काठमाडौं । आधा कार्यकाल पुरा गरेको सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारमा आज (शुक्रबार) बाट चार नयाँ मन्त्री थपिँदै छन् । सरकार गठनको तीन महिनापछि कार्कीले शुक्रबार चार मन्त्री थप्न लागेकी हुन् । जसमा श्रद्धा श्रेष्ठ, कुमार इङनाम, राजेन्द्र सिंह भण्डारी र माधव चौलागाईं छन्।
श्रेष्ठलाई महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक, इङनामले भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण, भण्डारीले श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा र चौलागाईंले वन तथा वातावरण मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाउँदै छन् । चौंथो पटकको विस्तारसँगै सरकारमा अब १४ मन्त्री हुनेछन् । उनीहरूको आजै ३ बजेपछि राष्ट्रपति कार्यालय शीतलनिवासमा शपथको कार्यक्रम हुँदैछ ।
को हुन् थपिँदै गरेका चार मन्त्री ?
महिला मन्त्रालयको जिम्मा पाएकी श्रद्धा श्रेष्ठ यसअघि नेपाल पर्यटन बोर्डको वरिष्ठ प्रबन्धक थिइन् । उनी बोर्डमा ब्रान्डिङ शाखामा रहेर काम गरिसकेकी छन् । उनी यसअघि प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) का लागि प्रतिष्पर्धा गरेकी थिइन् । बोर्डमा उत्कृष्ट काम गरेको भन्दै श्रेष्ठले अमेरिकी सरकारले प्रदान गर्ने १० महिने हफ्रे फेलोसिप पाएकी छिन् । चौलागाईं लेखक, गीतकार र जनस्वास्थ्यविज्ञ हुन् । कर्णालीविज्ञका रूपमा चिनिने चौलागाईं ‘मान्ठ हुँम मान्ठ’ गीतका रचनाकार हुन् । जुम्लाको सिञ्जा क्षेत्रका चौलागाईं जनस्वास्थ्यविज्ञ हुन् ।
अध्ययन अनुसन्धानमा सक्रिय चौलागाईं कर्णाली क्षेत्रका मुद्दालाई केन्द्रसँग जोड्ने र बहस गर्ने अभियानमा सक्रिय छन् । उनको ‘सपादलक्ष कर्णाली’ पुस्तक पनि प्रकाशित छ । कर्णालीको इतिहास मात्र होइन, अवसरलाई पनि बताउने उक्त पुस्तक शिलापत्र वर्षपुस्तकको सूचीमा मनोनयन समेत भएको थियो । चौलागाईं कर्णालीमा हुने ‘कुडा कर्णाली उत्सव’को विशेष पहलकर्ता पनि हुन् ।
थपिएका मन्त्रीमा भण्डारी पूर्व प्रहरी हुन् । उनले प्रहरीमा पूर्व अतिरिक्त महानिरीक्षक भएर काम गरिसकेका छन् । उनी केन्द्रीय अनुसन्धान विभागका संस्थापन प्रमुख पनि हुन् । भूमि व्यवस्थामन्त्री इङनाम कानुनका प्राध्यापक र विज्ञ हुन् । काठमाडौं स्कुल अफ लमा प्राध्यापन गरिसकेका उनले वित्तीय अपराध, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका विषयमा पुस्तक लेखेका छन् । शुक्रबार (मंसिर २६) राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलसमक्ष मन्त्रीमा नियुक्तिका निम्ति उनीहरूका नाम सिफारिस गरिएको हो ।
काठमाडौं । मुम्बईमा बसेर संगीतकर्म गरिरहेका अर्जुन कटुवालले सिर्जना सुवेदी र विवेक पंगेनीको प्रेमकथामा बनाएको हिन्दी गीत ‘तेरी मेरी कहानी’ केही दिन अघि सार्वजनिक भयो । सार्वजनिक भएको चार दिनमा यसको म्युजिक भिडियो सार्वजनिक भएको तीन दिनमा एक लाख भन्दा धेरै पटक हेरिसकिएको छ । टिकटक भिडियो, इन्स्टाग्राम र फेसबुकको रिलमा धेरैले यो गीत प्रयोग गरिरहेका छन् ।
विवेक र सिर्जनाको प्रेम र वियोगको कथा हामी धेरैलाई थाहा छ । पिएचडी गर्न अमेरिका पुगेपछि विवेकलाई ब्रेन क्यान्सर भएको थाहा भयो । लामो समय उपचार चल्यो । एउटा सपना बोकेर श्रीमानसँग अमेरिका पुगेकी सिर्जना बिरामी श्रीमानको स्यहारमा समर्पित हुनुप¥यो । विवेक जीवन मरणको दोसाँधमा थिए । विवेकसँगका छोटा पलहरू मोबाइलमा खिचेर सामाजिक सञ्जालमा शेयर गर्थिन् सिर्जना । उनले टिकटकमा शेयर गर्ने भिडियो क्लिप्सले नेपाली प्रयोगकर्ताको मन जित्यो नै, भारतमा पनि इन्स्टाग्रामको रिल्समार्फत त्यत्तिकै भाइरल भयो । कुनै न कुनै रुपमा सिर्जनाको प्रेम संसारभरी प्रसार भयो ।
यिनै सिर्जना र विवेकको प्रेमकथा समेटेर अहिले मुम्बईमा बसेर संगीत कर्म गरिरहेका अर्जुन कटुवालले एउटा गीत बनाए–तेरी मेरी कहानी । विवेकको निधन भएको वर्ष दिन पुगेकै दिन अर्थात मंसिर २१ मै सार्वजनिक गरे । भारतमा पनि सिर्जनाको निःस्वार्थ प्रेमलाई मन पराउने धेरै सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरू भएकाले यो गीत हिन्दीमा ल्याएका हुन् । तर, झापा दमकका अर्जुनले विवेक–सिर्जनाको गीत कसरी हिन्दीमा ल्याए त ? यो प्रश्नको जवाफमा अर्जनुले आफ्नो संघर्ष र सफलताको लामो कहानी सुनाए । उनको जन्मस्थल दमकबाट सुरू भएर भारतको मायानगरी भनिने मुम्बईसम्म पुग्छ । घरमा झूट बोलेर संगीत यात्रामा
स्कूल पढ्दैदेखि संगीतका शौखिन थिए अर्जुन । तर, परिवारको आर्थिक अवस्था विवेकलाई ढुक्कले मन लागेको काम गर भन्ने खालको थिएन । उनका बुबाआमा दमक बसपार्कमा खाजा पसल चलाउँथे, अहिलेसम्म पनि यही पसल चलाइरहेका छन् । आफ्नो घर थिएन, भाडाको घरमा बस्थे । अर्जुनलाई समता स्कुल पढाउँथे, जहाँ महिनाको १०० रुपैंया मात्रै शुल्क तिर्नुपर्छ । जेठो छोरोले पढोस्, जागिर खाओस्, आर्थिक रुपमा परिवारलाई भरथेग गरोस् भन्ने बुवाआमाको चाहना थियो । २०७२ सालमा उनले एसईई दिए । एसईईको रिजल्ट आएपछि उनले बुवालाई सुनाए, ‘बुवा, म अब पढ्दिनँ । म्युजिकमा लाग्छु ।’ उनका बुवाले हुँदैन त भनेनन्, तर एउटा शर्त राखे–पढाइ बिगार्न पाइँदैन ।
संगीतकार अर्जुन कटुवाल
दमकमा प्लस टु पढ्दाका दुई वर्ष र यसपछि काठमाडौं आउँदासम्मको समय उनका लागि छटपटाहटको समय थियो । संगीतमा केही गर्न मन थियो, तर के गर्ने भन्ने थाहा थिएन । उनले क्लासिकल म्युजिक सिके, म्युजिक प्रोडक्सन र कम्पोजिसन सिके । सके जति इन्स्ट्रुमेन्ट बजाउने सीप बढाउन खोजे । कम्प्युटर सिके अनि २० हजारमा सेकेन्ड ह्यान्ड ल्यापटप किने र यसमा गर्न सकिने कामहरूमा प्रयास गरे । १२ को रिजल्ट आयो, तर घरमा फेल भएँ भनेर सुनाए । ‘मलाई फुल्ली म्युजिकमा लाग्न मन थियो,’ त्यो समय सुनाउँदै अर्जुन भन्छन्, ‘पढाइमा मन नै थिएन । पास भएँ भन्यो भने पढ्नु पर्छ भनेर म त फेल भएँ भन्दिएँ ।’ यो झुटले उनले चाहे जस्तै ‘फुल्ली’ म्युजिकमा लाग्ने अवसर पाए । अनि आफ्नै घरमा स्टुडियो खोले । स्टुडियोबाट नसोचेको कमाइ भयो । महिनाको दुई लाखसम्म कमाएँ ।’
उनले स्टुडियो सुरू गर्ने बित्तिकै कोरोना महामारीको समय आयो । लकडाउन भयो । सबै गतिविधि ठप्प भयो । अर्जुनले यो समयलाई पनि राम्रोसँग सदुपयोग गरे । स्टुडियोबाट म्युजिक ट्रयाकहरू उत्पादन गरे र अरूलाई बेच्न थाले । महामारी र लकडाउनको बीच धेरै गीतहरू यसैगरी बने । स्टुडियो खोलेका अर्जुनको लागि लकडाउन त अवसर जस्तो पो भयो त । ‘मलाई त राम्रो भयो,’ अर्जुन सुनाउँछन्, ‘त्यतिबेला ट्रयाकलाई ५० हजार भन्दा धेरै नै पथ्र्यो । मैले २०–२५ हजारमा नै ट्रयाक बेच्न थालेँ । यसले गर्दा मलाई भ्याइनभ्याइ जस्तै हुन थाल्यो ।’ स्टुडियोबाट हुने कमाइले घरमा पनि सहयोग हुन थालेको थियो । नपढे पनि छोराले राम्रै गरिरहेको छ भन्ने भएको थियो । तर, अर्जुन सन्तुष्ट थिएनन् ।
गीत गाउँदै गरेको तस्बिर
केही आफ्नै गीतहरू पनि गरे । त्यसमा मिश्रित प्रतिक्रिया पाइरहेका थिए । यसैबेला सुगम पोखरेलको गीत चियाको बोटैमाको ‘कभर सङ’ मा काम गरे । म्युजिक भिडियो पनि बनाए । यसले उनलाई नसोचेको सफलता दिलायो । ४ वर्षअघि उनको युट्युब च्यानलमा अपलोड भएको यो भिडियो ७७ लाख पटक हेरिएको छ । यसबेला उनले गरेका नेपाली गीतहरू भने त्यति चलेनन् ।
काठमाडौंमा हात लागेको निराशा
सायद उनले संगीत अझै सिक्न बाँकी थियो, नेपाली स्रोता र दर्शकको टेस्ट बुझ्न बाँकी थियो । उनलाई लाग्यो–अब दमक बसेर हुँदैन, काठमाडौं जानु पर्छ । उनी काठमाडौं हान्निए । एक जना आफन्त थिए, संगीत क्षेत्रकै । उनकै घरमा बसेर सिक्छु भनेर काठमाडौं आएका थिए अर्जुन । संगीत क्षेत्रकै भएकाले उनको मार्गनिर्देश र सहयोग पनि पाइएला भन्ने थियो । तर, भयो ठीक उल्टो । उनले ती आफन्तबाट प्रेरणा र उत्साह पाएनन्, बरू उल्टै हतोत्साहित गरे । सधैं भएन, मिलेन, तैले सक्दैनस्, जस्ता शब्दमा मात्रै सुन्न पाएको अर्जुन सुनाउँछन् ।
६ महिना काठमाडौंमा बिताए र निराश भएर दमक फर्किए । मानिसको जीवनले कतिबेला बाटो मोड्छ, थाहा हुन्न । अर्जुनको जीवनमा पनि यस्तै भयो । दमक फर्किएर उनले एक महिना निराशामै बिताए । उनलाई लागिरहेको थियो–संगीतमा मैले केही गर्न नसक्ने रहेछ, यो बाटो मेरो होइन । उनले नयाँ बाटो पनि भेटेका थिएनन् । निराशामा दिन काटिरहेका थिए । एक दिन एक जना साथीले भन्यो, ‘काकाले भजन गाउने मान्छे खोजिरहनु भएको छ । गर्छौ ?’
