बढिरहेको छ ।
बर्लिन । अमेरिकी आयात शुल्कमा भएको उल्लेखनीय वृद्धि कारण जर्मनीको अर्थतन्त्रमा अपेक्षाभन्दा धेरै ठूलो नकारात्मक प्रभाव परेको छ । प्रमुख आर्थिक अनुसन्धान संस्थानहरूले बिहीबार जारी गरेका नवीनतम मूल्याङ्कन अनुसार, जर्मनीको अर्थतन्त्र सन् २०२५ मा ०.१ प्रतिशत मात्र वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ—यो अघिल्लो पूर्वानुमान भन्दा ०.१ प्रतिशत अङ्कले कम छ ।
इकोनोमिक फोरकास्ट–विन्टर (आईएफओ) सन् २०२५ र किएल इन्स्टिच्युटको विन्टर फोरकास्टले अमेरिकामा शुल्क बढेपछि जर्मन निर्यातमा आएको तीव्र गिरावटलाई यो डाउनग्रेडका प्रमुख कारणका रूपमा उल्लेख गरेका छन् । साथै, यस वर्ष घोषणा गरिएको बहु–अर्ब–युरो पूर्वाधार कोषसहित जर्मन सरकारका वित्तीय उपायहरूको प्रभाव पनि सीमित देखिएको छ ।
किएल इन्स्टिच्युटका अनुसार, जर्मनीका कुल निर्यात सन् २०२५ मा ०.२ प्रतिशत घट्ने सम्भावना छ, जहाँ विशेषगरी अमेरिकातर्फ पठाइने सामानमा ठूलो कमी आउनेछ । अमेरिकी शुल्क, व्यापार तनाव र जर्मनीको घट्दो प्रतिस्पर्धात्मकताले जर्मन निर्यात क्षेत्रमा थप दबाब सिर्जना गरेका छन् ।
जर्मनी आन्तरिक रूपमा संरचनागत रूपान्तरणको महत्वपूर्ण चरणबाट गुज्रिरहेको छ । सङ्घीय सरकारले प्रस्तुत गरेको पूर्वाधार कोष र रक्षा खर्चमा गरिएको वृद्धि सुरूमा व्यवसायिक विश्वासका लागि सकारात्मक सङ्केतक भए पनि, वर्षअन्त्यसम्म वाचा गरिएको प्रोत्साहन प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन नहुँदा व्यवसायिक मनोभाव फेरि कमजोर भएको बताइन्छ ।
आईएफओ इन्स्टिच्युटले वर्तमान नीतिहरूले अर्थतन्त्रमा केवल अस्थायी प्रभाव पार्ने र दीर्घकालीन सम्भावित उत्पादन तथा वृद्धि दरमा कुनै महत्त्वपूर्ण सुधार नल्याउने उल्लेख गरेको छ । साथै, उच्च अमेरिकी शुल्कले जर्मन उद्योगलाई थप दबाबमा पारिरहेको निष्कर्ष निकालिएको छ ।
नवीनतम मूल्याङ्कनअनुसार, जर्मनीको अर्थतन्त्र २०२६ मा ०.८ प्रतिशत र २०२७ मा १.१ प्रतिशत मात्र बढ्नेछ—यी दुवै अघिल्लो पूर्वानुमानभन्दा ०.५ प्रतिशत अङ्कले कम हुन् ।
अमेरिकाले उठाएका शुल्क कदमका कारण यी संस्थानहरूले आफ्नो वृद्धि अनुमान बारम्बार घटाउँदै आएका छन् । निर्यात क्षेत्र गम्भीर रूपमा प्रभावित भएकाले, वर्षको सुरुवातमा ०.३ प्रतिशत वृद्धि भए पनि दोस्रो त्रैमासिकमा जर्मनीको कुल घरेलु उत्पादन ९जीडीपी० ०.२ प्रतिशतले घट्यो, र तेस्रो त्रैमासिकमा भने अर्थतन्त्र स्थिर रह्यो ।
“वर्षको अन्त्यसम्म कुनै स्पष्ट सुधारको सङ्केत देखिएको छैन,“ लिबनिज आर्थिक अनुसन्धान संस्थानले टिप्पणी गरेको छ ।
काठमाडौं । पूर्व प्रहरी एआईजी तथा केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) का संस्थापक प्रमुख राजेन्द्रसिंह भण्डारी श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री बनेपछि श्रम क्षेत्रमा फैलिएर आएको ठगी, भ्रष्टाचार र बेथितिमाथि कडाइ हुने अपेक्षा बढेको छ । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारले मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्दै भण्डारीसहित चार मन्त्रीलाई शपथ गराएपछि भण्डारीको आगमन विशेष रूपमा चर्चामा छ ।
तीन दशकसम्म प्रहरी सेवामा रहँदा कडा, हक्की र भ्रष्टाचारविरुद्ध शून्य सहनशीलता नीति अपनाएका भण्डारी अपराध अनुसन्धानका अब्बल अधिकृत मानिन्छन् । २०६७ साउन १ गते स्थापना गरिएको सीआईबीको परिकल्पना र नेतृत्व उनकै पहलमा भएको थियो, जसलाई आज अपराध अनुसन्धानको ‘कोशेढुंगा’ मानिन्छ । भीओआईपी कल ठगीदेखि जघन्य अपराधसम्मका धेरै जटिल मुद्दा उनले नेतृत्व गरेका टोलीले सुल्झाएको र सीआईबीलाई आधुनिक अनुसन्धान संरचनामा उभ्याएको प्रहरी अधिकारीहरू सम्झन्छन् ।
अवकाशपछि राजनीतिक गतिविधिमा नलागी निरन्तर बेथिति, भ्रष्टाचार र अपराध–राजनीतिको गाँठोबारे खुलेर बोल्दै आएका भण्डारीलाई स्वच्छ छविको व्यक्ति मानिन्छ । यही कारणले सरकारले विषम परिस्थितिमा श्रम मन्त्रालय जस्तो संवेदनशील क्षेत्र सम्हाल्न योग्य ठहरेको भण्डारीको भनाइ छ। श्रम क्षेत्रमा वैदेशिक रोजगारी, दलाल चक्र, मुलुकी कानुनविपरीत असुल–उपर, श्रमिक दर्तादेखि श्रम स्वीकृतिसम्म फैलिएको ठगीको जालो वर्षौंसम्म तोडिन सकेको छैन । मन्त्री बनेसँगै भण्डारीले मन्त्रालयभित्रका विकृति–विषंगति र आपराधिक गतिविधिमाथि ‘निर्ममतापूर्वक कारबाही’ गर्ने संकेत दिएका छन् । विभिन्न देशमा प्रशिक्षण लिएर द्वन्द्व र क्राइसिस म्यानेजमेन्टमा दखल राख्ने उनी वैदेशिक रोजगारमा हुने शोषणबारे नजीकबाट जानकार छन् ।
उनीसँगै काम गरेका पूर्व प्रहरी अधिकारीहरू भण्डारी मन्त्रालयमै ‘सिस्टम र व्यवसायिकता’ लागू गर्न सक्षम हुने विश्वास व्यक्त गर्छन् । कार्यक्रम–आधारित बजेट प्रणाली प्रहरीमा पहिलो पटक ल्याउने पहल पनि भण्डारीकै नेतृत्वमा भएको थियो । नेपालका श्रमिकहरू सबैभन्दा धेरै ठगिने क्षेत्र यही भएकाले भण्डारीको नियुक्तिले श्रम जगतमा कडाइ आउने, प्रहरीसँग समन्वय बढ्ने र विदेशिन बाध्य युवाको सुरक्षामा नयाँ पहल सुरू हुने नयाँ आशा जागेको छ ।
लन्डन । बेलायतको अर्थतन्त्र आगामी वर्ष सुस्त गतिमा वृद्धि हुने बीसीसी (ब्रिटिश चेम्बर्स अफ कमर्स)ले जनाएको छ । नोभेम्बरमा जारी बजेटले अर्थतन्त्रमा उल्लेखनीय गति थप्ने अपेक्षा नगरेको जनाइएको छ ।
बीसीसीका पूर्वानुमान अनुसार, सन् २०२६ मा बेलायतको कुल राष्ट्रिय उत्पादन (जीडीपी) १.२ प्रतिशतले वृद्धि हुने देखिएको छ, जुन सन् २०२५ को १.४ प्रतिशत वृद्धिदरभन्दा कम हो । व्यवसायिक लगानी पनि कमजोर रहने अनुमान गरिएको छ । २०२५ मा तीन प्रतिशत वृद्धि हुने अनुमानित लगानी सन् २०२६ मा मात्र ०.९ प्रतिशतले बढ्ने देखिएको छ ।
व्यापार वृद्धिदर पनि सुस्त रहने अपेक्षा गरिएको छ । निर्यात वृद्धिदर तीन प्रतिशतबाट घटेर १.८ प्रतिशत र आयात वृद्धिदर ३.८ प्रतिशतबाट १.४ प्रतिशतमा सीमित रहने देखिएको छ । औसत आम्दानी क्रमिक रूपमा बढ्नेछ भने बेरोजगारी दर ५.१ प्रतिशतसम्म पुग्ने सम्भावना छ । लागत दबाब, कम उत्पादकता र सीमित उत्पादनले कम्पनीहरूको भर्ती क्षमता सीमित गर्नेछ ।
तर ढिलो तलब वृद्धिले र सुस्त श्रम बजारले मुद्रास्फीतिमा केही हदसम्म नियन्त्रण ल्याउने बीसीसीले जनाएको छ । बीसीसीका अनुसन्धान प्रमुख डेभिड भारियरले भने,“बेलायतको अर्थतन्त्र कम गतिमा अघि बढिरहेको छ र यसले वित्तीय तथा राजनीतिक क्षेत्रमा चुनौती ल्याउनेछ । साना र मध्यम आकारका व्यवसायका लागि सन् २०२६ चुनौतीपूर्ण रहनेछ, लगानी र निर्यात वृद्धिमा कठिनाइ आउँछ ।”
बीसीसी आर्थिक सल्लाहकार परिषद् अध्यक्ष विक्की प्राइसले थपे,“बजेटले आवश्यक वृद्धिकारक उपाय समेटेन भने व्यवसायहरूले अर्को वर्ष पनि चुनौतीपूर्ण परिस्थितिसँग जुध्नुपर्नेछ । बेरोजगारी बढ्दा उपभोक्ता खर्च घट्नेछ र कम्पनीहरूले थप कठिनाइ भोग्नुपर्नेछ ।”
काठमाडौं । नेकपा एमालेको ११ औं महाधिवेशनको पूर्व सन्ध्यामा पार्टीभित्र शक्ति–सन्तुलन र नेतृत्व चयनका लागि तीव्र रस्साकस्सी सुरु भएको छ । भोलिदेखि भक्तपुर सल्लाघारीमा सुरु हुने महाधिवेशनलाई लक्षित गर्दै आज च्यासलस्थित पार्टी मुख्यालयमा बसेको केन्द्रीय सचिवालय बैठक निर्णायक मानिएको छ । पाँच वर्षअघि चितवन सौराहामा गठन गरिएको सचिवालयको यो अन्तिम बैठक पनि हो ।
महाधिवेशन नजिकिँदै जाँदा पदाधिकारी पदमा कडा प्रतिष्पर्धा बढेपछि विधान संशोधनका एजेण्डाले बैठकको मूल स्वरूप तय गरेको छ । भदौमा विधान महाधिवेशनमार्फत संशोधन गरिएको दस्तावेजलाई फेरि खोल्दै पदाधिकारी थप्ने, स्थायी कमिटी पुनः ब्युँताउने, केन्द्रीय कमिटीको आकार बढाउने र छनोट प्रक्रियाका लागि नयाँ क्लस्टर थप्ने प्रस्ताव अघि सारिएको छ । तर ईश्वर पोखरेल समूह भने पदाधिकारी थप्ने योजनासँग सहमत छैन । यदि संशोधन आवश्यक नै भए २ कार्यकाल सीमा र ७० वर्षको प्रावधान ज्यूँका त्यूँ राखिनुपर्ने उनीहरूको अडान छ ।
यता, पोखरेलले सचिवालयमा बुझाएको छुट्टै दस्ताबेज महाधिवेशनमा पेश गर्ने कि नगर्ने भन्ने विषयमा पनि बैठकमा गम्भीर बहस चल्ने बताइएको छ । महाधिवेशनलाई सहमतिमार्फत अघि बढाउने कि प्रत्यक्ष प्रतिष्पर्धातर्फ धकेल्ने भन्ने दिशानिर्देशन यही बैठकले दिने अपेक्षा गरिएको छ ।
उता, पार्टीको आन्तरिक राजनीति चर्किदै जाँदा सडकमा पनि शक्ति प्रदर्शन सुरु भएको छ । अध्यक्षका दावेदार केपी शर्मा ओली र ईश्वर पोखरेल दुवै पक्षका नेता–कार्यकर्ताहरू आ–आफ्ना केन्द्रमा सक्रिय देखिएका छन् । पोखरेल पक्ष थापागाउँस्थित मदन भण्डारी फाउन्डेशनको सम्पर्क कार्यालयमा रणनीति बनाउँदै रहेको छ भने ओली पक्ष भक्तपुर गुन्डुस्थित अध्यक्ष निवासमा जुटिरहेका छन् ।
