`

यस्ता छन् मन्त्रिपरिषद बैठकका निर्णय

काठमाडौं। सरकारले बिहीबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकका प्रमुख निर्णय सार्वजनिक गरेको छ।

सरकारका प्रवक्ता एवं शिक्षामन्त्री सस्मित पोखरेलले बैठकबाट भएका निर्णयहरू सार्वजनिक गरेका हुन्।

मन्त्रिपरिषद्ले रसुवागढी तथा भोटेकोशी नदी र त्यसको तल्लो तटीय क्षेत्रमा आएको बाढीबाट प्रभावित व्यक्ति तथा व्यवसायलाई राहत दिन विशेष पुनर्स्थापना प्याकेज तयार गर्ने निर्णय गरेको छ।

बाढीका कारण क्षति पुगेका व्यवसाय तथा प्रभावित व्यक्तिलाई लक्षित गरी सहुलियत र पुनःस्थापनासहितको ‘बिजनेस रिकभरी प्याकेज’ तयार गर्न अर्थ मन्त्रालयलाई जिम्मेवारी दिइएको छ। उक्त प्याकेजमार्फत विपद्बाट प्रभावित व्यवसायलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउन आवश्यक सहयोग र सहुलियत उपलब्ध गराउने सरकारको तयारी छ।

त्यसैगरी, सरकारले भारतबाट सरकारी तहमा हुने जीटूजी प्रक्रियामार्फत २५ हजार मेट्रिक टन डीएपी मल खरिद गर्न कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेडलाई सैद्धान्तिक स्वीकृति दिएको छ। कृषि प्रयोजनका लागि आवश्यक रासायनिक मलको आपूर्ति सहज बनाउने उद्देश्यले उक्त निर्णय गरिएको हो।

मन्त्रिपरिषद्ले भदौ १० गते रसुवागढी तथा भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीबाट प्रभावित नागरिकको सहयोगका लागि प्रधानमन्त्रीसहित मन्त्रिपरिषद्का सबै सदस्यको एक महिनाको तलब तथा पारिश्रमिक प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गर्ने निर्णयसमेत गरेको छ।

बाढीले रसुवासहित नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, तनहुँ, चितवनलगायत तल्लो तटीय जिल्लामा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ।

प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार, राहत, पुनःस्थापना तथा क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको पुनर्निर्माणका लागि सरकारी संयन्त्र परिचालन भइरहेको सरकारले जनाएको छ।

प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूको एक महिनाको तलब विपद् कोषमा जम्मा गरिने

काठमाडौं। भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित नागरिकको राहत तथा पुनर्स्थापनामा सहयोग पुर्‍याउन प्रधानमन्त्रीसहित मन्त्रिपरिषद्का सबै सदस्यले एक महिनाको तलब तथा पारिश्रमिक प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गर्ने भएका छन्।

बिहीबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले प्रधानमन्त्री र सबै मन्त्रीको एक महिनाको तलब तथा पारिश्रमिक कोषमा जम्मा गर्ने निर्णय गरेको सरकारका प्रवक्ता एवं शिक्षामन्त्री सस्मित पोखरेलले जानकारी दिए।

मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअनुसार भदौ १० गते नेपाल-चीन सीमा क्षेत्र तथा भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित नागरिकको राहत, उद्धार र सहयोगका लागि प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्का सम्पूर्ण सदस्यको एक महिनाको पारिश्रमिक कोषमा जम्मा गरिनेछ।

बाढीले रसुवासहित नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, तनहुँ, चितवनलगायत जिल्लामा ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍याएको छ। विपद्पछि प्रभावितको खोज तथा उद्धार, राहत वितरण र विस्थापित परिवारको व्यवस्थापनमा राज्यका विभिन्न संयन्त्र परिचालन भइरहेका छन्।

सरकारले विपद् प्रभावित क्षेत्रमा तत्काल राहत पुर्‍याउने तथा क्षतिको व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राख्दै विभिन्न निर्णय गरिरहेको जनाएको छ।

प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूको पारिश्रमिक सहयोगले विपद् व्यवस्थापनका लागि सरकारी कोषमा थप रकम जुटाउने अपेक्षा गरिएको छ।

तिब्बतमा फेरि ताल फुट्यो, स्याफ्रुबेँसीदेखि मुग्लिनसम्म चेतावनी

काठमाडौं। नेपाल-चीन सीमापारि तिब्बतमा पहिरोका कारण थुनिएर बनेको कृत्रिम ताल पुनः फुटेपछि आएको बाढीको बहाव रसुवाको स्याफ्रुबेँसीसम्म आइपुगेको छ।

अचानक पानीको बहाव बढेपछि भोटेकोशी र त्रिशूली नदी आसपासका बस्तीमा फेरि जोखिम बढेको छ।

बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले पानीको बहावले त्रिशूली नदीको तटीय क्षेत्रमा समेत असर पार्न सक्ने भन्दै मुग्लिनसम्मका नदी किनारमा रहेका नागरिकलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। नदीको सतह र बहावमा अचानक परिवर्तन आउन सक्ने भएकाले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा नजान तथा सुरक्षित स्थानमा रहन महाशाखाले अनुरोध गरेको छ।

तिब्बतको जिरोङ नाकाभन्दा माथिल्लो क्षेत्रमा पहिरोका कारण नदी थुनिएर बनेको तालमा पानीको मात्रा बढेपछि त्यसबाट ठूलो परिमाणमा पानी बाहिरिएको बताइएको छ। ताल फुटेसँगै पानी तीव्र गतिमा नेपालतर्फ बग्न थालेपछि स्याफ्रुबेँसीसहित भोटेकोशी नदी आसपासका क्षेत्रमा यसको प्रभाव देखिएको हो।

यसअघि भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीले रसुवासहित नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, तनहुँ, चितवनलगायत जिल्लामा ठूलो जनधनको क्षति गरेको थियो। सोही विपद्पछि तिब्बततर्फ ल्हेन्दे खोला पहिरोले थुनिँदा कृत्रिम ताल बनेको थियो। उक्त तालमा पानीको सतह बढ्दै गएपछि पुनः फुट्न सक्ने जोखिमबारे नेपाली पक्षलाई सचेत गराइएको थियो।

दोस्रोपटक ठूलो पानीको बहाव नेपालतर्फ आउन थालेपछि स्थानीय प्रशासन र सुरक्षा निकायले नदी आसपासको अवस्थालाई नजिकबाट निगरानी गरिरहेका छन्। यसअघि नै प्रहरीले भोटेकोशी र त्रिशूली नदी किनार तथा अन्य जोखिमयुक्त क्षेत्रमा रहेका नागरिकलाई तत्काल सुरक्षित स्थानतर्फ सर्न आपत्कालीन सूचना जारी गरेको थियो।

प्रशासनले नदीको बहाव बढिरहेको अवस्थामा नदी किनारमा जाने, पुल तथा जोखिमपूर्ण स्थानमा उभिने वा अनावश्यक आवतजावत नगर्न आग्रह गरेको छ। सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय र विपद् व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित निकायलाई आवश्यक तयारी अवस्थामा राखिएको छ।

पहिलो बाढीबाट प्रभावित क्षेत्र पूर्ण रूपमा सामान्य अवस्थामा फर्किन नपाउँदै पुनः बाढीको जोखिम बढेपछि स्थानीय बासिन्दामा त्रास थपिएको छ।

विशेषगरी भोटेकोशी र त्रिशूली नदीको तटीय क्षेत्रमा रहेका बस्ती तथा संरचनामा थप क्षति हुन सक्ने भएकाले नागरिकलाई आधिकारिक सूचना पछ्याउन आग्रह गरिएको छ।

कैलाश यात्रामा गएका ६४४ जना सम्पर्कविहीन

काठमाडौं। रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको भीषण बाढीपछि कैलाश मानसरोवर यात्रामा रहेका ६४४ जना यात्रु तथा उनीहरूसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरू सम्पर्कविहीन भएको विवरण प्राप्त भएको छ।

प्राप्त नामावलीअनुसार सम्पर्कविहीन हुनेमा १२७ जना नेपालीसहित विभिन्न देशका नागरिक रहेका छन्। तीमध्ये भारतीय नागरिकको संख्या सबैभन्दा धेरै १७८ रहेको बताइएको छ।