उनलाई यता पनि हात हाल्न मन लाग्यो । साथीका काकालाई भेट्न गए । साथीका काकाले भजनको शब्द दिएर भने, ‘नयाँ पुस्ताले रुचाउने शैलीमा बनाउनु पर्नेछ । तिमीले चार दिनभित्रमा काम सक्नु पर्छ ।’ अर्जुन दिनरात यही भजनको संगीत बनाउन लागे । र, चार दिनपछि काकालाई सुनाए । उनले आफ्नै शैलीमा यो भजनको संगीत बनाएका थिए । काकालाई मन पर्ला भन्ने त उनको मनमा नै थिएन । तै पनि काकालाई आफ्नो स्टुडियोमै बोलाएर सुनाए । ‘काका त कस्तो खुशी हुनुभयो,’ अर्जुनले त्यो क्षण सम्झिए, ‘मलाई त उहाँलाई मन पर्ला भन्ने लागेकै थिएन । भजन गाउने मान्छेले पनि यस्तो मोर्डन म्युजिक मन पराउला भन्ने नै थिएन नि ।’
उनले काठमाडौंका दिनहरू सम्झिए । नेपाली संगीतमा नै काम गर्छौ भन्नेहरूले उनको नयाँ टेस्ट बुझ्न सकेका थिएनन् । काठमाडौंमा त्यति निराश भएर फर्केका उनको गुमिसकेको हौसला एक जना भजन गायकले फिर्ता ल्याइदिए । उनले अर्जुनको हौसला मात्रै बढाएनन्, बाँकी जिन्दगीको बाटो पनि देखाइदिए । उनले भने, ‘तिमी बम्बै जाऊ र संगीत पढ । तिम्रो नयाँ शैलीले त्यहाँ अवसर पाउँछ ।’
जग्गा बेचेर मुम्बईतिर
साथीका तिनै काकाले मुम्बईमा जमेका प्रसिद्ध बाँसुरीवादक भूवन ढकालसँग सम्पर्क गराइदिए । तर, भन्ने बित्तिकै मुम्बई जान सम्भव थिएन । परिवार अझै आर्थिक अभावसँग जुटिरहेको थियो । कम्पोज र प्रोडक्सनको काम गरेर पैसा जुटाउँछु भनेर उनले एक वर्ष मेहेनत गरे । तर, सोचे जस्तो सफलता भएन । बरू यो बीचमा आफूलाई काम गर्न मन लागेका केही ट्रयाक कम्पोज गरे । एक दर्जन जति नयाँ ट्रयाक सिर्जना गरे । यसमा शब्दहरू थिएनन् । भविष्यमा कुनै दिन यसमा काम गर्छु भन्ने थियो उनलाई । तर, पैसाको व्यवस्था भएन । ‘भारू ६ लाख त संगीत पढ्ने ठाउँमा बुझाउनु पर्ने थियो,’ उनले सुनाए, ‘मुम्बई जस्तो ठाउँमा जाने बित्तिकै काम पाइन्छ भन्ने थिएन । कोठा भाडा महँगो हुन्छ । यो सबैका लागि पनि अरू पैसा चाहिन्थ्यो ।’ अन्तिममा उनी बुवाको शरणमा परे तर उनका बुवासँग पनि पैसा थिएन । ‘मसँग भएको यही १० धुर जग्गा हो, जान्छस् नै भने म यही बेचेर भए पनि पठाउँछु,’ उनका बुवासँग भएको विकल्प यही मात्रै थियो । तर, यसमा एउटा शर्त थियो, संगीतको सिकेर कुनै न कुनै प्रमाणपत्र लिनुपर्ने । यो त अर्जुनको पनि इच्छाकै कुरा भयो ।
‘यसको दुईटा फाइदा थियो,’ अर्जुनले त्यसबेला सोचेका रहेछन्, ‘पहिलो कुरा त सिकिन्छ र प्रमाणपत्र पनि हुन्छ । अर्को चाहिँ त्यहाँ घुलमिल हुन र इन्डष्ट्रिमा छिर्न सजिलो हुन्छ ।’ बुवाले जग्गा बेचेर उनलाई सात लाख भारू दिनुभयो । उनीसँग थप एकलाख जति नेपाली थियो । मुम्बई जान उनलाई अहिलेको लागि पुग्दो पैसा भयो । हिड्ने बेला परिवारका सबै भएर एउटा फोटो खिचे । आमाका आँखा सुन्निएको त उनले पहिलै देखेका थिए । छोरो परदेश लाग्दा आमा रोएको उनले थाहा पाए । ‘पछि फोटो हेर्दा पो थाहा पाएँ, बुवाका पनि आँखा सुन्निएका रहेछन्,’ उनले त्यो पल सम्झिए, ‘तर बुवाले हामीलाई आंशु देखाउनु भएन, सधैं हौसला नै दिनुभयो ।’ कलेज जाँदा बोक्ने ब्यागमा आफ्नो ल्यापटप, पैसा र दुईजोर कपडा बोकेर उनी सपना पछ्याउँदै अनिश्चित भविष्य बोकेर माया नगरीतिर लागे ।
मुम्बईमा संघर्ष र सफलता
उज्यालो भविष्य खोज्दै मुम्बई पुगेका अर्जुन जानु पर्ने अँधेरी वेस्ट, बाँसुरीवादक भूवन ढकालको डेरामा । नयाँ शहरमा आशा र अनिश्चितता बोकेर उनी ढकालको डेरामा पुगे । त्यहाँ उनले न्यानो स्वागत मात्रै पाएनन् । अरु दुई वर्ष धेरै कुरा सिक्न पनि पाए । भुवन आफैं बाँसुरीका उस्ताद हरिप्रसाद चौरासियाका शिष्य थिए । यस्ता व्यक्तिसँग एउटै फ्ल्याटमा बस्न पाउनु नै उनका लागि ठूलो अवसर थियो । भूवनका नजिकका साथी थिए तिनैमध्ये एक, तबलावादक हरि ढकाल । हरिले तबलाको ज्ञान पाएका थिए महान् तबलावादक जाकिर हुसैनका भाइ फजल कुरैशीसँग । भूवन र हरि ढकालबाट उनले नसोचेको अभिभावकत्व र मार्गनिर्देश पाए । ‘भूवन दाइ त हुनु हुन्थ्यो नै,’ अर्जनु सुनाउँछन्, ‘हरि दाइबाट मैले एकदमै धेरै सिक्ने अवसर पाएँ । यस्तो अवसर पाउँछु भनेर मैले सोचेको पनि थिइनँ ।’
प्रसिद्ध बाँसुरी वादक भूवन ढकाल
तीन वर्ष संगीतको अध्ययन थियो, यसले पनि उनको संगीतप्रतिको ज्ञानको दायरा फराकिलो बनाउँदै लगेको थियो । मुम्बई पुगेको दुई वर्ष हुँदा उनी अलिअलि काम पनि गर्न थालेका थिए । धेरै फिल्म र गीतमा उनले घोस्ट प्रोड्युसरका रुपमा पनि काम गरे, जसबाट उनलाई पैसा त मिल्थ्यो तर नाम मिल्दैन थियो । उनलाई आफ्नै नाम बनाउनु थियो । केही नयाँ काम गरेर देखाउनु थियो । यसका लागि पहिले आर्थिक रुपमा टिक्न सक्ने अवस्था बनाउनु पर्ने चुनौति थियो । त्यसैले, सबैभन्दा धेरै समय घोस्ट प्रोडक्सनमा नै काम गरे । यसले उनलाई पैसा मात्रै दिएन, मानिसहरूसँग सम्बन्ध बनाउने अवसर पनि दियो ।
यसैक्रमा उनले चर्चित गायक हिमेश रेशमियाको स्टुडियोमा एसिस्टेन्ड प्रोड्युसरको रुपमा काम गर्ने अवसर पाए । केही समयपछि अर्का चर्चित संगीतकार तथा गायक अमित त्रिवेदीसँग काम गर्ने मौका पाए । यसैबेला मुम्बईमा जमेका दार्जिलिङे संगीतकार राजु रसाईलीसँग काम गर्ने थाले । पछिल्लो समय उनले रिसब सेट्ठीको चर्चित फिल्म ‘कान्ताराः च्याप्टर वन’ मा काम गर्ने अवसर पाए । ‘यो मेरो अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठूलो एचिभमेन्ट हो,’ अर्जुन सुनाउँछन् । उनलाई लाग्यो उनको सपनाले आकार लिँदैछ । बिस्तारै आत्मविश्वास बढ्दै गयो । एक दिन उनले भूवन ढकालसँग भने, ‘दाइ, म आफ्नै फ्ल्याट लिएर सरौं कि भन्ने सोच्दै छु । स्टुडियोको केही सेटअप पनि गर्नुप¥यो ।’ ‘मैले पनि तिमीलाई यही सल्लाह दिन लागेको थिएँ,’ भूवनले जवाफ दिए, ‘अब तिमी स्वतन्त्र भएर काम गर्नुपर्छ ।’
प्रसिद्ध बाँसुरी वादक भूवन ढकालसँग अर्जुन कटुवाल
मुम्बईमा नेपाली सुगन्धको खोजी
यसपछि उनले केही नेपाली र हिन्दी गीतहरू बनाए । केही आफैं गाए पनि । झरी, जिन्दगी, कारण लगायतका नेपाली गीत बनाए पनि ती गीत त्यति धेरै चलेनन् । बरू यही बेला उनले दमक हुँदै गरेको सुगम पोखरेलको चियाको बोटैमाको कभर चल्यो । हक हे तेरा, तु जरूरी है, हद से, जिन्दगी जिने को लगायतका हिन्दी गीत गरे । चियाको बोटैमाको कभर जस्तो धेरै नचले पनि यी गीतहरूबाट उनले सकारात्मक प्रतिक्रिया पाए । अब केही नयाँ काम गर्नुपर्छ भन्ने उनको आत्मविश्वास अझ बलियो भयो । भाषा जुनसुकै भए पनि उनलाई नेपाली संगीतमा काम गर्न मन थियो । नेपाली माटोको सुगन्धलाई टिपेर संगीतमा उन्न चाहन्थे उनी । यही हुटहुटीले उनलाई सानोमा हजुरआमाले सुनाउने कथाहरू याद दिलायो ।
‘सानो हुँदा हजुरआमाले हामीलाई थुप्रै कथा सुनाउनु हुन्थ्यो,’ अर्जुन सुनाउँछन्, ‘नेपालको पहाडको संगीतमा यिनै कथालाई जोड्दै गीत बनाउन सके कस्तो हुन्थ्यो होला भन्ने लाग्यो ।’ यो ‘कन्सेप्ट’ उनले साथीहरूलाई सुनाए । सबै साथीहरू यति उत्साहित भए कि उनीहरूले तत्काल काम थालिहाले । यसमा गीतको बीचबीचमा हजुरआमाले कथा सुनाइरहेको भाग पनि हुन्छ । उनीहरूले एउटा गीत बनाए पनि । त्यो गीत १२ मिनेटको बन्यो । ‘१२ मिनेटको गीतको भिडियो बनाउन एकदम थोरै पैसामा गर्दा पनि १५–१६ लाख लाग्छ,’ अर्जुनले सुनाए, ‘म अहिले नै यसमा लगानी गर्न सक्ने अवस्थामा छैन ।’ यो प्रोजेक्ट थाँती राखेर उनी नयाँ काम खोज्न थाले । उनलाई लाग्यो, कथा त पुरानो मात्रै हुँदैन, अहिलेकै समयको कथामा पनि त काम गर्न सकिन्छ । यही सोचेर उनी कथा खोज्दै थिए- इन्स्टाको रिलमा सिर्जनाले बनाएको भिडियोमा उनको आँखा अडियो ।
सिर्जना र विवेक
अनि बन्यो तेरी मेरी कहानी…
उनी सिर्जना र विवेका छोटा रिल खोजीखोजी हेर्न थाले । यसरी हेर्दाहेर्दै उनको मनमा एउटा धुन बज्न थाल्यो । मनमनै गुनगुनाउन थाले, ‘ये तेरी मेरी कहानी है ।’ आफैंले एउटा धुन सिर्जना गरे र शब्द रचनाकार रितिक कौललाई सुनाए । उनले गीतको लिरिक्स लेखे । ‘कागज के रास्ते मिले थे हम, फिर मिलेंगे उसी तरह ये तेरी मेरी कहानी है’
यतिबेला विवेकको उपचार चलिरहेको थियो । गीतको आशय उपचारपछि विवेक ठीक हुनेछन् र उनीहरू पहिलाको जस्तै जिन्दगीमा फर्किने छन् भन्ने थियो । तर, कथाले अर्कै मोड लियो । गीत बनिसकेपछि विवेकले अन्तिम सास फेरे । अर्जुनलाई यत्तिकै गीत निकाल्दा सिर्जनाले भोगेको पीडामाथि अन्याय हुन्छ जस्तो लाग्यो । ‘उहाँले जुन पीडा भोग्नु भएको छ, अरूले त्यति त महसुस गर्न सक्दैन तर गीत सुन्दा/हेर्दा केही न केही उहाँको पीडा दर्शकलाई पनि महसुस होस् भन्ने थियो,’ अर्जुन सुनाउँछन् । यही सोचका कारण उनीहरूले गीतको शब्द परिवर्तन गरे । यसपछि फेरि यसमा काम गरेर गीत तयार पारे । गायनमा उनलाई पम्फा चाम्लिङ र सोनिया उपाध्यायले साथ दिए । गीत रेकर्डिङ र मिक्सिङको सबै काम मुम्बईमा नै गरे ।
गीत त बन्यो, म्युजिक यसपछि बनाउनु पर्ने थियो म्युजिक भिडियो । म्युजिक भिडियोका लागि उनले सिर्जना र विवेकले जस्तै टिकटकमा कमेडी कन्टेन्ट बनाउने जोडी खोज्न थाले । ‘उहाँहरू पहिले कमेडी कन्टेन्ट बनाउनु हुन्थ्यो,’ अर्जुनले सुनाए, ‘यस्तै कन्टेन्ट बनाउने कपल भए अझ धेरै फिल ल्याउन सकिन्छ कि भन्ने भयो ।’ खोज्दै जाँदा उनको सम्पर्क निमेष श्रेष्ठ र वर्षाजंग क्षेत्रीसँग भयो । निमेष र वर्षाले बनाउने भिडियोहरू टिकटक र इन्स्टाको रिल्समा निकै रूचाइने गरेको छ । उनीहरूलाई नै लिएर उनले भिडियो बनाए । भिडियोको छायांकन इलाममा गरे । लामो समयको मेहेनत पछि गीत तयार भयो । यसपछि मात्रै उनले सिर्जनालाई सुनाए । ‘इन्स्टामा म्यासेज गरेको थिएँ,’ आठ महिना पुरानो कुराकानी सम्झिँदै अर्जुन सुनाउँछन्, ‘मैले यस्तो गीत बनाएको छु, तपाईंलाई राम्रो लाग्यो भने म रिलिज गर्छु । तपाईंको पीडामाथि न्याय हुँदैन जस्तो लाग्यो भने रिलिज नगरौंला भनेको थिएँ ।’
खुसी र पीडादायी पलमा विवेकसँग सिर्जना
सिर्जनाले नेपाल आएको बेला हेरौंला भनेकी थिइन् । सिर्जनालाई निमेष र वर्षाले पनि सम्पर्क गरेका थिए । काठमाडौंमा भेटेर उनीहरूले सिर्जनालाई म्युजिक भिडियो देखाए । ‘उहाँले आधा भन्दा धेरै हेर्न सक्नु भएनछ, तर गीत निकाल्दा हुन्छ भन्नु भयो,’ अर्जुनले सुनाए । आठ महिना अघि नै तयार भएको गीत रिलिज गर्ने समय कुर्दै बसिरह्यो । ‘अनि मंसिर २१ गते, विवेकजीको वार्षिक पुण्यतिथिमा यो गीत रिलिज गरेका हौं,’ मंसिर २१ को मिति छान्नुको कारण अर्जुनले खुलाए । ‘मैले भाइरल हुन वा चर्चा कमाउन यो गीत गरेको होइन, मलाई अहिलेको कुनै कथामा गीत बनाउनु थियो,’ अर्जुन सुनाउँछन्, ‘उहाँहरूको प्रेरणादायी कथा अरूलाई पनि सुनाउनु पर्छ, यो निःस्वार्थ प्रेमबाट अरूले पनि सिक्नु पर्छ भन्ने लागेर यो गीत बनाएको हो । गीत हेर्ने दर्शकले थोरै भए पनि सिर्जनाजीको पीडा महसुस गर्न सक्नुहोस् भन्ने मात्रै मेरो चाहना हो ।’
काठमाडौं । स्वतन्त्र, निष्पक्ष, शान्तिपूर्ण र भयरहित निर्वाचन सुनिश्चितताको माग गर्दै जेनजी अभियन्ताहरुले निर्वाचन आयोगका पदाधिकारीलाई ध्यानाकर्षण गराएका छन् । शुक्रवार उनीहरुले निर्वाचनमा विदेशमा रहेका २० लाख बढी नेपालीहरुको मतदानको ग्यारेन्टी सरकारले गर्नुपर्ने माग गरेका हुन् । जेनजी अभियन्ता शिरिष शाहीले एउटा राजनीतिक दलले प्राप्त गर्ने मत भन्दा बढी नेपालीहरु विदेशमा रहेका र उनीहरुले मताधिकारको प्रयोग गर्न पाउनुपर्ने माग आफूहरुको रहेको बताए । आम नागरिकको लडाईं हरेक नागरिकको मताधिकार सुनिश्चित हुनुपर्ने बताए ।
जेनजी अभियन्ता प्रकृति ढकालले नेपाली अट्ने नेपाल ठूलो रहेको बताउँदै मत दिन पाउने अधिकारबाट वञ्चित नगराई दिन आग्रह गरेको बताइन् । स्रोत साधनको समस्या देखाएर सधैँ पन्छिन नमिल्ने उनको भनाइ छ । विदेशमा रहेका नेपालीहरुको मताधिकार सुनिश्चित गर्न नसके सडकमा आन्दोलन गर्ने चेतावनी दिइन् । संसारमा ११५ वटा भन्दा बढी देशले विदेशमा रहेका आफ्ना नागरिकको मताधिकार सुनिश्चित गरिसकेको दाबी गर्दै नेपालले गर्न नसक्ने भन्ने नहुने बताइन् । उनीहरुले अन्तर जिल्ला मतदान र प्रवासमा रहेका नेपाली नागरिकको मताधिकारको विषयलाई लिएर आयोगलाई ध्यानाकर्षण पत्र बुझाएका छन् ।
तानसेन (पाल्पा) । पाल्पाको निस्दी गाउँपालिका–४ चिउरीवासमा जिप दुर्घटना हुँदा तीन जनाको मृत्यु भएको छ । उक्त दुर्घटनामा आठ जना घाइते भएका छन् ।
निस्दीको मित्यालीस्थित अरुणखोलादेखि रामपुरतर्फ जाँदै गरेको लु१ज ३९०८ नम्बरको जिप आज दुर्घटनामा परेको हो । दुर्घटनामा जिपमा सवार तीन जनाको मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रहरी नायब उपरीक्षक होमप्रकाश चौधरीले जानकारी दिएका छन् । उनका अनुसार मृतक तीनै जनाको पहिचान खुल्न सकेको छैन ।
