`

सम्पूर्ण लामाको नियुक्तिले पर्यटनमन्त्रीमाथि उठ्यो प्रश्न

काठमाडौं । बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिको अध्यक्षमा सम्पूर्णकुमार लामाको पुनःनियुक्तिले बालेन सरकारका पर्यटनमन्त्री खडकराज पौडेलमाथि प्रश्न उठेको छ । २०७२ को भूकम्पका कारण क्षतिग्रस्त बौद्धनाथ स्तूपको पुनर्निर्माणका लागि दाताहरूबाट प्राप्त सहयोग विवरण सार्वजनिक नगरेको आरोप लागेका लामालाई अध्यक्षमा नियुक्तिले भ्रष्टाचारमा शून्य सहनशीलताको नीति अपनाएको दाबी गर्ने बालेन सरकारमाथि प्रश्न उठेको हो ।

स्रोतका अनुसार पुनर्निर्माणका लागि ताइ सितु रिम्पोछेले करिब १२ करोड रुपैयाँसहित सुन उपलब्ध गराएका थिए । अन्य सहयोगदाताले पनि पुनर्निर्माणका लागि सहयोग उपलब्ध गराएकोमा लामाले सार्वजनिक नगरेको र स्वतन्त्र ढंगले उनमाथि स्वतन्त्र छानबिनको माग केही सरोकारवालाले गर्दै आएका छन् । स्रोत भन्छ, ‘भारतको धर्मशालास्थित ताइ सितु रिम्पोछेले महास्तूप पुनर्निर्माणका लागि २६ किलो सुन दान दिएका थिए भने अन्य दाताबाट थप ५ किलो सुन प्राप्त भएको थियो । यही सुनसहित नगद तथा अन्य सहयोगको हिसाब–किताबमा अनियमितता भएको भन्ने छ ।’

महालेखा परीक्षक कार्यालयको ५५औँ वार्षिक प्रतिवेदनले पनि विदेशी दाताबाट प्राप्त सुन, नगद तथा जिन्सी सहयोगको विवरण पारदर्शी रूपमा अभिलेखीकरण नगरिएको उल्लेख छ । पुनर्निर्माणमा १४ किलो ५८० ग्राम सुन मात्र आवश्यक पर्ने अवस्थामा ३१ किलो सुन खपत भएको देखाएर करिब ८ करोड ८८ लाख ८ हजार रुपैयाँ बराबरको अनियमितता भएको औँल्याइएको छ ।

तर, लामा पक्षले भने आरोपलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ । उनलाई यही १९ असारमा पर्यटनमन्त्री खडकराज पौडेलस्तरीय निर्णयबाट अध्यक्षमा मनोनीत गरेको थियो ।

राष्ट्र बैंकद्वारा २० अर्बको ऋणपत्र

काठमाडौं। नेपाल राष्ट्र बैंकले २० अर्ब रुपैयाँ बराबरको सरकारी ऋणपत्र बिक्रीका लागि बोलकबोल आह्वान गरेको छ।

राष्ट्र बैंकको मौद्रिक व्यवस्थापन विभागले बुधबार सूचना जारी गर्दै ‘ऋणपत्र २०८४ ‘च’ का लागि अनलाइन प्रणालीमार्फत बोलकबोल गर्न सकिने जनाएको हो।

सूचनाअनुसार नेपाल राष्ट्र बैंकबाट इजाजतपत्र प्राप्त ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्था (काउन्टरपार्टी) मात्र बोलकबोल प्रक्रियामा सहभागी हुन पाउनेछन्।

बोलकबोल गर्ने संस्थाले आफूले खरिद गर्न चाहेको ऋणपत्रको रकम र प्रस्तावित ब्याजदर उल्लेख गर्नुपर्नेछ। ब्याजदर दशमलव पछिका चार अंकसम्म उल्लेख गर्न सकिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार न्यूनतम पाँच करोड रुपैयाँदेखि सुरु हुने गरी पाँच करोडले भाग गर्दा निशेष भाग जाने रकमसम्म, कुल आह्वान गरिएको २० अर्ब रुपैयाँको सीमाभित्र रहेर बोलकबोल गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ।

सरकारको आन्तरिक ऋण व्यवस्थापन तथा बजारमा तरलता व्यवस्थापन गर्ने उद्देश्यले राष्ट्र बैंकले नियमित रूपमा यस्ता ऋणपत्र जारी गर्दै आएको छ।

प्रचण्ड गर्मी र राप,असारमै सकियो आँप

महोत्तरी। सामान्यतया मध्य जेठदेखि भदौ मसान्तसम्म आँप पाक्ने सिजन मानिन्छ। तर यस वर्ष असार महिना पूरा नहुँदै महोत्तरीका अधिकांश बगैँचाबाट सबै जातका आँप सकिएका छन्।

अत्यधिक गर्मी, वर्षाका कारण फल झर्ने समस्या र बजार व्यवस्थापनको अभावले किसान समयअघि नै आँप बिक्री गर्न बाध्य भएका हुन्।

महोत्तरीमा बम्बई, मालदह, कृष्णभोग, कलकतिया, आम्रपाली, अभिया, मल्लिका, जर्दा, हर्दिया, गुलावखासलगायत विभिन्न जातका आँप उत्पादन हुने गर्छ। सामान्यतया जेठको मध्यदेखि भदौसम्म क्रमशः यी जातका आँप पाक्ने भए पनि यस वर्ष असार नबित्दै बगैँचा रित्तिएका छन्।

भङ्गाहा-४ रामनगरका किसान हरिदेव साहका अनुसार पछि पाक्ने आँपसमेत असार १५ तिरै टिपेर लगिएको छ। ‘बगैँचा ठेक्कामा दिएका थियौँ। पछि पाक्ने आँप पनि सबै टिपेर लगे, अहिले बोट खाली छन्,’ उनले भने।

किसान गङ्गाराम महतोका अनुसार असारको सुरुदेखि अत्यधिक गर्मी र रातभरि पर्ने वर्षाले धेरै फल कुहिने र झर्ने अवस्था सिर्जना भयो। त्यसैले क्षति बढ्न नदिन किसानले समयअघि नै आँप बिक्री गरेका हुन्। भदौमा पाक्ने अभिया र भदैयाँ जातका आँपसमेत असारमै सकिएको उनले बताए।

समयअघि टिपिएका आँप बजारमा पकाउन प्रायः क्याल्सियम कार्बाइडजस्ता रसायन प्रयोग गरिने भएकाले उपभोक्ताको स्वास्थ्यमा असर पर्न सक्ने चिन्ता पनि बढेको छ। कार्बाइडबाट पकाइएको आँप प्राकृतिक रूपमा पाकेको आँपजस्तो स्वादिलो नहुने र स्वास्थ्यका लागि पनि उपयुक्त नमानिने विज्ञहरूको भनाइ छ।

बर्दिबास–१२ बिजलपुराका किसान विश्वनाथ सिंहका अनुसार धान रोपाइँको चटारो सुरु भएसँगै धेरै किसानले आँप पूर्ण रूपमा नपाक्दै बिक्री गरेर खेतीपातीमा लागेका छन्। ‘बोटमै पाकेको आँपको स्वाद र मूल्य दुवै राम्रो हुन्छ, तर परिस्थितिले हतारमा बेच्नुपर्ने अवस्था आयो,’ उनले भने।

कृषि ज्ञान केन्द्र महोत्तरीका अनुसार जिल्लामा करिब तीन हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा आँप खेती हुँदै आएको छ। तर प्रशोधन उद्योग, चिस्यानघर र व्यवस्थित भण्डारण सुविधाको अभावका कारण किसानले उत्पादन लामो समयसम्म सुरक्षित राख्न सक्दैनन्।

फलस्वरूप उनीहरू बजारको माग र प्राकृतिक अवस्थाको दबाबमा समयअघि नै उत्पादन बिक्री गर्न बाध्य हुने गरेका छन्।

कांग्रेसमा विभागको अन्त्य

काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसले पार्टीभित्र केन्द्रदेखि तल्लो तहसम्म गठन हुँदै आएका विषयगत विभागहरूको व्यवस्था अन्त्य गरेको छ।

अब विभागमार्फत हुँदै आएका सबै नीतिगत, अनुसन्धान तथा विषयगत काम उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माको नेतृत्वमा रहेको नीति, अनुसन्धान तथा प्रशिक्षण प्रतिष्ठानमार्फत सञ्चालन गरिने भएको हो।

पार्टी सभापति गगन थापाका अनुसार विभाग गठन गर्ने पुरानो अभ्यासलाई हटाएर नीति प्रतिष्ठानलाई नै विषयगत अध्ययन, अनुसन्धान, नीति निर्माण र पार्टीको आधिकारिक धारणा तयार गर्ने जिम्मेवारी दिइएको हो। प्रतिष्ठानअन्तर्गत विभिन्न क्षेत्रका उपसमिति गठन गरी तिनलाई विषयगत जिम्मेवारीसमेत तोकिएको छ।

पार्टीको विशेष महाधिवेशनबाट गत पुसमा पारित संशोधित विधानले विभाग सम्बन्धी व्यवस्था हटाएको थियो। त्यसअनुसार अब प्रतिष्ठानअन्तर्गतका उपसमितिले नीति निर्माण, बहस, अनुसन्धान र सुझाव प्रस्तुत गर्नेछन्। पार्टीले विभिन्न नीतिगत विषयमा धारणा विकास गर्न १२ वटा विषयगत उपसमिति गठन गरेको छ।

पछिल्लो समय पार्टी केन्द्रीय कार्यालयमा समसामयिक तथा नीतिगत विषयमा नियमित अन्तरसंवाद सञ्चालन भइरहेको छ। यी छलफललाई ‘ग्रीन टेबल’ नाम दिइएको छ। नीति प्रतिष्ठानअन्तर्गत कञ्चन झाको नेतृत्वमा गठित उपसमितिले विभिन्न नीतिगत बहसलाई समन्वय गरिरहेको छ।

भूमि व्यवस्थापन तथा सुकुम्बासी र अव्यवस्थित बसोबासीको दीर्घकालीन समाधानका लागि डा. गोपाल दहितको संयोजकत्वमा विशेष अभियान उपसमिति गठन गरिएको छ। यस उपसमितिले पार्टीको आधिकारिक भूमि नीति तयार गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ।

विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी नीति निर्माण, पूर्वतयारी, उद्धार तथा पुनःस्थापनासम्बन्धी कार्यका लागि मानबहादुर थापाको नेतृत्वमा उपसमिति गठन गरिएको छ। मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी सचेतना अभियानको संयोजन मोहना अन्सारीले गर्नेछिन्।

सूचना प्रविधि तथा डिजिटल सुशासनको क्षेत्रमा दीपेश विष्ट, निर्वाचन प्रणाली सुधारसम्बन्धी अध्ययन तथा अवधारणा निर्माणमा जनक चटौत, पूर्वाधार विकास तथा पूँजीगत बजेट सुधारसम्बन्धी नीति निर्माणमा अमृत ज्ञवालीलाई जिम्मेवारी दिइएको छ।

उद्यमशीलता, नवप्रवर्तन तथा रोजगारीका विषयमा खगेन्द्र आचार्य, शिक्षा नीति र शैक्षिक सुधारका विषयमा डा. कृष्णप्रसाद पौडेलले नेतृत्व गरिरहेका छन्। शिक्षा क्षेत्रमा सरोकारवालासँग नीति संवादसमेत सुरु भइसकेको पार्टीले जनाएको छ।

जेन–जी आन्दोलनका क्रममा क्षतिग्रस्त भएको पार्टीको केन्द्रीय कार्यालयको पुनःव्यवस्थापन तथा त्यसलाई ‘बीपी विचार स्कूल’का रूपमा विकास गर्ने जिम्मेवारी प्रकाश लामिछानेलाई दिइएको छ। जातीय विभेदविरुद्धको अभियानको संयोजन एलिजा ढकालले गर्नेछिन् भने डिजिटल सचेतना तथा तथ्य परीक्षण (फ्याक्ट चेक) सम्बन्धी उपसमितिको नेतृत्व प्रकृति भट्टराईले सम्हालेकी छन्।

नीति प्रतिष्ठानको उपप्रमुखमा केन्द्रीय सदस्य मधु आचार्य रहेका छन् भने निर्देशकका रूपमा डा. सुरेश आचार्यलाई मनोनयन गरिएको छ।

पार्टी विधानअनुसार प्रतिष्ठानमा प्रमुखसहित ५१ सदस्य रहने व्यवस्था भए पनि हाल ४७ सदस्यीय समिति गठन भइसकेको छ।

कांग्रेसले विभागको सट्टा नीति प्रतिष्ठानलाई सक्रिय बनाउँदै पार्टीको नीतिगत बहस, अनुसन्धान र वैचारिक दिशानिर्देशनलाई थप संस्थागत बनाउने रणनीति अघि बढाएको जनाएको छ।

प्रधानमन्त्री बालेनले निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिलाई के भने?