च्यासलस्थित पार्टी कार्यालयमा दुवै धारका प्रभावशाली नेताहरू प्रतिनिधिहरू आफ्नो पक्षमा पार्न दौडधूपमै छन् । यसबीच इतर पक्षका युवा कार्यकर्ताहरूले थापागाउँदेखि च्यासलसम्म ‘रेड मार्च’ आयोजना गरेका छन् । रातो क्याप लगाएर नारा–जुलुससहित अघि बढेको यो मार्चले नेतृत्व प्रतिस्पर्धामा वैकल्पिक धारको उपस्थितिलाई देखाएको निरिक्षकहरूको भनाइ छ । महाधिवेशनको उद्घाटन सत्र एक दिन मात्रै बाँकी रहेको अवस्थामा च्यासलको बैठक र सडकमा देखिएको शक्ति प्रदर्शनले एमालेभित्रको आगामी नेतृत्व–संरचना कस्तो हुने हो भन्ने बारे राजनीतिक वृतमा ठूलो चासो बढाएको छ ।
जेरुसलेम । चीनको गाडी निर्माता ‘जीली अटो’ले बिहीबार इजरायलमा आफ्नो पहिलो हाइब्रिड इन्धन कार सार्वजनिक गरेको छ । यसबारे जीलीको आधिकारिक आयातकर्ता ‘जियो मोबिलिटी’ ले जानकारी दिएको छ ।
नयाँ मोडल जीली स्ट्रारी ईएम–आइ ९चीनमा जीली ग्यालेक्सी स्टारशिप ७० प्लग–इन हाइब्रिड इन्धन कार हो । यसमा पेट्रोल इन्जिन र इलेक्ट्रिक मोटर दुवै छन् । इलेक्ट्रिक मात्र चलाउँदा कारले ८३ किलोमिटर यात्रा गर्न सक्छ भने दुवै इन्धन प्रयोग गर्दा ९४३ किलोमिटर सम्म यात्रा गर्न सकिन्छ ।
यो कार शून्यदेखि १०० किलोमिटर प्रतिघण्टा गति ८ सेकेन्डमा पु¥याउन सक्छ र अधिकतम गति १७० किलोमिटर प्रतिघण्टा छ ।
जीली अटोले सन् २०२१ को अन्त्यमा इजरायल बजारमा प्रवेश गरेको थियो । जीलीको ब्रान्ड जिक्रका तीन इलेक्ट्रिक गाडी पनि इजरायलमा बिक्री हुँदै आएका छन् ।
यस वर्षको पहिलो ११ महिनामा चीनले बनाएका गाडीहरूले इजरायलमा सबैभन्दा बढी बिक्री गरेको देखिएको छ । यसमा पेट्रोल, हाइब्रिड इन्धन र पूर्ण इलेक्ट्रिक गाडीहरू मिलाएर ९६ हजार २०८ गाडीहरू बिक्री भएका छन् ।
काठमाडौँ । नेपालका पारा टेबलटेनिस खेलाडी स्वीकृत न्यौपानेले युनाइटेड अरब इमिरेट्स (युएई)को दुबईमा भइरहेको एसियन युथ पारा गेम्समा रजत पदक प्राप्त गरेका छन् । उनले टेबलटेनिस यु–२३ पुरुष एकल (क्लास ७०) तर्फ उक्त पदक प्राप्त गरेका हुन् ।
बिहीबार भएको फाइनल खेलमा न्यौपाने चाइनिज ताइपेइका खेलाडी रेन तिङ ह्वाङसँग ३–२ सेटमा पराजित भए । फाइनलमा न्यौपानेले चाइनिज ताइपेइका खेलाडीसँग पहिलो सेट १३–११ अङ्कले र तेस्रो सेट १२–१० ले जिते पनि दोस्रो सेटमा ११–६, चौथो सेट ११–५ र अन्तिम सेटमा १२–१० अङ्कले हार बेहोरेका थिए ।
न्यौपानले सेमिफाइनलमा फिलिपिन्सका बार्गे काबनेरोेलाई ३–१ सेटमा पराजित गरेका थिए । उनले उक्त खेल ११–९, ११–८, ५–११ र ११–९ अङ्कले जितेका थिए । न्यौपानेले लिग चरणमा भने काजकिस्तान, कीर्गिस्तान र इराकका खेलाडीलाई पराजित गरी सेमिफाइनलमा स्थान बनाएका थिए । टेबलटेनिसमा महिलातर्फ निर्मला भण्डारीले सहभागिता जनाएकी युएइमा रहेका राष्ट्रिय पारा टेबलटेनिस सङ्घका अध्यक्ष गणेश केसीले जानकारी दिए ।
एसियन पारा युथ गेम्समा नेपालले टेबलटेनिससहित एथलेटिक्स, तेक्वान्दो र भारत्तोलनमा सहभागिता जनाएको छ । प्रतियोगिता यही मङ्सिर २८ गतेसम्म चल्नेछ ।
काठमाडौं । नव नियुक्त चार मन्त्रीहरुले पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका छन् । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारका नव नियुक्त मन्त्रीहरुले शीतल निवासस्थित राष्ट्रपति भवनको परिसरमा आयोजित समारोहमा राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलसमक्ष पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका हुन् । प्रधानमन्त्री कार्कीले चौंथो पटक मन्त्रिपरिषद विस्तार गर्दा परराष्ट्र, रक्षा र खानेपानी मन्त्रालय आफूसँगै राखेकी छन् ।
नव नियुक्त मन्त्रीहरुमध्ये कुमार इङ्नामले भूमि व्यवस्था, राजेन्दसिंह भण्डारीले श्रम, माधव चौलागाईले वन तथा वातावरण र श्रद्धा श्रेष्ठले महिला बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिक मन्त्रालयको जिम्मा पाएका छन् । उनीहरुले आज शपथ ग्रहण गरेका छन् । उद्योग र कानून मन्त्रीको जिम्मा पाएका अनिल सिन्हालाई पर्यटन मन्त्रालयको समेत थप जिम्मेवारी दिइएको छ । अन्य मन्त्रीहरुको जिम्मेवारी भने यथावत रहेको छ । अब कार्की नेतृत्वको मन्त्रिपरिषद १४ सदस्यीय भएको छ ।
काठमाडौं । पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ लाई छाडेर जनार्दन शर्मातिर लागेका पूर्व माओवादी केन्द्रका केन्द्रीय सदस्यद्वय टेकबहादुर बलम्पाकी र पत्नी सीता दाहाल फेरि प्रचण्डतिरै फर्किएका छन् । उनीहरुले शुक्रबार प्रचण्डलाई भेटेर आफूहरू फेरि नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीमै फर्किएको जानकारी गराएका प्रचण्डको प्रमुख स्वकीय सचिव गोविन्द आचार्यले जानकारी दिएका छन् । गएको कात्तिक २९ गते बलंपाकी र दाहालले वक्तव्यमार्फत् माओवादी केन्द्र, नेकपा एकीकृत समाजवादीसहितका वाम घटक मिलेर बनेको ‘नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी’ मा आवद्ध नहुने निर्णय गर्दै जनार्दन शर्मा नेतृत्वको प्रगतिशील राष्ट्रिय अभियानमा लाग्ने घोषणा गरेका थिए ।
महोत्तरी स्थायी घर भएका बलम्पाकी र दाहाल तीन वर्षअघि मात्रै एमाले परित्याग गरेर माओवादी केन्द्रमा प्रवेश गरेका थिए । नेकपा छाडेर शर्मातिर लागेका उनीहरूले २८ दिनमै जनार्दनलाई पनि छाडेका हुन् । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका नेता गिरीराजमणि पोखरेलसँगै प्रचण्ड निवास पुगेका उनीहरूले आफूहरु पुनः नेकपामै फर्किएको जानकारी गराएका आचार्यले बताए । नेता पोखरेलले भने आफू प्रचण्डलाई जन्मदिनको शुभकामना दिन निवासमा पुगेको जानकारी दिए । ‘नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका संयोजक कमरेड प्रचण्डलाई आज उहाँकै निवासमा हामी भेट्न गएका थियौं । आजै उहाँको जन्म दिवस रहेछ । जन्मदिनको हार्दिक शुभकामना,’ पोखरेलले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन् ।
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका सहमहामन्त्री बद्री पाण्डेले आउँदो प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनमा उम्मेदवार नबन्ने घोषणा गरेका छन् । उम्मेदवार सिफारिस प्रक्रियाका क्रममा गृह जिल्ला बाजुरामा रहेका पाण्डेले पार्टी बलियो बनाउने अरु जिम्मेवारीमा रहेर नेतृत्व गर्ने भन्दै उम्मेदवार नबन्ने बताएका हुन् । पूर्वमन्त्री पाण्डेले आफू उम्मेदवार सिफारिस प्रक्रियामा पनि सहभागी नहुने र चुनाव लड्न अरुलाई मौका दिने बताएका हुन् । २०७९ को निर्वाचनमा बाजुराबाट एमालेका कर्ण थापालाई पराजित गरेका पाण्डे जेनजी आन्दोलनबाट अपदस्त भएको केपी ओली नेतृत्वको सरकारमा पर्यटन मन्त्री थिए ।
आफू मन्त्री भएकै बेला देशमा दुःखद घटना भएकाले पनि त्यसप्रति नैतिक जिम्मेवारी लिदै चुनाव नलड्ने उनले बताएका छन् । पाण्डेले जेनजी आन्दोलनको समयमा आफू सरकारमा रहेकाले आन्दोलनरत युवाहरूका मागहरूलाई समयमा र अपेक्षित ढङ्गले सम्बोधन गर्न नसकिएको अनुभूति रहेको उल्लेख गर्दै, आन्दोलनसँग सम्बन्धित तत्कालीन सरकार–आन्दोलनकारी अन्तक्र्रियामा आफ्नो प्रत्यक्ष भूमिका नरहे पनि मन्त्रीपरिषद्का सदस्यको नाताले त्यसको नैतिक जिम्मेवारी आफूले लिने बताए ।
यही पृष्ठभूमिमा उनले यस पटक निर्वाचन प्रतिस्पर्धामा नउत्रिने निर्णय लिनु उचित ठानेको बताएका छन् । उनका अनुसार अहिले पार्टीलाई वैचारिक रूपमा सुदृढ बनाउने, संगठनलाई सक्रिय, विस्तारित र प्रभावकारी बनाउने, तथा योग्य र सक्षम नयाँ उम्मेदवारलाई अघि बढाउन मार्गदर्शनसहित सहयोग पु¥याउने कार्यमा लाग्ने कुरा उनको अहिले प्रमुख प्राथमिकता बनेको छ ।
पूर्व मन्त्री पाण्डेले आफ्नो कार्यकालमा नितिगत स्थिरता, पारदर्शिता, रचनात्मकता, निजी क्षेत्रको सहभागीता, तथा बजेट र स्रोतहरूको समानुपातिक वितरणलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गरेको विषय राष्ट्रिय मुल्याङ्कनमा विशिष्ट श्रेणी सहित उत्कृष्ट तथा ‘पर्यटन मन्त्री वर्ष ‘ पुरस्कारबाट सम्मानित भएका उनले जिल्लाका जनताले माग गरे अनुसार आवश्यक स्रोत उपलब्ध गराउन नसकिएको भए पनि यथाशक्य प्रयास यस कार्यकालमा निष्ठापुर्वक लागिपरेको उल्लेख गरे । आगामी दिनमा आफ्नो अनुभव, दृष्टिकोण र राजनीतिक प्रतिबद्धतासहित पार्टी र पार्टीमार्फत् मुलुकका लागि अझ प्रभावकारी रूपमा योगदान गर्ने दृढता उनले व्यक्त गरेका छन् । कांग्रेस महाधिवेशनका सन्दर्भमा अहिले आफू समन्वयकारी भूमिकामा रहेको र कुन पदमा प्रतिष्पर्धा गर्ने भन्ने विषय पार्टीका साथी तथा नेताहरूसँगको सल्लाहमा तय गर्ने समेत बताए ।
काठमाडौं । नेकपा एमालेले भोलि (शनिबार) भक्तपुरको सल्लाघारीमा हुने ११ औं महाधिवेशनको उद्घाटन समारोहमा तीन लाख जनालाई सहभागी गराउने घोषणा गरेको छ । एमालेले भक्तपुरको सल्लाघारीमा बनाएको मञ्च अगाडि शुक्रबार पत्रकार सम्मेलन गरेर उद्घाटन समारोहमा ३ लाखको उपस्थिति गराउने घोषणा गरेको हो । पत्रकार सम्मेलनमा जनपरिचालन समितिका संयोजक राजन भट्टराईले तीन लाख उपस्थित रहने दाबी गरे । ‘एमालेले पाँच लाख उतारेछ भन्ने गरी तीन लाखको सहभागिता गराउँछौं । यो एमालेको महाधिवेशन उद्घाटन मात्र होइन राजनीतिक दलप्रति जनताको समर्थन छैन भन्नेलाई जवाफ हुनेछ,’ उनले भने ।