दुर्घटनामा आठ जना घाइते भएका छन् । घाइतेको उद्धार गरी उपचारका लागि मध्यविन्दु प्रादेशिक अस्पताल पूर्वी नवलपरासी पठाइएको सूचना अधिकारी चौधरीले बताएका छन् । दुर्घटनाको कारण भने अझै खुल्न सकेको छैन ।
अबु धाबी । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)र युरोपेली सङ्घ (ईयू)ले बिहीबार रणनीतिक साझेदारी सम्झौताको लागि औपचारिक वार्ता सुरु गरेको घोषणा भएको छे ।
अबु धाबीमा संयुक्त पत्रकार सम्मेलनमा यूएई परराष्ट्र मन्त्रालयका राज्यमन्त्री लाना जाकी नुसैबाह र भूमध्यसागर क्षेत्रका लागि भ्रमणमा आएका ईयू कमिसनर डुब्राव्का सुइकाले यस कदमको घोषणा गरेकी हुन् ।
नुसैबाहले यसलाई क्षेत्रीय र विश्वव्यापी स्थिरता तथा समृद्धिका लागि आवश्यक साझा विश्वासको प्रतिबिम्ब भएको बताएकी छिन् । उनले ईयूलाई यूएईको शीर्ष लगानी साझेदार र दोस्रो ठूलो व्यापारिक साझेदार भन्दै,“यूएई ईयूसँग ठोस र व्यापक आर्थिक साझेदारी निर्माण गर्न इच्छुक छ” भनेकी छिन् ।
सुइकाले यूएईलाई ईयूको रणनीतिक साझेदार र मध्यपूर्व र एसियासँग युरोपलाई जोड्ने महत्वपूर्ण व्यापारिक कड़ीको रूपमा वर्णन गरेकी हुन् ।
साथै, दुवै पक्षले व्यापार, लगानी, हरित र डिजिटल रूपान्तरण, कृत्रिम बुद्धिमत्ता लगायतका क्षेत्रमा सहयोग गहिरो बनाउने प्रतिबद्धता दोहो¥याएका हुन् । यो सम्झौताले द्विपक्षीय सहयोगका लागि व्यापक रूपरेखा तयार गर्ने लक्ष्य राखेको छ र सन् २०२४ मा ब्रसेल्समा सम्पन्न ईयू–गल्फ कोपरेशन काउन्सिल सम्मेलनमा तय भएको एजेन्डामा आधारित रहेको छ ।
यसअघि, मे महिनामा दुवै पक्षले द्विपक्षीय स्वतन्त्र व्यापार सम्झौताको वार्ता सुरु गरेका थिए, जसले गल्फ क्षेत्रको लागि ईयूको पहिलो व्यापक व्यापार सम्झौतामा सम्भावित सफलताको सङ्केत गरेको छ ।
काठमाडौं । एघारौं महाधिवेशन सुरु हुनु अघिल्लो दिन आज (शुक्रबार) दिउँसो १ बजेका लागि बोलाइएको नेकपा एमालेको सचिवालय बैठक सरेको छ । एमाले उपाध्यक्ष युवराज ज्ञवालीका अनुसार अब बैठक दिउँसो २ बजे बस्नेछ । ‘बैठक सरेको सूचना आयो, दिउँसो २ बजे बस्छ भनिएको छ’, उनले सुनाए । ललितपुरको च्यासलस्थित पार्टीको केन्द्रीय कार्यालयमा सचिवालय बैठकमा एमालेको विधान संशोधन, महाधिवेशन तयारीलगायत एजेण्डामा छलफल हुनेछ ।
यसैबीच अध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी दिने घोषणा गरेका वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेल पक्षले भने सचिवालय बैठकमा विधान संशोधनको कुरा उठे २ कार्यकाल र ७० वर्षे उमेर हदको प्रावधान ब्युँताउने पर्ने प्रस्ताव लाने तयारी गरेको छ । गत सोमबारै सचिवालय बैठक राख्ने तयारीमा रहेका अध्यक्ष ओली वरिष्ठ उपाध्यक्ष पोखरलले अवधारणापत्र बुझाएकै कारण रोकिएका थिए ।
पोखरेल पक्षले सचिवालय बैठकमा अवधारणापत्रका विषयमा पनि कुरा उठाउने भएपछि उनले बैठक ३ दिनलाई स्थगन गरेका थिए । एमालेको सचिवालय बैठक एघारौँ महाधिवेशन उद्घाटनको अघिल्लो दिन बस्न लागेको हो । एमालेको ११ औँ महाधिवेशन भोलि शनिबार अर्थात् मंसिर २७ गते सुरु हुँदैछ । एमाले महाधिवेशनको उद्घाटन भक्तपुरको सल्लाघारीमा हुनेछ भने बन्द सत्र मंसिर २८ र २९ गते काठमाडौँको भृकुटीमण्डपमा हुनेछ ।
काठमाडौं । नेकपा एमालेको महाधिवेशन नजिकिँदै जाँदा सबैभन्दा ठूलो रस्साकस्सी महासचिव पदमै देखिएको छ । अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले आफ्नो संगठनात्मक टिम मिलाउने प्रयास तीव्र पारे पनि उनको नजिकका तीन शीर्ष नेता–शंकर पोखरेल, प्रदीप ज्ञवाली र पृथ्वीसुब्बा गुरुङ एकै पदमा दाबी गर्दै उभिएपछि उनले सम्हाल्नुपर्ने चुनौती झनै जटिल बनेको छ ।
दशौं महाधिवेशनबाट महासचिव बनेका शंकर पोखरेललाई फेरि दोहोर्याउने ओलीकै मूल इच्छा भएको दाबी नेताहरू गर्छन् । संगठनात्मक जोड, कार्यकर्तामाझ पुग्ने र अध्यक्षसँगको निकटताका कारण उनी ओलीको ‘पहिलो रोजाइ’ मानिएको छ । तर पोखरेलको कार्यशैली र गुटगत व्यवहारप्रति असन्तुष्ट उपाध्यक्ष विष्णु पौडेल र उपमहासचिव पृथ्वीसुब्बा गुरुङले खुला रूपमा असमझदारी जनाइरहेका छन् । पोखरेललाई अघि सारिएको खण्डमा उनीहरूले असहयोग गर्न सक्ने जोखिम पनि देखिएको नेताहरु बताउँछन् ।
ओलीको ‘दोस्रो विकल्प’ को रूपमा प्रदीप ज्ञवाली देखिएका छन् । स्कुल विभागमार्फत ६८ जिल्लामा प्रशिक्षण विस्तार, वैचारिक दस्तावेज लेखनमा भूमिका र अध्यक्षसँगको लामो सहकार्यले उनी आफ्नो ‘स्वाभाविक दाबी’ प्रस्तुत गर्दै आएका छन् । तर उनले उपमहासचिव वा उपाध्यक्ष स्वीकार नगर्ने अडान राखेपछि ओलीले सजिलै निर्णय लिन सक्ने अवस्था नरहेको बताइन्छ । २०७७ पुस ५ को प्रतिनिधिसभा विघटनका बेला ज्ञवालीले राखेको आलोचनात्मक न्यून–दूरीका कारण पनि ओली ढुक्क हुन नसकेको बुझिन्छ । यी सबैबीच ज्ञवालीले ओलीलाई भेटेर ‘किन महासचिव हुन नपाउने ?’ भन्ने प्रश्न समेत उठाइसकेका छन् ।
पृथ्वीसुब्बा गुरुङ पनि महासचिवकै दाबी लिएर सक्रिय छन् । पार्टीभित्र संघीयता र पहिचानबारे कडा अभिव्यक्ति दिने उनी संगठनात्मक र वैचारिक तयारीमा उकासिएका नेता मानिन्छन् । तर ओलीले उनलाई उपाध्यक्षतर्फ ‘सेट’ गर्ने लगभग निष्कर्ष निकालिसकेको गुरुङ निकट वृत बताउँछ । महासचिव नदिए ‘अन्तिमसम्म लड्ने’ गुरुङको भनाइले ओलीमाथिको दवाब झनै बढेको छ ।
यी तीनै दाबेदारले आफू योग्य र सक्षम रहेको तर्क राखिरहँदा अध्यक्ष ओलीले भने अहिलेसम्म कसैलाई स्पष्ट वचन दिएका छैनन् । नवौं र दशौं महाधिवेशनमा जस्तै उनले ‘अन्तिम क्षण’ मा नाम घोषणा गर्ने शैली नै अपनाउने अनुमान नेताहरूको छ—अघि नै नाम निकाल्दा ‘रोइकराइ’ बढ्ने भएकाले, उनले निर्णय लुकाएर राख्ने स्रोतहरू बताउँछन् । यसबीच, उपाध्यक्ष विष्णु पौडेल, उपमहासचिव गुरुङ र सचिव पद्मा अर्याललगायत केही पदाधिकारीले ज्ञवालीलाई महासचिव बनाउन जोड दिइरहेको सूचना सार्वजनिक बनेको छ ।
यता, वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलले अध्यक्षमा प्रतिष्पर्धा गर्ने तयारी बढाएका छन् । उनी आफ्नो प्यानल ओलीको सूची सार्वजनिक भएपछि मात्र बनाउन खोजिरहेको देखिन्छ । यदि असन्तुष्ट नेताहरू तान्न सके, विद्या–ईश्वर समूहले ‘वैकल्पिक टिम’ बनाएर प्रतिष्पर्धा गर्ने रणनीति अघि सार्न सक्छ पार्टीभित्र बढ्दो असन्तुष्टि र प्रतिष्पर्धी आकांक्षालाई व्यवस्थापन गर्न ओलीले पदाधिकारी संख्या नै बढाउने तयारी गरेका छन्–उपाध्यक्ष पाँच र सचिव नौं पुर्याउने प्रस्तावसहित । विधान महाधिवेशन भएको तीन महिना नबित्दै फेरि विधान संशोधन गर्न लागिएको पनि यही कारण बताइन्छ ।
महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा च्यासलस्थित पार्टी कार्यालयमा भइरहेका दिनदिनका भेटघाट र गुण्डु निवासमा चल्ने मध्यरातसम्मका छलफलहरूले ओली पक्ष आफ्नो ‘पूरै सेट’ जिताउन कसरी आक्रामक तयारीमा छ भन्ने प्रष्ट देखिन्छ । तर महासचिवका तीन सशक्त दाबेदारबीच सन्तुलन कसरी मिलाइने भन्ने प्रश्न भने एमाले आन्तरिक राजनीतिमा अहिलेको सबैभन्दा ठूलो विवादको केन्द्र बनेको छ ।
विराटनगर । जेनजी आन्दोलनका क्रममा अराजक समूहले गत भदौ २४ गते आगजनी गर्दा ध्वस्त भएको राजनीतिक चेतनाको धरोहर कोइराला निवासको आंशिक खण्ड डा. शेखर कोइरालाले मर्मत गरेका छन् ।
आगजनीबाट काठ र टिन प्रयोग गरेर कृष्णप्रसाद कोइरालाले निर्माण गरेको संरचना पूर्णरुपमा ध्वस्त भएको थियो । पछि थप गरिएको संरचना पक्की थियो। पक्की संरचना भित्र रहेका सबै सामग्री जलेपनि बाहिरी खण्ड सामान्य जस्तै थियो । पक्की संरचना डाक्टर कोइराला ले मर्मत गरी रङ्ग रोगन गरेका हुन् । मर्मतपछि कोइराला त्यहीँ बस्न थालेका छन् ।
स्वर्गीय कृष्णप्रसाद कोइरालाले बनाएको घरलाई पुरानै शैलीमा पुननिर्माण गर्ने तयारी रहेको छ । नेपाली कांग्रेस विराटनगर महानगर सभापति दीपक चापागाईका अनुसार पुरानो संरचनालाई पुरानै आकृति अनुसार पुननिर्माण गर्नका लागि इन्जिनियरले नक्सा तयार गरेका छन् । ‘अब पुरानै संरचना अनुसार काम सुरु हुन्छ।’ उनले भने । कृष्णप्रसाद कोइरालाले निर्माण गरेको कोइराला निवास राजनीतिक चेतनाको धरोहरको रुपमा रहेको थियो । २००७ सालको राणाविरोधी आन्दोलन, २०४६ साल र २०६२–६३ को जनआन्दोलनमा कोइराला निवासको योगदान थियो ।
नेपाली कांग्रेस कार्यकर्ताले तीर्थस्थल जस्तै मान्ने कोइराला निवास निर्माणको ठ्याक्कै मिति भने तय भएको छैन् । तर तत्कालीन प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेर राणाले सर्वश्वहरण गर्दा कृष्णप्रसाद विराटनगरको यही घर छाडेर हिँडेका थिए ।
कोइराला निवासको १२० वर्ष भन्दा पुरानो भएको कांग्रेस नेताहरू बताउँछन् । यो घर चार पटक निर्माण–पुनर्निर्माण गरिसकेको छ ।
कृष्णप्रसाद कोइरालाले बनाएको घर सानो भएपछि २०१४ सालको कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनअघि केशव कोइरालाले उत्तरतर्फ दुई वटा कोठा थप गरेका थिए । डाक्टर शेखर केशवका छोरा हुन्। निर्वासित जीवनबाट मेलमिलापको नीति लिएर बीपी कोइराला नेपाल फर्किएपछि २०३४ सालमा उत्तरतर्फ दुईवटा कोठा थपियो । संरचना पनि पक्की बनाइएको थियो । त्यसपछि २०५२ सालतिर बीपीले प्रयोग गर्ने कोठालाई बैठक कक्ष बनाएर गिरिजाप्रसाद कोइरालाले आफ्ना लागि अर्को कोठा थप गरेका हुन् ।
कृष्णप्रसादले बनाएको घरको स्वरूप नबिगारी उत्तरतर्फ पटकपटक संरचना थप गरिएको कोइराला निवासका बारेमा जानकार पत्रकार ले बताएका छन् ।
अराजक समूहले लगाएको आगोले कृष्णप्रसादले बनाएको घर खण्डहर भएको थियो । बीपी र गिरिजाप्रसादका लागि थप गरिएको बाहिरी संरचना बाँकी थियो । घर भित्र भएका सबै सामग्री जलेको थियो । कोइराला परिवारमा अंशबण्डा हुँदा राजनीतिक बिरासत बोकेको घर डा. शेखर कोइरालाको भागमा परेको थियो । उनी बीपी र गिरिजाप्रसाद कोइरालाका भतिज हुन् । शेखरका बुबा केशव कोइरालाले कांग्रेसको सक्रिय राजनीति नगरे पनि राजनीतिक आन्दोलनमा होमिएका दाजुभाइलाई सघाएर घर व्यवहार सम्हालेका थिए ।
बीपीपुत्र डा.शशांक कोइरालासहितका सन्तानले विराटनगरको सबै जग्गा बेचे । सुजाता कोइरालाले आफ्नो भागमा परेको केही जग्गा बेचिन् । कोइराला निवास अगाडि थोरै जग्गा उनले राखेकी छिन् ।
काठमाडौं । कृषि तथा पशुपंक्षी विकासमन्त्री डा. मदनप्रसाद परियारले नेपालमा मिचाहा प्रजाति ठूलो समस्याको रुपमा देखिएको बताएका छन् । शुक्रवार ललितपुरमा आयोजित प्रथम वाह्य मिचाहा प्रजाति व्यवस्थापन राष्ट्रिय सम्मेलन, २०८२ लाई सम्बोधन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् । उनले नेपालका सुन्दरतम तालतलैयाहरु र पर्यावरणमा मिचाहा प्रजातिले ठूलो असर गरेको उल्लेख गरे ।
चरन क्षेत्रहरुमा गन्धेझारहरुले वस्तुभाउको बासस्थान ध्वस्त पारेको र राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा आरक्षहरुमा फैलिएको वनमारा तथा लहरे वनमारा, जंगली सिलाम आदिले वन्यजन्तुको आश्रयस्थल नोक्सानी गर्नुका साथै बासस्थान नोक्सानी गरेको जिकिर गरे । जसले वन्यजन्तु संरक्षित क्षेत्र भन्दा बाहिर आइ मानव—वन्यजन्तु द्वन्द्व बढेको पनि बताए । मिचाहा वनस्पती वनभित्र सुख्खा याममा वन डढेलोको प्रमुख कारक भएको उल्लेख गरे ।
उनले भने, ‘नेपालमा पनि मिचाहा प्रजाति ठूलो समस्याको रुपमा देखिएको छ । हाम्रा सुन्दरतम तालतलैयाहरु, जलकुम्भीले यसले पर्यावरणीय क्षति गरेको छ । चरन क्षेत्रहरुमा पार्थेनियम र गन्धेझारहरुले वस्तुभाउको बासस्थान ध्वस्त पारिसकेको छ । हाम्रा राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा आरक्षहरुमा फैलिएको वनमारा तथा लहरे वनमारा, जंगली सिलाम आदिले वन्यजन्तुको आश्रयस्थल नोक्सानी गर्नुका साथै बासस्थान नोक्सानी गरेको छ । जसले गर्दा वन्यजन्तु संरक्षित क्षेत्र भन्दा बाहिर आइ मानव—वन्यजन्तु द्वन्द्व बढेको छ । वनभित्र सुख्खा याममा मिचाहा वनस्पती, वन डढेलोको प्रमुख कारक भएको छ ।’ मन्त्री परियारले वाह्य मिचाहा प्रजातिले स्थानीय जैविक विविधता, पारिस्थितिक प्रणाली, कृषि उत्पादन तथा पशुपालन र मानव स्वास्थ्यमा ठूलो असर पारिरहेको बताए । मिचाहा प्रजातिले पार्ने नकारात्मक प्रभाव वर्षेनी बढ्दै गएको उनले बताए ।
थाइल्यान्ड । थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री अनुपिन चार्न्भिराकुलले संसद विघटन गरेर मध्यावधि निर्वाचन घोषणा गरेका छन् ।
पछिल्लो एक सातादेखि कम्बोडियासँग सीमामा भइरहेको झडपपछि उत्पन्न राजनीतिक अस्थिरताबीच उनले संसद विघटन गरेका हुन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था बिबिसि का अनुसार उनले ४५ देखि ६० दिनभित्र निर्वाचन गर्ने बताएका छन् ।