काठमाडौं। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले उद्योग, व्यवसाय, लगानी वातावरण तथा आर्थिक सुधारका विषयमा निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूसँग उच्चस्तरीय छलफल गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, सिंहदरबारमा आज भएको छलफलमा मुलुकको आर्थिक गतिविधिलाई थप चलायमान बनाउने, उद्योग–व्यवसाय सञ्चालनमा देखिएका समस्या समाधान गर्ने, लगानीमैत्री वातावरण निर्माण गर्ने तथा रोजगारी र उत्पादन वृद्धि गर्ने विषयमा विस्तृत छलफल भएको प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ।

छलफलका क्रममा प्रधानमन्त्री शाहले आर्थिक विकास, लगानी विस्तार, रोजगारी सिर्जना र उत्पादन वृद्धिमा निजी क्षेत्र सरकारको महत्वपूर्ण साझेदार रहेको उल्लेख गर्दै उद्योगी–व्यवसायीले भोगिरहेका व्यावहारिक समस्या समाधान गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताए। उनले उद्योग तथा निजी क्षेत्रमैत्री वातावरण निर्माणका लागि आवश्यक नीतिगत, कानुनी र प्रशासनिक सुधारलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरे।

प्रधानमन्त्री शाहले निजी क्षेत्रको मनोबल उच्च बनाउँदै लगानीको वातावरण सुधार गर्नु सरकारको प्राथमिकतामा रहेको उल्लेख गर्दै सरकार र निजी क्षेत्रबीच नियमित संवाद र सहकार्यलाई अझ प्रभावकारी बनाइने बताए।

छलफलमा सहभागी उद्योगी–व्यवसायीहरूले उद्योग प्रवर्द्धन, लगानी विस्तार, नीतिगत स्थिरता, सेवा प्रवाहलाई सरल बनाउने व्यवस्था तथा सरकार–निजी क्षेत्रबीच नियमित र परिणाममुखी संवादको आवश्यकता औँल्याएका थिए। उनीहरूले व्यवसाय सञ्चालनमा रहेका नीतिगत तथा प्रक्रियागत जटिलता हटाउन पनि सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका थिए।

उनीहरूले दिएका सुझावलाई गम्भीरतापूर्वक लिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले सम्बन्धित निकायमार्फत आवश्यक सहजीकरण र सुधारका काम अघि बढाइने बताए। आर्थिक सुधारको अभियानमा सरकार निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गरेर अगाडि बढ्ने उनको भनाइ थियो।

छलफलमा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घका अध्यक्ष अञ्जन श्रेष्ठ, उद्योग समितिका सभापति उज्ज्वलकुमार श्रेष्ठ, नेपाल उद्योग परिसङ्घका निवर्तमान अध्यक्ष राजेशकुमार अग्रवाल, परिसङ्घका महानिर्देशक डा. घनश्याम ओझा, नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष कमलेशकुमार अग्रवाल तथा वरिष्ठ उपाध्यक्ष दीपक मल्होत्रालगायत निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो।

नेप्से ३०.०९ अंकले लाग्यो ओरालो

काठमाडौं। साताको कारोबारको तेस्रो दिन बुधबार नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक ३०.०९ अंकले घटेर २,६२१.५९ बिन्दुमा झरेको छ।

आज नेप्सेमा सूचीकृत ३६२ कम्पनीका ८४ लाख ६३ हजार १५ कित्ता सेयर खरिद-बिक्री हुँदा कुल ४ अर्ब ८२ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको छ।

कारोबार रकमका आधारमा आज ११% केबिएल डिबेन्चर २०८९ अग्रस्थानमा रह्यो। यस डिबेन्चरको ६२ करोड ३९ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको छ।

बजारमा आज एनएमबि डिबेन्चर ८.५०%-२०८७/८८ का लगानीकर्ताले सबैभन्दा धेरै लाभ कमाएका छन्। यस डिबेन्चरको मूल्य ५ प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ।

यता, कर्पोरेट डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेड का लगानीकर्ताले सबैभन्दा धेरै घाटा बेहोरेका छन्। कम्पनीको सेयर मूल्य १३ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको छ।

बुधबारको कारोबारमा अधिकांश उपसूचक राताम्मे देखिएका छन्, जसका कारण समग्र बजार परिसूचकमा उल्लेख्य गिरावट आएको हो।

प्रलोभन देखाएर बिरामी निजी अस्पताल लैजाने १२ जना पक्राउ

विराटनगर। उपचारका लागि आएका बिरामीलाई प्रलोभन देखाएर निजी स्वास्थ्य संस्थामा लैजाने गरेको आरोपमा प्रहरीले बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान परिसरबाट १२ जनालाई पक्राउ गरेको छ।

प्रहरीका अनुसार उनीहरूले प्रतिष्ठानमा उपचारका लागि आएका बिरामी तथा उनका आफन्तलाई सस्तो मूल्यमा औषधि उपलब्ध गराइदिने बहाना बनाउँदै निजी अस्पताल तथा मेडिकलतर्फ लैजाने प्रयास गरिरहेका थिए। यसबारे सूचना प्राप्त भएपछि प्रहरीले निगरानी बढाएर उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको हो।

पक्राउ पर्नेमा धरान–१८ का २७ वर्षीय निखिलकुमार चौधरी, सप्तरीको राजविराज–६ की २७ वर्षीया रबिना मण्डल, भोजपुरको आमचोक-८ का २५ वर्षीय हस्त श्रेष्ठ, धरान–१५ का २० वर्षीय सागर पोखरेल, मोरङको लेटाङ–३ का २९ वर्षीय सानिन किराँती, धरान–६ का २३ वर्षीय मनिष बुढाथोकी, उदयपुरको चौदण्डीगढी–५ का ४० वर्षीय उपेशकुमार चौधरी, धरान–१७ का ३५ वर्षीय धिरज निरौला, इटहरी–२ का ३१ वर्षीय रोहित मेहता र धरान–११ का २८ वर्षीय विनोद भट्टराई रहेका छन्। प्रहरीले अन्य दुई जनालाई पनि यही आरोपमा पक्राउ गरेको जनाएको छ।

उनीहरूमाथि अभद्र व्यवहारसम्बन्धी कसुरमा मुद्दा दर्ता गरिएको प्रहरीले जनाएको छ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय सुनसरीबाट १० दिनको म्याद थप अनुमति लिएर इलाका प्रहरी कार्यालय धरानले घटनाबारे थप अनुसन्धान अघि बढाएको छ।

प्रशान्त राष्ट्रहरू चीनको क्षेप्यास्त्र परीक्षणविरुद्ध

काठमाडौं। प्रशान्त क्षेत्रका राष्ट्रहरूले चीनले हालै प्रशान्त महासागरमा गरेको रणनीतिक क्षेप्यास्त्र परीक्षणको विरोधमा कडा संयुक्त वक्तव्य जारी गर्ने तयारी गरेका छन्।

क्षेत्रीय सुरक्षा र स्थायित्वमा असर पर्ने भन्दै प्रशान्त टापु फोरमका सदस्य राष्ट्रहरूबीच संयुक्त धारणा तयार पार्ने प्रयास भइरहेको हो।

अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानिजले प्रशान्त टापु फोरमका सदस्य राष्ट्रहरूबीच संयुक्त वक्तव्यको मस्यौदामाथि छलफल भइरहेको जानकारी दिएका छन्। ब्रिस्बेनमा पपुवा न्यू गिनी, टोङ्गा र सामोआका नेतासँग सुरक्षा वार्ताअघि सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै उनले प्रशान्त क्षेत्रका देशहरूले एउटै स्वरमा स्पष्ट र बलियो सन्देश दिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। उनका अनुसार तयार पारिएको वक्तव्य निकै कडा प्रकृतिको छ।

चीनले सोमबार नक्कली वारहेड बोकेको रणनीतिक क्षेप्यास्त्र प्रशान्त महासागरमा परीक्षण गरेको थियो। उक्त परीक्षणप्रति अस्ट्रेलिया, न्युजिल्यान्ड, जापान र संयुक्त राज्य अमेरिकालगायतका देशहरूले सार्वजनिक रूपमा असन्तुष्टि जनाइसकेका छन्।

निगरानीकर्ताहरूका अनुसार क्षेप्यास्त्र सोलोमन टापु, नाउरू र तुभालुबीचको समुद्री क्षेत्रमा खसेको थियो।

चिनियाँ आर्थिक सहायता र पूर्वाधार ऋणमा निर्भर रहेका धेरै प्रशान्त राष्ट्रहरू सामान्यतया बेइजिङको सार्वजनिक आलोचना गर्न हिच्किचाउने गरेका छन्। तर यसपटक सोलोमन टापुले समेत क्षेप्यास्त्र परीक्षणप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेको छ, जसलाई क्षेत्रीय कूटनीतिमा महत्वपूर्ण संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

प्रधानमन्त्री अल्बानिजले टोङ्गाका प्रधानमन्त्री लर्ड फकाफानुआ, पपुवा न्यू गिनीका प्रधानमन्त्री जेम्स मारापे र सामोआका प्रधानमन्त्री ला’ओलियालिमालिएटोआ ल्युएटा श्मिटसँग क्षेत्रीय सुरक्षा, रक्षा सहकार्य र रणनीतिक साझेदारीका विषयमा छलफल गरिरहेका छन्। उनले प्रशान्त क्षेत्रको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने प्रमुख जिम्मेवारी क्षेत्रीय राष्ट्रहरूकै हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

अस्ट्रेलियाले पछिल्ला वर्षहरूमा चीनको बढ्दो प्रभावलाई सन्तुलनमा राख्ने रणनीतिअन्तर्गत प्रशान्त क्षेत्रका देशहरूसँग सुरक्षा सहकार्य विस्तार गर्दै आएको छ। त्यससँगै खेलकुद कूटनीतिमार्फत रग्बी लिग र रग्बी युनियन कार्यक्रमलाई पनि सम्बन्ध सुदृढ गर्ने माध्यमका रूपमा प्रयोग गरिरहेको छ।

चीनको क्षेप्यास्त्र परीक्षण अस्ट्रेलिया र फिजीबीच नयाँ रक्षा साझेदारी सम्झौतामा हस्ताक्षर भएकै दिन भएको थियो। क्यानबेराले पछिल्ला वर्षहरूमा दक्षिण प्रशान्तका विभिन्न राष्ट्रसँग सुरक्षा सहकार्यलाई तीव्र बनाएको छ।

फिजीका रक्षामन्त्री पियो टिकोडुआडुआले चीनलाई परीक्षणअघि नै यस्तो कदम नचाल्न आग्रह गरिएको बताएका छन्। उनका अनुसार यस्तो सैन्य गतिविधिले क्षेत्रीय विश्वास, पारस्परिक सम्मान र स्थायित्वमा नकारात्मक प्रभाव पार्नेछ।

उनले परीक्षणकै समयमा चीनको क्षेप्यास्त्र निगरानी जहाज युआन वाङ-५ फिजीको बन्दरगाहमा रहेको घटनालाई पनि असामान्य संयोगको रूपमा उल्लेख गरेका छन्।

मेटाले सार्वजनिक गर्‍यो ‘म्युज इमेज’ एआई मोडल

काठमाडौं। मेटाले आफ्नै प्रविधिमा विकसित नयाँ कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) इमेज जेनेरेसन मोडल ‘म्युज इमेज’ सार्वजनिक गरेको छ।

मेटा सुपरइन्टेलिजेन्स ल्याबले विकास गरेको यो कम्पनीकै पहिलो ‘इन–हाउस’ इमेज जेनेरेसन मोडल हो।

कम्पनीले म्युज इमेजलाई मेटा एआई च्याटबटसँग एकीकृत गरेको छ। यसमार्फत प्रयोगकर्ताले टेक्स्ट लेखेर विभिन्न शैलीका तस्बिर सिर्जना गर्न सक्नेछन्। साथै, यो सुविधा इन्स्टाग्राम स्टोरी र ह्वाट्सएपमा पनि विस्तार गरिएको छ।

हाल यो सेवा केही सीमित देशमा मात्रै उपलब्ध छ। कम्पनीका अनुसार मेटा एआईमार्फत म्युज इमेजको आधारभूत प्रयोग निःशुल्क हुनेछ भने उन्नत सुविधाका लागि सशुल्क सदस्यता लिनुपर्नेछ।

मेटाका अनुसार म्युज इमेजले प्रयोगकर्ताले दिएका जटिल टेक्स्ट निर्देशनसमेत बुझेर तस्बिर सिर्जना गर्न सक्छ। प्रयोगकर्ताले आफ्नै फोटो अपलोड गरी त्यसलाई विभिन्न शैलीमा रूपान्तरण गर्न, स्केच वा एनोटेसनका आधारमा तस्बिर सम्पादन गर्न तथा एआईले तयार गरेको सामग्रीमा थप परिवर्तन गर्न सक्ने सुविधा पनि यसमा उपलब्ध छ।

म्युज इमेजको सहायताले इन्स्टाग्राम स्टोरीका लागि ३० भन्दा बढी नयाँ एआई इफेक्ट उपलब्ध गराइएको कम्पनीले जनाएको छ। त्यस्तै, ह्वाट्सएपमा मेटा एआईसँग च्याट गर्दै प्रत्यक्ष रूपमा तस्बिर बनाउन सकिने सुविधा पनि सुरु गरिएको छ।

यी सुविधा हाल अमेरिकामा मात्रै उपलब्ध छन् भने भविष्यमा फेसबुक र मेसेन्जरमा पनि विस्तार गर्ने योजना रहेको कम्पनीले जनाएको छ।

म्युज इमेजसँगै आएको एउटा सुविधाले गोपनीयतासम्बन्धी बहस पनि सुरु गराएको छ। सार्वजनिक इन्स्टाग्राम प्रोफाइल भएका प्रयोगकर्ताको तस्बिर उनीहरूलाई ट्याग गरेर एआईमार्फत परिमार्जन गर्न सकिने व्यवस्थाप्रति प्रविधि विज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

यद्यपि मेटाले प्रयोगकर्तालाई आफ्नो सामग्री एआईमार्फत प्रयोग हुन नदिने नियन्त्रण (सेटिङ) उपलब्ध गराएको जनाएको छ। प्रयोगकर्ताले चाहेको अवस्थामा उक्त सुविधा बन्द गर्न सक्ने कम्पनीको भनाइ छ।

ओपनएआई, गुगललगायत कम्पनीबीच एआई प्रविधिमा प्रतिस्पर्धा तीव्र भइरहेका बेला मेटाले म्युज इमेज सार्वजनिक गरेको हो।

कम्पनीले यसलाई व्यक्तिगत प्रयोगकर्ता, सामग्री निर्माता र विज्ञापनदातालाई लक्षित गर्दै आफ्ना डिजिटल सेवाको प्रमुख एआई उपकरणका रूपमा विकास गर्ने योजना बनाएको जनाएको छ।