कैलाश मानसरोवर यात्राका लागि विभिन्न ट्राभल्स कम्पनीमार्फत रसुवा पुगेका यात्रुहरू बाढीपछि सम्पर्कविहीन भएका हुन्। उनीहरूको अवस्थाबारे यकिन जानकारी लिन सम्बन्धित निकायले खोजी तथा समन्वयको काम अघि बढाइरहेका छन्।

बालुवाटारस्थित ऋचा टुर्स एण्ड ट्राभल्समार्फत कैलाश मानसरोवर यात्रामा गएका ६८ जना पनि सम्पर्कविहीन रहेको जानकारी प्राप्त भएको छ। तीमध्ये जी इन्टरटेन इन्टरप्राइजेजका पूर्वप्रमुख कार्यकारी अधिकृत अतुल दास र उनकी पत्नी पायल दाससमेत रहेको बताइएको छ।

ऋचा टुर्स एण्ड ट्राभल्सका समीर गाइजुका अनुसार उक्त समूहमा ६१ जना भारतीय नागरिक, सात जना गैरआवासीय भारतीय (एनआरआई) तथा १८ जना ट्रेक्सका कर्मचारीसमेत सम्पर्कविहीन छन्। यात्रुहरू बाढी आउनुअघि रसुवाको टिमुरे क्षेत्रमा रहेको बताइएको छ।

उनीहरू टिमुरेस्थित याङ्गिला होटल एण्ड लजमा बसेका थिए। बुधबार बिहान करिब ८ बजेसम्म उनीहरू सम्पर्कमा रहेको र त्यसपछि भने कुनै जानकारी प्राप्त हुन नसकेको जनाइएको छ।

त्यस समयमा यात्रुहरूले टिमुरेमा अध्यागमनसम्बन्धी पासको प्रक्रिया अघि बढाइरहेको जानकारी गराएका थिए। त्यसपछि भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको बाढी र पहिरोका कारण नेपाल–चीन सीमावर्ती क्षेत्रमा आवागमन तथा सञ्चार सम्पर्क प्रभावित भएपछि उनीहरूसँग सम्पर्क टुटेको बताइएको छ।

बाढीका कारण रसुवाको टिमुरे, केरुङ नाका आसपास तथा सीमावर्ती क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुगेको छ। सडक तथा पुललगायतका पूर्वाधारमा क्षति पुगेपछि यात्रुहरूको खोजी तथा उद्धारमा समेत कठिनाइ भइरहेको छ।

सम्पर्कविहीन यात्रुहरूको विवरण संकलन तथा अवस्थाबारे जानकारी लिन सम्बन्धित नेपाली निकाय, ट्राभल्स कम्पनी र विदेशी दूतावासहरूबीच समन्वय भइरहेको छ।

यसबीच बेपत्ता यात्रुहरू सुरक्षित रहेको वा उनीहरूलाई उद्धार गरिएकोबारे आधिकारिक विवरणको प्रतीक्षा भइरहेको छ।

ठूलो ताल फुट्यो, सुरक्षित रहनुस् : सिडियो रसुवा

रसुवा। चीनको तिब्बत क्षेत्रमा छोचेन खोला र पुरेपू त्साङ्पो नदीको संगम आसपास पहिरोका कारण बनेको ठूलो ताल फुटेको जानकारी आएको छ।

ताल फुटेपछि त्यसबाट निस्किएको पानीले तल्लो तटीय क्षेत्रमा थप बाढीको जोखिम बढाएको आशंका गरिएको छ।

रसुवाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी नरेन्द्र परियारका अनुसार चिनियाँ पक्षबाट उक्त ताल फुटेको जानकारी प्राप्त भएको हो।

ताल फुटेपछि पानीको बहाव बढ्न सक्ने भएकाले नेपालतर्फ समेत जोखिमको अवस्था उत्पन्न हुन सक्ने भन्दै स्थानीय प्रशासनले सतर्कता अपनाएको छ।

चीन-नेपाल सीमावर्ती क्षेत्रमा पछिल्ला दिनमा लगातार वर्षा, पहिरो र बाढीका कारण अवस्था अत्यन्त संवेदनशील बनेको छ।

पहिरोका कारण खोला तथा नदीको बहाव अवरुद्ध हुँदा विभिन्न स्थानमा अस्थायी ताल बनेका थिए। ती तालमा पानीको मात्रा बढ्दै गएपछि कुनै पनि बेला फुट्न सक्ने जोखिम रहेको भन्दै चिनियाँ पक्षले समेत उच्च सतर्कता अपनाउँदै आएको थियो।

ताल फुटेसँगै ठूलो परिमाणमा पानी तल्लो क्षेत्रमा बग्न थालेको हुन सक्ने भएकाले नदी तथा खोलाको तटीय क्षेत्रमा थप जोखिम बढेको प्रशासनको आकलन छ।

विशेषगरी सीमावर्ती क्षेत्र हुँदै नेपालतर्फ आउने नदी तथा खोलामा एक्कासि पानीको बहाव बढ्न सक्ने भएकाले तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।

यसअघि पनि चीनको तिब्बत क्षेत्रमा पहिरोका कारण बनेका ताल तथा पानीको बहावका कारण बाढीको जोखिम बढेको थियो।

कृत्रिम ताल फुट्ने जोखिम बढेपछि केरुङमा उद्धार रोकियो

काठमाडौं। नेपाल–चीन सीमावर्ती तिब्बतको जिरोङ (केरुङ) क्षेत्रमा पहिरोले नदी थुनिएर बनेको कृत्रिम ताल फुट्ने जोखिम बढेपछि चिनियाँ पक्षले तत्कालका लागि उद्धार अभियान रोकेको छ।

गत बुधबार आएको भीषण पहिरो, लेदो र बाढीले केरुङ नाका आसपास ठूलो क्षति पुर्‍याएको थियो। पहिरोका कारण नदीको बहाव रोकिएपछि बनेको तालमा लगातार पानी जम्मा भइरहेकाले जलस्तर उच्च बिन्दुमा पुगेको चिनियाँ अधिकारीहरूले बताएका छन्।

वर्षा नरोकिए तालको पानी जुनसुकै बेला बाहिर निस्कन सक्ने वा बाँध फुट्न सक्ने जोखिम रहेको भन्दै उद्धारमा खटिएका टोलीलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको हो। चिनियाँ राज्य सञ्चालित सञ्चारमाध्यमहरूले उद्धारकर्मीको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिँदै तत्कालका लागि अभियान रोकिएको जनाएका छन्।

ताल फुटेमा त्यसको प्रत्यक्ष असर तल्लो तटीय क्षेत्रमा पर्न सक्ने भएकाले चिनियाँ अधिकारीहरूले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा मानिसको आवतजावतमा समेत कडाइ गरेका छन्। अहिले जिरोङ नाकाभन्दा माथिल्लो क्षेत्रमा पानीको सतह, वर्षाको अवस्था र सम्भावित बहावबारे निरन्तर निगरानी भइरहेको छ।

यसैबीच, बाढीपहिरोका कारण तिब्बततर्फ ठूलो संख्यामा मानिस सम्पर्कविहीन भएको विवरण सार्वजनिक भएका छन्। प्राप्त विवरणअनुसार ५५० भन्दा बढी मानिस बेपत्ता रहेको र तीमध्ये करिब २६० जना विदेशी पर्यटक तथा तीर्थयात्री रहेको बताइएको छ। कैलाश–मानसरोवर यात्रामा रहेका तीर्थयात्रीहरूमध्ये पनि केही सम्पर्कविहीन भएको जनाइएको छ।

केरुङ क्षेत्रमा भएको विपद्को असर नेपालतर्फ पनि गम्भीर रूपमा परेको छ। सीमावर्ती क्षेत्रमा आएको बाढीले भौतिक संरचना, सडक, पुल तथा अन्य पूर्वाधारमा क्षति पुर्‍याउनुका साथै भोटेकोशी हुँदै नेपालतर्फ ठूलो जनधनको क्षति भएको छ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले आगामी केही दिनमा पनि भारी वर्षा हुन सक्ने भएकाले जोखिम थप बढ्न सक्ने आकलन गरेका छन्। त्यसैले कृत्रिम तालको अवस्था स्थिर नभएसम्म उद्धार तथा अन्य गतिविधि सञ्चालनमा थप सावधानी अपनाइने भएको छ।

तालको पानी सुरक्षित रूपमा व्यवस्थापन गर्न सकिने अवस्था बनेपछि मात्रै उद्धार अभियान पुनः सञ्चालन गर्ने तयारी चिनियाँ पक्षको छ।