शुक्रबार सार्वजनिक घोषणामा प्रधानमन्त्रीले आफ्नो अल्पमतको सरकारले तीन महिना अघि पदभार सम्हालेयता सीमावर्ति क्षेत्रमा थाम्न नसकिने चुनौती सृजना भएको भन्दै संसद विघटन घोषणा गरेका हुन् ।
‘उचित समाधान भनेको संसद विघटन गर्नु हो, जसले राजनीतिक शक्तिलाई जनताकै हातमा फर्काउने बाटो खोल्छ,’ उनले बताए ।
व्यावसायिक पृष्ठभूमिका अनुपिन सन् २०२३ अगस्टमा थाइल्यान्डका प्रधानमन्त्री भएका हुन् ।
सेप्टेम्बर महिना देखि पदमा आए लगतै उनले जनवरी अन्त्यसम्म संसद विघटन गर्ने बताएका थिए । अहिले अविश्वास प्रस्ताव सामना गर्दै उनले निर्वाचनलाई आफ्नो सोचभन्दा अगाडि ल्याएका हुन् ।
गत महिना दक्षिणी थाइल्यान्डमा आएको भीषण बाढीपछि पीडितहरूको व्यवस्थापन कमजोर भएको भन्दै यो सरकारले तीव्र आलोचना खेप्नुपरेको थियो । उक्त बाढीमा कम्तीमा १७६ जनाको मृत्यु भएको थियो ।
संसद विघटनको घोषणा भने कम्बोडियासँगको पछिल्लो झडपबीच आएको हो । उक्त झडपमा कम्तिमा २० जनाको ज्यान गइसकेको छ भने लाखौं विस्थापित भएका छन्। थाइल्यान्ड गत एक वर्षदेखि राजनीतिक अस्थिरता छ, जहाँ यस अघि दुई प्रधानमन्त्रीलाई अदालतले पदच्यूत गरिसकेको छ ।
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारले आधा कार्यकाल पार गरेपछि आज (शुक्रबार) चार नयाँ मन्त्री थपिने भएसँगै भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री अनिलकुमार सिन्हाको मन्त्रालय फेरिने भएको छ । आज कुमार इङनामलाई भूमिमन्त्री बनाउने भएकाले सिन्हाको मन्त्रालय परिवर्तन गरिने भएको प्रधानमन्त्री कार्यालय स्रोतले जनाएको छ । सट्टामा उनलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिइनेछ ।
आज भूमिमन्त्री इङनामसँगै माधव चौलागाईँलाई वन तथा वातावरण मन्त्री, राजेन्द्रसिंह भण्डारीलाई श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री र श्रद्धा श्रेष्ठलाई महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रीको शपथ खुवाउन लागिएको हो । फागुन २१ गते प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन गर्ने म्यान्डेड पाएको चुनावी सरकार कार्यकालको मध्यतिर आइपुग्दा मन्त्री थप्न लागिएको हो । आज चार मन्त्री थपिएपछि कार्की नेतृत्वको क्याविनेट १४ सदस्यीय बन्नेछ ।
काठमाडौं । भदौ २३ र २४ गते जेन–जी आन्दोलनपछि बनेको सुशीला कार्की नेतृत्वको ‘नागरिक सरकार’ पनि विकास बजेट खर्च गर्न चुकेको छ । मुलुकमा दलीय सरकार नरहेको बेला पोहोरको भन्दा पनि झन् कमजोर पुँजीगत बजेट खर्च भएको हो । चालु आर्थिक वर्षको ५ महीना पूरा हुन लाग्दा संघीय सरकारको पुँजीगत खर्च ८ प्रतिशत पनि हुन सकेको छैन । गत जेठ १५ मा रु ४ खर्ब ७ अर्ब पुँजीगत शिर्षकमा (विकास) बजेट छुट्टाइएको थियो । अहिलेसम्म ३१ अर्ब ८८ करोड अर्थात ७.८२ प्रतिशत मात्रै खर्च भएको महालेखा नियन्त्रक कार्यालयको तथ्यांकले देखाउँछ ।
गत आर्थिक वर्षको यही अवधीमा विकास बजेट ३९ अर्ब ७५ करोड रुपैयाँ अर्थात करिव १२ प्रतिशत बजेट खर्च भइसकेको थियो । यसरी हेर्दा विकास बजेट पोहोर भन्दा कमजोर खर्च भएको प्रष्ट देखिन्छ । सार्वजनिक खर्चमा रहेका व्यापक समस्या उजारगर गरेका तत्कालिन आर्थिक सुधार आयोगका अध्यक्ष रामेश्वर खनाल अहिले अर्थमन्त्री छन् । समस्याको चाङ देखाएका खनालले पुँजीगत बजेट खर्च सुधारमा कुनै उल्लेख्य काम गर्न सकेका छैनन् ।
अर्थसचिव घनश्याम उपाध्याय विनियोजित बजेट कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवारी विषयगत मन्त्रालयको हो, उनीहरु गम्भीर भएर लाग्नुपर्ने बताउँछन् । उनकाअनुसार सरकारले प्राथमिकताका साथ राष्ट्रिय प्राथमिकताप्राप्त आयोजनामा सरकारको लगानी केन्द्रित गर्न खोजिएको छ । अर्थसचिव उपाध्यायले भने, ‘राष्ट्रिय प्राथमिकतामा परेका र प्राथमिकता प्राप्त आयोजनाहरुमा सरकारको लगानी केन्द्रित गरेर यसले नतिजामुखी विकास सम्पादनमा हामीले जोड दिनेगरी अर्थमन्त्रालय अघि बढिरहेको छ । विनियोजित बजेट प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्ने प्रमुख जिम्मेबारी विषयगत मन्त्रालयहरुको भएकाले उनीहरु गम्भीर भएर कार्यान्वयनमा लाग्नुपर्छ ।’
ठेक्का तोडिँदा गति रोकियो : निर्माण व्यवसायी
निर्माणको गति अघि नबढेका कारण अहिले पुँजीगत खर्च हुन नसकेको नेपाल निर्माण व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष रवि सिंहले बताए । उनले सरकारले नै आतंक फैलाएका कारण निर्माणका काम अघि बढ्न सकेका छैनन् । उनकाअनुसार काम गर्ने समयमा सरकारले ठेक्का तोडेका कारण कामहरु प्रभावित भएका छन् । सरकारले नै वातावरण बिगार्दा अवस्था भयावह बन्न पुगेको छ ।
अध्यक्ष सिंहले भने, ‘अहिले निर्माणको गति अघि नबढेकै कारण पुँजीगत खर्च हुन सकेको छैन् । ठेक्का किन नतोड्ने भनेर सरकारी निकायहरुबाट सूचना प्रकाशित भएपछि त्यो ठेक्कामा काम अघि बढाउन कार्यालयहरुसँगै निर्माण कम्पनी पनि तयार भएका छैनन् । जबसम्म ठेक्का अन्त्य किन नगर्ने भनेर सूचना आएपछि निर्माण कम्पनीले त्यसको जवाफ दिएर सरकारी अड्डाले पुनः काम सुचारु गर नभनेसम्म आयोजनाहरुको काम हुने अवस्था छैन । अहिले रुग्ण ठेक्काहरु असार अघि सञ्चालनमा थिए र दशैँ तिहारपछि काम अघि बढाउने बेला थियो । यस्तो बेलामा सरकारले यति व्यापक रुपमा ठेक्का अन्त्य गर्ने म्यासेज गयो की निर्माण कम्पनी अब फिल्डमा गएर काम गर्नसक्ने अवस्थै भएन ।’
‘सरकार नयाँ, संरचनामा पुरानै दलको रजगजले विकास प्रभावित’
अर्थविद् नरबहादुर थापा विकास बजेट खर्च हुन नसक्नुको कारण धेरै रहेको बताउँछन् । उनकाअनुसार मुलुकमा जेन–जी आन्दोलनको बलमा नयाँ सरकार आएपनि कर्मचारीतन्त्र उही रहेको र उनीहरुको सेटिङको जालो भत्कान नसक्दा खर्च झन् कमजोर बनिरहेको बताए । अर्थविद् थापाले भने, ‘नेपालमा गाह्रो छ । विगत १० दश वर्षमा राज्य संयन्त्र दलहरुले कब्जा गरेर बसेका थिए । राज्यका सबै निकायहरु दलका कब्जामा छन् । बजेट कार्यान्वयन गर्ने तिनीहरुले नै हो । निजी क्षेत्रको पनि मिलेमतो छ । निर्माण व्यवसायी पनि राजनीतिक दलमा आवद्ध छन् । तिनीहरु मुख्यमन्त्रीदेखि मन्त्रीसम्म भएका छन् । सबै संयन्त्र कब्जा गरेको अवस्था छ । त्यसले अहिले बनेको सरकारलाई काम गर्न त्यति सजिलो छैन् । जेन–जी आन्दोलनले यिनिहरुलाई हटाएको छैन् । नागरिकको सरकार बन्यो, तर राज्य संयन्त्रमै पुरानै दलको कब्जा भयो । उनीहरुको सहयोग नहुँदा यो सरकारले काम गर्न सक्दैन ।’ उनकाअनुसार पुराना दलहरुले राज्य संरचनामा आफ्ना मान्छेहरु सेटिङ गरेकाले त्यो संरचनाले काम नगर्दा अहिले विकासको गति ठप्प भएको छ । यसले मुलुकलाई अघि बढ्न रोकेको छ ।
जाकार्ता । इन्डोनेसियाले ऊर्जा सुरक्षालाई सुदृढ पार्ने उद्देश्यसहित सन् २०२६ देखि डिजेलको आयात पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने लक्ष्य तय गरेको छ। सरकार बायोडिजेल कार्यक्रमलाई तीव्रगतिमा विस्तार गर्दैछ र घरेलु तेल प्रशोधन क्षमतामा वृद्धि गरिरहेको छ, जसले विदेशी इन्धनमा निर्भरता कम गर्नेछ। देशभर लागू गरिने नयाँ ‘बी–५० बायोडिजेल’ मिश्रण यस योजनाको मुख्य आधार हो र सन् २०२६ देखि यसको प्रयोग सुरु हुने लक्ष्य राखिएको छ।
ऊर्जा तथा खनिज स्रोत मन्त्री बाहलिल लाहादालियाका अनुसार, बी–५० कार्यक्रम र तेल शोधन गृहको क्षमता वृद्धिले इन्डोनेसियालाई डिजेल आयात रोक्ने अवस्थामा पुर्याउनेछ। बलिकपापन शोधन गृह विस्तारपछि यसको दैनिक प्रशोधन क्षमता ३६० हजार ब्यारेल पुग्नेछ, जसले घरेलु उत्पादन बढाएर डिजेल आयातमा दीर्घकालीन कमी ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
इन्डोनेसिया लामो समयदेखि यातायात, औद्योगिक कार्य र विद्युत् उत्पादनका लागि आयातित डिजेलमा निर्भर थियो । तर बढ्दो विश्व बजार मूल्य र आयात खर्चका कारण सरकारले घरेलु विकल्प विकासमा जोड दिएको छ । पाम तेलबाट तयार हुने बायोडिजेलले किसानको आय बढाउन, उद्योग विस्तार गर्न र ऊर्जा मिश्रणलाई विविधिकरण गर्न महत्त्वपूर्ण योगदान दिएको छ ।
हाल इन्डोनेसियामा बी–४० बायोडिजेल नीति लागू छ, र बी–५० मा रूपान्तरणपछि देश विश्वमै ठूलो मात्रामा बायोडिजेल प्रयोग गर्ने अग्रणी राष्ट्रको सूचीमा अझ मजबुत रूपमा उभिने अपेक्षा गरिएको छ ।
काठमाडौं । अन्तरिम सरकारकी प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले आज (शुक्रबार) मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्दैछिन् । कार्कीले चौंथो पटक मन्त्रिपरिषद विस्तार गर्न लागेकी हुन् । उनले चार जना मन्त्री थप्न लागेकी हुन् । स्रोतका अनुसार कुमार इङनाम, माधव चौलागाई, राजेन्द्रसिंह भण्डारी र श्रद्धा श्रेष्ठलाई मन्त्री नियुक्त गर्न लागेकी छन् । श्रद्धा नेपाल पर्यटन बोर्डको कर्मचारी हुन् । नव नियुक्त मन्त्रीहरूको शपथ आजै गराउने तयारी छ । जसअनुसार कुमार इङनामलाई भूमि, माधव चौलागाईलाई वन, राजेन्द्रसिंह भण्डारीलाई श्रम र श्रद्धा श्रेष्ठलाई महिला मन्त्री बनाइनेछ । उनीहरूलाई आजै दिउँसो ३ बजे शपथ खुवाउने तयारी गरिएको छ ।
काठमाडौं । एमालेका पोलिटब्युरो सदस्य दलबहादुर रानाले सक्रिय राजनीतिबाट बिदा लिएको घोषणा गरेका छन् । ११औं राष्ट्रिय महाधिवेशनमा नेतृत्वको तँछाडमछाड भइरहेका बेला उनले आज बिहानै सामाजिक सञ्जालमार्फत जिम्मेवारीबाट मुक्त भएको घोषणा गरेका हुन् । पारिवारिक कारणले राजनीतिबाट बिदा लिएको फेसबुक मार्फत जनाएका हुन् । उनले आगामी महाधिवेशनमा कुनै पनि पदमा नउठ्ने र राजनीतिबाट बिदा हुने बताएका छन् ।
राना २०३५ सालदेखि कम्युनिस्ट पार्टीमा सक्रिय भएका नेता हुन् । राना २०७० सालमा भूमि सुधार तथा व्यवस्थामन्त्री बनेका थिए । उनी दुई पटक वडाध्यक्ष, दुई पटक प्रतिनिधिसभा सदस्य र एक पटक संबिधानसभा सदस्य बनेका थिए । ‘भोलिदेखि काठमाडौँमा हुने यो ऐतिहासिक एघारौँ राष्ट्रिय महाधिवेशनदेखि पार्टीको सक्रिय राजनीतिक यात्राबाट बिश्राम लिने निर्णयमा पुगेको व्यहोरा सबैमा जानकारी गराउन चाहन्छु,’ उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘सक्रिय राजनीतिकबाट बिदा लिए पनि पार्टी सदस्यको हैसियतबाट समय अनुकूलतामा आफुले आजसम्म प्राप्त गरेको अनुभवको आधारमा देश, जनता र पार्टीको हितमा क्रियाशील रहने प्रतिबद्धता समेत ब्यक्त गर्दछु ।’ लगभग ४५ वर्षको सक्रिय राजनीतिक यात्रामा स्मरण गर्न सकेसम्म आफूले कुनै कार्यकर्तामाथि पूर्बाग्रहपूर्ण, दुरासयपूर्ण र अन्याय पूर्ण ब्यबहार नगरेको दाबी पनि उनले गरेका छन् ।
‘तथापि पार्टीको हितमा निर्णय लिनु पर्दा, कमिटी निर्णय पालन गर्ने गराउने क्रममा, कतिपय बेला प्राथमिकता निर्धारण गरेर निर्णय लिनु पर्ने अबस्था र निर्णयमा पुग्नुका सबै बिबरण पार्टी गोपनियताको कारणले जानकारी गराउन नमिलेको अबस्थाले कसैमाथि अन्याय भएको अनुभूत भएको छ भने म व्यक्तिगत रुपमा क्षेमा प्रार्थी छु,’ उनले लेखेका छन्, ‘पार्टीको एघारौँ महाधिवेशन, नेकपा एमालेलाई वर्तमान देशको जटिल राजनीतिक परिस्थितिको सामना गर्न सक्ने निर्णायक राष्ट्रिय शक्तिको रुपमा पुन स्थापित गर्न, सक्षम नेतृत्व निर्माण गर्दै ऐतिहासिक र भब्य रुपमा सफल रहोस्, यही हार्दिक शुभकामना ब्यक्त गर्दछु ।’ रामपुर नगरपालिका–१ पाल्पा पुख्र्यौली घर भएका राना हाल बुढानिलकण्ठ नगरपालिका–१० कपनमा बस्दै आएका छन् ।
काठमाडौं । सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री जगदीश खरेलले नेपाली राजनीतिमा अब युवाहरुको दबदबा कायम हुने दाबी गरेका छन् । शुक्रवार राष्ट्रिय युवा परिषद्ले आयोजना गरेको सामाजिक जवाफदेहिता : मिडिया र युवा संवाद विषयक कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन्। उनले राजनीतिमा युवाहरुको उपस्थितिलाई कसैले रोकेर नरोकिने बताए ।
उनले राजनीतिलाई नीतिहरुको राजा मान्ने हो भने समावेशिता, ३३ प्रतिशत महिला प्रतिनिधित्व कायम र युवाहरुको उपस्थिति अनिवार्य रहेको बताए । राजनीतिक दलहरुलाई युवाहरुलाई राजनीतिक नेतृत्वमा ल्याउनका लागि तयार नभइ सुख नरहेको जिकिर गरे । उनले घाटमा जाने बेलासम्म पनि आफै नेता बन्ने, आफै प्रमुख बन्ने, आफै प्रधानमन्त्री बन्ने, आफै अध्यक्ष बन्ने गरेको टिप्पणी गरे ।