स्वास्थ्य बिमा सेवा बन्द, बिरामी मर्कामा

कैलाली। भजनी प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम अन्तर्गत प्रदान हुँदै आएको फार्मेसी र प्रयोगशाला सेवा बन्द भएपछि सेवाग्राही उपचारमा समस्या झेल्न बाध्य भएका छन्।

स्वास्थ्य केन्द्रले स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमअन्तर्गत सेवा दिएबापत पाउनुपर्ने रकम लामो समयदेखि प्राप्त नभएपछि आर्थिक अभावका कारण जेठ २९ गतेदेखि फार्मेसी र प्रयोगशाला सेवामा स्वास्थ्य बिमा सुविधा स्थगित गरिएको केन्द्रका अधिकारी अमरसिंह चौधरीले जानकारी दिए।

उनका अनुसार सरकारले उपलब्ध गराउनुपर्ने बिमा रकम नआएपछि स्वास्थ्य केन्द्रको आन्तरिक स्रोतबाट सेवा सञ्चालन गर्न सम्भव नभएकाले बिमा सेवा अस्थायी रूपमा रोक्नुपरेको हो।

‘सरकारबाट बिमावापत प्राप्त हुने रकम नआएपछि अस्पतालको स्रोतले व्ययभार थेग्न नसक्ने अवस्था भयो। त्यसैले सेवाग्राहीले पाउँदै आएको फार्मेसी र प्रयोगशाला सेवाअन्तर्गतको बिमा कार्यक्रम रोक्न बाध्य भएका छौँ,’ चौधरीले भने।

स्वास्थ्य केन्द्रका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा ४ हजार ३७६ जनाले स्वास्थ्य बिमामार्फत सेवा लिएका थिए। तर, बिमा सेवा बन्द भएपछि उपचारका लागि आउने बिरामीको संख्या उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ। पछिल्लो अवधिमा ६५ जना मात्रै स्वास्थ्य केन्द्रमा सेवा लिन आएको तथ्यांक रहेको छ।

स्वास्थ्य केन्द्र व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष धर्मेन्द्र श्रेष्ठले बिमा सेवा सञ्चालनका लागि आवश्यक बजेट व्यवस्थापन गर्न स्थानीय सरकारसँग पटक-पटक आग्रह गरिए पनि कुनै सुनुवाइ नभएको गुनासो गरे।

उनले स्वास्थ्य बिमा सेवा पुनः सञ्चालनका लागि आवश्यक रकम तत्काल निकासा गर्न सम्बन्धित निकायसँग माग गर्दै सेवा अवरुद्ध हुँदा सर्वसाधारण प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएको बताए।

जेनजी आन्दोलनको आगजनीले ध्वस्त ‘सनराइज अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र’

काठमाडौं। ललितपुरको गोदावरीस्थित सरकारी सभा–सम्मेलन आयोजना गर्न निर्माण गरिएको सनराइज अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र जेनजी आन्दोलनका क्रममा भएको आगजनी र तोडफोडपछि गम्भीर रूपमा क्षतिग्रस्त भएको छ।

भदौ २४ गते भएको हिंसात्मक घटनामा सम्मेलन केन्द्रको मुख्य सभाहलमा आगलागी हुँदा छत नै खसेको छ भने सिसा, भित्री संरचना, विद्युतीय प्रणाली, कुर्सी तथा अन्य भौतिक पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुगेको हो।

सरकारी स्वामित्वको संरचना भए पनि तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले उद्घाटन गरेको तथा भदौ २० देखि २२ गतेसम्म नेकपा (एमाले)को विधान महाधिवेशन यही हलमा आयोजना गरिएको विषयलाई आधार बनाएर प्रदर्शनकारीहरूले सम्मेलन केन्द्रलाई निशाना बनाएको बताइएको छ।

गोदावरीमा ४३ रोपनी १५ आनामा निर्माण गरिएको उक्त सम्मेलन केन्द्र करिब तीन हजार सहभागी अट्ने क्षमताको आधुनिक पूर्वाधार हो। शहरी विकास मन्त्रालयले २०७६ कात्तिक ५ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीबाट भवनको शिलान्यास गराएको थियो भने २०७८ वैशाख ३१ गते भर्चुअल माध्यमबाट यसको उद्घाटन गरिएको थियो।

परियोजनाको प्रारम्भिक निर्माण लागत करिब ६२ करोड रुपैयाँ निर्धारण गरिए पनि निर्माण अवधिमा लागत बढेर झन्डै ८१ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो। केसी–समानान्तर जेभीले निर्माणको ठेक्का पाएको यस परियोजनाको समयसीमा दुई पटक थप गरिएको थियो।

२०७८ असारदेखि अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र विकास समिति मार्फत सञ्चालन हुँदै आएको यो केन्द्रमा सरकारी कार्यक्रम, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन, गोष्ठी तथा औपचारिक कार्यक्रम आयोजना हुँदै आएका थिए। सम्मेलन केन्द्रका लागि अधिग्रहण गरिएको जग्गामध्ये करिब १ सय रोपनीभन्दा बढी क्षेत्र अतिक्रमणमा परेको विषय यसअघि पनि सार्वजनिक रूपमा उठेको थियो।

भदौ २४ को हिंसात्मक घटनापछि मुख्य सभाहल प्रयोग गर्न नमिल्ने अवस्थामा पुगेको छ। आगलागीका कारण भवनको संरचनागत सुरक्षामै असर परेको प्रारम्भिक आकलन गरिएको छ भने क्षतिको विस्तृत मूल्याङ्कन सम्बन्धित निकायले गरिरहेको छ।

राज्यको ठूलो लगानीमा निर्माण गरिएको यस्तो आधुनिक पूर्वाधारमा भएको आगजनी र तोडफोडले करोडौँ रुपैयाँ बराबरको क्षति पुगेको अनुमान गरिएको छ।

सरकारी कार्यक्रम तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरका सम्मेलन सञ्चालनका लागि तयार पारिएको यो संरचनामा भएको विनाशले सार्वजनिक सम्पत्तिको सुरक्षा र आन्दोलनका क्रममा हुने हिंसात्मक गतिविधिप्रति गम्भीर प्रश्नसमेत उठाएको छ।

तस्वीरहरू:

इरानका ८० भन्दा बढी सैन्य लक्ष्यमा आक्रमण गरेको अमेरिकाको दाबी

काठमाडौं । अमेरिकी केन्द्रीय कमाण्ड (सेन्टकम) ले इरानविरुद्ध गरिएको सैन्य कारबाहीमा ८० भन्दा बढी स्थानलाई लक्षित गरिएको दाबी गरेको छ।

सेन्टकमका अनुसार यो आक्रमण हर्मुज जलडमरूमार्फत आवतजावत गर्ने व्यावसायिक जहाजहरूमाथि इरानले गरेको भनिएको पछिल्लो आक्रमणको प्रतिक्रियास्वरूप गरिएको हो।

सामाजिक सञ्जालमार्फत जारी विज्ञप्तिमा सेन्टकमले अमेरिकी सेनाले हर्मुज जलडमरू र त्यस आसपासका क्षेत्रमा रहेका इरानी वायु रक्षा प्रणाली, कमाण्ड तथा नियन्त्रण केन्द्र, तटीय राडार, विमानविरोधी क्षेप्यास्त्र प्रणाली तथा इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) का ६० भन्दा बढी साना सैन्य जलयानलाई लक्षित गरेको जनाएको छ।

सेन्टकमका अनुसार, उक्त सैन्य अभियानको मुख्य उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री व्यापार मार्गमा सञ्चालन हुने जहाजमाथि हुने आक्रमण गर्ने इरानको क्षमता कमजोर बनाउनु रहेको छ।

अमेरिकी पक्षले हालै हर्मुज जलडमरू हुँदै गुज्रिरहेका तीनवटा व्यावसायिक तेल ट्याङ्करमाथि इरानले आक्रमण गरेको आरोप पनि लगाएको छ। ती जहाजमा मार्शल टापुको झण्डा बोकेको एम/टी अल–रक्कायत, साउदी अरेबियाको झण्डा बोकेको एम/टी विद्यान र लाइबेरियाको झण्डा बोकेको एम/टी साइप्रस समृद्धि रहेको सेन्टकमले जनाएको छ।

यता, इरानले अमेरिकी आरोप अस्वीकार गर्दै सैन्य कारबाहीको कडा विरोध गरेको छ। इरानका उपविदेशमन्त्रीले अमेरिकी आक्रमणलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनविपरीत भएको दाबी गर्दै यसको विरुद्ध ‘निर्णायक कदम’ चालिने चेतावनी दिएका छन्।

अमेरिका र इरानबीच बढ्दो सैन्य तनावका कारण विश्वकै महत्वपूर्ण तेल आपूर्ति मार्ग मानिने हर्मुज जलडमरूको सुरक्षा तथा अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमाथि थप दबाब पर्ने चिन्ता बढेको छ।

पेस्तोल र गोलीसहित दुईजना पक्राउ

सुनसरी । प्रहरीले अवैध पेस्तोल र गोलीसहित दुई जनालाई पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेमा मोरङको विराटनगर महानगरपालिका–१७ रानीबस्तीका ५१ वर्षीय नुर महम्मद र विराटनगर–८ अशोकचोकका ३२ वर्षीय इमरान खान भनिने मोहम्मद अहमद रहेका छन्।

प्रहरीका अनुसार उनीहरूलाई गएराति सुनसरीको गढी गाउँपालिका–१ मधेलीस्थित झण्डाचोक क्षेत्रमा पैदल हिँडिरहेको अवस्थामा शंकास्पद गतिविधिका आधारमा नियन्त्रणमा लिइएको हो।

खानतलासीका क्रममा उनीहरूको साथबाट एक थान चिनियाँ (चाइनिज) पेस्तोल, उक्त पेस्तोलमा प्रयोग हुने एक थान म्याग्जिन तथा तीन राउण्ड गोली बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ।

प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार नुर महम्मद यसअघि हातहतियार तथा खरखजाना र जबरजस्ती करणी उद्योग मुद्दामा दोषी ठहर भई १२ वर्ष कैद सजाय भुक्तान गरिसकेका व्यक्ति हुन्। उक्त मुद्दा २०६४ कात्तिक ८ गते जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङमा दर्ता भएको थियो।

यस्तै, इमरान खान भनिने मोहम्मद अहमदविरुद्ध २०७५ चैत १९ गते जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङमा चोरी मुद्दा दर्ता भएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको प्रहरीले जनाएको छ।

पक्राउ परेका दुवै जनालाई इलाका प्रहरी कार्यालय दुहवीको हिरासतमा राखी हातहतियार तथा खरखजानासम्बन्धी कसुरमा थप अनुसन्धान अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ।

फेरि कानुनी विवादमा सलमान खान

एजेन्सी। बलिउड अभिनेता सलमान खान अर्को कानुनी विवादमा तानिएका छन्।

बम्बई उच्च अदालतको गोवा बेन्चले गोवाको क्यान्डोलिम क्षेत्रमा उनीसँग सम्बन्धित भनिएको आवासीय परियोजनाविरुद्ध दायर जनहित याचिकामा सम्बन्धित पक्षहरूलाई सूचना जारी गरेको छ।

याचिकामा वातावरणीय रूपमा संवेदनशील क्षेत्रमा लागू हुने तटीय नियमन क्षेत्र (सीआरजेड) सम्बन्धी नियम उल्लङ्घन गर्दै संरक्षित क्षेत्र नजिकै आवासीय भिल्ला र अन्य संरचना निर्माण गरिएको आरोप लगाइएको छ।

के छन् आरोप?

कलंगुट निर्वाचन क्षेत्र मञ्चले दायर गरेको याचिकामा क्यान्डोलिमस्थित परियोजनाले वातावरणीय कानुनको पालना नगरी निर्माण गरिएको दाबी गरिएको छ। याचिकाअनुसार निर्माण गतिविधि प्रतिबन्धित वा कडाइका साथ नियमन गरिएको तटीय क्षेत्रमा भिल्ला, स्विमिङ पुल तथा अन्य पूर्वाधार निर्माण गरिएको आरोप छ।

स्थानीय सञ्चारमाध्यम दैनिक गोमन्तकका अनुसार, सलमान खानसँग सम्बन्धित भनिएको कम्पनी क्लासिक सिटी इन्भेस्टमेन्ट्स प्राइभेट लिमिटेडले सिंक्वेरिम नदीको उच्च ज्वारभाटा रेखाबाट करिब ५५ मिटरको दूरीमा भिल्ला र स्विमिङ पुल निर्माण गरेको आरोप लगाइएको छ। याचिकामा सलमान खान उक्त कम्पनीका प्रबन्ध साझेदार रहेको दाबी पनि गरिएको छ।

याचिकामा निर्माण कार्य स्वीकृत भवन योजनाअनुसार नभएको तथा आवश्यक वातावरणीय मापदण्ड पालना गरिएको वा नगरिएको विषयमा अदालतबाट छानबिन गर्न माग गरिएको छ।

यस मुद्दामा गोवा सरकार, गोवा तटीय क्षेत्र व्यवस्थापन प्राधिकरण, क्यान्डोलिम ग्राम पञ्चायत, भारतको वातावरण, वन तथा जलवायु परिवर्तन मन्त्रालय तथा सलमान खानसँग सम्बन्धित कम्पनीलाई प्रतिवादी बनाइएको छ।

बम्बई उच्च अदालतको गोवा बेन्चले याचिकाको प्रारम्भिक सुनुवाइपछि सबै प्रतिवादीलाई आफ्नो लिखित जवाफ पेश गर्न सूचना जारी गरेको छ। अदालतले प्राप्त प्रतिक्रियाका आधारमा आगामी सुनुवाइमा मुद्दामाथि थप बहस गर्नेछ।

हालसम्म सलमान खान वा उनीसँग सम्बन्धित कम्पनीका तर्फबाट यस विषयमा कुनै सार्वजनिक प्रतिक्रिया आएको छैन। अदालतको अन्तिम निर्णय नआउँदासम्म याचिकामा गरिएका आरोपहरू प्रमाणित भइसकेका मानिँदैनन्।