अहिले भने सम्भावित थप क्षति रोक्न र उद्धारकर्मी तथा स्थानीयको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न जोखिम क्षेत्रमा निगरानीलाई प्राथमिकता दिइएको छ।

नेपालबाट बगेका आशंका गरिएका ७ शव भारतको गण्डक नदीमा भेटिए

काठमाडौं । नेपालमा आएको भीषण बाढीपछि नदीमा बगेका मानिसका शव भारतको गण्डक (नारायणी) नदीसम्म पुगेका छन्। भारतको उत्तर प्रदेशअन्तर्गत महराजगंजमा चार र कुशीनगरमा तीन गरी सातवटा शव फेला परेका हुन्।

भारतीय अधिकारीका अनुसार भेटिएका शवमध्ये पाँच महिला र दुई पुरुषका छन्। गण्डक नदीमा निगरानी गरिरहेका सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) का उद्धार टोलीले शवहरू बगिरहेको अवस्थामा देखेपछि मोटरबोटको प्रयोग गरेर नदीबाट बाहिर निकालेका थिए।

महराजगंजमा फेला परेका चार शवमध्ये तीन महिला र एक पुरुषको रहेको निचलौल तहसीलका उपजिल्लाधिकारी सिद्धार्थ गुप्ताले बताएका छन्। उनका अनुसार नदीको बहाव माथिल्लो क्षेत्र अर्थात् नेपालतर्फबाट आएकाले ती शव नेपालमा आएको बाढीमा बगेको हुन सक्ने सम्भावना बलियो छ।

कुशीनगरमा भेटिएका तीन शवमा दुई महिला र एक पुरुष छन्। शवलाई सुरक्षित राख्न फ्रिजरमा राखिएको र पहिचानको प्रक्रिया अघि बढाइएको कुशीनगरका अतिरिक्त प्रहरी उपरीक्षक सिद्धार्थ वर्माले बताएका छन्।

शवको सनाखत तथा आफन्तको खोजीका लागि महराजगंज र कुशीनगर प्रशासनले नेपालका सम्बन्धित निकायसँग सम्पर्क र समन्वय गरिरहेको छ। भारतीय सुरक्षा तथा उद्धार टोलीले गण्डक नदी र आसपासका क्षेत्रमा निगरानीसमेत बढाएका छन्।

महराजगंज क्षेत्रमा एसडीआरएफ, आरआरटी र एसएसबीका टोली परिचालन गरेर नदी किनार तथा बहाव क्षेत्रमा निरन्तर निगरानी भइरहेको भारतीय प्रशासनले जनाएको छ।

नेपालमा बाढीका कारण ठूलो मानवीय क्षति भएको र नदीको बहाव तीव्र रहेकाले आगामी दिनमा थप शव भारतीय भूभागतर्फ बगेर आउन सक्ने सम्भावनाबारे समेत अधिकारीहरूले सतर्कता अपनाएका छन्।

भारतीय प्रशासनले नेपालतर्फका सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरी फेला परेका शवको पहिचान गर्ने तथा सम्भावित आफन्तसम्म सूचना पुर्‍याउने प्रक्रिया अघि बढाएको छ।

रसुवाको हाइड्रो सुरुङमा उद्धार जारी, दुई जनालाई सकुशल निकालियो

काठमाडौं। बाढीका कारण रसुवाको एक जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङभित्र फसेका व्यक्तिको उद्धारमा नेपाली सेनाले बिहानैदेखि विशेष अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ।

जोखिमपूर्ण भूगोल र सुरुङभित्रको कठिन अवस्थाबीच सेनाको उद्धार टोलीले दुई जनालाई सुरक्षित रूपमा बाहिर निकालिसकेको प्रधानमन्त्री कार्यालयले जनाएको छ।

सुरुङभित्र अझै मानिसहरू फसेको हुन सक्ने भएकाले सेनाले खोजीलाई निरन्तरता दिएको छ। सुरुङमा कति जना व्यक्ति रहेका छन् भन्नेबारे पनि यकिन विवरण संकलन भइरहेको छ।

उद्धारका क्रममा विशेष तालिम प्राप्त जनशक्तिसँगै आवश्यक प्राविधिक उपकरण प्रयोग गरिएको छ। सुरुङको साँघुरो र जोखिमयुक्त अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै सेनाको टोलीले चरणबद्ध रूपमा सम्भावित स्थानमा खोजी गरिरहेको छ।

बाढीले जलविद्युत् आयोजनाका विभिन्न संरचनामा क्षति पुर्‍याएकाले उद्धारका क्रममा थप जोखिमको मूल्यांकनसमेत भइरहेको छ।

सुरुङभित्र रहेका अन्य व्यक्तिलाई सुरक्षित रूपमा बाहिर निकाल्न नेपाली सेनाको टोली निरन्तर परिचालित रहेको प्रधानमन्त्री कार्यालयले जनाएको छ।

 

व्यक्तिगत राहत बोकेर आफैँ नजान आग्रह

काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा बाढीबाट प्रभावित नागरिकको उद्धार तथा राहत वितरणलाई व्यवस्थित बनाउन प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह(बालेन)को सचिवालयले स्वयंसेवी, सामाजिक संस्था तथा सहयोग गर्न चाहने सबैलाई सरकारी संयन्त्रसँग समन्वय गरेर मात्रै प्रभावित क्षेत्रमा जान आग्रह गरेको छ।

विपद्को समयमा पीडितलाई सहयोग गर्ने नागरिक तथा संघसंस्थाको तत्परताको प्रशंसा गर्दै सचिवालयले व्यक्तिगत रूपमा साना सवारीसाधनमा थोरै–थोरै राहत सामग्री बोकेर प्रभावित क्षेत्रमा जाने क्रम बढ्दा समस्या सिर्जना भएको जनाएको छ।

राहत लिएर जाने सवारीको संख्या बढ्दा सडकमा जाम हुने र त्यसको प्रत्यक्ष असर उद्धार अभियानमा परेको सचिवालयको भनाइ छ। विशेषगरी आपत्कालीन बिरामी बोकेका एम्बुलेन्स तथा उद्धारमा खटिएका सरकारी सवारीलाई गन्तव्यसम्म पुग्नसमेत कठिन भइरहेको जनाइएको छ।

सरकारले प्राथमिकताका आधारमा परिचालन गरेका उद्धार टोली र अत्यावश्यक राहत सामग्री बोकेका सवारीसाधनसमेत सडक अवरोधका कारण समयमा प्रभावित क्षेत्रमा पुग्न नसकेको सचिवालयले जनाएको छ।

त्यसैगरी, बाढीपछि भौगोलिक अवस्था जोखिमपूर्ण रहेकाले पर्याप्त तयारी र जानकारीबिना प्रभावित क्षेत्रमा पुग्दा स्वयंसेवक तथा राहतदाताको ज्यानसमेत जोखिममा पर्न सक्ने सचिवालयले चेतावनी दिएको छ।

सहयोग गर्ने नाममा उद्धार र राहत अभियान नै अस्तव्यस्त नहोस् भन्ने उद्देश्यले व्यक्तिगत रूपमा प्रभावित क्षेत्रमा नजान सचिवालयले आग्रह गरेको छ। राहत वा उद्धारमा सहभागी हुन चाहने व्यक्ति तथा संस्थाले सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयसँग पहिले सम्पर्क गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालयले प्रभावित क्षेत्रमा तत्काल आवश्यक पर्ने सामग्री र जनशक्तिको पहिचान गरी प्राथमिकताका आधारमा संकलन तथा परिचालन गर्नेछ। यसरी प्राप्त राहत सामग्रीलाई आवश्यकताअनुसार सम्बन्धित स्थानमा पुर्‍याउने व्यवस्था मिलाइने सचिवालयले जनाएको छ।

विपद्को समयमा नागरिक र विभिन्न संस्थाले देखाएको सहयोगी भावना महत्वपूर्ण रहेको भन्दै प्रधानमन्त्री सचिवालयले राहत वितरणलाई व्यक्तिगत प्रयासभन्दा सरकारी संयन्त्रमार्फत एकीकृत र अनुशासित बनाउन आग्रह गरेको छ।

सचिवालयले सहयोग गर्न इच्छुक सबैलाई राज्यको आधिकारिक प्रणालीमा जोडिएर उद्धार तथा राहत अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन सहयोग गर्न अपिल गरेको छ।