एमालेले महाधिवेशनलाई भयरहित बनाउन कमाण्ड संरचना अनुसार पाँच सय बढी स्वयंसेवक परिचालन गर्ने भएको छ । पत्रकार सम्मेलनमा स्वयंसेवक समिति संयोजक भानुभक्त ढकालले २४ जनसंगठनबाट प्रतिनिधित्व गराएर पाँच सय बढी स्वयंसेवकलाई विशेष ‘ड्रेस कोड’ सहित खटाउने जनकारी दिए । ढकालले भने, ‘यो कार्यक्रम भयरहित ढंगले सम्पन्न गर्नका लागि हामीले २४ वटा जनसंगठनबाट प्रतिनिधित्व गराएर पाँच सय बढी स्वयंसेवक ड्रेस कोड हुनेगरी परिचालन गर्दैछौं ।’
‘पाँच सय स्वयंसेवकभित्र पनि हामीले नेतृत्व कमाण्डको व्यवस्था गरेका छौँ,’ ढकालले भने, ‘प्रत्येक १० जना बराबर एक कमाण्डरको संरचनाबाट त्यो काम गरेका छौँ ।’ त्यस्तै महाधिवेशनपछिका कार्यक्रमलाई व्यवस्थित बनाउन खुला संरचनामा १० हजार स्वयंसेवक पनि परिचालन गर्ने छन् । ‘भोलिको कार्यक्रम व्यवस्थित गर्नका लागि हामीले १० हजार स्वयंसेवक परिचालन गर्ने कार्यक्रम बनाएका छौँ,’ ढकालले भने । यी १० हजार स्वयंसेवकहरू विभिन्न जनसंगठनमार्फत परिचालित हुनेछन्। त्यसमा अनेरास्ववियु, युवा संघ र जीफन्टलगायत हुनेछन् ।
महाधिवेशन उद्घाटन समारोहमा सहभागी हुन आउनेहरूमध्ये पश्चिमतर्फ आउनेलाई गठ्ठाघरसम्म गाडीमा र त्यसपछि जुलुसहित उद्घाटनस्थलमा पुग्ने व्यवस्था मिलाएको उनले जानकारी दिए । पूर्व तर्फबाट आउनेहरू जगतेसम्म गाडीमा आउने र त्यसपछि जुलुससहित पश्चिमतर्फ आउने छन् ।
मञ्च व्यवस्थापन समितिका संयोजक विनोद श्रेष्ठले नेपालमा अहिलेसम्म नभएको मञ्च तयार भएको जानकारी दिए । ३ किलोमिटर वरपरसम्म सुन्न सकिने गरी साउण्ड सिस्टमको व्यवस्था गरिएको उनले बताए । प्रचार विभाग प्रमुख राजेन्द्र गौतमले ९९ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको विशाल चौरमा हुने उद्घाटनको सम्पूर्ण तयारी पूरा भएको बताएका छन् । शनिबार मध्यान्ह ओलीले महाधिवेशनको उद्घाटन गर्नेछन् । बन्द सत्र भने काठमाडौंको भृकुटीमण्डपस्थित प्रदर्शनी हलमा हुनेछ ।
काठमाडौं । नेकपा एमालेका केन्द्रीय सदस्य तथा पूर्व सांसद भुपेन्द्रबहादुर थापाले ११ औं महाधिवेशनपछि आफू सक्रिय राजनीतिबाट विदा लिएको घोषणा गरेका छन् । उनी एमालेको नवौं महाधिवेशनदेखि लगातार केन्द्रीय सदस्य थिए । म्याग्दी जिल्ला इञ्चार्ज समेत रहिसकेका थापाले पारिवारिक समस्याका कारण अब सक्रिय भूमिकामा नरहने बताएका हुन् । यद्यपी पार्टीप्रतिका निष्ठा र समर्थन सदैव रहेन समेत थापाले प्रष्ट पारेका छन् ।
थापाले भनेका छन्, ‘यो पार्टीबाट मलाई जिल्ला विकास समितको उपसभापति,प्रतिनिधि सभा सदस्य जस्ता जिम्मेवारी दिएर समाज, जिल्ला र मुलुकको सेवा गर्ने मौका प्राप्त भयो । यस अवसरका लागि पार्टीका आदरणीय नेता कमरेडहरु,कार्यकर्ता कमरेडहरु म्याग्दीका आम जनसमुदायलाई हार्दिक धन्यबाद दिन चाहन्छु । मेरो पारिबारीक समस्याका कारण अब सक्रिय भुमिकामा रहन नसक्ने जानकारी गराउन चाहन्छु । साथै सदैब आन्दोलनप्रतिको निष्ठा र इमानमा कुनै कमि रहने छैन ।’
थापा २०७४ सालमा म्याग्दीबाट प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए । अनेरास्ववियुबाट राजनीति थालेका थापाले गाउँ कमिटीदेखि जिल्ला र केन्द्रसम्मको कमिटीमा निरन्तर प्रतिनिधित्व गरेका थिए । आजै एमालेका पोलिटव्युरो सदस्य दलवहादुर रानाले पनि सक्रिय राजनीतिाट बिदा लिएको घोषणा गरेका छन् ।
काठमाडौं । नेकपा (माओवादी) का महासचिव नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ ले अहिलेकै अवस्थामा निर्वाचन भए रक्तपातका घटना हुन सक्ने खतरा रहेको बताएका छन् । राष्ट्रिय संकट र विश्वविद्यालयको भूमिका अन्तरसंवाद कार्यक्रममा बोल्दै उनले फागुन २१ गते तोकिएको चुनावको नतिजा सार्वजनिक भएको भोलिपल्टै त्यो खतरा आउन सक्ने चेतावनी दिए ।
विभिन्न राजनीतिक दल र जेनजी समूहहरु अझै पनि चुनाव स्वीकार गर्न तयार नरहेको अवस्थामा सरकारले जबरजस्ती चुनाव गराए अर्को ठूलो विध्वंश मच्चिने विप्लवले औंल्याए । ‘भदौ २४ गते लुटिएका लामा हतियार फिर्ता भए पनि सयौं छोटा हतियार अझै भेटिएका छैनन्, यो हतियारको मात्रै कुरा हैन, सुरक्षा संयन्त्रको मनोविज्ञानको कुरा हो’, उनले भने, ‘यस्तै अवस्थामा चुनाव हुने हो भने त अझ अस्थिरता बढ्ने पो देखिएको छ, हामी पनि चुनावमा जाने भनेका छौँ, तर जनताको मत नै तितरवितर हुने अवस्था देखिन्छ ।’
भूमिगत हुँदै खुला राजनीतिमा आएको नेकपालाई पहिलोपल्ट चुनावमा उतार्न लागेका विप्लवले एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीप्रति सहानुभूति पनि प्रकट गरेका छन् । सरकारले ओलीलाई पक्राउ गरेमा आगामी फागुन २१ गते चुनाव कुनै पनि हालतमा सम्भव नहुने उनको ठोकुवा गरे । ‘मुलधारको एउटा पार्टीको शीर्ष नेतालाई समातेर चुनाव गराउछु भन्ने हो भने यो सरकारले त्यो कल्पना नगरे पनि हुन्छ’, उनले भने, ‘भदौ २३ र २४ गते देशले जुन क्षति भोग्नुपर्यो, त्यो भन्दा ठूलो क्षति यहाँ हुनसक्छ ।’ विप्लवले दलहरुले आफ्नो विचार र सिद्धान्त संशोधन गर्नुपर्ने बेला आएको पनि बताएका छन्। ‘हिजोकै नीतिले अब देश चलाउँछु भन्दा मजाक जस्तो हुन्छ, युवाहरु के चाहन्छन्, समयले के माग गरेको छ, त्यो कुरामा हामी सचेत नहुने हो भने देश नै नरहलाको अवस्थामा छ’, उनले थपे ।
मलेखु (धादिङ) । हातमा बेल्चा (साबेल), टाउकामा रुमाल र कम्मरमा सलको पटुकी । एकाबिहानै बालुवा सार्दै गरेको अवस्थामा भेटिईन््, कल्पना भुजेल । कठ्याङ्ग्रिँदो जाडोेमा पनि खलखल पसिना बगिरहेको छ, तर उनलाई यसको कुनै प्रवाह छैन । भुजेल भन्छिन्, “हाम्रो काम उज्यालो भएदेखि अँध्यारो नभएसम्म बगरमा बालुवा खोज्ने हो । एकदिन अल्छी गर्यो भने अर्को दिन चुल्हो बाल्न गाह्रो हुन्छ । बिरामी परियो भने औषधि खाने पैसा हुँदैन । त्यसैले चिसो, गर्मी केहीको प्रवाह हुँदैन ।”
झापा स्थायी घर भएकी भुजेल श्रमकै लागि त्रिशूली किनारमा बस्दै आएकी छिन् । उनी एकाबिहानै धादिङ र नुवाकोटको सीमामा पर्ने केउरेनी बगरमा पुग्ने गर्छिन् । बगर खोतलेर बालुवा थुपार्ने गर्दछिन् । दिनभर यसरी नै बगरमा पसिना बगाएपछि साँझ मात्रै बासस्थान फर्किने गर्दछिन् । “कहिले बगरमा छरिएको बालुवा थुपार्न त कहिले नदीमा डुबेर बालुवा निकाल्दानिकाल्दै दिन बित्छ । यसरी जम्मा गरेको बालुवा चाल्ने, गाडीमा हाल्ने र त्यसबाट आर्जेको आम्दानीले बिहान बेलुकाको छाक टार्नुपर्ने बाध्यता छ । यो नै परिवारको जीवन धान्ने आधार हो”, उनले सुनाईन् ।
कल्पनासँगै उनका श्रीमान् विनोद भुजेलले पनि सगसगै काम गर्दछन् । उनकी एउटा छोरी छिन्, उनलाई एउटा बालआश्रमले लगेर पढाइरहेको छ । बालुवा चालेर आएको पैसाले श्रीमान्, श्रीमतीको गर्जो टार्ने गर्दछन् यि दम्पती ।
कल्पना र विनोद मात्रै होइन, नुवाकोट, धादिङ, चितवन, नवलपरासीलगायत जिल्लामा नदी किनारमै बसेर जीवन गुजार्ने सयौँ परिवार छन् । असिनपसिन पार्ने गर्मी होस् वा कठ्याङ्ग्रिँदो जाडो, उनीहरूको दैनिकी नदी किनारमै बित्छ । त्यसबाट हुने आम्दानी भने न्यून छ । दिनभरि खट्दा कहिले रु ५०० त कहिले रु ८०० आम्दानी हुने गरेको धेरैले बताउने गरेका छन्, त्यो पनि सधैँ हुँदैन । स्थानीय तह र प्रहरी प्रशासनले कडाइ गरेका बेला कमाइ शून्य हुने गरेको भुजेलले बताँउछिन् ।
मजदुरका अनुसार हिउँदको बेला ९हिजोआज० एक ‘टिप’ बालुवा जम्मा गर्न दुई जनालाई तीन दिनसम्म लाग्छ भने गाडीमा ‘लोड’ गर्न आधा दिन लाग्छ । त्यसबापत ठेकेदारले रु चार हजारदेखि बढीमा रु चार हजार ५०० दिन्छन् । सात वर्षदेखि यस्तै काम गरेर गुजारा चलाउँदै आएका नुवाकोट चाउथेका रामबहादुर सुनारले भने, “बूढाबूढीले बिहानदेखि बेलुकासम्म काम गरेर दिनको रु एक हजार कमाउन पनि मुस्किल पर्छ । प्रहरीले कडाइ गरेका बेला त त्यति पनि हुँदैन । लुकामारी गर्दै दिन बित्छ ।”
धादिङको सिद्धलेक गाउँपालिका–७ का बाबुराम आचार्यले पनि २५ वर्षदेखि बालुवामा पसिना चुहाएर परिवारका सामान्य आवश्यकता पूरा गर्दै आएका छन् । बालुवा चालेरै चार छोराछोरीको शिक्षादिक्षा, परिवारको गुजारा चलाउनु आफ्नो बाध्यता भएको उनले सुनाए । “काम गरेको दिन चुलो बल्छ, नगरेको दिन भोकै परिन्छ । त्यसैबाट आएको केही रकमबाट गास काटेर छोराछोरीको शिक्षादिक्षाको व्यवस्था गछौँ”, आचार्यले भने ।
विशेषगरी नुवाकोटको बेलकोटगढी, धादिङको गल्छी र गजुरीमा पर्ने नदी किनार र बगरमा २०५० सालदेखि मजदुरले बालुवा निकाल्दै आएका छन् । धादिङतर्फ पर्ने त्रिशूली नदीको बेल्खु, घाटबेंसी, बाङ्गे, जरेखेत, महेशखोला, पोखरेखोला, मलेखुलगायत बगरमा मजदुरको सङ्ख्या बढी देखिन्छ ।