उनले भने, ‘नेपाली राजनीतिमा अब युवाहरुको दबदबा कायम हुनेवाला छ । जबरजस्त उपस्थिति हुनेवाला छ । कसैले रोकेर रोकिँदैन । पार्टीभित्र र नयाँ पार्टीभित्र । यदि नीतिहरुको राजा राजनीति मान्ने हो भने अब हरेक राजनीतिक पार्टीहरुले स्पष्ट रुपमा समावेशिता, ३३ प्रतिशत महिला प्रतिनिधित्व कायम गर्नुपर्छ । युवाहरुलाई राजनीतिक नेतृत्वमा ल्याउनका लागि तयार नभइ सुखै छैन । रहरले त किन दिन्थे र दिए र ? घाटमा जाने बेलासम्म पनि आफै नेता बन्ने, आफै प्रमुख बन्ने, आफै प्रधानमन्त्री बन्ने, आफै अध्यक्ष बन्ने, यो त देखिराखिएको छ त फेहरिस्त । अहिले दिन्छु दिन्छु भनेर मन फुकाएर दिएको होइन नि । बाध्यता हो । नदिकन सुखै छैन, दिनुपर्छ ।’ मन्त्री खरेलले नेपालको वर्तमान स्थितिले युवा राजनीति र नेतृत्वमा जाज्वल्यमान उज्यालो ल्याउने बताए ।
काठमाडौं । सशस्त्र प्रहरी बलले आसन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि ‘परिचालन नीति‘ बनाएको छ । आगामी फागनु २१ गते हुने निर्वाचनका लागि १७ बुँदे ‘परिचालन नीति’ तर्जुमा गरिएको सूचना अधिकारी एवं प्रवक्ता डीआईजी मनिष थापाले जानकारी दिएका छन् । निर्वाचनलाई पारदर्शी, निष्पक्ष र भयरहित वातावरणमा सम्पन्न गराउन तोकिएको जिम्मेवारी त्रृटिरहित ढंगले निर्वाह गर्न नीति तय गरिएको डीआईजी थापाले बताए ।
निर्वाचनको एक महिनाअघि नै निर्वाचन क्षेत्र सुरक्षा वेश स्थापना गर्ने र स्ट्राइकिङ्ग तथा मोबाइल टोली १५ दिन अगाडिदेखि परिचालन गरिने नीतिमा उल्लेख छ । जेनजी आन्दोलनका क्रममा लुटिएका हतियार र कारागारबाट भागेका कैदीबन्दी नियन्त्रणमा आइनसकेकाले यस पटको निर्वाचन चुनौतीपूर्ण मानिएको छ ।
काठमाडौं । नेपाली सेनामा ३८८ जनाको लागि रोजगारी खुलेको छ । नेपाली सेनाले शुक्रवार सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै रोजगारी खुलेको बताएको हो । सेनामा रिक्त रहेका प्राविधिक-हवाई-विविध सेवातर्फका पदिक तथा बिल्लादार पदहरू खुला प्रतियोगिताद्वारा पदपूर्ति गर्नको लागि दरखास्त आह्वान गरिएको छ ।
खुल्लातर्फ २ सय ५, महिला ३१, आदिवासी जनजाती ५३, मधेसी ४४, दलित २८ र पिछडिएको क्षेत्रका ७ जना माग गरिएको छ । मंसिर २६ गतेदेखि पुस २६ गतेसम्म र दोब्बर दस्तुर बुझाई मिति पुस २७ गतेदेखि माघ ३ गतेसम्म आवेदन दिनुपर्ने सेनाले जनाएको छ । प्रा.सुको ४ हजार, प्रा.जम. र लेखाको ३ हजार, पण्डित सुद्धा बै ट्रेडका प्रा.अम. र अमल्दार कर्मचारीको २ हार दशतुर शुल्क रहेको छ । मंसिर २६ गतेसम्म १८ वर्ष पूरा भई २५ वर्ष ननाघेको (जन्म मिति २०५७-०९-२६ गते देखि मिति २०६४-०९-२६ गतेसम्म) हुनुपर्ने पर्ने सेनाले जनाएको छ ।
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री विश्वप्रकाश शर्माले आगामी फागुन २१ गतेको लागि घोषित प्रतिनिधि सभाको चुनाव आगामी वैशाखमा भए पनि स्वीकार्नु पर्ने बताएका छन् । सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै शर्माले फागुन २१ गतेको निर्वाचन सारेर वैशाखसम्म पुगे पनि स्वभाविक रुपमा त्यसलाई स्वीकार गर्ने बताएका हुन् ।
शर्माले फागुन २१ गतेको निर्वाचन वैशाखमा सार्नु तीन कारणले उपयुक्त हुने तर्क पनि गरेका छन् । जेनजीलाई अपनत्व महसुस गराउन, निर्वाचन वातावरण विकसित गर्न र नेपाली हिमाली क्षेत्रलाई सहज बनाउन पनि वैशाखसम्म मिति सार्दा स्वभाविकै हुने उनले उल्लेख गरेका छन् । उनले सरकार र जेनजीबीच दुई दिनअघि भएको सहमतिलाई स्वागत गरेका छन् । ‘विभिन्न आन्दोलनको जगमा प्राप्त उपलब्धि संस्थागत गर्दै अघि बढ्ने सहमति महत्वपूर्ण छ,’ शर्माले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘मुलतः जेनजी प्रदर्शनले स्थापित गरेको सुशासनको संकल्प र अठोट आगामी दिनका लागि सबैको साझा जिम्मेवारी र साझा कर्तव्य बन्नु पर्दछ ।’
उनले जेनजीसँग सहमति गर्दा सरकारले राजनीति दलहरुलाई सहभागी नगराएकोमा भने आलोचना गरेका छन् । ‘राजनीतिक दलहरू लोकतन्त्रको मुख्य र अविछिन्न सारथि हुन् भन्ने तथ्य हेक्का राखेर सरकारले सहमतिको हस्ताक्षर गरिरहँदा दलहरूलाई स्वामित्व र अपनत्वमा गाँस्न सक्नु पर्दथ्यो,’ शर्माले भनेका छन्, ‘त्यसो गरेर भोलिकालागि भरपर्दो बनाउन सरकार नचुक्नु पथ्र्यो।अब दस्तावेजको प्रारम्भिक कार्यान्वयन क्रममा सरकारले यसमा गम्भीरता राख्न जरुरी छ ।’
उनले गएको भदौ २३ को बल प्रयोग उपरको कार्वाही सँगसँगै २४ गतेको ध्वंसको गहिरो छानबिन र कार्वाहीको बिषयमा बिना मोलाहिजा राज्य प्रस्तुत हुनुपर्नेमा पनि जोड दिएका छन् । उनले जेनजी र सरकारबीचको दस्तावेज कार्यान्वयनमा अत्यावश्यक समय लगाइरहँदा फागुन २१ को लागि घोषित निर्वाचनको मिति बाधक बन्नु हुन्न भन्नेमा जोड दिएका छन् । ‘हामी सबै त्यो मितिप्रति प्रतिबद्ध छौं । तर मुल प्रश्न समाधान र संविधान हो, अत जेनजी समूहहरुलाई अपनत्वमा गाँस्न, विश्वसनीय चुनावी वातावरण विकसित गर्न र हिमाली क्षेत्रलाई समेत सहज बनाउन निर्वाचन थोरै पर बैशाखमा पुग्नुपरे त्यसलाई स्वभाविक रुपमै स्वीकार गर्नुपर्ने हुन्छ । सहमति र सहकार्य मार्फत आगामी यात्रालाई सहज बनाउनु हामी सबैको साझा दायित्व हो ।’
काठमाडौं । कलाकार तथा समाजसेवी सीताराम कट्टेल ‘धुर्मुस’ र कुञ्जना ‘सुन्तली’ अमेरिका पुगेका छन् । छोरी सुविहानीको जटिल उपचारका लागि उनी केही दिनअघि स–परिवार अमेरिका उडेका हुन् । अमेरिका पुगेपछि सामाजिक सञ्जालमार्फत धुर्मुसले लामो बकपत्र लेख्दै रंगशाला निर्माणका क्रममा भोगेका पीडा, आर्थिक संकट र आफूहरूलाई पछिल्ला वर्षमा परेकै आरोप–आशंकाप्रति मन खोलेका छन् । उनले छोरीको उपचार अमेरिकामा निःशुल्क हुने सुविधा पाएकाले त्यहाँ पुगेको र उपचारपछि नेपाल फर्किने स्पष्ट उल्लेख गरेका छन् ।
धुर्मुसका अनुसार, गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला निर्माणका क्रममा उधारोमा लिइएको निर्माण सामग्रीको १८ करोड ४३ लाख रुपैयाँ बक्यौता अझै भुक्तानी हुन बाँकी छ । भरतपुर महानगरपालिकालाई फाउन्डेसनले ५९ करोड ९० लाख रुपैयाँ बराबरको भौतिक संरचना हस्तान्तरण गरिसके पनि बाँकी दायित्व महानगरले नबुझ्दा आफूहरू ‘अपराधीझैं’ भइरहेको गुनासो छ ।
उनले लेखेका छन्, ‘राज्यले सम्पत्ति त सजिलै सकार्छ, तर दायित्व स्वीकार्दैन । अब हामीसँग रित्तिएको जे छ—त्यो इमान्दारिता र असल नियतप्रतिको भरोसा मात्र हो ।’ धुर्मुसले नेपालमा रहँदा नसकिएको थुप्रै आरोप र अफवाहलाई अब भने स्पष्ट बोल्ने समय आएको बताउँदै सम्पूर्ण विचाराधीन केसका लागि फाउन्डेसनका उपाध्यक्षलाई अधिकार प्रत्यायोजन गरेको जानकारी पनि दिएका छन् । हेर्नुस् धुर्मुसको बकपत्र
काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनलाई संस्थागत गर्ने उद्देश्यले सरकारले बुधबार गरेको १० बुँदे सम्झौता उल्टै बहस, विवाद र असन्तुष्टिको वृहत्तर केन्द्र बनेको छ । एकातिर सहमतिलाई ‘ऐतिहासिक’ भन्दै स्वागत गर्नेहरू छन् भने अर्कातिर प्रमुख दलदेखि आन्दोलनकै एउटा शक्तिशाली समूहसम्मले ‘अनधिकृत’, ‘धोकेधडी’ र ‘संविधान विपरीत’ भन्दै कडा प्रतिवाद गरिरहेका छन् ।
सम्झौता सार्वजनिक भएसँगै जेनजी आन्दोलनभित्रै दरार देखिएको छ । बालुवाटारमा मन्त्रिपरिषद्को उपस्थितिमा भएको छलफलमै सुदन गुरुङ नेतृत्व समूह र विरोधी युवाहरू एकअर्कासँग आक्रामक रुपमा उत्रिए । ‘आन्दोलन बेचियो’, ‘षड्यन्त्र भयो’ भन्ने आरोपसहित उग्र नाराबाजी भयो । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले सुदनलाई ‘मेरो जेठो छोरो’ भनेपछि वातावरण झनै तातेको थियो । सम्झौताले सहिद परिवार, संविधान संशोधन, निर्वाचन प्रणाली सुधार, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र २३–२४ भदौको आन्दोलनलाई ‘जनआन्दोलन’ घोषणा गरेको छ । तर यी प्रावधान नै अस्वीकार्य भएको एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले स्पष्ट बताएका छन् । उनले यो सरकारले ‘गोबरले टाँसे जस्तो अवैध’ भएर म्यान्डेटविहीन रहेको भन्दै सहमतिलाई ‘फजुल कागज’ करार गरे ।
एमालेका नेता महेश बर्तौलाले पनि ‘संविधान च्यातेर बनेको सरकारले संविधानविपरीत सम्झौता गरेको’ आरोप लगाउँदै यसको कुनै वैधानिकता नरहेको दाबी गरे । कांग्रेस पनि समान रूपमा असन्तुष्ट छ । पार्टी प्रवक्ता प्रकाशशरण महतले २४ भदौको उग्र घटनालाई ‘ठीक’ भनेर वैधता दिन नसकिने बताएका छन् । कांग्रेसका अनुसार सरकारको एक मात्र काम आसन्न चुनाव गराउनु हो, विवादित राजनीतिक एजेण्डामा हात हाल्नु होइन ।
जेनजी आन्दोलनबाटै बनेको नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका नेताहरूले पनि सम्झौताको धेरै बुँदामा असहमति जनाएका छन् । उनीहरूका अनुसार सरकारले ‘जेठो छोरो’ जस्ता टिप्पणीदेखि संवेदनशील विषयहरूमा अनावश्यक दखल गरेर समाजलाई उत्तेजित बनाउने काम गरेको छ । चुनाव गर्न बनेको सरकारले ‘राजनीतिक समाधानकर्ता’ बन्न खोज्नु गलत भएको उनीहरूको तर्क छ । यता राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भने सहमतिका मुख्य एजेण्डा–नो भोट, निर्वाचन सुधार, पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र—आफूले वर्षौदेखि उठाउँदै आएको बताउँदै सकारात्मक रुपमा उभिएको छ । यो सहमति आफ्नो एजेण्डाको वैधता पुष्टि भएको पार्टीको दाबी छ ।
सम्झौतापछि सबैभन्दा उग्र प्रतिवाद जेनजी आन्दोलनकै मिराज ढुंगाना र जितेन्द्र महतो समूहबाट आयो । सिंहदरबार दक्षिण गेटमा प्रदर्शन भइरहँदा प्रहरीले उनीहरूलाई हटायो । ‘सम्झौता धोका हो’, ‘हामी फेरि ठूलो आन्दोलन गर्छौँ’ भन्दै उनीहरू निरन्तर सडकमा छन् । जितेन्द्र महतोले खुलेरै ‘सुशीला कार्की सरकार ओलीकै शैलीमा घेराउ–लखेट गर्ने’ चेतावनी दिएका छन् । आफूहरूलाई अन्तिम समयमा मात्र बोलाइयो, स्वार्थका लागि सम्झौता गरियो, आन्दोलन ‘हाइज्याक’ भयो भन्दै उनीहरूले १० बुँदे सहमतिलाई च्यातेका थिए । आगामी २१ फागुनको निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा सरकारले गरेको यो सम्झौता अब नैतिक, कानुनी र राजनीतिक तीनै कोणबाट घेरिँदै गएको छ । सहमतिविरुद्ध प्रमुख दलहरू, जेनजी आन्दोलनको ठूलो हिस्सा र संवैधानिकताबारे उठेका प्रश्नहरूले साबित गरिदिएको छ-यो सम्झौता समाधानको होइन, नयाँ राजनीतिक घुम्तीको केन्द्र बनिरहेको छ।
काठमाडौं । भदौरे जेनजी आन्दोलनको बलले धकेलिएर अगाडि तानिएको एमाले महाधिवेशनमा अध्यक्षका लागि केपी शर्मा ओलीसँग प्रतिस्पर्धा गर्न ईश्वर पोखरेल टिम नै बनाएर तयार भइसकेका छन् । महाधिवेशन सुरू हुन एक दिन बाँकी रहँदासम्म दुवै समूह पदाधिकारीको बाँडफाँड मिलाउन प्रयासरत देखिन्छन् । नेपाली राजनीतिक दलको पुनर्संरचनासम्बन्धि बहस केही समयदेखि चलिरहेको थियो ।
यो बहस फगत नेतृत्व परिवर्तनका लागि मात्रै नभएर दलहरूको आन्तरिक लोकतन्त्र, जवाफदेहीता र पारदर्शिता, नेतृत्वको स्वभाविक र नियमित हस्तान्तरण तथा पार्टी नेतृत्वमा युवा पुस्ता पुग्ने सहज मार्ग निर्माणमा केन्द्रीत थियो । नेपाली समाजले दलहरूमा भ्रष्टाचारका आरोप नलागेको स्वच्छ नेतृत्वको अपेक्षा राखेको थियो । जेनजी आन्दोलनले दलहरूलाई यी मुद्धा सम्बोधन गर्न दबाव दिएपछि नेपालका प्रमुख तीन दल प्रभावित भए । काँग्रेस र एमालेले महाधिवेशनको बाटो रोजे भने माओवादी पूर्णतः विघटन भयो । विघटित माओवादी नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी र प्रगतिशिल लोकतान्त्रिक पार्टीमा विभाजित भयो ।
राजनीतिक दल पुनर्संरचनाको मुद्धा कांग्रेसमा मुख्यतः गगन थापा समूहले उठाएको देखिन्छ । यो समूहले दल पुनर्संरचनाका माथि उल्लेख भएका प्रायः सबै मुद्धालाई कसरी सम्बोधन गर्ने भन्ने प्रयास गरेको देखिन्छ । यता भोलिबाट महाधिवेशनमा जान लागेको एमालेमा यो मुद्धा बोकेको दाबी गर्ने संस्थापन इतर समूहले भने न यो मुद्धा बुझेको देखिन्छ, न यसलाई सम्बोधन गर्ने कुनै कार्यक्रम नै बोकेको पाइन्छ । यो समूह फगत ओलीविरोधीहरूको गठबन्धन मात्रै बन्न पुगेको छ ।
संस्थापन इतर समूहले अध्यक्षका उम्मेद्वारको रुपमा ईश्वर पोखरेललाई अघि सार्नुले नै यो समूह दलको पुनर्संरचनाको मुद्धामा गम्भीर छैन भन्ने प्रष्ट भएको छ । अहिले वरिष्ठ उपाध्यक्ष रहेका पोखरेलको उम्मेद्वारीले न त नेतृत्व पुस्तान्तरणको भावनालाई सम्बोधन गरेको छ, न त स्वच्छ छविको नेतृत्वको मागलाई सम्बोधन गरेको छ । नेतृत्वमा स्थापित भइसकेका ‘टेस्डेड एन्ड फेल्ड’ व्यक्तिलाई नै अघि सारेर यो समूहले दलको पुनर्संरचनाको मुद्धामाथि मजाक मात्रै गरेको छ । अध्यक्षका दाबेदार पोखरेल वर्तमान अध्यक्ष ओलीभन्दा दुई वर्ष मात्रै कान्छा छन् । एकै समय राजनीतिमा प्रवेश गरेका र कुनै न कुनै तहमा निरन्तर नेतृत्वमा रहेका पोखरेलले कसरी नेतृत्व पुस्तान्तरणको मुद्धा बोक्छन् ? यो समूहले महाधिवेशन प्रतिनिधिलाई कुनै जवाफ दिन सकेको छैन । ७३ वर्षका ओलीको ठाउँमा ७१ वर्षका पोखरेललाई ल्याएर कसरी नेतृत्व पुस्तान्तरण हुन्छ ?