सुरुङमा फसेका ३५० जना सकुशल फेला, सेनाद्वारा उद्दार

रसुवा। रसुवास्थित माथिल्लो त्रिशूली जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङभित्र फसेका ३५० जना सकुशल फेला परेका छन्। नेपाली सेनाले कठिन उद्धार अभियान सञ्चालन गर्दै उनीहरूलाई सुरुङबाट सुरक्षित रूपमा बाहिर निकालेको जनाएको छ।

बाढी तथा पहिरोका कारण सुरुङभित्र फसेका उनीहरूको अवस्थाबारे अन्योल भइरहेका बेला सेनाको टोलीले खोज तथा उद्धार अभियानमार्फत ३५० जनालाई सकुशल फेला पारेको हो।

उद्धारका क्रममा कठिन भूगोल तथा प्रतिकूल परिस्थितिका बीच सेनाले अभियान सञ्चालन गरेको बताइएको छ। उद्धार गरिएका व्यक्तिहरूलाई सुरक्षित स्थानमा लैजाने तथा आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने काम भइरहेको छ।

यस्तै, सुरुङभित्र अझै १०० भन्दा बढी व्यक्ति रहेको प्रारम्भिक जानकारी आएको छ। नेपाली सेनाले उनीहरूको खोज तथा उद्धारलाई समेत प्राथमिकताका साथ अघि बढाइरहेको जनाएको छ।

बाढीपछि रसुवाका विभिन्न क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति भएको छ भने थुप्रै व्यक्ति सम्पर्कविहीन तथा जोखिममा रहेको बताइएको छ। सेनासहित सुरक्षा निकायले प्रभावित क्षेत्रमा खोज तथा उद्धार अभियानलाई तीव्र बनाएका छन्।

मैलुङ खोला जलविद्युत् गृहका ७ कर्मचारी सम्पर्कविहीन

रसुवा । रसुवामा आएको विनाशकारी बाढीले मैलुङखोला क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको भन्दै त्यहाँ तत्काल उद्धार टोली पठाउन माग गरिएको छ। ५ मेगावाट क्षमताको तल्लो मैलुङखोला जलविद्युत् गृहमा कार्यरत ७ जना कर्मचारी अझै सम्पर्कविहीन रहेको बताइएको छ।

सम्पर्कविहीन हुनेमध्ये रबिन तामाङसमेत रहेको बताइएको छ। बाढीले जलविद्युत् गृहसँगै मैलुङखोला गाउँ नै बगाएको र ठूलो संख्यामा स्थानीयवासीसमेत बेपत्ता भएको दाबी गरिएको छ।

तर, बाढी प्रभावित क्षेत्रमा अहिलेसम्म राज्यका उद्धार संयन्त्र पुग्न नसकेको भन्दै गुनासो गरिएको छ। प्रभावित क्षेत्रमा कति धनजनको क्षति भयो भन्ने प्रारम्भिक विवरणसमेत राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणसँग नरहेको बताइएको छ।

उद्धारका लागि पहल गर्न भन्दै प्रभावितका आफन्त तथा स्थानीय प्रतिनिधिहरूले बिहीबार दिनभर सिंहदरबारस्थित राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको कार्यालयमा पुगेर आग्रह गरेका थिए। उनीहरूले कम्तीमा हेलिकप्टर पठाएर ज्यान बचाउन सकिने अवस्थाका व्यक्तिहरूको उद्धार गर्न आग्रह गरे पनि हालसम्म त्यहाँ हेलिकप्टर वा सुरक्षाकर्मीको उद्धार टोली नपुगेको गुनासो गरेका छन्।

‘कम्तीमा हेलिकप्टर पठाएर हेर्नुस्, बाँच्ने सम्भावना भएकाहरूलाई उद्धार गरिदिनुस् भनेर आग्रह गर्‍यौँ। तर अहिलेसम्म न हेलिकप्टर गएको छ, न उद्धारका लागि सुरक्षाकर्मी पुगेका छन्,’ प्रभावितका आफन्तहरूले बताएका छन्।

मैलुङखोला जलविद्युत् आयोजनाको प्रभावित क्षेत्र रसुवाको मैलुङ दोभान क्षेत्रमा पर्छ। बाढीका कारण सो क्षेत्रको जलविद्युत् गृह तथा आसपासका बस्तीमा ठूलो क्षति पुगेको बताइएको छ।

उद्धार तथा राहतमा ढिलाइ भएको भन्दै प्रभावितका आफन्तहरूले राज्यका निकायको ध्यानाकर्षण गराएका छन्। उनीहरूले विपद्को समयमा पहुँचका आधारमा उद्धार हुने अवस्था अन्त्य गर्दै जोखिममा रहेका सबै नागरिकको तत्काल उद्धार गर्न माग गरेका छन्।

रसुवा अस्पतालद्वारा आपत्कालीन राहत र औषधीय सामग्रीको माग

रसुवा। भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण उत्पन्न संकट व्यवस्थापनका लागि रसुवा अस्पतालले अत्यावश्यक राहत तथा चिकित्सा सामग्रीहरूको सूची जारी गर्दै तत्काल सहयोगको अपिल गरेको छ। बाढीका कारण विस्थापित र घाइते भएका नागरिकहरूको आकस्मिक उपचार तथा व्यवस्थापनका लागि अस्पतालमा स्रोतसाधनको अभाव भएपछि अस्पताल प्रशासनले यो सहयोगको आह्वान गरेको हो।

अस्पतालले बिरामी र विस्थापितहरूका लागि शय्या व्यवस्थापन गर्न तत्काल ५० थान बेड सिट, ५० थान कम्बल, ३० थान म्याट्रेस र ५० थान सिरानी आवश्यक रहेको जनाएको छ। यसका साथै बाढी प्रभावित नागरिकहरूका लागि टिसर्ट, ट्राउजर र ज्याकेटसहितका पोसाकहरूको समेत ठूलो परिमाणमा आवश्यकता परेको छ।
बाढीका कारण प्रभावित क्षेत्रमा विद्युत् सेवा अवरुद्ध भएकाले अस्पतालले आकस्मिक प्रकाशका लागि २० थान टर्च र इमर्जेन्सी लाइट माग गरेको छ। साथै अस्पतालको ब्याकअप प्रणाली र जेनेरेटरहरू सञ्चालनका लागि आवश्यक पर्ने डिजेल इन्धनको तत्काल प्रबन्ध मिलाउन पनि अनुरोध गरिएको छ।
स्वास्थ्य सेवालाई प्रभावकारी बनाउन र चिसोका कारण हुनसक्ने जटिलता रोक्न अस्पतालले १० थान विशिष्ट चिकित्सकीय उपकरण ‘फ्लुइड वार्मर’ उपलब्ध गराइदिन आग्रह गरेको छ। यसका साथै अस्पतालमा आश्रय लिइरहेकाहरूका लागि आपत्कालीन खाद्य आपूर्ति र स्वच्छ पिउने पानीको व्यवस्था गर्नुपर्ने चुनौती थपिएको छ।
अस्पताल प्रशासनका अनुसार टिमुरे क्षेत्रमा अलपत्र परेका र उद्धार गरिएका नागरिकहरूको स्वास्थ्य उपचारलाई निरन्तरता दिन यी सामग्रीहरू अपरिहार्य बनेका छन्। सञ्चार र यातायात सेवा पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएकाले सरकारी निकाय, रेडक्रस तथा गैरसरकारी संस्थाहरूलाई उद्धार टोलीसँगै यी राहत सामग्रीहरू पनि तत्काल रसुवा अस्पतालसम्म पुर्‍याइदिन अपिल गरिएको छ।

भोटेकोशी बाढी अपडेट : कास्कीमा १०२ शवको चाङ, राख्ने ठाउँको अभाव

पोखरा। भोटेकोशीमा आएको भीषण बाढीपछि विभिन्न जिल्लामा फेला परेका १०२ वटा शव कास्की ल्याइएको छ।

तनहुँ, नवलपुर, धादिङ र गोरखालगायत स्थानबाट ल्याइएका शव पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको शवगृहमा राखिएका छन्।

तर शव राख्ने ठाउँको अभावले कास्की प्रशासनलाई अर्को चुनौती थपिएको छ। प्रतिष्ठानको शवगृहमा एकपटकमा ८८ वटा शव राख्न सकिने क्षमता भए पनि केही शव पहिलेदेखि नै रहेकाले अहिले थप शव व्यवस्थापन गर्न कठिन भएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी कुमानसिंह गुरुङले बताएका छन्।