पानीमा डुबेर थुन्सेमा निकालेको र बगरमा छरपस्ट बालुवालाई अञ्जुलीले सोहोरेर जम्मा गरेको बालुवामा स्थानीय सरकारले कर छुट गरिदिए आफूहरूलाई ठूलो राहत हुने मजदुरको भनाइ छ ।
मजदुर भवानी अर्याल भन्नुहुन्छ, “सरकारले थुन्सेमा बोकेर गाडीमा लोड गरेको बालुवाको कर नलिइदिए गाडीवालाले हामीलाई अलिकति भए पनि पैसा बढी दिन्थेँ । कर पनि तिर्नुपर्छ भनेर बालुवा उठाउने ठेकेदारले हामीजस्ता मजदुरलाई पैसा कम दिन्छन् । घर छेउछाउतिरका बगरमा बालुवा निकाल्दा त झन् घरवालालाई पनि बाटोकर तिर्नुपर्छ । कि बाटोकर तिर, नत्र बालुवा ननिकाल भनेर समस्यामा पार्छन् ।”
जिल्ला प्रशासन कार्यालयले भने मजदुरको सुरक्षा, वातावरणीय जोखिमलाई मध्यनजर गरी त्रिशूली नदी र आसपासका अन्य खोलाबाट बालुवालगायत नदीजन्य सामग्री उत्खननमा रोक लगाएको छ । स्थानीय पालिकाले भने हरेक वर्ष बालुवा निकाल्न ठेक्का लगाउँदै आएका छन् । मजदुरका हितमा कुनै निकायले काम नगरेको मजदुरहरूको गुनासो छ ।
गजुरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष गणेशलाल श्रेष्ठले बालुवा निकाल्ने मजदुर सधैँ एकैठाउँमा नबस्ने र फेरबदल भइरहने भएकाले उनीहरूका विषयमा निर्णय गर्न समस्या हुने बताएका छन् । “ठेक्का लागेका ठाउँमा होस् वा मजदुरले थुन्सेमा निकालेको बालुवा होस्, टिपको हिसाबले कर त उठाउँछौँ । मजदुर हितका लागि चाहेर पनि केही गर्ने मेसो मिलेको छैन । मजदुरबाट औपचारिक रूपमा केही माग भएर आएमा छलफल गर्न सकिन्छ”, उनले भने ।
त्रिशूली नदीले छुने गजुरी, थाक्रे, गल्छी, बेनिघाट गाउँपालिकाले बर्सेनि रु पाँचदेखि रु १० करोडसम्मको ठेक्का लगाउने गरेको छ ।
काठमाडौं । नेकपा (एमाले) का उपाध्यक्ष सुरेन्द्र पाण्डेले पार्टीमा नेताको वरिपरी लाग्नेलाई मात्रै नेतृत्वका लागि योग्य ठान्ने परिपाटीको अन्त्य गर्न आफूहरुले चाहेको बताएका छन् । ११ औं महाधिवेशनमा ईश्वर पोखरेल समूहका नेता पाण्डेले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीप्रति लक्षित गर्दै नेताको वरिपरी लाग्नेहरुलाई मात्रै नेतृत्वमा ल्याउने परिपाटीको अन्त्य गर्न आफूहरुले महाधिवेशनमा छुट्टै समूह बनाएर उम्मेदवारी दिने अवस्था आएको बताएका हुन् ।
उपाध्यक्ष पाण्डेले नेता, कार्यकर्ता आफैले मूल्यांकन गरेर नेतृत्व छान्ने परिपार्टी बसाल्न र पार्टीलाई सामूहिक ढंगले अघि बढाउन महाधिवेशनले नयाँ नेतृत्व छान्नुपर्ने तर्क समेत गरे । उनले पार्टीलाई कसैले हल्लाउन नसक्ने गरी अघि बढाउन पनि महाधिवेशनले नयाँ नेतृत्व चयन गर्नुपर्ने जिकिर गरे ।
उनले भने, ‘कार्यकर्ताको बीचमा स्थापित मान्छे होइन, नेताको वरिपरी लाग्ने मान्छे मात्रै नेतृत्वका लागि योग्य ठान्ने परिपार्टी हुर्क्याै । हामी यसको विपक्षमा छौ । कार्यकर्ता आफैले हरेक फिल्ड नेता, कार्यकर्ता आफैले आफ्नो नेता आफै मूल्यांकन गरेर छान्ने पद्धति र सामूहिक ढंगले पार्टीलाई लिएर जाने पद्धति हामी स्थापित गरौै । यो परिपाटीलाई हामीले पार्टीको आधारभुत परिपाटीको रुपमा विकास ग¥यौँ भने यो पार्टीलाई कसैले छुन सक्दैन । कसैले हल्लाउन सक्दैन । यही लडाई यो महाधिवेशनको लडाईँ हो । यो लडाईमा हामी जित्न सकौ । जित्ने गरी अगाडि बढौं ।’ उपाध्यक्ष पाण्डेले अध्यक्ष ओलीले दुई कार्यकाल मात्रै अध्यक्ष रहने गरी आफूले बनाएको विधान फेरी संशोधन गरेको भन्दै आपत्ति समेत जनाए ।
काठमाडौं । आधा कार्यकाल पुरा गरेको सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारमा आज (शुक्रबार) बाट चार नयाँ मन्त्री थपिँदै छन् । सरकार गठनको तीन महिनापछि कार्कीले शुक्रबार चार मन्त्री थप्न लागेकी हुन् । जसमा श्रद्धा श्रेष्ठ, कुमार इङनाम, राजेन्द्र सिंह भण्डारी र माधव चौलागाईं छन्।
श्रेष्ठलाई महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक, इङनामले भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण, भण्डारीले श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा र चौलागाईंले वन तथा वातावरण मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाउँदै छन् । चौंथो पटकको विस्तारसँगै सरकारमा अब १४ मन्त्री हुनेछन् । उनीहरूको आजै ३ बजेपछि राष्ट्रपति कार्यालय शीतलनिवासमा शपथको कार्यक्रम हुँदैछ ।
को हुन् थपिँदै गरेका चार मन्त्री ?
महिला मन्त्रालयको जिम्मा पाएकी श्रद्धा श्रेष्ठ यसअघि नेपाल पर्यटन बोर्डको वरिष्ठ प्रबन्धक थिइन् । उनी बोर्डमा ब्रान्डिङ शाखामा रहेर काम गरिसकेकी छन् । उनी यसअघि प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) का लागि प्रतिष्पर्धा गरेकी थिइन् । बोर्डमा उत्कृष्ट काम गरेको भन्दै श्रेष्ठले अमेरिकी सरकारले प्रदान गर्ने १० महिने हफ्रे फेलोसिप पाएकी छिन् । चौलागाईं लेखक, गीतकार र जनस्वास्थ्यविज्ञ हुन् । कर्णालीविज्ञका रूपमा चिनिने चौलागाईं ‘मान्ठ हुँम मान्ठ’ गीतका रचनाकार हुन् । जुम्लाको सिञ्जा क्षेत्रका चौलागाईं जनस्वास्थ्यविज्ञ हुन् ।
अध्ययन अनुसन्धानमा सक्रिय चौलागाईं कर्णाली क्षेत्रका मुद्दालाई केन्द्रसँग जोड्ने र बहस गर्ने अभियानमा सक्रिय छन् । उनको ‘सपादलक्ष कर्णाली’ पुस्तक पनि प्रकाशित छ । कर्णालीको इतिहास मात्र होइन, अवसरलाई पनि बताउने उक्त पुस्तक शिलापत्र वर्षपुस्तकको सूचीमा मनोनयन समेत भएको थियो । चौलागाईं कर्णालीमा हुने ‘कुडा कर्णाली उत्सव’को विशेष पहलकर्ता पनि हुन् ।
थपिएका मन्त्रीमा भण्डारी पूर्व प्रहरी हुन् । उनले प्रहरीमा पूर्व अतिरिक्त महानिरीक्षक भएर काम गरिसकेका छन् । उनी केन्द्रीय अनुसन्धान विभागका संस्थापन प्रमुख पनि हुन् । भूमि व्यवस्थामन्त्री इङनाम कानुनका प्राध्यापक र विज्ञ हुन् । काठमाडौं स्कुल अफ लमा प्राध्यापन गरिसकेका उनले वित्तीय अपराध, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका विषयमा पुस्तक लेखेका छन् । शुक्रबार (मंसिर २६) राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलसमक्ष मन्त्रीमा नियुक्तिका निम्ति उनीहरूका नाम सिफारिस गरिएको हो ।
काठमाडौं । मुम्बईमा बसेर संगीतकर्म गरिरहेका अर्जुन कटुवालले सिर्जना सुवेदी र विवेक पंगेनीको प्रेमकथामा बनाएको हिन्दी गीत ‘तेरी मेरी कहानी’ केही दिन अघि सार्वजनिक भयो । सार्वजनिक भएको चार दिनमा यसको म्युजिक भिडियो सार्वजनिक भएको तीन दिनमा एक लाख भन्दा धेरै पटक हेरिसकिएको छ । टिकटक भिडियो, इन्स्टाग्राम र फेसबुकको रिलमा धेरैले यो गीत प्रयोग गरिरहेका छन् ।
विवेक र सिर्जनाको प्रेम र वियोगको कथा हामी धेरैलाई थाहा छ । पिएचडी गर्न अमेरिका पुगेपछि विवेकलाई ब्रेन क्यान्सर भएको थाहा भयो । लामो समय उपचार चल्यो । एउटा सपना बोकेर श्रीमानसँग अमेरिका पुगेकी सिर्जना बिरामी श्रीमानको स्यहारमा समर्पित हुनुप¥यो । विवेक जीवन मरणको दोसाँधमा थिए । विवेकसँगका छोटा पलहरू मोबाइलमा खिचेर सामाजिक सञ्जालमा शेयर गर्थिन् सिर्जना । उनले टिकटकमा शेयर गर्ने भिडियो क्लिप्सले नेपाली प्रयोगकर्ताको मन जित्यो नै, भारतमा पनि इन्स्टाग्रामको रिल्समार्फत त्यत्तिकै भाइरल भयो । कुनै न कुनै रुपमा सिर्जनाको प्रेम संसारभरी प्रसार भयो ।
यिनै सिर्जना र विवेकको प्रेमकथा समेटेर अहिले मुम्बईमा बसेर संगीत कर्म गरिरहेका अर्जुन कटुवालले एउटा गीत बनाए–तेरी मेरी कहानी । विवेकको निधन भएको वर्ष दिन पुगेकै दिन अर्थात मंसिर २१ मै सार्वजनिक गरे । भारतमा पनि सिर्जनाको निःस्वार्थ प्रेमलाई मन पराउने धेरै सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरू भएकाले यो गीत हिन्दीमा ल्याएका हुन् । तर, झापा दमकका अर्जुनले विवेक–सिर्जनाको गीत कसरी हिन्दीमा ल्याए त ? यो प्रश्नको जवाफमा अर्जनुले आफ्नो संघर्ष र सफलताको लामो कहानी सुनाए । उनको जन्मस्थल दमकबाट सुरू भएर भारतको मायानगरी भनिने मुम्बईसम्म पुग्छ । घरमा झूट बोलेर संगीत यात्रामा
स्कूल पढ्दैदेखि संगीतका शौखिन थिए अर्जुन । तर, परिवारको आर्थिक अवस्था विवेकलाई ढुक्कले मन लागेको काम गर भन्ने खालको थिएन । उनका बुबाआमा दमक बसपार्कमा खाजा पसल चलाउँथे, अहिलेसम्म पनि यही पसल चलाइरहेका छन् । आफ्नो घर थिएन, भाडाको घरमा बस्थे । अर्जुनलाई समता स्कुल पढाउँथे, जहाँ महिनाको १०० रुपैंया मात्रै शुल्क तिर्नुपर्छ । जेठो छोरोले पढोस्, जागिर खाओस्, आर्थिक रुपमा परिवारलाई भरथेग गरोस् भन्ने बुवाआमाको चाहना थियो । २०७२ सालमा उनले एसईई दिए । एसईईको रिजल्ट आएपछि उनले बुवालाई सुनाए, ‘बुवा, म अब पढ्दिनँ । म्युजिकमा लाग्छु ।’ उनका बुवाले हुँदैन त भनेनन्, तर एउटा शर्त राखे–पढाइ बिगार्न पाइँदैन ।
संगीतकार अर्जुन कटुवाल