प्रधानमन्त्रीलाई संसद्प्रति जिम्मेवार बनाउन रास्वपालाई नेकपाको आग्रह

काठमाडौं। नेकपाले सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)लाई आफ्नै संसदीय दलको नेतालाई संसद् र संविधानप्रति उत्तरदायी बनाउन आग्रह गरेको छ।

प्रतिनिधिसभाको बैठकमा बोल्दै नेकपाका सांसद परशुराम तामाङले संसदीय दलको नेतालाई संसद्प्रति जिम्मेवार बनाउने दायित्व रास्वपाकै भएको बताए।

‘हामी रास्वपाले त्यो जिम्मेवारी गम्भीरतापूर्वक निर्वाह गरेको देख्न चाहन्छौँ। जसले उहाँलाई यो संसद्को दलको नेता बनायो र प्रधानमन्त्री बनायो, अब राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले हस्तक्षेप गर्ने समय आएको छ,’ उनले भने।

सांसद तामाङले संसद्को गरिमा र मर्यादा जोगाउने जिम्मेवारी सभामुखको पनि रहेको उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्रीलाई सदनमा उपस्थित भएर जवाफ दिन निर्देशन (रुलिङ) गर्न सभामुखसँग माग गरे।

उनले संसद्प्रति कार्यपालिकाको जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्न आवश्यक कदम चाल्न सभामुखलाई आग्रह गर्दै लोकतान्त्रिक प्रणालीमा प्रधानमन्त्री संसद्प्रति उत्तरदायी हुनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे।

‘बालेनका समर्थकले जे गरेपनि हुने हो?’[भिडियाे]

काठमाडौं । श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष तथा प्रतिनिधिसभा सदस्य हर्क साम्पाङले प्रधानमन्त्री बालेन शाहका समर्थकलाई लक्षित गर्दै कानुन सबैका लागि समान रूपमा लागू हुनुपर्ने बताएका छन्।

बुधबार प्रतिनिधिसभाको बैठकमा बोल्दै साम्पाङले प्रधानमन्त्रीलाई गाली गरेको आरोपमा एक युट्युबर पक्राउ परेको प्रसंग उल्लेख गर्दै प्रश्न गरे, ‘बालेनका समर्थकले जे गरे पनि, जे बोले पनि हुने हो?’ उनले कानुनको कार्यान्वयनमा दोहोरो मापदण्ड हुन नहुने धारणा राखे।

साम्पाङले माइतीघर मण्डलामा आन्दोलनरत दृष्टिविहीन नागरिकहरूको विषय पनि उठाएका थिए। उनले सरकारले उनीहरूको समस्याप्रति संवेदनशील हुनुपर्ने भन्दै आफूलाई अनुकूल र अरूलाई बेवास्ता गर्ने प्रवृत्ति त्याग्न आग्रह गरे।

उनले दृष्टिविहीन नागरिकलाई केवल आन्दोलन गर्न बाध्य बनाउने अवस्था अन्त्य गर्न सरकारलाई आग्रह गर्दै उनीहरूको जीविकोपार्जनको व्यवस्था गर्नुपर्ने बताए। एकैपटक सबैलाई रोजगारी दिन नसके पनि प्रत्येक महिनादेखि १० देखि १५ जनासम्मलाई क्रमिक रूपमा रोजगारी उपलब्ध गराउने कार्यक्रम सुरु गर्नुपर्ने उनको सुझाव थियो।

यस्तै, संसदमा अर्को प्रसंग उठाउँदै साम्पाङले प्रधानमन्त्रीले संसदमा दिएको विवादास्पद अभिव्यक्तिलाई संसदमै आएर सच्याउनुपर्ने माग दोहोर्याए। उनले यस विषयमा सभामुखले स्पष्ट रुलिङ गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए।

साम्पाङले लोकतन्त्रमा सबै व्यक्ति र निकायले समान रूपमा कानुनको पालना गर्नुपर्ने बताउँदै कुनै एक पक्षले नियम नमान्ने र अर्को पक्षले पनि त्यसैको सिको गर्ने अवस्था सिर्जना भए लोकतान्त्रिक व्यवस्था कमजोर हुने चेतावनी दिए। उनले यस्तो प्रवृत्तिले मुलुक अराजकतर्फ धकेलिने र संसद पनि क्रमशः त्यही दिशातर्फ उन्मुख भइरहेको टिप्पणी गरे।

देवरले गरे भाउजुको हत्या

मोरङ। मोरङको ग्रामथान गाउँपालिकामा देवरले खुकुरी प्रहार गरी आफ्नै भाउजूको हत्या गरेका छन्। घटनामा एक जना घाइते भएका छन्।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङका अनुसार ग्रामथान गाउँपालिका–६ झोवाबनीका २१ वर्षीय सौचन खवासले आफ्ना दाजु कपिल खवासकी २० वर्षीया श्रीमती सीमा राजवंशीमाथि धारिलो हतियार खुकुरी प्रहार गरेका थिए।

प्रहरीका अनुसार असार २२ गते राति करिब ८ः३० बजे भएको आक्रमणमा सीमाको घाँटीमा गम्भीर चोट लागेको थियो। घटनास्थलमै उनको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ। हत्याको कारण भने हालसम्म खुल्न नसकेको र घटनाबारे अनुसन्धान जारी रहेको प्रहरीले जनाएको छ।

घटनाका क्रममा सीमाको उद्धार गर्न पुगेका ४४ वर्षीय शिवलाल खवास पनि घाइते भएका छन्। उनी सौचनका ठुलोबुबा नाता पर्ने व्यक्ति हुन्। खुकुरी प्रहारबाट उनको दाहिने कुममा गहिरो चोट लागेको छ। उनको स्थानीय स्वास्थ्य संस्थामा उपचार भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

घटनाको सूचना प्राप्त हुनासाथ इलाका प्रहरी कार्यालय हरैचाबाट प्रहरी नायब निरीक्षक मोतिराज दाहाल र इलाका प्रहरी कार्यालय बेलबारीबाट प्रहरी निरीक्षक राजीव गिरीको नेतृत्वमा प्रहरी टोली घटनास्थल पुगेको थियो।

प्रहरीले घटनामा संलग्न सौचन खवासलाई घटनास्थलबाटै नियन्त्रणमा लिएको छ। उनलाई इलाका प्रहरी कार्यालय बेलबारीमा राखेर घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको मोरङका प्रहरी नायब उपरीक्षक सन्तोष श्रेष्ठले जानकारी दिएका छन्।

रविले बालेनलाई प्रधानमन्त्रीबाट हटाउन सक्ने भएपछी…

काठमाडौं। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले संशोधित विधान सार्वजनिक गर्दै पार्टीको संगठनात्मक संरचना र संसदीय अभ्यासमा महत्वपूर्ण परिवर्तन गरेको छ।

नयाँ विधानअनुसार पार्टी सभापतिलाई संसदीय दलमाथि थप नीतिगत अधिकार प्रदान गरिएको छ भने संसदीय दल, दलका नेता तथा सांसदहरूले सभापतिले दिने नीतिगत निर्देशन अनिवार्य रूपमा पालना गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

पार्टीले सार्वजनिक गरेको संशोधित विधानको दफा ६८ (१-ङ) मा सभापतिको निर्देशन पालना नगरे संसदीय दलका नेतामाथि पदमुक्त गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउन सकिने व्यवस्था गरिएको छ। यसले पार्टीभित्रको निर्णय कार्यान्वयन, अनुशासन र नेतृत्वको भूमिकालाई थप स्पष्ट बनाएको देखिन्छ।

संशोधित विधानअनुसार संसदमा पार्टीको नीति, निर्णय र कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गराउन आवश्यक ठानेर सभापतिले दिने नीतिगत निर्देशन संसदीय दल, संसदीय दलका नेता तथा सांसदहरूले अनिवार्य रूपमा पालना गर्नुपर्नेछ।

यस व्यवस्थाले संसदभित्र पार्टीको आधिकारिक धारणा र निर्णयमा एकरूपता कायम गर्ने उद्देश्य राखेको देखिन्छ। सांसदहरूले व्यक्तिगत धारणा वा फरक राजनीतिक अडानभन्दा पार्टीको आधिकारिक निर्णयलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने वैधानिक आधार विधानले स्पष्ट गरेको छ।

विधानको दफा ६८ (१-ङ) मा सभापतिको निर्देशन पालना नगरेको अवस्थामा संसदीय दलका नेताविरुद्ध पदमुक्त गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउन सकिने उल्लेख छ।

यसअघि पनि दलका नेता र सांसदहरू पार्टी विधान तथा संसदीय दलको निर्णय पालना गर्न बाध्य थिए। तर संशोधित विधानले सभापतिको नीतिगत निर्देशनलाई स्पष्ट रूपमा उल्लेख गर्दै त्यसको अवज्ञा गरे कारबाही हुन सक्ने प्रावधान समेटेको छ।

संशोधित विधानले सभापतिलाई संसदीय दलसँग प्रत्यक्ष समन्वय गर्ने अधिकारसमेत दिएको छ। संसदमा पार्टीको रणनीति, एजेन्डा र निर्णय कार्यान्वयनका विषयमा सभापतिले आवश्यक निर्देशन दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।

यसले पार्टी नेतृत्व र संसदीय दलबीच समन्वयलाई संस्थागत बनाउने उद्देश्य राखेको देखिन्छ। पार्टीका नीति तथा कार्यक्रम संसदमा एउटै धारणा र रणनीतिका साथ प्रस्तुत गर्ने अपेक्षासमेत यस व्यवस्थाले गरेको छ।

संशोधित विधान सार्वजनिक भएसँगै रास्वपाको आन्तरिक शक्ति संरचनाबारे राजनीतिक वृत्तमा बहस सुरु भएको छ। केहीले यसलाई पार्टी अनुशासन, नीतिगत एकरूपता र निर्णय कार्यान्वयनलाई प्रभावकारी बनाउने कदमका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

यद्यपि केही राजनीतिक विश्लेषकहरूले नेतृत्व तहमा निर्णय अधिकार थप केन्द्रित भएको टिप्पणी गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार संसदीय दलको स्वतन्त्र निर्णय प्रक्रियाभन्दा पार्टी नेतृत्वको निर्देशनलाई बढी प्राथमिकता दिने संरचना स्थापित भएको देखिन्छ।

रास्वपाले भने विधान संशोधनलाई पार्टी सञ्चालन, नीति कार्यान्वयन र संगठनात्मक अनुशासनलाई व्यवस्थित बनाउने प्रयासका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ। पार्टी नेतृत्वका अनुसार संसदभित्र एउटै नीतिगत धारणा कायम राख्न तथा निर्णय कार्यान्वयनमा एकरूपता ल्याउन यी व्यवस्थाहरू आवश्यक रहेको निष्कर्षका आधारमा संशोधन गरिएको हो।

संशोधित विधान कार्यान्वयनमा आएसँगै पार्टीभित्र नेतृत्व, संसदीय दल र सांसदहरूको भूमिका तथा जिम्मेवारी थप स्पष्ट भएको छ।

आगामी दिनमा यी व्यवस्थाले रास्वपाको संसदीय अभ्यास र आन्तरिक निर्णय प्रक्रियामा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषय भने राजनीतिक रूपमा चासोको विषय रहने देखिन्छ।

मोदी किन अस्ट्रेलिया पुगे?

मेलबर्न । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी रक्षा सहकार्य, महत्वपूर्ण खनिजको आपूर्ति तथा युरेनियम सुरक्षासम्बन्धी उच्चस्तरीय वार्ताका लागि अष्ट्रेलिया भ्रमणमा पुगेका छन्।

भ्रमणका क्रममा मोदीले बिहीबार अष्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बनिजसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको छ। दुई नेताबीच रक्षा सहकार्य, स्वच्छ ऊर्जाका लागि आवश्यक खनिजहरूको आपूर्ति, युरेनियम व्यापार तथा क्षेत्रीय सुरक्षालगायतका विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

मेलबर्नमा आयोजना गरिएको सामुदायिक कार्यक्रममा मोदीलाई भव्य स्वागत गर्ने तयारी गरिएको छ। उक्त कार्यक्रममा २० हजारभन्दा बढी मानिस सहभागी हुने अनुमान गरिएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा भारत र अष्ट्रेलियाबीचको रणनीतिक साझेदारी उल्लेखनीय रूपमा सुदृढ हुँदै गएको छ। अष्ट्रेलिया–भारत इन्स्टिच्युटकी तिस्ता प्रकाशका अनुसार ऐतिहासिक रूपमा दुवै देशबीचको सम्बन्ध उतारचढावपूर्ण रहे पनि वर्तमान भू–राजनीतिक परिस्थितिले उनीहरूलाई थप नजिक ल्याएको छ।

भारतले आगामी वर्षहरूमा आफ्नो आणविक ऊर्जा उत्पादन क्षमता विस्तार गर्ने योजना अघि सारेको छ। यसका लागि विश्वसनीय युरेनियम आपूर्ति सुनिश्चित गर्नु उसको प्राथमिकतामा परेको छ। विश्व आणविक सङ्घका अनुसार अष्ट्रेलियासँग विश्वको करिब २८ प्रतिशत युरेनियम भण्डार रहेको छ।

भारत र अष्ट्रेलियाले सन् २०१५ मै आणविक सहकार्यसम्बन्धी सम्झौता गरेका थिए। त्यसले युरेनियम निर्यातको बाटो खोले पनि केही कानुनी र प्रशासनिक प्रक्रियाका कारण व्यापार अपेक्षित रूपमा अघि बढ्न सकेको छैन।

यस्तै, विद्युतीय सवारीसाधनको उत्पादन र प्रयोग विस्तार गर्ने योजनाअन्तर्गत भारत लिथियमसहितका महत्वपूर्ण खनिजको दीर्घकालीन आपूर्ति सुनिश्चित गर्न चाहन्छ। अष्ट्रेलिया लिथियमको प्रमुख उत्पादकमध्ये एक भएकाले यस क्षेत्रमा पनि सहकार्य विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ।