बाढीबाट ल्याइएका सबै शव पूर्ण अवस्थामा छैनन्। केही शवका अंग मात्र फेला परेका छन् भने बालबालिकाका शवसमेत रहेका छन्। उपलब्ध स्थानअनुसार ती शव तथा अंगहरूलाई छुट्टाछुट्टै सुरक्षित राखिएको प्रशासनले जनाएको छ।

शवगृह भरिएपछि नयाँ शव राख्ने अवस्था तत्काल नरहेको अधिकारीहरूको भनाइ छ। अहिले राखिएका शवको पहिचान तथा कानुनी प्रक्रिया सकेर आफन्तलाई बुझाउने काम अघि बढाइनेछ। त्यसपछि मात्र नयाँ शव व्यवस्थापन गर्न सकिने अवस्था आउने बताइएको छ।

पहिचानका लागि प्रत्येक शवको फोटो तथा आवश्यक विवरण संकलन गरिएको छ। आफन्तले सनाखत गरेपछि सम्बन्धित शव कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी परिवारलाई जिम्मा लगाइनेछ।

पहिचान खुल्न नसकेका शवको हकमा डीएनए परीक्षणका लागि नमुना संकलन गरिएको छ। लामो समयसम्म पनि सनाखत हुन नसकेका वा कसैले दाबी नगरेका शवलाई प्रचलित कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेर अन्तिम संस्कार गरिने तयारी छ।

शव व्यवस्थापनको सम्पूर्ण प्रक्रिया मिलाउन जिल्ला प्रहरी प्रमुखको नेतृत्वमा समिति बनाइएको छ।

समितिले शवको अभिलेखदेखि पहिचान, आफन्तलाई हस्तान्तरण र आवश्यक परे अन्तिम संस्कारसम्मका कामको समन्वय गर्ने एसपी नवीन कार्कीले जानकारी दिएका छन्।

रसुवामा ८२९ जनाको हवाई उद्धार

काठमाडौं । रसुवामा आएको बाढीबाट प्रभावितको उद्धार तथा राहतका लागि नेपाली सेनाले व्यापक रूपमा जनशक्ति र हवाई साधन परिचालन गरेको छ। बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाउन नेपाली सेनाका ६ र गैरसैनिक ९ गरी १५ वटा हेलिकप्टर परिचालन गरिएको छ।

नेपाली सेनाका अनुसार शुक्रबार बिहान ९ बजेसम्म हवाई साधनमार्फत ८२९ जनाको उद्धार गरिएको छ। उद्धार गरिएकामध्ये नेपाली सेनाका हेलिकप्टरबाट ७२४ जना र गैरसैनिक हेलिकप्टरबाट १०५ जनालाई सुरक्षित स्थानमा ल्याइएको हो।

नेपाली सेनाका प्रवक्ता उपरथी राजाराम बस्नेतका अनुसार उद्धार गरिएकामध्ये १०१ जना विदेशी नागरिकसमेत रहेका छन्।

बाढीका कारण रसुवाका विभिन्न क्षेत्रमा प्रभावित तथा जोखिममा परेकाको उद्धारलाई प्राथमिकतामा राखिएको सेनाले जनाएको छ। उद्धार तथा राहतका लागि ४ हजार ५ सयभन्दा बढी सैनिक परिचालन गरिएको छ।

सेनाले स्थल तथा हवाई माध्यमबाट प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार, राहत तथा आवश्यक सहयोगका कामलाई निरन्तरता दिइरहेको जनाएको छ।

नुवाकोटको महेन्द्र माविमा १६ जना उद्धारको पर्खाइमा, ‘पानी खानसमेत पाएका छैनौँ’

नुवाकोट । नुवाकोटको गौरीबेँशीस्थित महेन्द्र माध्यमिक विद्यालयमा अभिभावक र विद्यार्थी गरी १६ जना उद्धारको पर्खाइमा रहेका छन् ।

विदुर नगरपालिका-४ बट्टार र ढुंगे बजार क्षेत्रका उनीहरू बाढी तथा विपद्का कारण विद्यालयमा रोकिएका हुन्। उद्धारको पर्खाइमा रहेकी अभिभावक सुनिता डंगोलले मोबाइलको ब्याट्री सकिन लागेको भन्दै तत्काल उद्धारको व्यवस्था गर्न आग्रह गरेकी छन्।

‘मोबाइल स्वीच अफ हुन लाग्यो। हाम्रो छिटो उद्धार होस्। यहाँ पानी खानसमेत पाएका छैनौँ,’ उनले भनेकी छन्।

डंगोलका अनुसार आकाशमा हेलिकप्टर देख्दा आफूहरूलाई उद्धार गर्न आएको हो कि भन्ने आशा जाग्ने गरेको छ। तर, हेलिकप्टर आए पनि आफूहरूको उद्धार हुन नसकेको भन्दै उनले गुनासो गरेकी छन्।

विद्यालयमा रहेका १६ जनाले तत्काल उद्धारका लागि सम्बन्धित निकायसँग आग्रह गरेका छन्।

 

गृहमन्त्री गुरुङ बट्टारमा, रसुवाको उद्धार प्रभावकारी बनाउन निर्देशन

नुवाकोट। गृहमन्त्री सुधन गुरुङ नुवाकोटको बट्टार पुगेका छन्।

रसुवामा बाढीपछि जारी उद्धार तथा राहत कार्यको स्थलगत अवस्थाबारे जानकारी लिन बट्टार पुगेका गृहमन्त्री गुरुङले रसुवाको धुञ्चे, टिमुरेलगायत प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार कार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन निर्देशन दिएका छन्।

उनले प्रभावित क्षेत्रमा फसेका नागरिकको तत्काल उद्धार तथा राहत व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्न सम्बन्धित सुरक्षा निकाय तथा प्रशासनलाई निर्देशन दिएका हुन्।

यसअघि बिहीबार प्रधानमन्त्री बालेन शाह र भौतिक पूर्वाधारमन्त्री सुनिल लम्सालसमेत बाढी प्रभावित क्षेत्रको अवस्थाबारे जानकारी लिन बट्टार पुगेका थिए।

रसुवागढी भन्सारका कर्मचारीलाई तत्काल उद्धार गर्न आग्रह, ‘एक सेकेन्ड पनि सास फेर्न नसक्ने अवस्था’

काठमाडौं । रसुवाको बाढी प्रभावित क्षेत्रमा फसेका रसुवागढी भन्सार कार्यालयका कर्मचारीलाई तत्काल उद्धार गर्न परिवारजनले सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।

सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएको एक पोस्टमा श्रेयना पुरीले आफ्नी दिदी अनिता पुरीसहित रसुवागढी भन्सार कार्यालयका कर्मचारीहरू बाढी प्रभावित क्षेत्रमा फसेको भन्दै तत्काल हेलिकोप्टरमार्फत उद्धार गरिदिन सरकारसँग अपिल गरेकी छन्।

उनले बाढीबाट उद्धार गरिएका तथा सुरक्षित स्थानमा पुगेका केही कर्मचारीसँगको कुराकानीका आधारमा आफ्नी दिदीसहित अन्य कर्मचारीहरू अझै घरमै रहेको उल्लेख गरेकी छन्।

‘मेरो दिदीलगायतका कर्मचारीहरू यही घरमा हुनुहुन्छ। उहाँहरू एक सेकेन्डमै बाहिर निस्कन पनि सक्ने अवस्था छैन,’ उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेकी छन्।

बाढीले आसपासका क्षेत्रमा थप क्षति पुर्‍याइरहेको भन्दै उनले सरकारले ढिला नगरी उद्धारको व्यवस्था गर्नुपर्ने बताएकी छन्।

‘सरकार, यो अन्तिम गुहार हो। पीडित परिवारको सास एक सेकेन्डसम्म पनि अडिन नसक्ने अवस्था छ,’ उनले भावुक अपिल गर्दै भनेकी छन्।

उनले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह, गृहमन्त्री सुधन गुरुङलगायतलाई उल्लेख गर्दै फसेका कर्मचारीको तत्काल उद्धारका लागि पहल गर्न आग्रह गरेकी छन्।

सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भिडियो तथा तस्बिरमा बाढीले रसुवा क्षेत्रमा घर तथा संरचना डुबानमा परेको र आसपासको अवस्था अत्यन्तै जोखिमपूर्ण देखिएको छ। उद्धारमा ढिलाइ हुँदा भित्र फसेका कर्मचारीको ज्यान जोखिममा पर्न सक्ने भन्दै परिवारजनले सरकारको तत्काल ध्यानाकर्षण गराएका छन्।