दमकमा प्लस टु पढ्दाका दुई वर्ष र यसपछि काठमाडौं आउँदासम्मको समय उनका लागि छटपटाहटको समय थियो । संगीतमा केही गर्न मन थियो, तर के गर्ने भन्ने थाहा थिएन । उनले क्लासिकल म्युजिक सिके, म्युजिक प्रोडक्सन र कम्पोजिसन सिके । सके जति इन्स्ट्रुमेन्ट बजाउने सीप बढाउन खोजे । कम्प्युटर सिके अनि २० हजारमा सेकेन्ड ह्यान्ड ल्यापटप किने र यसमा गर्न सकिने कामहरूमा प्रयास गरे । १२ को रिजल्ट आयो, तर घरमा फेल भएँ भनेर सुनाए । ‘मलाई फुल्ली म्युजिकमा लाग्न मन थियो,’ त्यो समय सुनाउँदै अर्जुन भन्छन्, ‘पढाइमा मन नै थिएन । पास भएँ भन्यो भने पढ्नु पर्छ भनेर म त फेल भएँ भन्दिएँ ।’ यो झुटले उनले चाहे जस्तै ‘फुल्ली’ म्युजिकमा लाग्ने अवसर पाए । अनि आफ्नै घरमा स्टुडियो खोले । स्टुडियोबाट नसोचेको कमाइ भयो । महिनाको दुई लाखसम्म कमाएँ ।’
उनले स्टुडियो सुरू गर्ने बित्तिकै कोरोना महामारीको समय आयो । लकडाउन भयो । सबै गतिविधि ठप्प भयो । अर्जुनले यो समयलाई पनि राम्रोसँग सदुपयोग गरे । स्टुडियोबाट म्युजिक ट्रयाकहरू उत्पादन गरे र अरूलाई बेच्न थाले । महामारी र लकडाउनको बीच धेरै गीतहरू यसैगरी बने । स्टुडियो खोलेका अर्जुनको लागि लकडाउन त अवसर जस्तो पो भयो त । ‘मलाई त राम्रो भयो,’ अर्जुन सुनाउँछन्, ‘त्यतिबेला ट्रयाकलाई ५० हजार भन्दा धेरै नै पथ्र्यो । मैले २०–२५ हजारमा नै ट्रयाक बेच्न थालेँ । यसले गर्दा मलाई भ्याइनभ्याइ जस्तै हुन थाल्यो ।’ स्टुडियोबाट हुने कमाइले घरमा पनि सहयोग हुन थालेको थियो । नपढे पनि छोराले राम्रै गरिरहेको छ भन्ने भएको थियो । तर, अर्जुन सन्तुष्ट थिएनन् ।
गीत गाउँदै गरेको तस्बिर
केही आफ्नै गीतहरू पनि गरे । त्यसमा मिश्रित प्रतिक्रिया पाइरहेका थिए । यसैबेला सुगम पोखरेलको गीत चियाको बोटैमाको ‘कभर सङ’ मा काम गरे । म्युजिक भिडियो पनि बनाए । यसले उनलाई नसोचेको सफलता दिलायो । ४ वर्षअघि उनको युट्युब च्यानलमा अपलोड भएको यो भिडियो ७७ लाख पटक हेरिएको छ । यसबेला उनले गरेका नेपाली गीतहरू भने त्यति चलेनन् ।
काठमाडौंमा हात लागेको निराशा
सायद उनले संगीत अझै सिक्न बाँकी थियो, नेपाली स्रोता र दर्शकको टेस्ट बुझ्न बाँकी थियो । उनलाई लाग्यो–अब दमक बसेर हुँदैन, काठमाडौं जानु पर्छ । उनी काठमाडौं हान्निए । एक जना आफन्त थिए, संगीत क्षेत्रकै । उनकै घरमा बसेर सिक्छु भनेर काठमाडौं आएका थिए अर्जुन । संगीत क्षेत्रकै भएकाले उनको मार्गनिर्देश र सहयोग पनि पाइएला भन्ने थियो । तर, भयो ठीक उल्टो । उनले ती आफन्तबाट प्रेरणा र उत्साह पाएनन्, बरू उल्टै हतोत्साहित गरे । सधैं भएन, मिलेन, तैले सक्दैनस्, जस्ता शब्दमा मात्रै सुन्न पाएको अर्जुन सुनाउँछन् ।
६ महिना काठमाडौंमा बिताए र निराश भएर दमक फर्किए । मानिसको जीवनले कतिबेला बाटो मोड्छ, थाहा हुन्न । अर्जुनको जीवनमा पनि यस्तै भयो । दमक फर्किएर उनले एक महिना निराशामै बिताए । उनलाई लागिरहेको थियो–संगीतमा मैले केही गर्न नसक्ने रहेछ, यो बाटो मेरो होइन । उनले नयाँ बाटो पनि भेटेका थिएनन् । निराशामा दिन काटिरहेका थिए । एक दिन एक जना साथीले भन्यो, ‘काकाले भजन गाउने मान्छे खोजिरहनु भएको छ । गर्छौ ?’
उनलाई यता पनि हात हाल्न मन लाग्यो । साथीका काकालाई भेट्न गए । साथीका काकाले भजनको शब्द दिएर भने, ‘नयाँ पुस्ताले रुचाउने शैलीमा बनाउनु पर्नेछ । तिमीले चार दिनभित्रमा काम सक्नु पर्छ ।’ अर्जुन दिनरात यही भजनको संगीत बनाउन लागे । र, चार दिनपछि काकालाई सुनाए । उनले आफ्नै शैलीमा यो भजनको संगीत बनाएका थिए । काकालाई मन पर्ला भन्ने त उनको मनमा नै थिएन । तै पनि काकालाई आफ्नो स्टुडियोमै बोलाएर सुनाए । ‘काका त कस्तो खुशी हुनुभयो,’ अर्जुनले त्यो क्षण सम्झिए, ‘मलाई त उहाँलाई मन पर्ला भन्ने लागेकै थिएन । भजन गाउने मान्छेले पनि यस्तो मोर्डन म्युजिक मन पराउला भन्ने नै थिएन नि ।’
उनले काठमाडौंका दिनहरू सम्झिए । नेपाली संगीतमा नै काम गर्छौ भन्नेहरूले उनको नयाँ टेस्ट बुझ्न सकेका थिएनन् । काठमाडौंमा त्यति निराश भएर फर्केका उनको गुमिसकेको हौसला एक जना भजन गायकले फिर्ता ल्याइदिए । उनले अर्जुनको हौसला मात्रै बढाएनन्, बाँकी जिन्दगीको बाटो पनि देखाइदिए । उनले भने, ‘तिमी बम्बै जाऊ र संगीत पढ । तिम्रो नयाँ शैलीले त्यहाँ अवसर पाउँछ ।’
जग्गा बेचेर मुम्बईतिर
साथीका तिनै काकाले मुम्बईमा जमेका प्रसिद्ध बाँसुरीवादक भूवन ढकालसँग सम्पर्क गराइदिए । तर, भन्ने बित्तिकै मुम्बई जान सम्भव थिएन । परिवार अझै आर्थिक अभावसँग जुटिरहेको थियो । कम्पोज र प्रोडक्सनको काम गरेर पैसा जुटाउँछु भनेर उनले एक वर्ष मेहेनत गरे । तर, सोचे जस्तो सफलता भएन । बरू यो बीचमा आफूलाई काम गर्न मन लागेका केही ट्रयाक कम्पोज गरे । एक दर्जन जति नयाँ ट्रयाक सिर्जना गरे । यसमा शब्दहरू थिएनन् । भविष्यमा कुनै दिन यसमा काम गर्छु भन्ने थियो उनलाई । तर, पैसाको व्यवस्था भएन । ‘भारू ६ लाख त संगीत पढ्ने ठाउँमा बुझाउनु पर्ने थियो,’ उनले सुनाए, ‘मुम्बई जस्तो ठाउँमा जाने बित्तिकै काम पाइन्छ भन्ने थिएन । कोठा भाडा महँगो हुन्छ । यो सबैका लागि पनि अरू पैसा चाहिन्थ्यो ।’ अन्तिममा उनी बुवाको शरणमा परे तर उनका बुवासँग पनि पैसा थिएन । ‘मसँग भएको यही १० धुर जग्गा हो, जान्छस् नै भने म यही बेचेर भए पनि पठाउँछु,’ उनका बुवासँग भएको विकल्प यही मात्रै थियो । तर, यसमा एउटा शर्त थियो, संगीतको सिकेर कुनै न कुनै प्रमाणपत्र लिनुपर्ने । यो त अर्जुनको पनि इच्छाकै कुरा भयो ।
‘यसको दुईटा फाइदा थियो,’ अर्जुनले त्यसबेला सोचेका रहेछन्, ‘पहिलो कुरा त सिकिन्छ र प्रमाणपत्र पनि हुन्छ । अर्को चाहिँ त्यहाँ घुलमिल हुन र इन्डष्ट्रिमा छिर्न सजिलो हुन्छ ।’ बुवाले जग्गा बेचेर उनलाई सात लाख भारू दिनुभयो । उनीसँग थप एकलाख जति नेपाली थियो । मुम्बई जान उनलाई अहिलेको लागि पुग्दो पैसा भयो । हिड्ने बेला परिवारका सबै भएर एउटा फोटो खिचे । आमाका आँखा सुन्निएको त उनले पहिलै देखेका थिए । छोरो परदेश लाग्दा आमा रोएको उनले थाहा पाए । ‘पछि फोटो हेर्दा पो थाहा पाएँ, बुवाका पनि आँखा सुन्निएका रहेछन्,’ उनले त्यो पल सम्झिए, ‘तर बुवाले हामीलाई आंशु देखाउनु भएन, सधैं हौसला नै दिनुभयो ।’ कलेज जाँदा बोक्ने ब्यागमा आफ्नो ल्यापटप, पैसा र दुईजोर कपडा बोकेर उनी सपना पछ्याउँदै अनिश्चित भविष्य बोकेर माया नगरीतिर लागे ।
मुम्बईमा संघर्ष र सफलता
उज्यालो भविष्य खोज्दै मुम्बई पुगेका अर्जुन जानु पर्ने अँधेरी वेस्ट, बाँसुरीवादक भूवन ढकालको डेरामा । नयाँ शहरमा आशा र अनिश्चितता बोकेर उनी ढकालको डेरामा पुगे । त्यहाँ उनले न्यानो स्वागत मात्रै पाएनन् । अरु दुई वर्ष धेरै कुरा सिक्न पनि पाए । भुवन आफैं बाँसुरीका उस्ताद हरिप्रसाद चौरासियाका शिष्य थिए । यस्ता व्यक्तिसँग एउटै फ्ल्याटमा बस्न पाउनु नै उनका लागि ठूलो अवसर थियो । भूवनका नजिकका साथी थिए तिनैमध्ये एक, तबलावादक हरि ढकाल । हरिले तबलाको ज्ञान पाएका थिए महान् तबलावादक जाकिर हुसैनका भाइ फजल कुरैशीसँग । भूवन र हरि ढकालबाट उनले नसोचेको अभिभावकत्व र मार्गनिर्देश पाए । ‘भूवन दाइ त हुनु हुन्थ्यो नै,’ अर्जनु सुनाउँछन्, ‘हरि दाइबाट मैले एकदमै धेरै सिक्ने अवसर पाएँ । यस्तो अवसर पाउँछु भनेर मैले सोचेको पनि थिइनँ ।’
प्रसिद्ध बाँसुरी वादक भूवन ढकाल
तीन वर्ष संगीतको अध्ययन थियो, यसले पनि उनको संगीतप्रतिको ज्ञानको दायरा फराकिलो बनाउँदै लगेको थियो । मुम्बई पुगेको दुई वर्ष हुँदा उनी अलिअलि काम पनि गर्न थालेका थिए । धेरै फिल्म र गीतमा उनले घोस्ट प्रोड्युसरका रुपमा पनि काम गरे, जसबाट उनलाई पैसा त मिल्थ्यो तर नाम मिल्दैन थियो । उनलाई आफ्नै नाम बनाउनु थियो । केही नयाँ काम गरेर देखाउनु थियो । यसका लागि पहिले आर्थिक रुपमा टिक्न सक्ने अवस्था बनाउनु पर्ने चुनौति थियो । त्यसैले, सबैभन्दा धेरै समय घोस्ट प्रोडक्सनमा नै काम गरे । यसले उनलाई पैसा मात्रै दिएन, मानिसहरूसँग सम्बन्ध बनाउने अवसर पनि दियो ।
यसैक्रमा उनले चर्चित गायक हिमेश रेशमियाको स्टुडियोमा एसिस्टेन्ड प्रोड्युसरको रुपमा काम गर्ने अवसर पाए । केही समयपछि अर्का चर्चित संगीतकार तथा गायक अमित त्रिवेदीसँग काम गर्ने मौका पाए । यसैबेला मुम्बईमा जमेका दार्जिलिङे संगीतकार राजु रसाईलीसँग काम गर्ने थाले । पछिल्लो समय उनले रिसब सेट्ठीको चर्चित फिल्म ‘कान्ताराः च्याप्टर वन’ मा काम गर्ने अवसर पाए । ‘यो मेरो अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठूलो एचिभमेन्ट हो,’ अर्जुन सुनाउँछन् । उनलाई लाग्यो उनको सपनाले आकार लिँदैछ । बिस्तारै आत्मविश्वास बढ्दै गयो । एक दिन उनले भूवन ढकालसँग भने, ‘दाइ, म आफ्नै फ्ल्याट लिएर सरौं कि भन्ने सोच्दै छु । स्टुडियोको केही सेटअप पनि गर्नुप¥यो ।’ ‘मैले पनि तिमीलाई यही सल्लाह दिन लागेको थिएँ,’ भूवनले जवाफ दिए, ‘अब तिमी स्वतन्त्र भएर काम गर्नुपर्छ ।’