अष्ट्रेलिया, भारत, संयुक्त राज्य अमेरिका र जापान ‘क्वाड’ समूहका सदस्य राष्ट्र हुन्। हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा बढ्दो रणनीतिक प्रतिस्पर्धाका बीच क्वाडलाई क्षेत्रीय सुरक्षा र सहकार्यका लागि महत्वपूर्ण संयन्त्रका रूपमा हेरिन्छ। यसै सन्दर्भमा भारत र अष्ट्रेलियाले रक्षा तथा सुरक्षा सहकार्यलाई थप मजबुत बनाउने दिशामा पनि छलफल गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

बाबु र छोरा एकैसाथ पक्राउ

रौतहट । रौतहटको ईशनाथ नगरपालिका–३ औरैयामा पुरानो जग्गा विवादका क्रममा भएको चक्कु प्रहारबाट एक जनाको मृत्यु भएको छ भने एक वृद्ध घाइते भएका छन्।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय रौतहटका प्रवक्ता डीएसपी वसन्त गौतमका अनुसार मंगलबार राति करिब ८ः१५ बजे स्थानीय ८० वर्षीय रामबहादुर साह, उनका ६० वर्षीय छोरीज्वाइँ बुटन साह तथा ६३ वर्षीय रामऔतार साह र उनका २६ वर्षीय छोरा राममहेश्वर साहबीच जग्गाको विषयलाई लिएर विवाद भएको थियो।

विवाद चर्किँदै जाँदा दुवै पक्षबीच हात हालाहालको अवस्था सिर्जना भएको र सोही क्रममा राममहेश्वर साहले बुटन साहमाथि चक्कु प्रहार गरेको प्रहरीले जनाएको छ। चक्कु लागेर ढाडमा गम्भीर घाइते भएका बुटन साहलाई तत्काल उपचारका लागि प्रादेशिक अस्पताल गौर पुर्‍याइएको थियो। उपचारकै क्रममा राति करिब ९ः०५ बजे चिकित्सकले उनलाई मृत घोषणा गरेका थिए।

घटनामा ८० वर्षीय रामबहादुर साह पनि टाउकोमा चोट लागेर घाइते भएका छन्। उनको स्थानीय स्वास्थ्य संस्थामा उपचार भइरहेको छ। प्रहरीका अनुसार उनको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको छ।

घटनापछि प्रहरीले चक्कु प्रहारका आरोपित राममहेश्वर साहलाई नियन्त्रणमा लिएको छ। झैझगडामा संलग्न रहेको आरोपमा उनका बुवा रामऔतार साहलाई पनि पक्राउ गरिएको प्रहरीले जनाएको छ।

प्रहरीले घटनास्थलबाट आवश्यक प्रमाण संकलन गरी घटनाबारे थप अनुसन्धान अघि बढाएको छ। प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट पुरानो जग्गा विवादकै कारण घटना भएको खुलेको प्रहरीले जनाएको छ।

चक्कु प्रहारबाट एकको मृत्यु

रौतहट । रौतहटको ईशनाथ नगरपालिका-३ औरैयामा जग्गासम्बन्धी विवादका क्रममा भएको चक्कु प्रहारबाट एक जनाको मृत्यु भएको छ।

मृत्यु हुनेमा ईशनाथ नगरपालिका-१ बन्जरहाका ६० वर्षीय वुटन साह रहेका छन्। उनी औरैयास्थित आफ्ना ८० वर्षीय ससुरा रामबहादुर साहको घरमा बस्दै आएका थिए।

प्रहरीका अनुसार विवादका क्रममा वुटन साहमाथि चक्कु प्रहार हुँदा उनको पिठ्युमा गम्भीर चोट लागेको थियो। उपचारका लागि उनलाई प्रादेशिक अस्पताल गौर लगिएकोमा चिकित्सकले मंगलबार राति मृत घोषणा गरेका हुन्।

घटनामा उनका ससुरा रामबहादुर साह पनि टाउकोमा चोट लागेर घाइते भएका छन्। उनको स्थानीय अस्पतालमा उपचार भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

प्रहरीले घटनाको कारण र संलग्न व्यक्तिबारे थप अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ।

एमाले सांसद राईको अभिव्यक्ति रेकर्डबाट हटाउन सभामुखको निर्देशन

काठमाडौं। सभामुख डोलप्रसाद अर्यालले नेकपा (एमाले)का सांसद राजेन्द्र राईले प्रतिनिधिसभा बैठकमा दिएको अभिव्यक्ति संसद्को अभिलेख (रेकर्ड)बाट हटाउन निर्देशन दिएका छन्।

विशेष समय लिएर बोल्ने क्रममा सांसद राईले सभामुखलाई लक्षित गर्दै ‘तपाईं कान सुन्नुहुन्छ कि हुन्न?’ भन्ने अभिव्यक्ति दिएका थिए। त्यसपछि उनले ‘तपाईंले पाँच वर्ष सदन चलाउन सक्नुहुन्न, मैले खुट्टी हेरिसकेँ, तपाईंले कुरा सुन्न पर्दैन?’ भन्दै सभामुखको भूमिकामाथि प्रश्न उठाएका थिए।

उक्त अभिव्यक्तिपछि प्रतिनिधिसभामा विवाद उत्पन्न भएको थियो। सभामुख अर्यालले सांसद राईलाई तत्काल रोक्दै संसदीय मर्यादा पालना गर्न निर्देशन दिएका थिए। त्यसक्रममा केहीबेर सदन तनावग्रस्त बनेपछि बैठक १५ मिनेटका लागि स्थगित गरिएको थियो।

स्थगनपछि पुनः सुरु भएको बैठकमा सभामुख अर्यालले सांसद राईले दिएको सम्पूर्ण विवादित अभिव्यक्ति संसद्को रेकर्डबाट हटाउन निर्देशन दिएका हुन्।

मन्त्रिपरिषद् बैठक बस्दै

काठमाडौं। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले आज मन्त्रिपरिषद्को बैठक बोलाएका छन्।

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, सिंहदरबारमा बस्ने बैठक दिउँसो ३ः३० बजे सुरु हुने प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ।

बैठकमा समसामयिक राजनीतिक, प्रशासनिक तथा सरकारका नियमित एजेन्डामाथि छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

सभामुखलाई तपाईंको खुट्टी हेरियो भनेपछि [भिडियो]

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाको बुधबारको बैठकमा नेकपा एमालेका सांसद राजेन्द्र राईको अभिव्यक्तिलाई लिएर विवाद उत्पन्न भएको छ। सभामुख डोलप्रसाद (डीपी) अर्यालले राईको अभिव्यक्तिप्रति आपत्ति जनाउँदै उनलाई बोल्नका लागि थप समय दिन अस्वीकार गरेका छन्।

बैठकमा बोल्ने क्रममा सांसद राईले सभामुखलाई लक्षित गर्दै, ‘तपाईं कान सुन्नुहुन्छ कि सुन्नुहुन्न?’ भन्दै प्रश्न गरेका थिए। उक्त अभिव्यक्तिलाई सभामुखले आफ्नो मात्र नभई संसद्को समेत अपमान भएको टिप्पणी गरे।

सभामुख अर्यालले राईलाई सम्बोधन गर्दै भने, ‘आफ्नो भनाइ मर्यादामा बसेर बोल्नुहोस्। माननीय सदस्यलाई योभन्दा अगाडि बढ्न म निर्देशन दिन्नँ, बस्नुस्। माननीय सदस्यले सभामुखको अपहेलना गर्दै हुनुहुन्छ, सभाको अपहेलना गर्दै हुनुहुन्छ। त्यसकारण बस्नुस्।’

सभामुखले बोल्न नदिएपछि एमालेका सांसदहरू आफ्नो स्थानबाट उठेर विरोध जनाएका थिए। उनीहरूले सभामुखको निर्णयप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै बैठकमा अवरोध गरेका छन्।

यता, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की सांसद ज्वाला संग्रौलाले पनि सांसद राईको अभिव्यक्तिप्रति आपत्ति जनाएकी छन्। उनले उक्त अभिव्यक्ति संसदीय मर्यादाविपरीत रहेको भन्दै संसद्को अभिलेख (रेकर्ड) बाट हटाउन सभामुखसँग माग गरेकी छन्।

सांसद राईको अभिव्यक्तिलाई लिएर सत्तापक्ष र प्रमुख प्रतिपक्षबीच विवाद चर्किएपछि प्रतिनिधिसभाको बैठक तनावपूर्ण बनेको छ।

 

सभामुख र एमाले सांसदको लफडा,के छ नियम २१ मा?

काठमाडौं। प्रतिनिधिसभाको बैठकमा नेकपा (एमाले)का सांसद राजेन्द्र राई र सभामुख डोलप्रसाद अर्यालबीच भनाभन भएपछि केहीबेर बैठक तनावपूर्ण बन्यो।

बुधबारको बैठकमा विशेष समय लिएर बोल्दै सांसद राईले सभामुखको भूमिकाप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै भने, ‘सम्माननीय सभामुख महोदय, तपाईं कान सुन्नुहुन्छ कि हुन्न? मेरो सभामुखलाई एउटा निवेदन छ।’

सांसद राईको उक्त अभिव्यक्ति पूरा हुन नपाउँदै सभामुख अर्यालले उनलाई रोकेका थिए। सभामुखले संसदीय मर्यादा उल्लंघन भएको भन्दै तत्काल बस्न निर्देशन दिए।

सभामुख अर्यालले भने, ‘माननीय सदस्य, मर्यादामा बस्नुहोस्। योभन्दा अगाडि बोल्न म अनुमति दिन्नँ। तपाईंले सभामुखको मात्र होइन, सभाको पनि अपहेलना गरिरहनुभएको छ। कृपया बस्नुहोस्।’

सभामुखको आपत्तिपछि केहीबेर सदनमा तनावको अवस्था सिर्जना भयो।

त्यसपछि, सत्तारुढ दल रास्वपाकी सांसद ज्वाला सङ्ग्रौलाले प्रतिनिधि सभा नियमावली, २०८३ को नियम २१ को (ख) बमोजिम सांसद राईको अभिव्यक्ति संसदीय अभिलेखबाट हटाउन माग गरिन्।

पछि सभामुखले सांसद राईलाई आफ्नो भनाइ सच्याउने अवसर दिँदै पुनः बोल्न समय दिएका थिए। तर दोस्रो पटक बोल्दै राईले सभामुखको कार्यशैलीमाथि नै प्रश्न उठाए।

उनले भने, ‘तपाईंले पाँच वर्ष सदन चलाउन सक्नुहुन्न। मैले खुट्टी हेरिसकेँ। तपाईंले कुरा सुन्न पर्दैन?’

सांसद राईको उक्त अभिव्यक्तिपछि सदनको वातावरण थप तनावपूर्ण बनेको थियो। त्यसलगत्तै सभामुख अर्यालले बैठक १५ मिनेटका लागि स्थगित भएको घोषणा गरेका हुन्।

के छ नियम २१ मा ?

प्रतिनिधिसभा तथा अन्य संसदीय बैठकमा छलफलमा भाग लिने सदस्यहरूले निश्चित आचरण र नियमहरूको पालना गर्नुपर्ने व्यवस्था रहेको छ। संसदीय नियमावलीअनुसार कुनै सदस्यले बोल्नुअघि सभामुखको ध्यानाकर्षण गराउन उठ्नुपर्ने र सभामुखले नाम बोलाएपछि वा संकेत गरेपछि मात्र बोल्न पाउने व्यवस्था छ।

त्यस्तै, सभामुखले पदअनुकूल आचरण नगरेको भन्ने प्रस्तावमाथिको छलफल बाहेक सभामुखको आचरणको आलोचना गर्न नपाइने उल्लेख गरिएको छ। संविधानको धारा १०५ ले बहसमा बन्देज लगाएका विषयमा छलफल गर्न पनि निषेध गरिएको छ।

नियमावलीमा अशिष्ट, अपमानजनक, आपत्तिजनक तथा सार्वजनिक शिष्टाचार र नैतिकताविपरीत हुने शब्द प्रयोग गर्न नहुने व्यवस्था छ। साथै कुनै व्यक्ति, जाति, धर्म, भाषा वा लिङ्गलाई होच्याउने अभिव्यक्ति दिन तथा असंसदीय शब्द प्रयोग गर्न पनि रोक लगाइएको छ।

यसैगरी, बोल्न पाउने अधिकारलाई सदनको कामकारबाही अवरुद्ध गर्ने वा बाधा पुर्‍याउने उद्देश्यले दुरुपयोग गर्न नहुने व्यवस्था नियमावलीमा गरिएको छ।

तेल प्रतिबन्धले फेरि भड्कियो अमेरिका-इरान विवाद

काठमाडौं। अमेरिका र इरानबीच केही साताअघि भएको युद्धविराम र त्यसपछिको समझदारीबाट सम्बन्ध सुधार हुने अपेक्षा गरिए पनि पछिल्ला घटनाक्रमले दुवै देशबीचको तनाव फेरि चुलिएको संकेत दिएका छन्।

अमेरिकी प्रशासनले इरानी तेल निर्यातमा दिइएको अस्थायी छुट रद्द गरेपछि इरानले त्यसलाई समझदारीको उल्लंघन भन्दै कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ।

इरानी परराष्ट्र मन्त्रालयले बुधबार विज्ञप्ति जारी गर्दै अमेरिकी निर्णयलाई दुई देशबीच सन् २०२६ जुन १८ मा भएको ‘शत्रुता अन्त्य गर्ने समझदारी’को विपरीत रहेको दाबी गरेको छ। मन्त्रालयले उक्त निर्णयले अमेरिकाको प्रतिबद्धतामाथि प्रश्न उठाएको बताउँदै त्यसबाट उत्पन्न हुने परिणामको जिम्मेवारी पूर्ण रूपमा वाशिङ्टनले नै वहन गर्नुपर्ने चेतावनी दिएको छ।

अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयअन्तर्गतको ‘अफिस अफ फरेन एसेट्स कन्ट्रोल’ (ओएफएसी) ले इरानी मूलको तेल बिक्रीका लागि यसअघि दिइएको अस्थायी अनुमति रद्द गरेको हो। यसअघि अमेरिका अगस्ट २१ सम्म सीमित सर्तमा इरानी तेल कारोबार गर्न सहमत भएको थियो।

नयाँ निर्णयअनुसार पहिले स्वीकृत भएका सबै कारोबारहरू जुलाई १७ भित्र समाप्त गर्नुपर्नेछ। त्यसपछि इरानी तेलको बिक्री तथा त्यससँग सम्बन्धित आर्थिक कारोबार पुनः अमेरिकी प्रतिबन्धको दायरामा पर्नेछ।

अमेरिकाले हर्मुज जलडमरूमध्य नजिक तीन वटा तेल ट्याङ्करमाथि भएको आक्रमणमा इरानको संलग्नता रहेको आरोप लगाउँदै प्रतिबन्ध पुनः कडा बनाएको जनाएको छ। अमेरिकी पक्षका अनुसार समुद्री सुरक्षामाथि खतरा उत्पन्न भएपछि प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने निर्णयलाई निरन्तरता दिन नसकिएको हो।

यससँगै अमेरिकाले इरानका केही रणनीतिक स्थानमा सैन्य कारबाहीसमेत गरेको दाबी गरेको छ। वाशिङ्टनले ती कारबाहीहरू आफ्नो सुरक्षा तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री मार्गको रक्षा गर्न गरिएको प्रतिक्रिया भएको जनाएको छ।

तेहरानले भने अमेरिकाले बिना आधार आरोप लगाएर सम्झौता तोडेको दाबी गरेको छ। इरानी परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार समझदारी भएको २० दिन पनि नबित्दै अमेरिका आफ्नो प्रतिबद्धताबाट पछि हटेको छ।

मन्त्रालयले अमेरिकी प्रशासनलाई ‘अविश्वसनीय साझेदार’ को संज्ञा दिँदै उसले सम्झौताका विभिन्न प्रावधान पटक–पटक उल्लंघन गरिरहेको आरोप लगाएको छ।

इरानका कानुनी तथा अन्तर्राष्ट्रिय मामिला हेर्ने उप-परराष्ट्रमन्त्री काजेम गरिबाबाडीले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’मार्फत अमेरिकाले समझदारीका मुख्य धाराहरू उल्लंघन गरेको बताएका छन्। उनले इरानविरुद्ध भएका सैन्य कारबाही पनि सम्झौताविपरीत रहेको उल्लेख गर्दै राष्ट्रिय हित र सुरक्षाको रक्षा गर्न आवश्यक सबै कदम चालिने चेतावनी दिएका छन्।

इरान विश्वका प्रमुख तेल उत्पादक राष्ट्रमध्ये एक हो। अमेरिकी प्रतिबन्ध कडा बनेसँगै इरानी तेलको अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पहुँच पुनः सीमित हुन सक्छ। यसले विश्व ऊर्जा आपूर्ति, तेलको मूल्य र विशेषगरी मध्यपूर्व हुँदै हुने समुद्री व्यापारमा प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

हर्मुज जलडमरूमध्य विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण ऊर्जा मार्गमध्ये एक हो। विश्वमा निर्यात हुने कच्चा तेलको ठूलो हिस्सा यही मार्ग हुँदै ओसारपसार हुने भएकाले त्यहाँ उत्पन्न हुने कुनै पनि सुरक्षा चुनौतीले अन्तर्राष्ट्रिय बजारलाई प्रत्यक्ष असर पार्ने सम्भावना रहन्छ।

जुन महिनामा युद्धविरामपछि दुवै देशबीच केही विश्वासको वातावरण बनेको संकेत देखिएको थियो। त्यसक्रममा अमेरिकाले इरानी तेल कारोबारमा सीमित छुट दिँदै केही आर्थिक गतिविधिमा सहजता ल्याएको थियो।

तर अहिले उक्त छुट रद्द भएपछि अमेरिका-इरान सम्बन्ध फेरि तनावपूर्ण मोडमा पुगेको छ। दुवै पक्षले एकअर्कामाथि समझदारी उल्लंघनको आरोप लगाइरहेका छन् भने कूटनीतिक संवादभन्दा आरोप-प्रत्यारोपको क्रम बढ्दै गएको छ।

यसले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था, अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजार तथा क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनमा आगामी दिनमा थप चुनौती सिर्जना गर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

२५ जनाको ज्यान लिने ‘ध्रुवे’ हात्तीको दाह्रा काटिँदै

चितवन। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा सबैभन्दा बढी मानव क्षति गराएको जङ्गली हात्ती ‘ध्रुवे’लाई पुनः नियन्त्रणमा लिएर यसको दाह्रा छोट्याउने र नयाँ रेडियो कलर जडान गर्ने तयारी गरिएको छ।

हालसम्म २५ जनाको ज्यान लिइसकेको यो हात्तीले गत शनिबार भरतपुर महानगरपालिका–२३ मा एकै परिवारका आमा–छोराको ज्यान लिएपछि निकुञ्जले विशेष निगरानी र नियन्त्रण अभियान सुरु गरेको हो।

निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डिलबहादुर पुर्जा पुनका अनुसार ध्रुवेलाई भेट्नासाथ डार्ट (बेहोस बनाउने औषधि) प्रयोग गरी नियन्त्रणमा लिइनेछ। त्यसपछि यसको दाह्रा काटेर छोटो बनाइने र नयाँ रेडियो कलर जडान गरिनेछ।

उनले भने, ‘हामी तयारी अवस्थामा छौँ। भेटिनासाथ डार्ट गर्छौँ। त्यसपछि दाह्रा काट्ने र नयाँ रेडियो कलर लगाउने तयारी छ।’

ध्रुवेको दाह्रा यसअघि पनि दुई वर्षअघि छोट्याइएको थियो। तर अहिले फेरि दाह्रा बढेकाले जोखिम कम गर्न पुनः काट्ने निर्णय गरिएको हो। साथै, पुरानो रेडियो कलर प्रभावकारी रूपमा सूचना दिन नसकेपछि नयाँ प्रविधिको उपकरण जडान गर्न लागिएको निकुञ्जले जनाएको छ।

नयाँ रेडियो कलर जडान भएपछि हात्ती बस्तीतर्फ प्रवेश गर्न थालेको सूचना समयमै प्राप्त हुने र स्थानीयवासीलाई तत्काल सचेत गराउन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।

गत शनिबार राति ध्रुवेले भरतपुर–२३ निवासी २१ वर्षीया आशिका बोटे र उनका चार वर्षीय छोरा भरत बोटेमाथि आक्रमण गरी हत्या गरेको थियो।

घटनाका बेला आशिकाका श्रीमान्ले हात्ती धपाउन आगो बाल्ने प्रयास गर्दा आगो फैलिएको र उनीहरूको घरसमेत जलेर नष्ट भएको थियो।

घटनापछि ध्रुवे निकुञ्जको सुखीभार क्षेत्रमा पुगेको थियो। त्यसयता निकुञ्जको टोलीले यसको निरन्तर अनुगमन गरिरहेको छ।

सोमबार साँझ ध्रुवे मेघौलीको गोलाघाटस्थित सामुदायिक वन क्षेत्र हुँदै बस्तीमा पसेर दुई घरमा राखिएको अन्न खाएको निकुञ्जले जनाएको छ। यस घटनाले स्थानीयमा पुनः त्रास फैलिएको छ।

२५ जनाको ज्यान लिएको कुख्यात हात्ती

निकुञ्जका अनुसार ध्रुवेले हालसम्म २५ जनाको ज्यान लिइसकेको छ। यसअघि २०७४ सालमा नेपाली सेनाका एक सेनानीलाई आक्रमण गरी मारेपछि लामो समय शान्त देखिएको यो हात्तीले करिब नौ वर्षपछि पुनः दुई जनाको ज्यान लिएको हो।

ध्रुवेले २०६६ सालदेखि मानिसमाथि आक्रमण गर्न थालेको थियो। विशेषगरी २०६८–६९ सालतिर यसले लगातार मानवहत्या गर्न थालेपछि स्थानीयमा ठूलो त्रास फैलिएको थियो। २०६९ सालको कात्तिकमा मात्रै माडी क्षेत्रमा एक महिनाभित्र चार जनाको मृत्यु भएपछि स्थानीय प्रशासनले यसलाई मार्ने निर्णयसमेत गरेको थियो।

त्यसबेलासम्म ध्रुवेले १५ जनाको ज्यान लिइसकेको थियो। पछि भने संरक्षण तथा व्यवस्थापनको उपाय अपनाउँदै यसलाई रेडियो कलर लगाउने, दाह्रा काट्ने र निगरानी बढाउने रणनीति अवलम्बन गरिएको थियो।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा अहिले ४५ देखि ५० वटा जङ्गली हात्ती रहेको अनुमान छ। तीमध्ये रोनाल्डो, गोविन्दे र ध्रुवे सबैभन्दा परिचित भाले हात्ती हुन्।

प्रमुख संरक्षण अधिकृत पुर्जा पुनका अनुसार अन्य जङ्गली हात्तीले मानव बस्तीमा उल्लेख्य समस्या सिर्जना नगरे पनि ध्रुवे भने अत्यधिक आक्रामक व्यवहारका कारण विशेष निगरानीमा राखिएको छ।

ध्रुवेको आक्रमणपछि जलेर नष्ट भएको घर पुनर्निर्माणका लागि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज, जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समिति तथा सम्बन्धित निकायहरूले संयुक्त रूपमा सहयोग गर्ने तयारी गरेका छन्।

निकुञ्जले ध्रुवेमाथि निगरानी अझ कडा बनाउँदै स्थानीय बासिन्दालाई समयमै सूचना प्रवाह गरी मानव–हात्ती द्वन्द्व न्यूनीकरण गर्ने योजना अघि बढाएको जनाएको छ।

संसद बैठक १५ मिनेटका लागि स्थगित

काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाको बुधबारको बैठकमा नेकपा एमालेका सांसद राजेन्द्र राई र सभामुख डोलप्रसाद अर्यालबीच विवाद भएपछि बैठक १५ मिनेटका लागि स्थगित गरिएको छ।

बैठकको सुरुमै बोल्ने क्रममा सांसद राईले सभामुखलाई लक्षित गर्दै, ‘तपाईंले कान सुन्नुहुन्छ कि सुन्नुहुन्न?’ भन्ने टिप्पणी गरेका थिए। त्यसपछि सभामुख अर्यालले उक्त अभिव्यक्तिप्रति आपत्ति जनाउँदै त्यसलाई संसदीय मर्यादाविपरीत भएको बताए।

सभामुखले राईलाई आफ्नो अभिव्यक्ति सच्याउन र संसद्को गरिमा कायम राख्न आग्रह गरेका थिए। तर, राईले आफ्नो भनाइलाई निरन्तरता दिन खोजेपछि सभामुखले उनलाई बोल्नका लागि छुट्याइएको समय नदिने निर्णय सुनाए। उनले संसद् सञ्चालनका क्रममा संसदीय नियम, प्रक्रिया र मर्यादाको पालना सबै सांसदले गर्नुपर्ने स्पष्ट पारे।

सभामुखको निर्णयपछि एमाले सांसदहरूले विरोध जनाउँदै बैठकमा होहल्ला गरेका थिए। आफ्नो दलका सांसदलाई बोल्न नदिएको भन्दै उनीहरूले आपत्ति जनाएपछि संसद्को वातावरण तनावग्रस्त बनेको थियो।

लगातारको अवरोध र होहल्लाका बीच सभामुख अर्यालले बैठकको कार्यवाही १५ मिनेटका लागि स्थगित गरेका छन्। एमाले सांसदहरूको विरोध जारी रहेको छ भने बैठक पुनः सञ्चालनबारे निर्णय स्थगित अवधिपछि गरिने जनाइएको छ।

 

सभामुखलाई प्रश्न, ‘तपाईं कान सुन्नुहुन्छ कि सुन्नुहुन्न?’[भिडियाे]

काठमाडौं। प्रतिनिधिसभाको बुधबारको बैठकमा नेकपा एमालेका सांसद राजेन्द्र राई र सभामुख डोलप्रसाद अर्यालबीच केहीबेर भनाभन भएको छ। 

बैठकको सुरुमै राईले सभामुखलाई लक्षित गर्दै, ‘तपाईंले कान सुन्नुहुन्छ कि सुन्नुहुन्न?’ भन्दै प्रश्न उठाएपछि संसद् बैठक एमालेले विरोध गरेको छ।

सभामुख अर्यालले उक्त अभिव्यक्तिलाई संसदीय मर्यादाविपरीत भएको भन्दै तत्काल आपत्ति जनाएका थिए। उनले सांसद राईलाई आफ्नो भनाइ मर्यादित बनाउन आग्रह गर्दै संसद्को गरिमा कायम राख्न सबै सदस्यलाई सचेत गराए।

तर, राईले आफ्नो भनाइलाई निरन्तरता दिन खोजेपछि सभामुखले उनलाई बोल्नका लागि छुट्याइएको समय नदिने घोषणा गरे। सभामुखले बैठक सञ्चालनका क्रममा संसदीय नियम र प्रक्रियाको पालना गर्नुपर्ने भन्दै अमर्यादित अभिव्यक्तिलाई स्वीकार गर्न नसकिने स्पष्ट पारे।

घटनापछि एमाले सांसदहरूले सभामुखको निर्णयप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै विरोध गरिरहेका छन्। उनीहरूले आफ्नो दलका सांसदलाई बोल्न नदिएको भन्दै आपत्ति उठाएका छन्। 

संसद्मा देखिएको यस घटनाले सभामुख र प्रमुख प्रतिपक्षबीचको सम्बन्धलाई थप तनावपूर्ण बनाएको छ। यद्यपि, सभामुखले संसदीय अनुशासन र मर्यादा कायम राख्न नियमअनुसार नै निर्णय गरिएको बताएका छन्। 

के मेसी जिताउन रेफ्रीले हराए इजिप्टलाई?