हिमताल विस्फोट भएको क्षेत्रमा पुनः हिउँ र चट्टान खस्ने, चिनियाँ पक्षद्वारा सतर्क रहन आग्रह

काठमाडौं । हालै हिमताल विस्फोट भएको क्षेत्रको तल्लो भागमा पुनः हिउँ तथा चट्टान खस्ने घटना देखिएपछि चिनियाँ पक्षले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।

चिनियाँ पक्षले हिमताल विस्फोटपछि प्रभावित क्षेत्रमा भू–भाग अस्थिर रहेको र थप हिमपहिरो तथा चट्टान खस्ने जोखिम कायम रहेको भन्दै आसपासका बासिन्दा तथा सम्बन्धित निकायलाई सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको हो।

जोखिमयुक्त क्षेत्रमा अनावश्यक आवतजावत नगर्न तथा सम्भावित जोखिमबाट सुरक्षित रहनसमेत आग्रह गरिएको छ।

यसअघि उक्त क्षेत्रमा हिमताल विस्फोट हुँदा ठूलो बाढी आएको थियो। त्यसबाट तल्लो तटीय क्षेत्रमा जनधन तथा भौतिक संरचनामा क्षति पुगेको थियो। पछिल्लो समय पुनः हिउँ र चट्टान खस्ने घटना देखिएपछि जोखिम थप बढ्न सक्ने भन्दै चिनियाँ पक्षले निगरानी र सतर्कता बढाएको जनाएको छ।

जसले १२२ जनाको जीवन जोगाए

काठमाडाैं। करिब ९ बजेर ३६ मिनेट। रसुवाको मैलुङमा दिनभरको काम सकेर मजदुरहरू आ-आफ्नो कोठामा आराम गरिरहेका थिए। केही दिनको थकान मेटाउन सुतेका थिए। बाहिर भने पहाडको अँध्यारो रात थियो।

त्यही दिन अचानक भोटेकोशी उर्लियो। केही सेकेन्डमै अवस्था यस्तो भयो, जसको कल्पना त्यहाँ रहेका कसैले पनि गरेका थिएनन्। पानीको ठूलो भेल बस्ती र निर्माणस्थलतर्फ सोझियो। मानिसहरूलाई के भइरहेको छ भन्ने बुझ्नसमेत समय मिलेन।

सुर्खेतको भेरीगंगा नगरपालिका-१३ बेलचौरका सन्दीप राना पनि मैलुङमा मजदुरी गर्छन्। सन्दीप साढे दुई वर्षदेखि रसुवाको मैलुङमा काम गर्दै आएका थिए। उनी पावर चाइनाले निर्माण गरिरहेको २१६ मेगावाटको जलविद्युत् परियोजनामा काम गर्थे।

‘एक्कासि ठूलो बाढी आएको देखेँ। सुरुमा त के भइरहेको हो भन्ने नै बुझिनँ। त्यसपछि भाग्न थालेँ,’ सन्दीप सम्झिन्छन्।

बाढीको भेल बढ्दै थियो। एकछिनमै खतरा नजिक आइपुगिसकेको थियो। तर सन्दीप आफू मात्रै भागेर सुरक्षित हुने बाटोमा गएनन्। उनले कोठाभित्र सुतेका साथीहरू सम्झिए। रातिको काम गरेर थकित भएका उनीहरू गहिरो निद्रामा थिए। करिब ५० जना त्यहीँ सुतेका थिए। सन्दीप फेरि कोठातर्फ दौडिए।

‘रातिको काम गरेर सबै सुतेका थिए। करिब ५० जना थिए। मैले सबैलाई उठाएँ। सबैलाई बाहिर निकाल्न सफल भयौँ। मैले उनीहरूलाई नउठाएको भए त्यो रात सबै जना सुतिरहेकै अवस्थामा बाढीमा पर्न सक्थे,’ उनी भन्छन्।

त्यो केही मिनेटको निर्णयले दर्जनौँ जीवन जोगियो।

परियोजनामा त्यसबेला ७७ जना काममा थिए। बाढीबाट उनीहरू सबै जोगिन सफल भए। एक जनालाई भने चोट लागेको थियो।

तर सन्दीपका लागि त्यो रात मानिसलाई बचाएको क्षण मात्रै थिएन, जीवनकै सबैभन्दा डरलाग्दो अनुभव पनि थियो।

‘त्यतिबेला मेरो सातो गइसकेको थियो। बेहोस हुन्छु जस्तो भएको थियो। एक्कासि यस्तो दृश्य देखेँ कि सुरुमा त लासहरू नै देखिन थाले,’ उनी सुनाउँछन्।

बाढीले सडकमा गुडिरहेका सवारीसाधनसमेत बगाउन थालेको थियो। कतिपय मानिसहरू सवारीसाधनभित्र फसेका थिए। अँध्यारो रातमा पानीको भेलसँगै मान्छेका चिच्याहट सुनिन्थ्यो।

सन्दीपले सकेसम्म मानिसहरूलाई उद्धार गर्ने प्रयास गरे।

‘गाडीहरू बगेर आइरहेका थिए। गाडीभित्र भएका मानिसहरूले हात उठाएर बचाइदिन आग्रह गरिरहेका थिए। त्यो दृश्य अहिले सम्झिँदा पनि मन आत्तिन्छ,’ उनी भन्छन्।

मैलुङमा पावर चाइनाको निर्माणस्थलसँगै सुरक्षाकर्मीका क्याम्पहरू पनि थिए। सशस्त्र प्रहरी, नेपाली सेना र नेपाल प्रहरीका संरचना आसपासमा थिए। बाढीको भेलले ती क्षेत्रलाई समेत प्रभावित बनायो।

सन्दीपले आफूले देखेको त्यो दिनलाई शब्दमा बयान गर्न कठिन हुने बताउँछन्।

‘त्यहाँ मानिसहरू बचाउनका लागि जसरी भागिरहेका थिए, त्यो दृश्य निकै डरलाग्दो थियो। कसैलाई सम्हाल्ने समय थिएन। ज्यान जोगाउने कि अरूलाई बचाउने भन्ने अवस्था थियो,’ उनी भन्छन्।

तर त्यही भयावह परिस्थितिमा सन्दीपले आफ्नो ज्यानको पर्वाह नगरी अरूलाई उठाए, चेतावनी दिए र सुरक्षित स्थानतर्फ लैजान प्रयास गरे।

त्यसबेला उनले १२२ जनाको जीवन जोगाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेले।

उनका लागि भने यो कुनै बहादुरी देखाउने काम थिएन।

‘मैले गर्नुपर्ने काम मात्रै गरेको हुँ। आफू बाँचेर अरूलाई मरिरहेको हेर्न सकिँदैन। त्यो अवस्थामा जसले जे सक्थ्यो, त्यही गर्नुपर्थ्यो,’ सन्दीप भन्छन्।

बाढीले मैलुङमा ठूलो विनाश गर्‍यो। कतिपय संरचना क्षणभरमै बगाए। सडक, सवारीसाधन र निर्माणस्थलमा क्षति पुग्यो। धेरै परिवारले आफ्ना आफन्त गुमाए।

तर त्यही अँध्यारो रातमा केही मानिसको समयमै गरिएको निर्णयले ठूलो मानवीय क्षति हुनबाट जोगायो।

करिब ९ बजेर ३६ मिनेटमा सुरु भएको त्यो भयावह क्षणले उनको जीवनमा कहिल्यै नमेटिने छाप छाडेको छ। तर उनीसँग एउटा सन्तोष पनि छ- त्यो दिन आफू डराए पनि अरूलाई समयमै उठाउन सके।

‘अहिले पनि त्यो दिन सम्झिँदा डर लाग्छ। तर ५० जना सुतेका थिए, सबै बाँचे। काममा रहेका ७७ जनामध्ये सबै सुरक्षित भए। त्यही कुरा सम्झिँदा भने खुसी लाग्छ,’ सन्दीप भन्छन्।

रानाले समयमै मानिसलाई उठाएर १२२ जीवनलाई बाढीको भेलबाट जोगाउने एउटा कथा छोडे।

बाढीपीडित नेपालीका लागि अस्ट्रेलियाको ५० लाख डलर सहयोग घोषणा

काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित नेपाली नागरिकका लागि अस्ट्रेलिया सरकारले ५० लाख अस्ट्रेलियन डलर आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने घोषणा गरेको छ।