यो समूहले एमालेले विगतमा तय गरेको ७० वर्षे उमेर हदको कुरा उठाइरहेको छ, जुन पछि हटाइएको थियो । उमेर हदको कुरा उठाउने पोखरेल समूहले आफैं चाहिँ यसको पालना गर्नु पर्दैन ? के उमेर हद ओलीको हकमा मात्रै लागु हुनुपर्ने हो ? पार्टी पुनर्संरचनाको अर्को प्रश्न स्वच्छ छविको नेतृत्व हो । यो प्रश्नको कसीमा पोखरेल भन्दा ओली धेरै माथि देखिन्छन् । पोखरेललाई शाही आयोगले नै अकुत सम्पत्ति आर्जनमा डामिसकेको थियो, जुन मुद्धा गणतन्त्र आएसँगै सेलाएर गयो । गणतन्त्र आएपछि पनि पटक पटक सत्तामा गएका पोखरेल कोभिड महामारीको समयमा स्वास्थ्य सामग्री खरिद प्रकरणमा पनि पोखरेलमाथि प्रश्न उठेको थियो । यही बेला चर्चामा आएका ओम्नी र बतास प्रकरणमा जोडिएका मन्त्री उनका सारथी छन् ।
कुनै औपचारिक मुद्धा नझेले पनि सार्वजनिक रुपमा प्रश्नै–प्रश्न भएको नेतृत्व अघि सारेर इतर समूहले ओलीलाई कसरी चुनौति दिन सक्छ ? अवसरकै हिसाबले पनि उनी एमालेको महासचिव र वरिष्ठ उपाध्यक्ष भइसकेका छन् अर्थात् अध्यक्ष नै नभएर पनि पार्टी नेतृत्वको उच्च तहमा काम गरिसकेका छन् । त्यसैले, अहिले एमालेमाथि उठेका प्रश्नमा ओलीसँगसँगै पोखरेल पनि उत्तिकै जवाफदेही हुनुपर्छ । पटक पटक मन्त्री, उपप्रधानमन्त्री मात्रै नभएर कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीको समेत जिम्मेवारी पाइसकेका पोखरेल कसरी ओलीको विकल्प हुनसक्छन् भन्ने प्रश्नको जवाफ इतर समूहले महाधिवेशन प्रतिनिधिलाई दिन सकेको छैन । पार्टी पुनर्संरचनाका यो मूलभूत प्रश्नको जवाफ नै दिन नसक्ने गरी नेतृत्वमा पोखरेललाई अघि सारेको इतर समूहले आफूलाई ओलीविरोधीहरूको समूह मात्रै भएको प्रमाणित गरेको छ ।
काठमाडौं । नेकपा एमालेको ११औं महाधिवेशन सुरू हुनै लागेका बेला आज (शुक्रबार) दिउँसो १ बजे सचिवालय बैठक बस्दैछ । महाधिवेशन उदघाटनको अघिल्लो दिन बोलाइएको बैठकमा विधान संशोधनदेखि पदाधिकारी संख्या पुनः वृद्धि गर्ने विषयलाई अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले मुख्य एजेण्डाका रूपमा अघि सार्ने तयारी गरेका छन् । उपमहासचिव पृथ्वीसुब्बा गुरुङका अनुसार बैठकले विधान परिमार्जन र मनोनित प्रतिनिधि चयनलाई प्राथमिकता दिनेछ ।
एमालेले भदौमा सम्पन्न दोस्रो विधान महाधिवेशनमार्फत पदाधिकारी संख्या १९ बाट घटाएर १५ मा सीमित गरेको थियो । त्यही समयमा स्थायी कमिटी खारेज, पोलिटब्युरो सानो बनाउने र केन्द्रीय समिति ३०१ बाट घटाएर २५१ सदस्यमा झार्ने व्यवस्था गरिएको थियो । तर महाधिवेशनमा विभिन्न पदप्रति बढ्दो आकांक्षा व्यवस्थापन गर्न कठिन भएपछि ओली फेरि पदाधिकारी संख्या १९ मा पु¥याउने निष्कर्षमा पुगेका छन् ।
अध्यक्षका प्रतिद्वन्द्वीका रूपमा सार्वजनिक भएका वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलको पक्ष भने सो प्रस्ताव आएमा एमालेले हटाइसकेको दुई कार्यकाल सीमाको प्रावधान पुनस्र्थापित गर्न माग लैजाने तयारीमा छ । पोखरेलले सोमबार ओलीलाई अवधारणा पत्र बुझाएपछि तय भइसकेको सचिवालय बैठक तीन दिन स्थगित भएको थियो ।
यता पोलिटब्युरो सदस्य महेश बस्नेतका अनुसार आजको बैठकले पदाधिकारी संख्या विस्तारसँगै २५१ सदस्यीय केन्द्रीय कमिटी अझै ठूलो बनाउने सम्भावनाबारे पनि छलफल गर्नेछ । साथै महाधिवेशनका १०८ मनोनित प्रतिनिधि टुंग्याउने विषय निर्णायक रूपमा पेश हुनेछ । शनिबार भक्तपुरको सल्लाघारीमा उद्घाटन र भृकुटीमण्डपमा बन्द सत्रसहित सुरू हुने ११औं महाधिवेशन पूर्वको यो बैठकले एमालेभित्रको आगामी सत्ता–सन्तुलन कस्तो बन्ने भन्ने संकेत दिने अपेक्षा गरिएको छ।
काठमाडौं । नेपाल प्रहरीको प्रहरी निरीक्षक (इन्स्पेक्टर) र प्रहरी सहायक निरीक्षक (असई) का लागि भर्ना आवेदन खुला गरिएको छ । आज (शुक्रबार) विज्ञापन प्रकाशन गर्दै नेपाल प्रहरीले इन्स्पेक्टर र असईमा दरखास्त आह्वान गरेको हो ।
प्रहरीले २१ जना इन्स्पेक्टर र ४३८ जना असईका भर्नाका लागि आवेदन खुलाएको हो । इन्स्पेक्टरका लागि पुस ६ गतेदेखि माघ ५ गतेसम्म दरखास्त दिन सकिनेछ भने असईका लागि पुस ९ गतेदेखि माघ ८ गतेसम्म दरखास्त दिन सकिनेछ ।
दरखास्त फाराम अनलाइनमार्फत भर्न सकिनेछ । दरखास्त दस्तुर इन्स्पेक्टरतर्फ १ हजार २ सय र समावेशीतर्फ पनि आवेदन दिँदा प्रत्येक समूहका लागि थप २४० रूपैयाँ लाग्नेछ । असईतर्फको दरखास्त पेस गर्दा ५०० रूपैयाँ र एक भन्दा बढी समूहमा दरखास्त दिँदा प्रत्येक समूहका लागि थप १०० रूपैयाँ शुल्क लाग्नेछ ।
इन्स्पेक्टरका लागि दरखास्त फारम दर्ता गर्ने अन्तिम मितिसम्म २० वर्ष पूरा भई २५ वर्ष ननाघेको र असईमा १८ वर्ष पूरा भई २४ वर्ष ननाघेको हुनुपर्नेछ । इन्स्पेक्टरका लागि न्यूनतम शैक्षिक योग्यता कम्तिमा स्नातक तह वा सो सरह उत्तीर्ण भएको हुनुपर्नेछ । असईका लागि भने प्रमाण पत्र वा सो सरह उत्तीर्ण गरेको हुनु पर्नेछ ।
काठमाडौं । पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणसँग सम्बन्धित भनिएको भ्रष्टाचार प्रकरणले नेकपा एमालेमा तरङ्ग सिर्जना गरेको छ । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले एमाले नेता भीमप्रसाद आचार्यसहित ५५ जनाविरुद्ध विशेष अदालतमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेपछि एमाले नेतृत्वले यसको कडा प्रतिवाद गरेको छ ।
पार्टी मुख्यालय च्यासलमा आयोजित ‘नेपालमा पर्यटन : अवस्था, चुनौती र सम्भावना–२’ कृति लोकार्पण समारोहलाई सम्बोधन गर्दै एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले नेता आचार्यलाई मुद्दामा तानिएको कार्यलाई ‘घोर अन्याय’ भन्दै विरोध जनाएका छन् । ओलीले आरोपको उद्देश्य भ्रष्टाचार उन्मूलन नभई ‘चरित्र हत्या र बदनाम गर्ने अभियान’ भएको दाबी गरे ।
ओलीले भने, ‘भीमप्रसाद आचार्य निर्दोष छन् । उनले सफाइ पाइहाल्छन् । तर अहिले त डामियो । मानिसले दोषी ठाने जस्तै भयो, प्रतिष्ठामाथि चोट पुर्याइयो ।’ अख्तियारले आचार्यमाथि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्ययन मन्त्री रहँदा-नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण सञ्चालक समितिका अध्यक्षका रूपमा-भ्रष्टाचारसम्बन्धी निर्णयमा संलग्नता रहेको आरोप लगाउँदै मुद्दा दायर गरेको हो । आचार्य सुशील कोइराला नेतृत्वको सरकारमा मन्त्री रहेका थिए ।
आचार्यको असन्तुष्टि : पहिले नै तामेलीमा परेको मुद्दा किन पुनः ल्याइयो ?