काठमाडौं । फिफा विश्वकप २०२६ को प्रि–क्वार्टरफाइनलमा अर्जेन्टिनासँग नाटकीय हार बेहोरेपछि इजिप्टले रेफ्रीको निर्णयप्रति गम्भीर असन्तुष्टि जनाएको छ। प्रशिक्षकदेखि समर्थकसम्मले खेलका केही निर्णायक क्षणमा आफूहरूमाथि अन्याय भएको दाबी गरेका छन्।

खेल सकिन ११ मिनेट बाँकी रहँदासम्म इजिप्ट विश्व विजेता अर्जेन्टिनाविरुद्ध २-० को अग्रतामा थियो। त्यसबेला टोली ऐतिहासिक रूपमा पहिलो पटक विश्वकपको क्वार्टरफाइनल पुग्ने संघारमा देखिएको थियो। तर अन्तिम समयमा अर्जेन्टिनाले लगातार तीन गोल गर्दै ३-२ को जित निकाल्यो र इजिप्टको सपना चकनाचुर बनायो।

विवादको सुरुआत इजिप्ट १–० ले अगाडि रहेको अवस्थामा मोस्तफा जिकोले गरेको गोलबाट भयो। उक्त गोल भिडियो सहायक रेफ्रीको सिफारिसमा खारेज गरिएको थियो। गोल हुनुभन्दा १७ सेकेन्डअघि मिडफिल्डर मारवान अतियाले अर्जेन्टिनाका डिफेन्डर लिसेन्द्रो मार्टिनेजलाई सामान्य रूपमा छोएको घटनालाई फाउल ठहर गर्दै रेफ्रीले गोल अस्वीकार गरेका थिए।

यस्तै, खेल २–२ को बराबरीमा रहेका बेला अर्जेन्टिनाको पेनाल्टी क्षेत्रमा मोहम्मद सालाह लडाइए पनि रेफ्रीले पेनाल्टी दिएनन्। त्यसको केही क्षणपछि अर्जेन्टिनाले तीव्र काउन्टर आक्रमणमार्फत विजयी गोल गर्दै खेल आफ्नो पक्षमा पार्यो।

खेलपछि इजिप्टका मुख्य प्रशिक्षक होसाम हसानले रेफ्रीको निर्णयप्रति कडा असन्तुष्टि जनाउँदै आफूहरूको टोलीमाथि अन्याय भएको आरोप लगाए।

उनले भने, ‘हामीमाथि अन्याय भयो। विश्व च्याम्पियन अर्जेन्टिनालाई प्रतियोगितामा टिकाइराख्ने प्रयास भएको जस्तो लाग्यो। सायद उनीहरू मेसीलाई अझै अगाडि बढेको हेर्न चाहन्थे। अर्जेन्टिनाले हरेक तहमा समर्थन पाइरहेको महसुस भयो।’

विरोध जनाउने क्रममा हसानले दुवै हात क्रस गरेर रेफ्रीतर्फ संकेत गरेका थिए। फिफाको नियमअनुसार उक्त संकेत ‘रंगभेदविरुद्धको आधिकारिक संकेत’ मानिने भएकाले रेफ्रीले उनलाई पहेँलो कार्ड दिएका थिए भने टोलीका एक सदस्यलाई रातो कार्ड देखाइएको थियो।

३९ वर्षीय लियोनेल मेसीको विश्वकप यात्रा जारी रहँदा इजिप्टका कप्तान मोहम्मद सालाह भने भावुक हुँदै मैदानबाट बाहिरिएका थिए। ३४ वर्ष पुग्न लागेका सालाहका लागि यो अन्तिम विश्वकप हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

हारका बाबजुद इजिप्टका समर्थकहरूले टोलीको प्रदर्शनको प्रशंसा गरेका छन्। उनीहरूको भनाइ छ, ‘हामीलाई अन्याय भएको महसुस भयो, तर हाम्रा खेलाडीले विश्व च्याम्पियन अर्जेन्टिनासँग बराबरीको लडाइँ लडे। यो प्रदर्शन लामो समयसम्म सम्झिनेछौं।’

फुटबल विश्लेषक डेल जोन्सनका अनुसार इजिप्टको गोल खारेज गर्ने निर्णय र सालाहलाई पेनाल्टी नदिने निर्णयबीच एकरूपता देखिएको छैन। उनका अनुसार दुवै घटनाको प्रकृति उस्तै देखिए पनि एउटामा सहायक रेफ्रीको हस्तक्षेप भयो भने अर्कोमा भएन। यही कारण खेलपछि रेफ्रीको निष्पक्षतामाथि प्रश्न उठ्नुका साथै अर्जेन्टिना र मेसीलाई संरक्षण गरिएको भन्ने आरोपले थप चर्चा पाएको छ।

घुस लिने अधिकृत पक्राउ

काठमाडौं । सिरहास्थित सब डिभिजन वन कार्यालय बन्दिपुरका प्रमुख वन अधिकृत रामकेवल राय यादव १२ हजार रुपैयाँ घुस लिएको आरोपमा पक्राउ परेका छन्। उनलाई अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको टोलीले रंगेहात नियन्त्रणमा लिएको हो।

अख्तियारका अनुसार कर्जन्हा नगरपालिका–२ मा सञ्चालित एक काठ उद्योगका सञ्चालकसँग विभिन्न स्थानबाट ल्याइएका तीन ट्रक काठको व्यवस्थापन तथा सहजीकरण गरिदिने भन्दै यादवले प्रतिट्रक ४ हजार रुपैयाँका दरले कुल १२ हजार रुपैयाँ घुस मागेका थिए। सेवाग्राहीले आयोगमा उजुरी दिएपछि अख्तियारले आवश्यक प्रमाण संकलन गर्दै योजनाबद्ध निगरानी थालेको थियो।

सोही क्रममा कर्जन्हा नगरपालिका–४ बाट वन अधिकृत यादवलाई १२ हजार रुपैयाँ घुस लिइसकेको अवस्थामा अख्तियारको टोलीले रंगेहात पक्राउ गरेको हो। पक्राउपछि घटनास्थलमै मुचुल्का तयार गर्ने, प्रमाण संकलन गर्ने लगायतका कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइएको आयोगले जनाएको छ।

अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको बर्दिबास कार्यालयका प्रवक्ता प्रकाश पोखरेलका अनुसार पक्राउ परेका यादवलाई नियन्त्रणमा राखेर घटनास्थलमै आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा भइरहेको छ। प्रक्रिया सम्पन्न भएपछि थप अनुसन्धानका लागि उनलाई आयोगको बर्दिबास कार्यालय लगिनेछ।

घटनाबारे थप अनुसन्धान जारी रहेको अख्तियारले जनाएको छ। साथै, सार्वजनिक सेवामा हुने घुसखोरी तथा अनियमितताविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति अनुरूप कारबाहीलाई निरन्तरता दिइने आयोगको भनाइ छ।

सुनको मूल्य आज कति?

काठमाडौं । नेपाली बजारमा आज पनि सुन र चाँदीको मूल्य घटेको छ। अघिल्लो कारोबार दिन पनि घटेको मूल्य आज पुनः ओरालो लागेको हो।

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज सुनको मूल्य प्रतितोला ९०० रुपैयाँले घटेको छ। यससँगै छापावाल सुन प्रतितोला २ लाख ८७ हजार १०० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। अघिल्लो दिन यसको मूल्य प्रतितोला २ लाख ८८ हजार रुपैयाँ रहेको थियो।

यस्तै, चाँदीको मूल्य पनि प्रतितोला ५५ रुपैयाँले घटेको छ। आज चाँदी प्रतितोला ४ हजार ५०० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। अघिल्लो दिन यसको मूल्य प्रतितोला ४ हजार ५५५ रुपैयाँ रहेको थियो।

रास्वपाको वरिष्ठ नेता बन्दै अमरेश?

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भित्रको आन्तरिक किचलो र बाहिरी विवादका बीच पार्टीले सांसद अमरेश कुमार सिंहलाई वरिष्ठ नेता बनाउने तयारी थालेको छ । एक उच्च स्रोतका पार्टीभित्रै आन्तरिक सहमति अन्तिम चरणमा पुगे सिंह वरिष्ठ बन्नेछन्। 

स्रोतका अनुसार रास्वपा सभापति रवि लामिछाने सांसद सिंहलाई वरिष्ठ नेता बनाउन सकारात्मक छन्। यदि यो निर्णय अन्तिम भएको अवस्थामा रास्वपमा प्रधानमन्त्री बालेन शाह र सांसद सिंह गरी दुई जना वरिष्ठ नेता हुनेछन्।

सिंह गत २१ फागुनको निर्वाचनको मुखमा रास्वपा प्रवेश गरेका थिए। निर्वाचनको बेला ‘गगनले हार्दैछन्’, ‘प्रधानमन्त्री बालेन  नभए आफूले आत्मदाह गर्ने’ भन्दै दिएको अभिव्यक्तिले उनी राष्ट्रिय राजनीतिको केन्द्र भागमा रहे। चुनावताका उनले गरेको त्यो विश्लेषण सही पनि साबित भयो। अमरेशलाई यी सबै कुरा कसरी थाहा थियो? अहिले पनि राजनीतिक वृत्तमा प्रश्न उठ्ने गर्छ। 

सांसद सिंहको राजनीतिक यात्रा उतारचढावपूर्ण रहँदै आएको छ। कुनै समय नेपाली कांग्रेसको टिकट अस्वीकृत भएपछि उनी २०७९ को निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित भएका थिए । २१ फागुनको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा भने उनले सर्लाही-४ मा कांग्रेस सभापति गगन थापालाई पराजित गरेका थिए । 

गएको निर्वाचनमा मधेशमा रास्वपाले ठुलो जनमत प्राप्त गर्यो। मधेसमा रहेका ३२ प्रतिनिधिसभा सिटमध्ये ३० सिट जितेको रास्वपाले समानुपातिक प्रणालीमा पनि उस्तै मत प्राप्त गर्यो।  भनिन्छ, यसका सुत्रधार सिंह नै हुन्। उनी रास्वपामा सबैभन्दा बढी संसदमा पुग्ने नेता हुन्।  संविधान निर्माणताका देखि जेनजी विद्रोहसम्मका सबै संसदमा सिंहले आफ्नो उपस्थिति जनाउदै आएका छन्। 

केही समय अगाडि मात्रै सिंहले वर्तमान सरकारले संविधान संशोधन गर्न नसक्ने बताएका थिए। सरकारले बनाएको संविधान संशोधन कार्यदललाई व्यंग्य गर्दै ‘हु इज असिम शाह’ भनेका सिंहले संविधान संशोधनको लागि यो कार्यदलको कुनै हैसियत नभएको बताएका थिए। बालेन्द्र शाह ‘बालेन’ र अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्ले विरुद्द चर्को सुनिने उनले नेपाली लोकतन्त्र पाकिस्तानी शासन सत्ताको बाटोमा रहेको बताएका थिए। 

रास्वपाभित्र उनलाई बागी सांसदको रुपमा हेरिन्छ। संसदमा रास्वपाबाट आफ्नै सरकारविरुद्द चर्को सुनिने उनी एकमात्रै नेता हुन्। 

सिंह गत ७ देखि १२ असारसम्म चलेको रास्वपाको प्रथम राष्ट्रिय महाधिवेशनमा पनि सहभागी भएका थिएनन्। त्यतिबेला उनलाई आफ्नै पार्टीको महाधिवेशन बहिष्कार गरेको आरोप पनि लागेको थियो। 

यी विभिन्न कारणहरुले गर्दा रास्वपाभित्र उनलाई प्रभावशाली नेताका रुपमा हेरिन्छ।  स्रोतको दाबी अनुसार चितवन महाधिवेशनमा महामन्त्रीमा पराजित मनिष झा ले सिंहलाई वरिष्ठ नेता बनाउन लबिङ गरिरहेका छन्। 

सिंहको राजनीतिक शैली विवादास्पद रहँदै आएको छ। संसदमा उनी आफ्नो आक्रामक शैलीका लागि चिनिन्छन्। उनी प्रायः सरकारको विश्वासको मतमा सहमति जनाउने तर त्यसपछि कडा विपक्षी भूमिका निर्वाह गर्ने गर्छन् ।

सभापति लामिछाने र सिंहको सम्बन्ध पहिलेदेखि नै सन्तुलित रहेको देखिन्छ। यसअघि नै सिंहले लामिछानेको रिहाईको समर्थनमा रास्वपाले सञ्चालन गरेको हस्ताक्षर अभियानमा समेत सहभागी भएका थिए ।

अहिलेको यो निर्णयले पार्टीभित्रको आन्तरिक कलहलाई मत्थर पार्ने विश्लेषण हुन थालेको छ। प्रधानमन्त्री बालेन शाह र अमरेश सिंह दुवै वरिष्ठ नेता हुने भएपछि पार्टीमा वरिष्ठ नेताको संख्या दुई पुग्नेछ।

मेसीको जादु, एञ्जोको निर्णायक गोलसँगै अर्जेन्टिना क्वार्टरफाइनलमा

काठमाडौँ। इजिप्टलाई रोमाञ्चक रूपमा पराजित गर्दै अर्जेन्टिना फिफा विश्वकपको अन्तिम १६ अन्तर्गतको नकआउट चरणबाट क्वार्टरफाइनलमा प्रवेश गरेको छ।

मंगलबार राति सम्पन्न अत्यन्त प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा अर्जेन्टिनाले उत्कृष्ट पुनरागमन गर्दै ३–२ को जित दर्ता गरेको हो। हारसँगै इजिप्टको विश्वकप यात्रा भने अन्तिम १६ मै टुंगिएको छ।