अस्ट्रेलियाली सरकारले बाढीबाट प्रभावित समुदायको तत्कालीन आवश्यकता सम्बोधन गर्दै खाद्यान्न, आश्रय, स्वास्थ्य सेवा, सरसफाइ तथा पुनःस्थापनाका लागि उक्त रकम परिचालन गर्ने जनाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय विकासमन्त्री डा. एनी एलीका अनुसार कुल सहयोगमध्ये २० लाख अस्ट्रेलियन डलर विश्व खाद्य कार्यक्रममार्फत खाद्यान्न वितरण तथा आपत्कालीन व्यवस्थापनमा खर्च गरिनेछ।

त्यसैगरी, अर्को २० लाख डलर अस्ट्रेलियाली ह्युम्यानिटेरियन पार्टनरसिपमार्फत गैरसरकारी संस्थाहरूलाई उपलब्ध गराइनेछ। सो रकमबाट बाढीपीडितका लागि अस्थायी आश्रय, कम्बल, सरसफाइका सामग्री तथा स्वास्थ्य र मनोसामाजिक सहयोगको व्यवस्था गरिनेछ।

बाँकी १० लाख अस्ट्रेलियन डलर इमर्जेन्सी एक्सन एलायन्समार्फत प्रभावित क्षेत्रमा स्थानीय तहको नेतृत्वमा सञ्चालन हुने पुनःस्थापना र पुनर्वासका कार्यक्रमका लागि प्रयोग गरिने अस्ट्रेलियाली सरकारले जनाएको छ।

यसैबीच, बाढीपछि नेपालमा रहेका कम्तीमा ३९ जना अस्ट्रेलियाली नागरिक सम्पर्कविहीन भएको जानकारी सरकारले दिएको छ। उनीहरूको अवस्था यकिन गर्न तथा प्रभावित नागरिकलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन अस्ट्रेलियाले कन्सुलर अधिकारीसहितको टोली नेपालमा परिचालन गरेको छ।

काठमाडौंस्थित अस्ट्रेलियाली दूतावासका कर्मचारीसँगै संकट प्रतिक्रिया टोलीका सदस्य र क्षेत्रीय कन्सुलर अधिकारीसमेत उद्धार तथा समन्वयका लागि खटिएका छन्।

अस्ट्रेलियाले आगामी ४८ घण्टाभित्र थप तीन जना मानवीय सहायता विशेषज्ञलाई नेपाल पठाउने तयारी गरेको छ। ‘अस्ट्रेलिया असिस्ट्स’ कार्यक्रमअन्तर्गत आउने उनीहरूले विपद्पछिको मानवीय अवस्थाको मूल्यांकन, सहायता व्यवस्थापन, सञ्चार तथा पुनःस्थापनाका लागि आवश्यक योजना निर्माणमा सहयोग गर्नेछन्।

अस्ट्रेलियाली सरकारले नेपालमा देखिएको विपद्को प्रभाव कम गर्न तत्कालीन राहतसँगै प्रभावित समुदायको दीर्घकालीन पुनःस्थापनामा समेत सहयोग गर्ने जनाएको छ।

विपद्ग्रस्त क्षेत्रमा तत्काल वैकल्पिक उद्धार तथा राहत योजना आवश्यक: महासचिव पोखरेल

काठमाडाैं। नेकपा एमालेका महासचिव शंकर पोखरेलले विपद्ग्रस्त क्षेत्रमा उद्धार तथा राहत कार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन तत्काल वैकल्पिक योजना अघि बढाउन सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।

विपद्ग्रस्त क्षेत्रको स्थलगत अवस्थाबारे उल्लेख गर्दै पोखरेलले सरकारले उद्धारको काम गरिरहेको भए पनि जमिनको वास्तविक अवस्था र सरकारी संयन्त्रबीच ठूलो खाडल देखिएको बताएका छन्। नुवाकोटलाई बेसक्याम्प बनाएर नेपाली सेनाको नेतृत्वमा हवाई उद्धार भइरहेको विषयलाई उनले सकारात्मक भनेका छन्।

उनले विपद् व्यवस्थापनमा सुरक्षा निकायबीच पर्याप्त समन्वय हुन नसकेको दाबी गरेका छन्। गृह मन्त्रालय र जिल्ला प्रशासनले राहत तथा उद्धारको प्रभावकारी कमाण्ड सम्हाल्न नसकेको तथा नेपाली सेना, स्थानीय प्रशासन र जनप्रतिनिधिबीच सहज समन्वय र पहुँच स्थापित हुन नसकेको उनको भनाइ छ।

पोखरेलका अनुसार त्रिशूली पारिका क्षेत्रमा पुग्ने मुख्य सडक सञ्जाल विच्छेद हुँदा ती क्षेत्रमा स्वयंसेवक तथा राहत सामग्री पुर्‍याउन कठिनाइ भइरहेको छ। ठूलो संख्यामा मानिस अलपत्र तथा विस्थापित भएकाले तत्काल सबै क्षेत्रमा हवाई उद्धार सम्भव नहुने र हेलिकप्टरको सीमितता तथा प्रतिकूल मौसमले समस्या थप जटिल बनाएको उनले बताएका छन्।

त्यसैगरी, बिजुली र सञ्चार सेवा अवरुद्ध हुँदा प्रभावित क्षेत्रको सूचना आदानप्रदानसमेत ठप्प भएको भन्दै उनले स्थलमार्गबाट उद्धार तथा राहत पुर्‍याउने भरपर्दो वैकल्पिक योजना आवश्यक रहेको बताएका छन्।

महासचिव पोखरेलले सरकारलाई तत्काल पाँचवटा वैकल्पिक योजना अघि बढाउन सुझाव दिएका छन्। तीनवटै सुरक्षा निकाय र स्थानीय जनप्रतिनिधिलाई समेटेर एकीकृत ‘कमाण्ड पोस्ट’ निर्माण गर्नुपर्ने, मुख्य सडक नजोडिएसम्म तुइन, फलामे डोरी तथा अस्थायी पुलजस्ता वैकल्पिक माध्यमबाट खानेपानी, औषधि र खाद्यान्न पुर्‍याउनुपर्ने उनको सुझाव छ।

त्यस्तै, निजी क्षेत्रका ठूला हेभी इक्युपमेन्टसमेत परिचालन गरी स्थलगत मार्ग खोल्ने कामलाई युद्धस्तरमा अघि बढाउनुपर्ने र नदी तथा ठूला खोलामा बेलिब्रिज जडान गर्नुपर्ने उनले बताएका छन्।

डुबान क्षेत्रका भग्नावशेष तथा दलदलमा दबिएका शवको खोजीलाई तीव्रता दिन थप जनशक्ति र आधुनिक उपकरण परिचालन गर्नुपर्ने तथा सुरक्षा निकायसँगै कामको प्रकृतिअनुसार नागरिकस्तरका स्वयंसेवकलाई पनि तत्काल परिचालन गर्नुपर्ने पोखरेलको सुझाव छ।

मानवीय संकटको समयमा राजनीति वा प्रक्रियागत विलम्बका कारण राहत तथा उद्धार प्रभावित हुन नहुने उल्लेख गर्दै पोखरेलले सरकारको ध्यान विपद्ग्रस्त क्षेत्रको तत्कालीन आवश्यकता र वैकल्पिक उद्धार तथा राहत व्यवस्थापनतर्फ यथाशीघ्र केन्द्रित हुनुपर्ने बताएका छन्।

नेपाललाई आवश्यक सहयोग गर्न अमेरिका तयार रहेको ट्रम्पको भनाइ

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले नेपालमा आएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावितलाई सहयोग गर्न अमेरिका तयार रहेको बताएका छन्।

अमेरिकी समाचार संस्था एनबीसी न्यूजका अनुसार बिहीबार ह्वाइट हाउसमा आयोजित एक कार्यक्रममा सञ्चारकर्मीसँग संक्षिप्त कुराकानी गर्दै ट्रम्पले नेपाललाई आवश्यक पर्ने सहयोग उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएका हुन्।

लेक ओन्टारियोको नाम परिवर्तनसम्बन्धी कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेपछि पत्रकारहरूसँग प्रतिक्रिया दिँदै ट्रम्पले नेपालमा भोटेकोशी बाढीका कारण भएको क्षतिबारे आफूले जानकारी प्राप्त गरेको बताएका थिए।

नेपालका अधिकारीहरूसँग बाढीबाट भएको क्षति र अवस्थाबारे जानकारी लिएपछि आवश्यक सहयोगका लागि अमेरिका तयार रहेको सन्देश आफूले दिएको ट्रम्पले बताएका छन्।