सोही कार्यक्रममा नेता आचार्यले पनि आफूविरुद्ध मुद्दा दायर गरिएकोप्रति गम्भीर असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । उनले पोखरा विमानस्थलसम्बन्धी फाइल दुई–दुई मन्त्रिपरिषद्ले पारित गरिसकेको र प्राविधिक अध्ययनदेखि प्रक्रिया सबै पूरा भएको बताउँदै अख्तियारले पहिलेको छानबिनमै ‘कैफियत छैन’ भनी तामेलीमा राखेको दाबी दोहोर्याए ।
‘अख्तियारले त्यतिबेलै छानबिन गरेर तामेलीमा राखिएको पत्र पठाएको थियो’, आचार्यले भने, ‘पुल्चोक इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानको प्राविधिक रिपोर्ट, मन्त्रिपरिषद्को निर्णय-सबैका आधारमा नयाँ एग्रिमेन्टतर्फ जाने प्रक्रिया बनिसकेको थियो ।’ आचार्यले अहिलेको सरकारको दबाबमा मुद्दा पुनः अगाडि बढाइएको आरोप लगाए । ‘अहिलेको सरकारले दुई–तीन पटक बोलाएर अख्तियारलाई थर्काएर मुद्दा चलाउन लगाएको हो’, उनले आरोप लगाए ।
कोशी प्रदेशका पूर्व मुख्यमन्त्री तथा विघटित प्रतिनिधिसभाका सदस्य रहिसकेका आचार्य एमालेको ११औं महाधिवेशनमा पदाधिकारी पदका दाबेदार समेत हुन् । महाधिवेशनको संवेदनशील समयमा आफूविरुद्ध मुद्दा दायर हुनु राजनीतिक उद्देश्य बोकेको कदम भएको उनको आरोप छ । अख्तियारले दायर गरेको मुद्दा विशेष अदालतमा विचाराधीन छ । तर यसबारे उत्पन्न विवादले राजनीतिक र कानुनी बहसलाई थप तीव्र बनाएको छ ।
काठमाडौं । भिजिट भिसा काण्डमा ‘सेटिङ’ मार्फत घुस लिएर व्यक्तिहरूलाई विदेश पठाइएको आरोपमा पूर्व गृहमन्त्रीदेखि उच्च प्रशासकीय तहसम्म तानिएका छन् । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले विशेष अदालतमा दायर गरेको अभियोग–पत्रसँगै यो प्रकरणमा पूर्व गृहमन्त्री रमेश लेखक, तत्कालीन गृह सचिव गोकर्णमणि दुवाडीलगायतका उच्च अधिकारी समेतको भूमिकाबारे गम्भीर छानबिन भइरहेको पुष्टि भएको हो ।
अख्तियारका अनुसार, छानबिनको क्रममा नियन्त्रणमा लिइएका तत्कालीन प्रमुख अध्यागमन अधिकृत तीर्थराज भट्टराईसँग भेटिएको डायरी र कल डिटेल्स (सीडीआर) को विश्लेषणपछि थप नामहरू अनुसन्धानको दायरामा आएका हुन् । भट्टराईसहितको अस्वाभाविक सम्पर्क, कल आदानप्रदान र आर्थिक लेनदेनको शंका उठेपछि तत्कालीन गृहमन्त्रीका निजी सचिव बद्रीप्रसाद तिवारी, स्वकीय सचिव जनक भट्ट, गृह मन्त्रालयका विभिन्न महाशाखा प्रमुख, शाखा प्रमुख र गृहसचिवको सचिवालयका कर्मचारी समेत अनुसन्धानको सूचीमा परेका छन् ।
पहिलो चरणमा अख्तियारले भट्टराईसहित ७ जनाविरुद्ध मात्र मुद्दा दायर गरेको थियो । तर, यो प्रकरणमा उच्च तहबाटै निर्देशन, मिलेमतो र आर्थिक लेनदेन भएको आशंकाले तत्कालीन गृहमन्त्री लेखक, गृहसचिव दुवाडी, अध्यागमन विभागका तत्कालीन महानिर्देशक तथा शान्ति–सुरक्षा हेर्ने महाशाखाका प्रमुखको भूमिका विशेष निगरानीमा रहेको अख्तियारले अदालतलाई जानकारी गराएको छ ।
अख्तियारको दाबीअनुसार, विदेश पठाउने क्रममा भिजिट भिसा सहज बनाउन ‘सेटिङ’ गरी रकम उठाउने काममा ठूलो जालो सक्रिय थियो, जसमा मन्त्रालयका विभिन्न तहका कर्मचारीदेखि निजी सचिवालयसम्मको संलग्नता देखिएको छ । भट्टराईको डायरी र सीडीआरमै आधारित प्रमाणहरूले यस काण्डमा केन्द्रतिरैबाट दबाब वा समन्वय भएको संकेत दिएको अख्तियारको भनाइ छ ।
यसैबीच, ७९ लाख ८० हजार रुपैयाँ घुस लिएको आरोपमा भट्टराई मुख्य प्रतिवादी बनाइएका छन् । उनीमाथि ट्राभल कम्पनी सञ्चालक, बिचौलिया र विमानस्थल अध्यागमनका एक अधिकृतसहित ७ जनालाई प्रतिवादी बनाइएको हो । उनीहरूबाट रकम विभिन्न शीर्षकमा बिगो कायम गरिएको छ–कविता पौडेल र खेम सुवेदीलाई समान ७९ लाख ८० हजार, राम खड्कालाई ३० लाख २० हजार, बालकृष्ण खड्कालाई ३० लाख २० हजार, दिपक भण्डारीलाई १० लाख ६० हजार र यज्ञराज अर्याललाई ८ लाख ।
अख्तियारले जनाएको यो प्रकरण २०८१ असोज २३ देखि २०८२ जेठ ७ गतेसम्म प्रमुख अध्यागमन अधिकृतका रूपमा कार्यरत भट्टराईले आयोजित गरेको ‘सेटिङ’ बाट सुरु भएको मानिएको छ । त्यो अवधिमा विभिन्न ट्राभल व्यवसायी र बिचौलियासँग मिलेर भिजिट भिसामा व्यक्तिहरूलाई विदेश पठाउने नाममा ठूलो रकम उठाइएको दाबी गरिएको छ । मुद्दा दायर भइसके पनि यो काण्डको केन्द्रीय तहमा भएकाहरूको संलग्नताको अनुसन्धान अझै जारी रहेको छ । अख्तियारले यही आधारमा निकट भविष्यमा थप प्रतिवादी पनि बढ्न सक्ने संकेत दिएको छ ।
काठमाडौं । नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) सिजन २ को दोस्रो बिहीबार जारी दोस्रो क्वालिफायरमा लुम्बिनी लायन्सले विराटनगरलाई १३५ रनको लक्ष्य प्रस्तुत गरेको छ ।
त्रिवि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशालामा टस हारेर पहिला ब्याटिङको निम्तो पाएको लुम्बिनीले निर्धारित २० ओभरमा ८ विकेटको क्षतिमा १३४ रन बनाएको हो । यो लक्ष्य पूरा गरे विराटनगरले उपाधिका लागि सुदूरपश्चिम रोयल्ससँग प्रतिस्पर्धा गर्न पाउनेछ ।
यस खेलमा ११ ओभरपछि लगालग विकेट गुमाएपछि लुम्बिनीले मध्यम लक्ष्य प्रस्तुत गर्ने अवस्थामा पुगेको हो ।
काठमाडौँ । सरकारले जेन–जी प्रतिनिधि र प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीबीच भएको सम्झौता बमोजिम जाँचबुझ आयोगको कार्यक्षेत्र थप गर्ने निर्णय गरेको छ ।
बिहीवार सिंहदरकारमा बसेको मन्त्रीपरिषद्को बैठकले सो निर्णय गरेको सरकारका प्रवक्ता एवं सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री जगदीश खरेलले बताए । गत असोज ५ गते बसेको मन्त्रीपरिषद् बैठकले गत भदौ २३ र २४ गतेको घटनाको लागि जाँचबुझ आयोग गठन गरेको थियो ।
उनकाअनुसार सरकारले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, टंगालमा कार्यरत नेपाल न्याय सेवा कानून समूह राजपत्राङ्कित प्रथम श्रेणीका सहसचिव पुष्कर सापकोटालाई निजामति सेवा ऐन, २०४९ को दफा ९ को उपदफा १ बमोजिम नेपाल न्याय सेवाको राजपत्राङ्कित विशिष्ट श्रेणीको पदमा बढुवा नियुक्ति गरी प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद्को कार्यालयको सचिव पदमा पदस्थापन गर्ने निर्णय गरेको छ ।
जेन–जी आन्दोलनका प्रतिनिधि र प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीबीच मंसिर २४ गते भएको सम्झौता अनुमोदन गर्ने निर्णय गरेको छ । साथै अतिरिक्ताङ्क गरी नेपाल राजपत्रमा प्रकाशन गर्ने निर्णय भएको बताए ।
उक्त सम्झौता संवद्ध मन्त्रालयले उच्च प्राथमिकताका साथ कार्यान्वयन गर्ने निर्णय भएको बताए । सरकारले समाजकल्याण परिषद्को रिक्त सदस्यसचिव पदमा नियुक्त गर्ने निर्णय भएको बताए ।
काबुल । पछिल्लो १८ दिनमा इरान, पाकिस्तान र टर्कीबाट डेढ लाख अफगानी परिवार स्वदेश फर्केको अफगानिस्तानको शरणार्थी तथा स्वदेश फिर्ती मन्त्रालयले जनाएको छ ।
मन्त्रालयका अनुसार फर्कनेहरू पश्चिमी हेरात प्रान्तको इस्लाम काला, पूर्वी नङ्गरहार प्रान्तको तोरखाम, दक्षिणी कान्दाहार प्रान्तको स्पिन बोल्डक, पश्चिमी निमरोज प्रान्तको पुल–ए–अब्रेसम र एयरपोर्टहरू हुँदै अफगानिस्तानमा प्रवेश गरेका थिए ।
सबै फर्केका परिवारहरूले खाना, पिउने पानी, स्वास्थ्य सेवा र आफ्नो गन्तव्यमा पुग्न निःशुल्क यातायातसहित तत्काल सहायता प्राप्त गरेको जनाइएको छ ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शरणार्थी उच्चायुक्तले यस वर्ष अहिले सम्म इरान, पाकिस्तान र अन्य देशबाट करिब २७ लाख अफगान नागरिक स्वदेश फर्केको बताएका छन् ।
बाँकी अनुमानित ६० लाख अफगान शरणार्थीहरू, मध्ये अधिकांश कागजातविहीन छन् भने उनीहरु मुख्यतया इरान र पाकिस्तानमा रहेका छन् ।
काठमाडौं । सरकारले जेनजी प्रतिनिधि र सरकारबीच भएको सम्झौतालाई अनुमोदन गरेको छ । आज (बिहीबार) बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले बुधबार भएको सम्झौता अनुमोदन गर्दै राजपत्रमा प्रकाशित गर्ने निर्णय गरेको सञ्चार, सूचना तथा प्रविधिमन्त्री जगदीश खरेलले जानकारी दिएका छन्।
उनले सम्झौतालाई सम्बन्धित सबै मन्त्रालयले कार्यान्वयन सुरु गर्ने बताए । त्यस्तै बैठकले भदौ २३ र २४ गतेको घटनाबारे छानबिन गर्न बनेको छानबिन आयोगको म्याद थप गर्ने निर्णय भएको समेत जानकारी दिए । सरकारले जाँचबुझ आयोगको कार्यक्षेत्र थप गर्ने निर्णय गरेको छ ।
आज बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनको जाँचबुझ गर्न गठित जाँचबुझ आयोगको कार्यक्षेत्र थप गर्ने निर्णय गरेको सरकारका प्रवक्ता जगदीश खरेलले जानकारी दिए ।
काठमाडौं । जेनजी समूहले सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारले सत्ता जोगाउन युवाहरुको भावना विपरित सम्झौताको नाटक गरेको आरोप लगाएका छन् । असन्तुष्ट समूहले बिहीवार काठमाडौंमा पत्रकार सम्मेलन गरी जेन–जी आन्दोलनलाई नै हाईज्याक गरेर सत्ता कब्जा भएको आरोप लगाएका हुन् । जेन–जी अगुवा रविकिरण हमालले बुधवार सिंहदरबारमा प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की र ओमप्रकाश अर्यालको समहुले सम्झौताको नाटक मञ्चन मात्रै गरेको टीप्पणी गरे ।
भदौ २३ र २४ गते नेपालको नवोदित पुस्ताको आवह्वान भएको विद्रोहलाई अपरहण गरेर, सत्ता ‘कु’ गरेर उनीहरुले नवपुस्तामाथी धोका दिएको उनको आरोप छ । उनीहरुले आफ्नो सत्ता जोगाउनको लागि युवामाथि घात हुने १० बुँदेको सम्झौताको नाटक गरेको र त्यसलाई परास्त गर्न आफूहरु लाग्ने बताए । उनले तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी ओली, गृहमन्त्री रमेश लेखक र वर्तमान प्रधामन्त्री कार्की र गृहमन्त्री अर्याल सबैले युवाहरुको भावनामाथि खेलवाड गरेको आरोप लगाए । आगामी दिनमा बन्ने सरकारले युवाहरुको भावनामा खेलवाड गर्ने सबैलाई कारबाही गर्ने उनको दाबी छ ।
उनले भने, ‘सिंहदरबारमा सुशीला कार्की र ओमप्रकाश अर्यालको गिरोहले नाटक मञ्चन गर्यो । जुन भाद्र २३ र २४ गते नेपालको नवोदित पुस्ताको आह्वान भएको विद्रोहलाई अपरहण गरेर, सत्ता कु गरेर सुशीला कार्की र ओमप्रकाश अर्यालको गिरोहले जसरी यो पुस्तामाथि धोका दिएको थियो । उनीहरु आफ्नो सत्ता जोगाउनको लागि हिजो सिंहदरबारमा बसेर यही युवामाथि घात हुने जुन १० बुँदेको सम्झौताको नाटक मञ्चन गरियो । त्यो नाटक मञ्चनलाई पूर्णतया परास्त गर्ने र त्यसलाई अस्वीकृत गर्ने काम अजय सोडारीको नेतृत्वमा भयो ।’
जेनजी सरिष्मा थापाले सम्झौताले आन्दोलनलाई बैधता दिए पनि सम्झौता कार्यान्वयनमा आशंका व्यक्त गरे । चुनावपछि अर्को सरकार बन्ने भएकाले यो सरकारसँग भएको सम्झौता आउने सरकारले कार्यान्वयन गर्नेमा आफूहरुलाई विश्वास नरहेको बताए । वर्तमान सरकारले सम्झौतालाई दराजमा थन्काउने मात्रै काम गर्ने उनको दाबी छ ।
काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनलाई संस्थागत रूपमा अघि बढाउने उद्देश्यसहित सरकारले हिजो सार्वजनिक गरेको १० बुँदे सम्झौता उल्टै आन्दोलनभित्र ठूलो विवाद र तनावको कारण बनेको छ । सहमतिमा हस्ताक्षर गरेका र असहमत समूहका अगुवाहरूबीच आज पनि विभिन्न स्थानमा तीव्र वाकयुद्ध र अविश्वास देखिएको छ, जसले जेनजी आन्दोलन एकै मोडमा उभिएको छैन भन्ने स्पष्ट बनाई दिएको छ ।
असन्तुष्ट समूहले आज (बिहीबार) काठमाडौंमा गरेको पत्रकार सम्मेलनमा सरकारसँग हस्ताक्षर गर्ने केही जेनजीहरू समेत उपस्थित भएपछि सम्मेलन नै तनावपूर्ण बनेको छ । अगुवा सुनिल सिंहले सहमतिमा हस्ताक्षर गर्नेहरू कार्यक्रममै प्रकट भएपछि कडा आपत्ति जनाएका हुन् । पोडियमबाट आक्रोशित रुपमा भाषण गर्दै उनले भने, ‘सरकारसँग पनि हस्ताक्षर गर्ने, अनि विद्रोही पक्षको कार्यक्रममा आएर अन्ट–सन्ट बोल्ने ? जनआवाज विपरीत हात मिलाउने ? हात मिलाउनै मन छ भने उतै जानुस् ।’ सिंहमाथि हस्ताक्षरकर्ताहरूले ‘ओभरट्याक’ गर्न खोजेको आरोप लगाउँदै उनले कार्यक्रम बीचमै छाड्न खोजे पनि सहयात्री निकोलस भुसालले उनलाई रोक्दै स्थिति सम्हाल्न प्रयास गरेका थिए ।
प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीको उपस्थितिमा गरिएको १० बुँदे सम्झौता जेनजी आन्दोलनकै मूल मर्मसँग मेल नखाने भन्दै आन्दोलनभित्रै ठूलो असन्तुष्टि उब्जिएको छ । सम्झौतामा भदौ २३ र २४ का घटनालाई ‘जनआन्दोलन’ को रूपमा उल्लेख गरिएको छ, तर यही बुँदा सर्वाधिक विवादित बनेको छ । ती दिन सिंहदरबार, सर्वोच्च अदालत, संसद भवनदेखि विभिन्न सरकारी संरचनामा गरिएका आगजनी र तोडफोडलाई ‘जनआन्दोलन’ भन्न मिल्दैन भन्दै बुद्धिजीवी तथा विश्लेषकहरूले पनि आपत्ति जनाएका छन् । वरिष्ठ पत्रकार कनकमणि दीक्षितले टिप्पणी गरेका छन्, ‘उलटपुलट र प्रदर्शनलाई जनआन्दोलन भन्न मिल्दैन, गलत नजिर बस्छ ।’