प्रसिद्ध बाँसुरी वादक भूवन ढकालसँग अर्जुन कटुवाल
मुम्बईमा नेपाली सुगन्धको खोजी
यसपछि उनले केही नेपाली र हिन्दी गीतहरू बनाए । केही आफैं गाए पनि । झरी, जिन्दगी, कारण लगायतका नेपाली गीत बनाए पनि ती गीत त्यति धेरै चलेनन् । बरू यही बेला उनले दमक हुँदै गरेको सुगम पोखरेलको चियाको बोटैमाको कभर चल्यो । हक हे तेरा, तु जरूरी है, हद से, जिन्दगी जिने को लगायतका हिन्दी गीत गरे । चियाको बोटैमाको कभर जस्तो धेरै नचले पनि यी गीतहरूबाट उनले सकारात्मक प्रतिक्रिया पाए । अब केही नयाँ काम गर्नुपर्छ भन्ने उनको आत्मविश्वास अझ बलियो भयो । भाषा जुनसुकै भए पनि उनलाई नेपाली संगीतमा काम गर्न मन थियो । नेपाली माटोको सुगन्धलाई टिपेर संगीतमा उन्न चाहन्थे उनी । यही हुटहुटीले उनलाई सानोमा हजुरआमाले सुनाउने कथाहरू याद दिलायो ।
‘सानो हुँदा हजुरआमाले हामीलाई थुप्रै कथा सुनाउनु हुन्थ्यो,’ अर्जुन सुनाउँछन्, ‘नेपालको पहाडको संगीतमा यिनै कथालाई जोड्दै गीत बनाउन सके कस्तो हुन्थ्यो होला भन्ने लाग्यो ।’ यो ‘कन्सेप्ट’ उनले साथीहरूलाई सुनाए । सबै साथीहरू यति उत्साहित भए कि उनीहरूले तत्काल काम थालिहाले । यसमा गीतको बीचबीचमा हजुरआमाले कथा सुनाइरहेको भाग पनि हुन्छ । उनीहरूले एउटा गीत बनाए पनि । त्यो गीत १२ मिनेटको बन्यो । ‘१२ मिनेटको गीतको भिडियो बनाउन एकदम थोरै पैसामा गर्दा पनि १५–१६ लाख लाग्छ,’ अर्जुनले सुनाए, ‘म अहिले नै यसमा लगानी गर्न सक्ने अवस्थामा छैन ।’ यो प्रोजेक्ट थाँती राखेर उनी नयाँ काम खोज्न थाले । उनलाई लाग्यो, कथा त पुरानो मात्रै हुँदैन, अहिलेकै समयको कथामा पनि त काम गर्न सकिन्छ । यही सोचेर उनी कथा खोज्दै थिए- इन्स्टाको रिलमा सिर्जनाले बनाएको भिडियोमा उनको आँखा अडियो ।
सिर्जना र विवेक
अनि बन्यो तेरी मेरी कहानी…
उनी सिर्जना र विवेका छोटा रिल खोजीखोजी हेर्न थाले । यसरी हेर्दाहेर्दै उनको मनमा एउटा धुन बज्न थाल्यो । मनमनै गुनगुनाउन थाले, ‘ये तेरी मेरी कहानी है ।’ आफैंले एउटा धुन सिर्जना गरे र शब्द रचनाकार रितिक कौललाई सुनाए । उनले गीतको लिरिक्स लेखे । ‘कागज के रास्ते मिले थे हम, फिर मिलेंगे उसी तरह ये तेरी मेरी कहानी है’
यतिबेला विवेकको उपचार चलिरहेको थियो । गीतको आशय उपचारपछि विवेक ठीक हुनेछन् र उनीहरू पहिलाको जस्तै जिन्दगीमा फर्किने छन् भन्ने थियो । तर, कथाले अर्कै मोड लियो । गीत बनिसकेपछि विवेकले अन्तिम सास फेरे । अर्जुनलाई यत्तिकै गीत निकाल्दा सिर्जनाले भोगेको पीडामाथि अन्याय हुन्छ जस्तो लाग्यो । ‘उहाँले जुन पीडा भोग्नु भएको छ, अरूले त्यति त महसुस गर्न सक्दैन तर गीत सुन्दा/हेर्दा केही न केही उहाँको पीडा दर्शकलाई पनि महसुस होस् भन्ने थियो,’ अर्जुन सुनाउँछन् । यही सोचका कारण उनीहरूले गीतको शब्द परिवर्तन गरे । यसपछि फेरि यसमा काम गरेर गीत तयार पारे । गायनमा उनलाई पम्फा चाम्लिङ र सोनिया उपाध्यायले साथ दिए । गीत रेकर्डिङ र मिक्सिङको सबै काम मुम्बईमा नै गरे ।
गीत त बन्यो, म्युजिक यसपछि बनाउनु पर्ने थियो म्युजिक भिडियो । म्युजिक भिडियोका लागि उनले सिर्जना र विवेकले जस्तै टिकटकमा कमेडी कन्टेन्ट बनाउने जोडी खोज्न थाले । ‘उहाँहरू पहिले कमेडी कन्टेन्ट बनाउनु हुन्थ्यो,’ अर्जुनले सुनाए, ‘यस्तै कन्टेन्ट बनाउने कपल भए अझ धेरै फिल ल्याउन सकिन्छ कि भन्ने भयो ।’ खोज्दै जाँदा उनको सम्पर्क निमेष श्रेष्ठ र वर्षाजंग क्षेत्रीसँग भयो । निमेष र वर्षाले बनाउने भिडियोहरू टिकटक र इन्स्टाको रिल्समा निकै रूचाइने गरेको छ । उनीहरूलाई नै लिएर उनले भिडियो बनाए । भिडियोको छायांकन इलाममा गरे । लामो समयको मेहेनत पछि गीत तयार भयो । यसपछि मात्रै उनले सिर्जनालाई सुनाए । ‘इन्स्टामा म्यासेज गरेको थिएँ,’ आठ महिना पुरानो कुराकानी सम्झिँदै अर्जुन सुनाउँछन्, ‘मैले यस्तो गीत बनाएको छु, तपाईंलाई राम्रो लाग्यो भने म रिलिज गर्छु । तपाईंको पीडामाथि न्याय हुँदैन जस्तो लाग्यो भने रिलिज नगरौंला भनेको थिएँ ।’
खुसी र पीडादायी पलमा विवेकसँग सिर्जना
सिर्जनाले नेपाल आएको बेला हेरौंला भनेकी थिइन् । सिर्जनालाई निमेष र वर्षाले पनि सम्पर्क गरेका थिए । काठमाडौंमा भेटेर उनीहरूले सिर्जनालाई म्युजिक भिडियो देखाए । ‘उहाँले आधा भन्दा धेरै हेर्न सक्नु भएनछ, तर गीत निकाल्दा हुन्छ भन्नु भयो,’ अर्जुनले सुनाए । आठ महिना अघि नै तयार भएको गीत रिलिज गर्ने समय कुर्दै बसिरह्यो । ‘अनि मंसिर २१ गते, विवेकजीको वार्षिक पुण्यतिथिमा यो गीत रिलिज गरेका हौं,’ मंसिर २१ को मिति छान्नुको कारण अर्जुनले खुलाए । ‘मैले भाइरल हुन वा चर्चा कमाउन यो गीत गरेको होइन, मलाई अहिलेको कुनै कथामा गीत बनाउनु थियो,’ अर्जुन सुनाउँछन्, ‘उहाँहरूको प्रेरणादायी कथा अरूलाई पनि सुनाउनु पर्छ, यो निःस्वार्थ प्रेमबाट अरूले पनि सिक्नु पर्छ भन्ने लागेर यो गीत बनाएको हो । गीत हेर्ने दर्शकले थोरै भए पनि सिर्जनाजीको पीडा महसुस गर्न सक्नुहोस् भन्ने मात्रै मेरो चाहना हो ।’
काठमाडौं । स्वतन्त्र, निष्पक्ष, शान्तिपूर्ण र भयरहित निर्वाचन सुनिश्चितताको माग गर्दै जेनजी अभियन्ताहरुले निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीलाई ध्यानाकर्षण गराएका छन् । शुक्रवार उनीहरुले निर्वाचनमा विदेशमा रहेका २० लाख बढी नेपालीहरुको मतदानको ग्यारेन्टी सरकारले गर्नुपर्ने माग गरेका हुन् । जेनजी अभियन्ता शिरिष शाहीले एउटा राजनीतिक दलले प्राप्त गर्ने मत भन्दा बढी नेपालीहरु विदेशमा रहेका र उनीहरुले मताधिकारको प्रयोग गर्न पाउनुपर्ने माग आफूहरुको रहेको बताए । आम नागरिकको लडाईं हरेक नागरिकको मताधिकार सुनिश्चित हुनुपर्ने बताए ।
जेनजी अभियन्ता प्रकृति ढकालले नेपाली अट्ने नेपाल ठूलो रहेको बताउँदै मत दिन पाउने अधिकारबाट वञ्चित नगराई दिन आग्रह गरेको बताइन् । स्रोत साधनको समस्या देखाएर सधैँ पन्छिन नमिल्ने उनको भनाइ छ । विदेशमा रहेका नेपालीहरुको मताधिकार सुनिश्चित गर्न नसके सडकमा आन्दोलन गर्ने चेतावनी दिइन् । संसारमा ११५ वटा भन्दा बढी देशले विदेशमा रहेका आफ्ना नागरिकको मताधिकार सुनिश्चित गरिसकेको दाबी गर्दै नेपालले गर्न नसक्ने भन्ने नहुने बताइन् । उनीहरुले अन्तर जिल्ला मतदान र प्रवासमा रहेका नेपाली नागरिकको मताधिकारको विषयलाई लिएर आयोगलाई ध्यानाकर्षण पत्र बुझाएका छन् ।
तानसेन (पाल्पा) । पाल्पाको निस्दी गाउँपालिका–४ चिउरीवासमा जिप दुर्घटना हुँदा तीन जनाको मृत्यु भएको छ । उक्त दुर्घटनामा आठ जना घाइते भएका छन् ।
निस्दीको मित्यालीस्थित अरुणखोलादेखि रामपुरतर्फ जाँदै गरेको लु१ज ३९०८ नम्बरको जिप आज दुर्घटनामा परेको हो । दुर्घटनामा जिपमा सवार तीन जनाको मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रहरी नायब उपरीक्षक होमप्रकाश चौधरीले जानकारी दिएका छन् । उनका अनुसार मृतक तीनै जनाको पहिचान खुल्न सकेको छैन ।
दुर्घटनामा आठ जना घाइते भएका छन् । घाइतेको उद्धार गरी उपचारका लागि मध्यविन्दु प्रादेशिक अस्पताल पूर्वी नवलपरासी पठाइएको सूचना अधिकारी चौधरीले बताएका छन् । दुर्घटनाको कारण भने अझै खुल्न सकेको छैन ।
अबु धाबी । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)र युरोपेली सङ्घ (ईयू)ले बिहीबार रणनीतिक साझेदारी सम्झौताको लागि औपचारिक वार्ता सुरु गरेको घोषणा भएको छे ।
अबु धाबीमा संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा यूएई परराष्ट्र मन्त्रालयका राज्यमन्त्री लाना जाकी नुसैबाह र भूमध्यसागर क्षेत्रका लागि भ्रमणमा आएका ईयू कमिसनर डुब्राव्का सुइकाले यस कदमको घोषणा गरेकी हुन् ।
नुसैबाहले यसलाई क्षेत्रीय र विश्वव्यापी स्थिरता तथा समृद्धिका लागि आवश्यक साझा विश्वासको प्रतिबिम्ब भएको बताएकी छिन् । उनले ईयूलाई यूएईको शीर्ष लगानी साझेदार र दोस्रो ठूलो व्यापारिक साझेदार भन्दै,“यूएई ईयूसँग ठोस र व्यापक आर्थिक साझेदारी निर्माण गर्न इच्छुक छ” भनेकी छिन् ।
सुइकाले यूएईलाई ईयूको रणनीतिक साझेदार र मध्यपूर्व र एसियासँग युरोपलाई जोड्ने महत्वपूर्ण व्यापारिक कड़ीको रूपमा वर्णन गरेकी हुन् ।
साथै, दुवै पक्षले व्यापार, लगानी, हरित र डिजिटल रूपान्तरण, कृत्रिम बुद्धिमत्ता लगायतका क्षेत्रमा सहयोग गहिरो बनाउने प्रतिबद्धता दोहो¥याएका हुन् । यो सम्झौताले द्विपक्षीय सहयोगका लागि व्यापक रूपरेखा तयार गर्ने लक्ष्य राखेको छ र सन् २०२४ मा ब्रसेल्समा सम्पन्न ईयू–गल्फ कोपरेशन काउन्सिल सम्मेलनमा तय भएको एजेन्डामा आधारित रहेको छ ।
यसअघि, मे महिनामा दुवै पक्षले द्विपक्षीय स्वतन्त्र व्यापार सम्झौताको वार्ता सुरु गरेका थिए, जसले गल्फ क्षेत्रको लागि ईयूको पहिलो व्यापक व्यापार सम्झौतामा सम्भावित सफलताको सङ्केत गरेको छ ।