खेलको १४औँ मिनेटमा यासिर इब्राहिमले गोल गर्दै इजिप्टलाई सुरुआती अग्रता दिलाएका थिए। त्यसपछि मोस्ताफा जिकोले अर्को गोल थपेपछि इजिप्टले २–० को बलियो अग्रता बनाएको थियो। पहिलो हाफ र दोस्रो हाफको अधिकांश समय इजिप्टले खेलमा नियन्त्रण कायम राखे पनि अन्तिम समयमा रक्षापंक्ति कमजोर हुँदा टोलीले अग्रता जोगाउन सकेन।

अर्जेन्टिनाले खेलको ८०औँ मिनेटमा पुनरागमनको संकेत दियो। क्रिस्चियन रोमेरोले गरेको गोलसँगै टोली खेलमा फर्किएको थियो। त्यसको तीन मिनेटपछि कप्तान तथा स्टार खेलाडी लियोनेल मेसीले उत्कृष्ट गोल गर्दै खेल २–२ को बराबरीमा पुर्‍याए। दबाबमा परेको इजिप्ट त्यसपछि लगातार रक्षात्मक अवस्थामा देखियो।

इन्जुरी समयको तेस्रो मिनेट अर्थात् ९३औँ मिनेटमा एञ्जो फर्नान्डेजले निर्णायक गोल गर्दै अर्जेन्टिनालाई ३–२ को रोमाञ्चक जित दिलाए। अन्तिम क्षणमा भएको उक्त गोलसँगै अर्जेन्टिनाका समर्थक उत्साहित बने भने इजिप्टका खेलाडी निराश देखिए।

सुरुआती अग्रता लिएर पनि त्यसलाई कायम राख्न नसक्नु इजिप्टका लागि महँगो साबित भयो। रक्षापंक्तिमा समन्वयको अभाव, अन्तिम मिनेटमा बढेको दबाब र कमजोर डिफेन्डिङका कारण टोली प्रतियोगिताबाट बाहिरिन बाध्य भयो।

यता, कठिन अवस्थाबाट शानदार पुनरागमन गरेको अर्जेन्टिनाले उपाधि यात्रालाई निरन्तरता दिएको छ। कप्तान मेसीले महत्वपूर्ण समयमा गोल गर्दै आफ्नो अनुभव र नेतृत्व क्षमता फेरि एकपटक प्रमाणित गरे भने एञ्जो फर्नान्डेज निर्णायक नायक बने। यस जितसँगै अर्जेन्टिनाले क्वार्टरफाइनलमा स्थान सुरक्षित गरेको छ, जहाँ टोलीले उपाधितर्फ अर्को महत्वपूर्ण चुनौती सामना गर्नेछ।

इन्जुरी समयमा एञ्जो फर्नान्डेजको निर्णायक गोल, अर्जेन्टिना ३–२ ले अगाडि

काठमाडौँ । जारी फिफा विश्वकपअन्तर्गत अन्तिम १६ को नकआउट चरणमा मंगलबार राति भइरहेको इजिप्टविरुद्धको खेलमा अर्जेन्टिनाले अविश्वसनीय पुनरागमन गर्दै ३–२ को अग्रता बनाएको छ। दुई गोलले पछि परेको अवस्थाबाट अर्जेन्टिनाले लगातार तीन गोल गर्दै खेल आफ्नो पक्षमा पार्ने अवस्थामा पुगेको हो।

खेलको ८०औँ मिनेटमा क्रिस्टियन रोमेरोले गोल गर्दै अर्जेन्टिनाको पुनरागमनको सुरुआत गरेका थिए। त्यसको तीन मिनेटपछि कप्तान तथा स्टार खेलाडी लियोनेल मेसीले उत्कृष्ट गोल गर्दै खेल २–२ को बराबरीमा ल्याए। मेसीको गोलले अर्जेन्टिनालाई नयाँ ऊर्जा दिएको थियो।

निर्धारित समय सकिएपछि थप गरिएको इन्जुरी समयको तेस्रो मिनेट अर्थात् ९३औँ मिनेटमा एञ्जो फर्नान्डेजले शानदार गोल गर्दै अर्जेन्टिनालाई पहिलो पटक अग्रता दिलाए। उक्त गोलसँगै अर्जेन्टिनाले खेलमा ३–२ को रोमाञ्चक अग्रता बनाएको छ।

यसअघि इजिप्टले खेलको १४औँ मिनेटमा यासिर अब्राहिम र ५८औँ मिनेटमा मोस्ताफा जिकोको गोलमार्फत २–० को अग्रता बनाएको थियो। तर, अन्तिम १३ मिनेटमा अर्जेन्टिनाले लगातार तीन गोल गर्दै खेलको नतिजा नै उल्ट्याएको छ।

खेलको अन्तिम क्षणमा इजिप्ट बराबरी गोलको खोजीमा आक्रामक रूपमा अघि बढिरहेको छ भने अर्जेन्टिना अग्रता जोगाउँदै क्वार्टरफाइनल प्रवेश सुनिश्चित गर्ने लक्ष्यमा रहेको छ।

मेसीको गोलमा अर्जेन्टिनाको शानदार पुनरागमन, खेल २–२ को बराबरीमा

काठमाडौँ । जारी फिफा विश्वकपअन्तर्गत अन्तिम १६ को नकआउट चरणमा मंगलबार राति भइरहेको इजिप्ट र अर्जेन्टिनाबीचको खेल अत्यन्त रोमाञ्चक बनेको छ। दुई गोलले पछि परेको अवस्थाबाट अर्जेन्टिनाले शानदार पुनरागमन गर्दै खेल २–२ को बराबरीमा ल्याएको छ।

खेलको ८०औँ मिनेटमा क्रिस्टियन रोमेरोले अर्जेन्टिनाका लागि पहिलो गोल गर्दै टोलीलाई खेलमा फर्काएका थिए। त्यसको तीन मिनेटपछि कप्तान तथा स्टार खेलाडी लियोनेल मेसीले उत्कृष्ट फिनिसिङ गर्दै गोल गरेपछि अर्जेन्टिनाले खेल बराबरीमा पुर्‍याएको हो। मेसीको गोलसँगै अर्जेन्टिनाका समर्थक उत्साहले भरिएका छन् भने खेलको रोमाञ्च थप बढेको छ।

यसअघि इजिप्टले खेलको १४औँ मिनेटमा यासिर अब्राहिम र ५८औँ मिनेटमा मोस्ताफा जिकोको गोलमा २–० को अग्रता बनाएको थियो। तर, अन्तिम चरणमा अर्जेन्टिनाले लगातार दुई गोल गर्दै खेलको दिशा नै परिवर्तन गरेको छ।

खेलको अन्तिम समय नजिकिँदै गर्दा दुवै टोली जित निकाल्ने लक्ष्यका साथ आक्रामक खेलिरहेका छन्। निर्धारित समयको बाँकी मिनेटमा दुवै टोलीले निर्णायक गोलको खोजी जारी राखेका छन्, जसका कारण खेल थप प्रतिस्पर्धात्मक र रोमाञ्चक बनेको छ।

अर्जेन्टिनाले फर्कायो गोल

काठमाडौँ । जारी फिफा विश्वकपअन्तर्गत अन्तिम १६ को नकआउट चरणमा मंगलबार राति भइरहेको इजिप्टविरुद्धको खेलमा अर्जेन्टिनाले एक गोल फर्काएको छ। खेलको ८०औँ मिनेटमा क्रिस्टियन रोमेरोले गोल गर्दै अर्जेन्टिनालाई खेलमा फर्काउने प्रयास गरेका हुन्।

इजिप्टले यसअघि खेलको १४औँ मिनेटमा यासिर अब्राहिम र ५८औँ मिनेटमा मोस्ताफा जिकोको गोलमा २–० को अग्रता बनाएको थियो। तर, ८०औँ मिनेटमा आएको कर्नर अवसरलाई सदुपयोग गर्दै रोमेरोले हेडमार्फत बललाई जाली चुमाएपछि अर्जेन्टिनाले अन्तर २–१ मा झारेको हो।

रोमेरोको गोलसँगै खेल थप रोमाञ्चक बनेको छ। लियोनेल मेस्सीको नेतृत्वमा रहेको अर्जेन्टिनाले बराबरी गोलका लागि लगातार आक्रमण गरिरहेको छ भने इजिप्ट आफ्नो अग्रता जोगाउँदै क्वार्टरफाइनल यात्रा सुनिश्चित गर्ने लक्ष्यमा रहेको छ।

खेलको अन्तिम १० मिनेट बाँकी रहँदा दुवै टोली आक्रामक रूपमा प्रस्तुत भएका छन्। अर्जेन्टिना पुनरागमनको प्रयासमा छ भने इजिप्ट ऐतिहासिक जित हात पार्ने लक्ष्यसहित रक्षात्मक र प्रतिआक्रमणको रणनीतिमा खेलिरहेको छ।

इजिप्टको दोस्रो गोल, दबाबमा मेसीको अर्जेन्टिना

काठमाडौँ । जारी फिफा विश्वकपअन्तर्गत अन्तिम १६ को नकआउट चरणमा इजिप्टले अर्जेन्टिनाविरुद्ध आफ्नो अग्रता दोब्बर बनाएको छ। मंगलबार राति भइरहेको रोमाञ्चक प्रतिस्पर्धामा इजिप्टले खेलको  ६७  औँ मिनेटमा दोस्रो गोल गर्दै २–० को बलियो अग्रता बनाएको हो।

इजिप्टका लागि दोस्रो गोल मोस्ताफा जिकोले गरे। तीव्र गतिमा अघि बढाइएको आक्रमणलाई उत्कृष्ट फिनिसिङमा परिणत गर्दै उनले बललाई जाली चुमाए। जिकोको गोलसँगै इजिप्टका खेलाडी र समर्थक उत्साहित बनेका छन् भने अर्जेन्टिना थप दबाबमा परेको छ।

यसअघि खेलको १४औँ मिनेटमा यासिर अब्राहिमले गोल गर्दै इजिप्टलाई सुरुआती अग्रता दिलाएका थिए। दोस्रो गोलपछि इजिप्टले आत्मविश्वासका साथ खेल नियन्त्रणमा राख्ने प्रयास गरिरहेको छ भने अर्जेन्टिना खेलमा फर्किने लक्ष्यसहित लगातार आक्रमणमा उत्रिएको छ।

स्टार खेलाडी लियोनेल मेस्सीको नेतृत्वमा रहेको अर्जेन्टिनाले बल नियन्त्रण बढाउने र गोल गर्ने अवसर सिर्जना गर्ने प्रयास गरिरहेको भए पनि इजिप्टको सुदृढ रक्षापंक्तिले उसका अधिकांश आक्रमण निष्प्रभावी बनाइरहेको छ। खेलको बाँकी समयमा अर्जेन्टिनाले पुनरागमन गर्न सक्ने वा इजिप्टले आफ्नो अग्रता कायम राख्दै क्वार्टरफाइनल यात्रा तय गर्ने भन्ने चासो बढेको छ।

सालाको इजिप्ट १-० ले अगाडि

काठमाडौँ । जारी फिफा विश्वकपअन्तर्गत मंगलबार राति भइरहेको खेलको पहिलो हाफमा इजिप्टले १-० को अग्रता बनाएको छ। सुरुदेखि नै आक्रामक खेल प्रस्तुत गरेको इजिप्टले पहिलो हाफमा विपक्षी टोलीमाथि दबाब कायम राख्दै अग्रता सुरक्षित गरेको हो।

इजिप्टका लागि खेलको १४औँ मिनेटमा डिफेन्डर यासिर अब्राहिमले महत्वपूर्ण गोल गरे। कर्नरबाट आएको बललाई उनले उत्कृष्ट हेडमार्फत जाली चुमाउँदै टोलीलाई अग्रता दिलाएका हुन्। उक्त गोलपछि इजिप्टले बल नियन्त्रणमा राख्दै थप अवसर सिर्जना गर्ने प्रयास गरेको थियो भने विपक्षी टोलीले बराबरी गोल फर्काउने केही प्रयास गरे पनि सफल हुन सकेन।

पहिलो हाफभर दुवै टोलीबीच प्रतिस्पर्धात्मक खेल देखिए पनि इजिप्टले आफ्नो रक्षापंक्ति मजबुत राख्दै विपक्षीको आक्रमण विफल पार्यो। यासिर अब्राहिमको गोलकै आधारमा इजिप्टले पहिलो ४५ मिनेट १–० को अग्रतासहित समाप्त गरेको छ। अब दोस्रो हाफमा इजिप्ट अग्रता जोगाउने लक्ष्यमा हुनेछ भने विपक्षी टोली खेलमा पुनरागमन गर्ने प्रयासमा रहनेछ।

 

१४ औँ मिनेटमा इजिप्टको अग्रता

काठमाडौँ । जारी फिफा विश्वकपअन्तर्गत मंगलबार राति भइरहेको नकआउट चरणको खेलमा इजिप्टले उत्कृष्ट सुरुआत गरेको छ। खेलको १४औं मिनेटमा इब्राहिमले गरेको शानदार गोलसँगै इजिप्टले महत्वपूर्ण अग्रता लिएको हो।

खेलको सुरुदेखि नै आक्रामक शैली अपनाएको इजिप्टले विपक्षी टोलीमाथि निरन्तर दबाब सिर्जना गरेको थियो। त्यसकै परिणामस्वरूप १४औं मिनेटमा आएको अवसरलाई इब्राहिमले सदुपयोग गर्दै बललाई जाली चुमाएका हुन्। उनको गोलपछि मैदानमा उपस्थित इजिप्टका समर्थक उत्साहित बनेका छन्।

प्रारम्भिक अग्रतासँगै इजिप्टले खेलमा आत्मविश्वास बढाएको छ भने विपक्षी टोली बराबरी गोल फर्काउने प्रयासमा देखिएको छ। दुवै टोलीले तीव्र गतिमा आक्रमण र प्रतिआक्रमण गरिरहेका कारण खेल निकै प्रतिस्पर्धात्मक बनेको छ।