जेनजी अगुवा मिराज ढुंगानाले सम्झौता आफ्नो पक्षका लागि अस्वीकार्य भएको स्पष्ट गरेका छन् । उनका अनुसार प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी र प्रदेश खारेजी जस्ता आन्दोलनका मूल मुद्दा नै सम्झौतामा परेनन् । संविधान संशोधन आयोग गठनको कुरा समेटिए पनि त्यसको समय सीमा नतोकिएको, कार्यान्वयनको ग्यारेन्टी नरहेको र वास्तविक एजेण्डालाई छायाँमा पारेको उनको आरोप छ । उनले भने, ‘जनताको बलिदान, घाइते, शहीद, मुद्दा—कुनै पनि कुराको सम्मान छैन । यस्तो सम्झौता हाम्रो होइन । यो राजनीतिक स्वार्थ समूहसँग भएको सौदाबाजी मात्र हो ।’
आज रिपोर्टर्स क्लबमा असन्तुष्ट समूहले पुनः पत्रकार सम्मेलन गर्दै सरकारविरुद्ध कडा असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् । उनीहरूले ‘वार्ता गर्ने’ भनेर बोलाइएका प्रतिनिधि वरिपरि प्रधानमन्त्री कार्यालयले ड्राफ्ट तयार पारेको थाहा नदिनु, त्यो मस्यौदालाई जबरजस्ती ‘ताली पिटाएर’ पारित गर्न खोजिनु नै आन्दोलनलाई कमजोर पार्ने प्रयास रहेको आरोप लगाएका छन् । एक अगुवाले भने, ‘प्रधानमन्त्रीले जेनजीका माग चुनावपछि मात्र हेर्ने भनिन् । त्यसो भए आन्दोलनकारीहरूले बगाएको रगत चुनावका लागि थियो ? ड्राफ्टका लागि गोली खाएका थिए ?’ प्रधानमन्त्रीले जवाफ नदिएको भन्दै उनीहरूले कार्यालयमै सम्झौता च्यातेर बैठक बहिष्कार गरेको दाबी गरे ।
यसैबीच, हिजो सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न नपाएका दुई दर्जन जेनजी घाइतेलाई आज सिंहदरबार बोलाएर छुट्टै हस्ताक्षर गराइएको छ । सचिव गोविन्दबहादुर कार्कीको उपस्थितिमा गरिएको हस्ताक्षर कार्यक्रममा घाइतेहरूलाई समावेश गरिए पनि आन्दोलनभित्रको अविश्वास कम भएको देखिएन ।
१० बुँदे सम्झौताले जेनजी आन्दोलनलाई औपचारिक मान्यता दिने, छानबिनका प्रक्रियालाई अघि बढाउने, संविधान संशोधन आयोग गठन गर्ने जस्ता प्रावधान समेटे पनि महत्वपूर्ण मुद्दामा स्पष्टता नआएको, निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता नदेखिएको र आन्दोलनकै प्रतिनिधित्वबारे प्रश्न उठेकाले जेनजी आन्दोलनभित्र गहिरो विभाजन देखिन थालेको छ ।
इस्लामाबाद । पकिस्ताको सैन्य अदालतले पाकिस्तानको शक्तिशाली “इन्टर–सर्भिस इन्टेलिजेन्स जासुसी” एजेन्सीका पूर्व प्रमुखलाई राज्यको गोप्यताको उल्लङ्घन र अख्तियारको दुरुपयोग लगायतका अभियोगमा १४ वर्षको जेल सजाय सुनाएको सेनाले बिहीबार जनाएको छ ।
जेलमा रहेका पूर्व प्रधानमन्त्री इमरान खानको कार्यकालमा सेवा गरेका फैज हमिदलाई राजनीतिक गतिविधिमा संलग्न रहि व्यक्तिहरूलाई गलत क्षति पुगाएको अभियोगमा दोषी ठहर गरिएको सेनाले विज्ञप्ति मार्फत जनाएको छ ।
सन् २०२३ मा प्रकाशित सर्वोच्च अदालतको कागजात अनुसार, फैज हमिदमाथि शक्तिको दुरुपयोग र निजी व्यवसायमा छापा मारेको आरोप लगाइएको छ ।
गुप्तचर प्रमुखलाई पाकिस्तानी सेनाको दोस्रो सबै भन्दा शक्तिशाली पद मानिन्छ ।
“लामो कानुनी कार्यवाही पछि अभियुक्तलाई सबै अभियोगमा दोषी ठहर गरी अदालतले १४ वर्षको कारावासको सजाय सुनाएको विज्ञप्तिमा जनाइएको छ ।
विज्ञहरूका अनुसार फैज हमिद इमरान खानका कट्टर समर्थक थिए, जसलाई केही शीर्ष नेताहरूको समर्थन गुमाए पछि अविश्वास मतद्वारा हटाइएको थियो ।
सेना प्रमुखको प्रतिष्ठित पदका लागि दावेदारका रूपमा रहेका जनरल, फैज हमिदले खानले सत्ता गुमाएको केही महिना पछि प्रारम्भिक सेवा निवृत्ति लिएको जनाइएको छ ।
यस लगतै उनलाई पाकिस्तानी सेना ऐन उल्लङ्घन गरेको पनि आरोप लगाइएको थियो ।
काठमाडौं । नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले पार्टीको ११ औँ राष्ट्रिय महाधिवेशनपछि आफू नेतृत्वको एमालेले मुलुकलाई राष्ट्रिय एकतामा बाँध्दै पुनर्निर्माण र पुनःस्थापनाको मार्गमा अघि बढ्ने दाबी गरेका छन् । बिहीवार राजधानी काठमाडौंमा सम्पादकहरुसँगको संवादमा उनले सो दाबी गरेका हुन् । संवादमा उनले ११ औँ राष्ट्रिय महाधिवेशनमा अध्यक्ष पदमा आफूविरुद्ध कसैले उम्मेदवारी नदिउन् भन्ने आफ्नो चाहना रहेको भए पनि स्थिति त्यतातिर नगएको बताए । उनले महाधिवेशनको प्रस्तावबारे शुक्रवार अन्तिम छलफल बसेर टुंगिने समेत जानकारी गराए । अघि बढाउने प्रस्ताव सहमतिमै हुने उनको भनाइ छ ।
उनले भने, ‘अहिले राष्ट्रिय पुनःजागरण, पुर्नस्थापना, राष्ट्रिय पुर्ननिर्माण र सुशासनको अभियान यी चार वटा कुराहरु गर्नुपर्नेछ । यी कुराहरु नै मैले पनि गर्ने हो । मेरो नेतृत्वमा मेरो पार्टीले यी कुराहरुकै अगुवाई गर्ने हो । एकता, पुर्नस्थापना र पुनर्निर्माण गर्नुपर्नेछ । महाधिवेशनपछि मेरो नेतृत्वको नेकपा (एमाले) ले यो कामहरु गर्छ ।’ उनले पार्टीको आगामी अध्यक्ष आफैं हुने थाहा भए पनि धेरैलाई यो कुरा सह्य हुन नसकेको टिप्पणी पनि गरे ।
काबुल । अफगानिस्तानको शरणार्थी तथा स्वदेश फिर्ती मन्त्रालयका अधिकारीहरुले शरणार्थी र आन्तरिक रूपमा विस्थापित परिवारहरूलाई सहयोग गर्न नर्वेजियन अन्तर्राष्ट्रिय सहायता संगठनसँगको सम्झौता (एमओयू) मा हस्ताक्षर गरेका छन् ।
सम्झौता अन्तर्गत, उत्तरी प्रान्त फरयाबमा दुई हजार २३१ व्यक्तिहरूलाई सहयोग गर्न तीन लाख दश हजार अमेरिकी डलर भन्दा बढी छुट्याइने मन्त्रालयको विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ । सहयोगबाट कोषले स्वास्थ्य सेवाहरू लगायतका अन्य अत्याआवश्यक सामाजिक समर्थन प्रदान गर्नमा ध्यान केन्द्रित गर्ने जनाइएको छ ।
यसै गरी अफगानिस्तान राष्ट्रिय विपद् व्यवस्थापन प्राधिकरणले बुधबार घरेलु सहायता एजेन्सीसँग छुट्टै चार लाख ६२ हजार डलरको सम्झौता गरेको छ । जसको उद्देश्य पूर्वी प्रान्त पक्तिकाका बासिन्दाहरूमा विपद् जोखिम व्यवस्थापनका बारेमा चेतना जगाउनु तथा उनीहरुको उचित व्यवस्थापन गर्नु हो ।
काठमाडौं । दोस्रो संस्करणको नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल)को दोस्रो क्वालिफायरअन्तर्गत लुम्बिनी लायन्सविरुद्धको खेलमा विराटनगर किंग्सले टस जितेर पहिला बलिङ रोजेको छ । कीर्तिपुरस्थित त्रिवि क्रिकेट मैदानमा भर्खरै भएको टसमा विराटनगरका कप्तान सन्दिप लामिछानेले टस जितेर पहिला बलिङ रोजेका हुन् । योसँगै लुम्बिनी लायन्सले पहिला ब्याटिङ गर्नेछ ।
विराटनगर पहिलो क्वालिफायरमा सुदूरपश्चिमसँग पराजित भएको थियो । यता लुम्बिनीले एलिमिनेटरमा काठमाडौँ गोर्खाजलाई पराजित गरेसँगै यी दुई टोलीको दोस्रो क्वालिफायरमा भेट भएको हो । लिग चरणमा लुम्बिनीले विराटनगरलाई पाँच विकेटले पराजित गरेको थियो । आजको खेलको विजेता टोली प्रतियोगिताको फाइनलमा पुग्नेछ । यसअघि भएको पहिलो क्वालिफायर खेलमा सुदूरपश्चिमले विराटनगरलाई पराजित गर्दै फाइनलको यात्रा तय गरिसकेको छ । सुदूरपश्चिम पहिलो संस्करणको उपविजेता हो ।
काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी) का प्रवक्ता खड्गबहादुर विश्वकर्मा ‘प्रकाण्ड’ ले वास्तविक माओवादी आफूहरु नै रहेको दाबी गरेका छन् । वागमती प्रदेश कमिटिको आयोजनामा बिहीवार भएको कार्यक्रममा उनले असली माओवादी आफूहरु भए पनि त्यसको रुप र सार पाउन ११ वर्ष लागेको बताएका हुन् । उनले जनयुद्धका प्रतिनिधि र माक्र्सवाद, लेनिनवाद र माओवादबाट निर्देशित भएर नेपाली क्रान्तिलाई त्यसको आधारमा विकसित गर्ने पार्टी र नेतृत्व आफूहरु भएको जिकिर गरे ।
११ वर्षको संर्घषपछि आफूलाई माओवादीकै रुपमा प्रस्तुत गर्न पाएको उनको भनाई छ । गत कात्तिक १९ गते पुष्पकमल दाहालले माधव नेपाल लगायतका अरु पार्टीहरुसँग एकताको नाममा माओवाद र माओवादी परित्याग गरेको बताए । दाहाललाई माओवादीले प्रयोग गरेको चुनाव चिन्ह पनि सैह्य नभएको उनको आरोप छ । उनले माओवादीलाई समाप्त पार्ने डिजाईन भएको बुझेर नै माओवादीलाई आफूहरुले पुनः ब्राण्डिङ गर्न लागेको बताए ।
माओवादी देशको विचारधारात्मक शक्ति, ब्राण्ड, नेपाली श्रमिक जनताको धड्कन भएको उनको भनाई छ । नेपाली जनताको मनमनमा माओवादी, माओवादीको जनयुद्ध र विचार भएको दाबी गरे । माओवादीको नाम निशाना नराख्ने साम्राज्यवादीहरुको डिजाइन असफल भएको उनको भनाई छ।
उनले भने, ‘रियलमा माओवादी हामी थियौँ । जनयुद्धका प्रतिनिधि र माक्र्सवाद, लेनिनवाद र माओवादबाट आफू निर्देशित र नेपाली क्रान्तिलाई त्यसको आधारमा विकसित गरेर सञ्चालन गर्ने पार्टी र लिडरसीपको टीम भनेको हामी नै थियौँ । तर मलाई कस्तो लाग्छ भन्दाखेरी सार र रुपको म्याचिङ गर्नको लागि हामीले ११ वर्ष संर्घष गर्नुप¥यो । ११ वर्षपछि हामी जे थियौँ त्यही आफूलाई प्रस्तुत गर्न हामीलाई वातावरण बन्यो ।’
उनले भने, ‘विशेष गरेर गत कात्तिक १९ गते प्रचण्डजीले जसरी माधव नेपाल लगायतका अरु पार्टीहरुसंग एकता गर्नुभयो र त्यो एकतामा माओवाद पनि उहाँले परित्याग गर्नुभयो, माओवादी पनि परित्याग गर्नुभयो र माओवादीले प्रयोग गरेको चुनाव चिन्ह पनि उहाँको निम्ति सह्य भएन । यो घटना सामान्य थिएन । १९ गतेदेखि हामीले मंसिर २ गते निर्वाचन आयोगमा पार्टीलाई दर्ता गर्ने प्रक्रिया पूरा गरेर हामीले प्रमाणपत्र लिएका थियौँ । १५ गतेदेखि १ गतेसम्मको बीचको विकसित घटनाक्रम र त्यसमा पनि कम्युनिष्ट आन्दोलनमा र क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट आन्दोलनसंग सम्बन्धित घटेका घटनाक्रमहरुलाई विशेष ढंगले हेर्दै लाष्टमा एउटा संस्लेषण, निष्कर्षमा पार्टी पुग्यो र हामीले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी) को रुपमा आफूलाई प्रस्तुत गरेका छौँ ।’ उनले वर्तमान सरकारलाई अमेरिकी साम्राज्यवादको कठपुतली भएको आरोप पनि लगाएका छन् । जेनजी आन्दोलनलाई साम्राज्यवादी शक्तिहरुले हडप्न खोजेको उल्लेख गर्दै उनले त्यसलाई माओवादीले सफल हुन नदिने बताए ।
काठमाडौं । यही मंसिर २७ देखि २९ गतेसम्म हुन लागेको नेकपा एमालेको एघारौँ महाधिवेशनको तयारी तीव्र रुपमा भइरहेको पार्टीका नेताहरूले जनाएका छन् ।
उद्घाटन सत्र हुने भक्तपुरको सल्लाघारी ग्राउन्डमा संरचना निर्माणको काम धमाधम चलिरहेको छ । उद्घाटन कार्यक्रममा करिब तीन लाख जनसहभागिता हुने दाबी एमालेको छ । बन्द सत्र भने काठमाडौंको भृकुटीमण्डपमा हुनेछ ।
काठमाडौँ । नेपाली कांग्रेसका नेता प्रकाशमान सिंहले नेपाली महिलाको हक, अधिकार स्थापित गराउन स्वर्गीय मङ्गलादेवी सिंहको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको बताएका छन् ।
प्रजातान्त्रिक आन्दोलनको प्रथम महिला नेत्री मङ्गलादेवी सिंहको १००औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा नेपाल महिला सङ्घ काठमाडौँ जिल्ला शाखाले आज मङ्गलादेवी पार्कमा बुद्धनगरमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा उनले नेपाली महिलाहरूको हक, अधिकारका लागि मङ्गलादेवीको उल्लेख्य योगदान रहेको धारणा राखेका छन् ।
नेता सिंहले महिलालाई मताधिकार हुनुपर्छ भनेर मङ्गलादेवीद्धारा आवाज उठाएकै कारणले महिलाहरूले पनि मतदान गर्न पाउने अधिकार पाएको स्मरणसमेत गरेका छन् । “महिलालाई मताधिकारको प्रयोग गर्न दिनेदेखि पढ्न पाउनुपर्ने माग मङ्गलादेवी कै कारण पूरा भएको हो,” उनले भनेका छन् ।
नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका प्रथम महिला नेत्री मङ्गलादेवीको १००औं जन्मजयन्तीको अवसरमा वर्षभरी विभिन्न कार्यक्रमको आयोजना गरेर मनाउने कार्यक्रम रहेको महिला सङ्घ काठमाडौँकी अध्यक्ष विष्णुदेवी पुडासैनीले जानकारी दिएकी छिन् ।
मङ्गलादेवीको योगदानको बारेमा विशेष गरी नेपाली महिलाको हक, अधिकार मात्र नभई नेपाली जनताको प्रजातान्त्रिक अधिकार दिलाउने सन्दर्भमा पनि उनले गरेको सघंर्ष लाई पुनः ताजगी गर्नका निम्ति विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरिने पुडासैनीले बताएकी छिन् ।
काठमाडौं । प्रतिनिधि सभा सदस्य उम्मेदवारका लागि डडेल्धुराबाट नेपाली कांग्रेसले पूर्व प्रधानमन्त्री एवं सपभाति शेरबहादुर देउवाको नाम सर्वसम्मत रुपमा एकल सिफारिस गरेको छ । बिहीबार बसेको कांग्रेस जिल्ला कार्यसमितिको बैठकले देउवाको नाम सिफारिस गरेको जिल्ला सचिव हेमराज चटौतले जानकारी दिए । ‘डडेल्लधुराबाट सर्वसम्मत रुपमा सभापति ज्यूको एकल नाम सिफारिस गरेका छौँ,’ सचिव चटौतले भने ।
त्यस्तै, समानुपातिक उम्मेदवारका लागि नरभान कामी र मानकुमारी थापाको नाम सिफारिस गरिएको छ । कांग्रेस डडेल्धुराले राष्ट्रिय सभाको उम्मेदावरका भीमबहादुर साउँद र रघुवर भट्टको नाम सिफारिस गरिएको सचिव चटौतले जानकारी दिए । जिल्ला कार्यसमितिले प्रदेश कार्यसमितिलाई नाम सिफारिस गरेको हो । अब प्रदेशले कांग्रेस केन्द्रमा नाम पठाउनेछ । त्यसपछि कांग्रेस केन्द्रले उम्मेदवार तय गर्नेछ ।
सभापति देउवा २०४८ सालदेखि डडेल्धुराबाट लगातार निर्वाचन जित्दै आएका छन् । जेनजी आन्दोलनका क्रममा सांघातिक आक्रमणमा परी घाइते भएका देउवाले केही दिनअघि मात्रै अन्तिम पटक निर्वाचन लड्ने इच्छा देखाएका थिए । सभापति देउवा डडेलधुराबाट आठौं पटक सांसदको निर्वाचन लड्ने तयारीमा देखिएका हुन् । यसअघि उनी २०४८, ०५१, ०५६, ०६४, ०७०, ०७४ र ०७९ सालमा भएको निर्वाचनमा डडेलधुराबाटै विजयी भइसकेका छन् ।