काठमाडौं । एघारौं महाधिवेशन सुरु हुनु अघिल्लो दिन आज (शुक्रबार) दिउँसो १ बजेका लागि बोलाइएको नेकपा एमालेको सचिवालय बैठक सरेको छ । एमाले उपाध्यक्ष युवराज ज्ञवालीका अनुसार अब बैठक दिउँसो २ बजे बस्नेछ । ‘बैठक सरेको सूचना आयो, दिउँसो २ बजे बस्छ भनिएको छ’, उनले सुनाए । ललितपुरको च्यासलस्थित पार्टीको केन्द्रीय कार्यालयमा सचिवालय बैठकमा एमालेको विधान संशोधन, महाधिवेशन तयारीलगायत एजेण्डामा छलफल हुनेछ ।
यसैबीच अध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी दिने घोषणा गरेका वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेल पक्षले भने सचिवालय बैठकमा विधान संशोधनको कुरा उठे २ कार्यकाल र ७० वर्षे उमेर हदको प्रावधान ब्युँताउने पर्ने प्रस्ताव लाने तयारी गरेको छ । गत सोमबारै सचिवालय बैठक राख्ने तयारीमा रहेका अध्यक्ष ओली वरिष्ठ उपाध्यक्ष पोखरलले अवधारणापत्र बुझाएकै कारण रोकिएका थिए ।
पोखरेल पक्षले सचिवालय बैठकमा अवधारणापत्रका विषयमा पनि कुरा उठाउने भएपछि उनले बैठक ३ दिनलाई स्थगन गरेका थिए । एमालेको सचिवालय बैठक एघारौँ महाधिवेशन उद्घाटनको अघिल्लो दिन बस्न लागेको हो । एमालेको ११ औँ महाधिवेशन भोलि शनिबार अर्थात् मंसिर २७ गते सुरु हुँदैछ । एमाले महाधिवेशनको उद्घाटन भक्तपुरको सल्लाघारीमा हुनेछ भने बन्द सत्र मंसिर २८ र २९ गते काठमाडौँको भृकुटीमण्डपमा हुनेछ ।
काठमाडौं । नेकपा एमालेको महाधिवेशन नजिकिँदै जाँदा सबैभन्दा ठूलो रस्साकस्सी महासचिव पदमै देखिएको छ । अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले आफ्नो संगठनात्मक टिम मिलाउने प्रयास तीव्र पारे पनि उनको नजिकका तीन शीर्ष नेता–शंकर पोखरेल, प्रदीप ज्ञवाली र पृथ्वीसुब्बा गुरुङ एकै पदमा दाबी गर्दै उभिएपछि उनले सम्हाल्नुपर्ने चुनौती झनै जटिल बनेको छ ।
दशौं महाधिवेशनबाट महासचिव बनेका शंकर पोखरेललाई फेरि दोहोर्याउने ओलीकै मूल इच्छा भएको दाबी नेताहरू गर्छन् । संगठनात्मक जोड, कार्यकर्तामाझ पुग्ने र अध्यक्षसँगको निकटताका कारण उनी ओलीको ‘पहिलो रोजाइ’ मानिएको छ । तर पोखरेलको कार्यशैली र गुटगत व्यवहारप्रति असन्तुष्ट उपाध्यक्ष विष्णु पौडेल र उपमहासचिव पृथ्वीसुब्बा गुरुङले खुला रूपमा असमझदारी जनाइरहेका छन् । पोखरेललाई अघि सारिएको खण्डमा उनीहरूले असहयोग गर्न सक्ने जोखिम पनि देखिएको नेताहरु बताउँछन् ।
ओलीको ‘दोस्रो विकल्प’ को रूपमा प्रदीप ज्ञवाली देखिएका छन् । स्कुल विभागमार्फत ६८ जिल्लामा प्रशिक्षण विस्तार, वैचारिक दस्तावेज लेखनमा भूमिका र अध्यक्षसँगको लामो सहकार्यले उनी आफ्नो ‘स्वाभाविक दाबी’ प्रस्तुत गर्दै आएका छन् । तर उनले उपमहासचिव वा उपाध्यक्ष स्वीकार नगर्ने अडान राखेपछि ओलीले सजिलै निर्णय लिन सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । २०७७ पुस ५ को प्रतिनिधिसभा विघटनका बेला ज्ञवालीले राखेको आलोचनात्मक न्यून–दूरीका कारण पनि ओली ढुक्क हुन नसकेको बुझिन्छ । यी सबैबीच ज्ञवालीले ओलीलाई भेटेर ‘किन महासचिव हुन नपाउने ?’ भन्ने प्रश्न समेत उठाइसकेका छन् ।
पृथ्वीसुब्बा गुरुङ पनि महासचिवकै दाबी लिएर सक्रिय छन् । पार्टीभित्र संघीयता र पहिचानबारे कडा अभिव्यक्ति दिने उनी संगठनात्मक र वैचारिक तयारीमा उकासिएका नेता मानिन्छन् । तर ओलीले उनलाई उपाध्यक्षतर्फ ‘सेट’ गर्ने लगभग निष्कर्ष निकालिसकेको गुरुङ निकट वृत बताउँछ । महासचिव नदिए ‘अन्तिमसम्म लड्ने’ गुरुङको भनाइले ओलीमाथिको दवाब झनै बढेको छ ।
यी तीनै दाबेदारले आफू योग्य र सक्षम रहेको तर्क राखिरहँदा अध्यक्ष ओलीले भने अहिलेसम्म कसैलाई स्पष्ट वचन दिएका छैनन् । नवौं र दशौं महाधिवेशनमा जस्तै उनले ‘अन्तिम क्षण’ मा नाम घोषणा गर्ने शैली नै अपनाउने अनुमान नेताहरूको छ—अघि नै नाम निकाल्दा ‘रोइकराइ’ बढ्ने भएकाले, उनले निर्णय लुकाएर राख्ने स्रोतहरू बताउँछन् । यसबीच, उपाध्यक्ष विष्णु पौडेल, उपमहासचिव गुरुङ र सचिव पद्मा अर्याललगायत केही पदाधिकारीले ज्ञवालीलाई महासचिव बनाउन जोड दिइरहेको सूचना सार्वजनिक बनेको छ ।
यता, वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलले अध्यक्षमा प्रतिष्पर्धा गर्ने तयारी बढाएका छन् । उनी आफ्नो प्यानल ओलीको सूची सार्वजनिक भएपछि मात्र बनाउन खोजिरहेको देखिन्छ । यदि असन्तुष्ट नेताहरू तान्न सके, विद्या–ईश्वर समूहले ‘वैकल्पिक टिम’ बनाएर प्रतिष्पर्धा गर्ने रणनीति अघि सार्न सक्छ पार्टीभित्र बढ्दो असन्तुष्टि र प्रतिष्पर्धी आकांक्षालाई व्यवस्थापन गर्न ओलीले पदाधिकारी संख्या नै बढाउने तयारी गरेका छन्–उपाध्यक्ष पाँच र सचिव नौं पुर्याउने प्रस्तावसहित । विधान महाधिवेशन भएको तीन महिना नबित्दै फेरि विधान संशोधन गर्न लागिएको पनि यही कारण बताइन्छ ।
महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा च्यासलस्थित पार्टी कार्यालयमा भइरहेका दिनदिनका भेटघाट र गुण्डु निवासमा चल्ने मध्यरातसम्मका छलफलहरूले ओली पक्ष आफ्नो ‘पूरै सेट’ जिताउन कसरी आक्रामक तयारीमा छ भन्ने प्रष्ट देखिन्छ । तर महासचिवका तीन सशक्त दाबेदारबीच सन्तुलन कसरी मिलाइने भन्ने प्रश्न भने एमाले आन्तरिक राजनीतिमा अहिलेको सबैभन्दा ठूलो विवादको केन्द्र बनेको छ ।
विराटनगर । जेनजी आन्दोलनका क्रममा अराजक समूहले गत भदौ २४ गते आगजनी गर्दा ध्वस्त भएको राजनीतिक चेतनाको धरोहर कोइराला निवासको आंशिक खण्ड डा. शेखर कोइरालाले मर्मत गरेका छन् ।
आगजनीबाट काठ र टिन प्रयोग गरेर कृष्णप्रसाद कोइरालाले निर्माण गरेको संरचना पूर्णरुपमा ध्वस्त भएको थियो । पछि थप गरिएको संरचना पक्की थियो। पक्की संरचना भित्र रहेका सबै सामग्री जलेपनि बाहिरी खण्ड सामान्य जस्तै थियो । पक्की संरचना डाक्टर कोइराला ले मर्मत गरी रङ्ग रोगन गरेका हुन् । मर्मतपछि कोइराला त्यहीँ बस्न थालेका छन् ।
स्वर्गीय कृष्णप्रसाद कोइरालाले बनाएको घरलाई पुरानै शैलीमा पुननिर्माण गर्ने तयारी रहेको छ । नेपाली कांग्रेस विराटनगर महानगर सभापति दीपक चापागाईका अनुसार पुरानो संरचनालाई पुरानै आकृति अनुसार पुननिर्माण गर्नका लागि इन्जिनियरले नक्सा तयार गरेका छन् । ‘अब पुरानै संरचना अनुसार काम सुरु हुन्छ।’ उनले भने । कृष्णप्रसाद कोइरालाले निर्माण गरेको कोइराला निवास राजनीतिक चेतनाको धरोहरको रुपमा रहेको थियो । २००७ सालको राणाविरोधी आन्दोलन, २०४६ साल र २०६२–६३ को जनआन्दोलनमा कोइराला निवासको योगदान थियो ।
नेपाली कांग्रेस कार्यकर्ताले तीर्थस्थल जस्तै मान्ने कोइराला निवास निर्माणको ठ्याक्कै मिति भने तय भएको छैन् । तर तत्कालीन प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर राणाले सर्वश्वहरण गर्दा कृष्णप्रसाद विराटनगरको यही घर छाडेर हिँडेका थिए ।
कोइराला निवासको १२० वर्ष भन्दा पुरानो भएको कांग्रेस नेताहरू बताउँछन् । यो घर चार पटक निर्माण–पुनर्निर्माण गरिसकेको छ ।
कृष्णप्रसाद कोइरालाले बनाएको घर सानो भएपछि २०१४ सालको कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनअघि केशव कोइरालाले उत्तरतर्फ दुई वटा कोठा थप गरेका थिए । डाक्टर शेखर केशवका छोरा हुन्। निर्वासित जीवनबाट मेलमिलापको नीति लिएर बीपी कोइराला नेपाल फर्किएपछि २०३४ सालमा उत्तरतर्फ दुईवटा कोठा थपियो । संरचना पनि पक्की बनाइएको थियो । त्यसपछि २०५२ सालतिर बीपीले प्रयोग गर्ने कोठालाई बैठक कक्ष बनाएर गिरिजाप्रसाद कोइरालाले आफ्ना लागि अर्को कोठा थप गरेका हुन् ।
कृष्णप्रसादले बनाएको घरको स्वरूप नबिगारी उत्तरतर्फ पटकपटक संरचना थप गरिएको कोइराला निवासका बारेमा जानकार पत्रकार ले बताएका छन् ।
अराजक समूहले लगाएको आगोले कृष्णप्रसादले बनाएको घर खण्डहर भएको थियो । बीपी र गिरिजाप्रसादका लागि थप गरिएको बाहिरी संरचना बाँकी थियो । घर भित्र भएका सबै सामग्री जलेको थियो । कोइराला परिवारमा अंशबण्डा हुँदा राजनीतिक बिरासत बोकेको घर डा. शेखर कोइरालाको भागमा परेको थियो । उनी बीपी र गिरिजाप्रसाद कोइरालाका भतिज हुन् । शेखरका बुबा केशव कोइरालाले कांग्रेसको सक्रिय राजनीति नगरे पनि राजनीतिक आन्दोलनमा होमिएका दाजुभाइलाई सघाएर घर व्यवहार सम्हालेका थिए ।
बीपीपुत्र डा.शशांक कोइरालासहितका सन्तानले विराटनगरको सबै जग्गा बेचे । सुजाता कोइरालाले आफ्नो भागमा परेको केही जग्गा बेचिन् । कोइराला निवास अगाडि थोरै जग्गा उनले राखेकी छिन् ।
काठमाडौं । कृषि तथा पशुपंक्षी विकासमन्त्री डा. मदनप्रसाद परियारले नेपालमा मिचाहा प्रजाति ठूलो समस्याको रुपमा देखिएको बताएका छन् । शुक्रवार ललितपुरमा आयोजित प्रथम वाह्य मिचाहा प्रजाति व्यवस्थापन राष्ट्रिय सम्मेलन, २०८२ लाई सम्बोधन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् । उनले नेपालका सुन्दरतम तालतलैयाहरु र पर्यावरणमा मिचाहा प्रजातिले ठूलो असर गरेको उल्लेख गरे ।
चरन क्षेत्रहरुमा गन्धेझारहरुले वस्तुभाउको बासस्थान ध्वस्त पारेको र राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा आरक्षहरुमा फैलिएको वनमारा तथा लहरे वनमारा, जंगली सिलाम आदिले वन्यजन्तुको आश्रयस्थल नोक्सानी गर्नुका साथै बासस्थान नोक्सानी गरेको जिकिर गरे । जसले वन्यजन्तु संरक्षित क्षेत्र भन्दा बाहिर आइ मानव—वन्यजन्तु द्वन्द्व बढेको पनि बताए । मिचाहा वनस्पती वनभित्र सुख्खा याममा वन डढेलोको प्रमुख कारक भएको उल्लेख गरे ।
उनले भने, ‘नेपालमा पनि मिचाहा प्रजाति ठूलो समस्याको रुपमा देखिएको छ । हाम्रा सुन्दरतम तालतलैयाहरु, जलकुम्भीले यसले पर्यावरणीय क्षति गरेको छ । चरन क्षेत्रहरुमा पार्थेनियम र गन्धेझारहरुले वस्तुभाउको बासस्थान ध्वस्त पारिसकेको छ । हाम्रा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा आरक्षहरुमा फैलिएको वनमारा तथा लहरे वनमारा, जंगली सिलाम आदिले वन्यजन्तुको आश्रयस्थल नोक्सानी गर्नुका साथै बासस्थान नोक्सानी गरेको छ । जसले गर्दा वन्यजन्तु संरक्षित क्षेत्र भन्दा बाहिर आइ मानव—वन्यजन्तु द्वन्द्व बढेको छ । वनभित्र सुख्खा याममा मिचाहा वनस्पती, वन डढेलोको प्रमुख कारक भएको छ ।’ मन्त्री परियारले वाह्य मिचाहा प्रजातिले स्थानीय जैविक विविधता, पारिस्थितिक प्रणाली, कृषि उत्पादन तथा पशुपालन र मानव स्वास्थ्यमा ठूलो असर पारिरहेको बताए । मिचाहा प्रजातिले पार्ने नकारात्मक प्रभाव वर्षेनी बढ्दै गएको उनले बताए ।
थाइल्यान्ड । थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री अनुपिन चार्न्भिराकुलले संसद विघटन गरेर मध्यावधि निर्वाचन घोषणा गरेका छन् ।
पछिल्लो एक सातादेखि कम्बोडियासँग सीमामा भइरहेको झडपपछि उत्पन्न राजनीतिक अस्थिरताबीच उनले संसद विघटन गरेका हुन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था बिबिसि का अनुसार उनले ४५ देखि ६० दिनभित्र निर्वाचन गर्ने बताएका छन् ।
शुक्रबार सार्वजनिक घोषणामा प्रधानमन्त्रीले आफ्नो अल्पमतको सरकारले तीन महिना अघि पदभार सम्हालेयता सीमावर्ति क्षेत्रमा थाम्न नसकिने चुनौती सृजना भएको भन्दै संसद विघटन घोषणा गरेका हुन् ।
‘उचित समाधान भनेको संसद विघटन गर्नु हो, जसले राजनीतिक शक्तिलाई जनताकै हातमा फर्काउने बाटो खोल्छ,’ उनले बताए ।
व्यावसायिक पृष्ठभूमिका अनुपिन सन् २०२३ अगस्टमा थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री भएका हुन् ।
सेप्टेम्बर महिना देखि पदमा आए लगतै उनले जनवरी अन्त्यसम्म संसद विघटन गर्ने बताएका थिए । अहिले अविश्वास प्रस्ताव सामना गर्दै उनले निर्वाचनलाई आफ्नो सोचभन्दा अगाडि ल्याएका हुन् ।
गत महिना दक्षिणी थाइल्यान्डमा आएको भीषण बाढीपछि पीडितहरूको व्यवस्थापन कमजोर भएको भन्दै यो सरकारले तीव्र आलोचना खेप्नुपरेको थियो । उक्त बाढीमा कम्तीमा १७६ जनाको मृत्यु भएको थियो ।
संसद विघटनको घोषणा भने कम्बोडियासँगको पछिल्लो झडपबीच आएको हो । उक्त झडपमा कम्तिमा २० जनाको ज्यान गइसकेको छ भने लाखौं विस्थापित भएका छन्। थाइल्यान्ड गत एक वर्षदेखि राजनीतिक अस्थिरता छ, जहाँ यस अघि दुई प्रधानमन्त्रीलाई अदालतले पदच्यूत गरिसकेको छ ।
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारले आधा कार्यकाल पार गरेपछि आज (शुक्रबार) चार नयाँ मन्त्री थपिने भएसँगै भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री अनिलकुमार सिन्हाको मन्त्रालय फेरिने भएको छ । आज कुमार इङनामलाई भूमिमन्त्री बनाउने भएकाले सिन्हाको मन्त्रालय परिवर्तन गरिने भएको प्रधानमन्त्री कार्यालय स्रोतले जनाएको छ । सट्टामा उनलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिइनेछ ।
आज भूमिमन्त्री इङनामसँगै माधव चौलागाईँलाई वन तथा वातावरण मन्त्री, राजेन्द्रसिंह भण्डारीलाई श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री र श्रद्धा श्रेष्ठलाई महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रीको शपथ खुवाउन लागिएको हो । फागुन २१ गते प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन गर्ने म्यान्डेड पाएको चुनावी सरकार कार्यकालको मध्यतिर आइपुग्दा मन्त्री थप्न लागिएको हो । आज चार मन्त्री थपिएपछि कार्की नेतृत्वको क्याविनेट १४ सदस्यीय बन्नेछ ।
काठमाडौं । भदौ २३ र २४ गते जेन–जी आन्दोलनपछि बनेको सुशीला कार्की नेतृत्वको ‘नागरिक सरकार’ पनि विकास बजेट खर्च गर्न चुकेको छ । मुलुकमा दलीय सरकार नरहेको बेला पोहोरको भन्दा पनि झन् कमजोर पुँजीगत बजेट खर्च भएको हो । चालु आर्थिक वर्षको ५ महीना पूरा हुन लाग्दा संघीय सरकारको पुँजीगत खर्च ८ प्रतिशत पनि हुन सकेको छैन । गत जेठ १५ मा रु ४ खर्ब ७ अर्ब पुँजीगत शिर्षकमा (विकास) बजेट छुट्टाइएको थियो । अहिलेसम्म ३१ अर्ब ८८ करोड अर्थात ७.८२ प्रतिशत मात्रै खर्च भएको महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको तथ्यांकले देखाउँछ ।
गत आर्थिक वर्षको यही अवधीमा विकास बजेट ३९ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ अर्थात करिव १२ प्रतिशत बजेट खर्च भइसकेको थियो । यसरी हेर्दा विकास बजेट पोहोर भन्दा कमजोर खर्च भएको प्रष्ट देखिन्छ । सार्वजनिक खर्चमा रहेका व्यापक समस्या उजारगर गरेका तत्कालिन आर्थिक सुधार आयोगका अध्यक्ष रामेश्वर खनाल अहिले अर्थमन्त्री छन् । समस्याको चाङ देखाएका खनालले पुँजीगत बजेट खर्च सुधारमा कुनै उल्लेख्य काम गर्न सकेका छैनन् ।
अर्थसचिव घनश्याम उपाध्याय विनियोजित बजेट कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवारी विषयगत मन्त्रालयको हो, उनीहरु गम्भीर भएर लाग्नुपर्ने बताउँछन् । उनकाअनुसार सरकारले प्राथमिकताका साथ राष्ट्रिय प्राथमिकताप्राप्त आयोजनामा सरकारको लगानी केन्द्रित गर्न खोजिएको छ । अर्थसचिव उपाध्यायले भने, ‘राष्ट्रिय प्राथमिकतामा परेका र प्राथमिकता प्राप्त आयोजनाहरुमा सरकारको लगानी केन्द्रित गरेर यसले नतिजामुखी विकास सम्पादनमा हामीले जोड दिनेगरी अर्थमन्त्रालय अघि बढिरहेको छ । विनियोजित बजेट प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्ने प्रमुख जिम्मेबारी विषयगत मन्त्रालयहरुको भएकाले उनीहरु गम्भीर भएर कार्यान्वयनमा लाग्नुपर्छ ।’
ठेक्का तोडिँदा गति रोकियो : निर्माण व्यवसायी
निर्माणको गति अघि नबढेका कारण अहिले पुँजीगत खर्च हुन नसकेको नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष रवि सिंहले बताए । उनले सरकारले नै आतंक फैलाएका कारण निर्माणका काम अघि बढ्न सकेका छैनन् । उनकाअनुसार काम गर्ने समयमा सरकारले ठेक्का तोडेका कारण कामहरु प्रभावित भएका छन् । सरकारले नै वातावरण बिगार्दा अवस्था भयावह बन्न पुगेको छ ।
अध्यक्ष सिंहले भने, ‘अहिले निर्माणको गति अघि नबढेकै कारण पुँजीगत खर्च हुन सकेको छैन् । ठेक्का किन नतोड्ने भनेर सरकारी निकायहरुबाट सूचना प्रकाशित भएपछि त्यो ठेक्कामा काम अघि बढाउन कार्यालयहरुसँगै निर्माण कम्पनी पनि तयार भएका छैनन् । जबसम्म ठेक्का अन्त्य किन नगर्ने भनेर सूचना आएपछि निर्माण कम्पनीले त्यसको जवाफ दिएर सरकारी अड्डाले पुनः काम सुचारु गर नभनेसम्म आयोजनाहरुको काम हुने अवस्था छैन । अहिले रुग्ण ठेक्काहरु असार अघि सञ्चालनमा थिए र दशैँ तिहारपछि काम अघि बढाउने बेला थियो । यस्तो बेलामा सरकारले यति व्यापक रुपमा ठेक्का अन्त्य गर्ने म्यासेज गयो की निर्माण कम्पनी अब फिल्डमा गएर काम गर्नसक्ने अवस्थै भएन ।’
‘सरकार नयाँ, संरचनामा पुरानै दलको रजगजले विकास प्रभावित’
अर्थविद् नरबहादुर थापा विकास बजेट खर्च हुन नसक्नुको कारण धेरै रहेको बताउँछन् । उनकाअनुसार मुलुकमा जेन–जी आन्दोलनको बलमा नयाँ सरकार आएपनि कर्मचारीतन्त्र उही रहेको र उनीहरुको सेटिङको जालो भत्कान नसक्दा खर्च झन् कमजोर बनिरहेको बताए । अर्थविद् थापाले भने, ‘नेपालमा गाह्रो छ । विगत १० दश वर्षमा राज्य संयन्त्र दलहरुले कब्जा गरेर बसेका थिए । राज्यका सबै निकायहरु दलका कब्जामा छन् । बजेट कार्यान्वयन गर्ने तिनीहरुले नै हो । निजी क्षेत्रको पनि मिलेमतो छ । निर्माण व्यवसायी पनि राजनीतिक दलमा आवद्ध छन् । तिनीहरु मुख्यमन्त्रीदेखि मन्त्रीसम्म भएका छन् । सबै संयन्त्र कब्जा गरेको अवस्था छ । त्यसले अहिले बनेको सरकारलाई काम गर्न त्यति सजिलो छैन् । जेन–जी आन्दोलनले यिनिहरुलाई हटाएको छैन् । नागरिकको सरकार बन्यो, तर राज्य संयन्त्रमै पुरानै दलको कब्जा भयो । उनीहरुको सहयोग नहुँदा यो सरकारले काम गर्न सक्दैन ।’ उनकाअनुसार पुराना दलहरुले राज्य संरचनामा आफ्ना मान्छेहरु सेटिङ गरेकाले त्यो संरचनाले काम नगर्दा अहिले विकासको गति ठप्प भएको छ । यसले मुलुकलाई अघि बढ्न रोकेको छ ।