‘नेपाललाई आवश्यक पर्ने जस्तोसुकै सहयोग गर्न अमेरिका तयार छ,’ ट्रम्पलाई उद्धृत गर्दै एनबीसी न्यूजले जनाएको छ।

बाढीबाट ठूलो जनधनको क्षति भएको अवस्थामा अमेरिकी राष्ट्रपतिको यस्तो अभिव्यक्तिलाई नेपालप्रति अमेरिकाको ऐक्यबद्धता र मानवीय सहयोगको प्रतिबद्धताका रूपमा हेरिएको छ।

भोटेकोशी बाढीप्रति शेख हसिनाको दुःख व्यक्त, नेपाललाई सहयोग गर्न बंगलादेशसँग आग्रह

काठमाडौं । बंगलादेशकी पूर्वप्रधानमन्त्री शेख हसिनाले नेपालमा भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट भएको जनधनको क्षतिप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गरेकी छन्।

रसुवाको टिमुरे, स्याफ्रुबेँसी र रसुवागढीलगायत क्षेत्रमा बाढीले ठूलो क्षति पुर्‍याएको उल्लेख गर्दै उनले विपद्मा ज्यान गुमाउनेका परिवार, नेपाल सरकार तथा नेपाली जनताप्रति समवेदना व्यक्त गरेकी हुन्।

हसिनाले विपद्को समयमा नेपाललाई आवश्यक मानवीय सहयोग उपलब्ध गराउन बंगलादेश सरकारले पहल गर्नुपर्ने बताएकी छन्। आवश्यक परे बंगलादेशको सैदपुर विमानस्थललाई राहत सामग्री तथा मानवीय सहायता व्यवस्थापन र परिचालन गर्ने केन्द्रका रूपमा प्रयोग गर्न दिनुपर्ने उनको धारणा छ।

नेपाल र बंगलादेशबीच लामो समयदेखि घनिष्ठ सम्बन्ध रहेको उल्लेख गर्दै हसिनाले दुई देशबीच इतिहास, भूगोल, संस्कृति, क्षेत्रीय सहकार्य तथा जनस्तरको सम्बन्धले बलियो मित्रता कायम गरेको बताएकी छन्।

उनले सन् २०१८ मा काठमाडौंमा आयोजित चौथो बिमस्टेक शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन नेपाल आएको स्मरणसमेत गरेकी छन्। त्यस क्रममा आफूले नेपाली जनताको आत्मीयता र आतिथ्य अनुभव गरेको उल्लेख गर्दै उनले प्राकृतिक विपत्तिको सामना गर्दै पुनः उठ्ने नेपाली जनताको साहस र क्षमताप्रति सम्मान व्यक्त गरेकी छन्।

बाढीका कारण प्रभावित नेपाली नागरिकप्रति ऐक्यबद्धता जनाउँदै हसिनाले संकटको यस घडीमा नेपाललाई आवश्यक सहयोग र मानवीय सहायता उपलब्ध गराउन क्षेत्रीय मित्रराष्ट्रहरूले समेत सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने बताएकी छन्।

जनैपूर्णिमामा पशुपतिका बटुकको बिहानैदेखि व्रत र पूजापाठ [तस्वीरहरू]

काठमाडौं। श्रावण शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने जनैपूर्णिमा तथा रक्षाबन्धनका अवसरमा पशुपतिनाथस्थित वेद वृद्धाश्रमका बटुकहरूले बिहानै स्नान गरी पूजापाठसहित व्रत सुरु गरेका छन्।

जनैपूर्णिमाका दिन तागाधारी समुदायले पुरानो जनै त्यागेर मन्त्रद्वारा संस्कारित नयाँ यज्ञोपवीत धारण गर्ने धार्मिक मान्यता छ। पर्वको तयारीस्वरूप अघिल्लो दिनदेखि नै केशमुण्डन गर्ने, एक छाक मात्र भोजन गर्ने र शुद्ध भएर बस्ने चलन रहँदै आएको छ।

पर्वका दिन व्रत बसेका श्रद्धालुहरू बिहानै नदी, पोखरी, ताल, तलाउ तथा विभिन्न कुण्डमा पुगेर धार्मिक विधिअनुसार स्नान गर्छन्। स्नानको क्रममा गाईको गोबर, खरानी, दतिवन र सप्तमृत्तिका प्रयोग गर्ने परम्परासमेत छ।

स्नानपछि जौ, तिल र कुश प्रयोग गरी ऋषिहरूलाई तर्पण दिने तथा वैदिक विधिबाट पूजा आराधना गर्ने गरिन्छ। त्यसपछि रुद्राभिषेकलगायतका धार्मिक कर्म पूरा गरी मन्त्रिएको नयाँ जनै धारण गरिन्छ।

तागाधारी समुदायले यसै दिन नयाँ यज्ञोपवीत धारण गर्ने भएकाले श्रावण शुक्ल पूर्णिमालाई जनैपूर्णिमा भनिँदै आएको हो।

जनैपूर्णिमामा रक्षासूत्र बाँध्ने चलन पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण मानिन्छ। परिवारका सदस्य, आफन्त तथा शुभेच्छुकबीच राखी वा रक्षासूत्र बाँधेर सुख, शान्ति, समृद्धि र दीर्घायुको कामना गर्ने गरिन्छ।

नेपाल बहुधार्मिक र बहुसांस्कृतिक मुलुक भएकाले जनैपूर्णिमा विभिन्न समुदायले आफ्नै परम्परा र संस्कारअनुसार मनाउने गरेका छन्।

धार्मिक आस्था, पारिवारिक सम्बन्ध र सांस्कृतिक एकताको सन्देश दिने पर्वका रूपमा पनि यस दिनलाई लिइन्छ।


 

मन्त्रिपरिषद् बैठक बस्दै

काठमाडौं । मन्त्रिपरिषद्को बैठक आज बस्दैछ।

प्रधानमन्त्री बालेन शाहले आज बिहान ११ बजे प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, सिंहदरबारमा मन्त्रिपरिषद्को बैठक बोलाएका छन्।

बैठकमा समसामयिक विषय तथा सरकारका नियमित प्रशासनिक कामकारबाहीबारे छलफल हुने बताइएको छ।

भोटेकोशी बाढीमा बेलायतका राजा चार्ल्सद्वारा दु:ख व्यक्त

काठमाडौं । बेलायतका राजा चार्ल्स तृतीयले नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीपहिरोबाट भएको जनधनको क्षतिप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन् ।

राजा चार्ल्सले बिहीबार जारी गरेको सन्देशमा विपद्का कारण ज्यान गुमाएका तथा आफ्ना प्रियजन गुमाएका परिवारप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गरेका छन् । नेपालसँग बेलायतका धेरै नागरिकको लामो समयदेखि गहिरो र व्यक्तिगत सम्बन्ध रहेको उल्लेख गर्दै उनले विपद्बाट प्रभावित सबैप्रति सहानुभूति प्रकट गरेका हुन् ।

उनले बाढीपहिरोपछि आफन्त तथा साथीभाइको अवस्थाबारे चिन्तित हुँदै खबरको प्रतीक्षा गरिरहेका परिवारप्रति समेत दुःख व्यक्त गरेका छन् । विपद्का कारण प्रभावित भएका सबैप्रति आफ्नो साथ र सहानुभूति रहेको राजा चार्ल्सको सन्देशमा उल्लेख छ ।

पूर्वप्रधानमन्त्री कार्कीद्वारा एक महिनाको पेन्सन सहयोग घोषणा

काठमाडौं । पूर्वप्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले बाढीपहिरो प्रभावित नागरिकको उद्धार तथा राहतका लागि आफ्नो एक महिनाको पेन्सन रकम सहयोग गरेकी छन् ।

कार्कीले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा हुने गरी आफ्नो मासिक पेन्सनबापत प्राप्त ७७ हजार रुपैयाँ सहयोग गरेकी हुन् । उनले उक्त रकम राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको खातामार्फत कोषमा जम्मा हुने गरी प्रदान गरेको जानकारी दिएकी छन् ।

बाढीपहिरोबाट ठूलो जनधनको क्षति भइरहेको अवस्थामा प्रभावित नागरिकको राहत तथा उद्धारमा सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले आफ्नो एक महिनाको पेन्सन रकम प्रदान गरेको कार्कीले बताएकी छन् ।

१३ हजार सुरक्षाकर्मी मैदानमा, ६९ हवाई उडानबाट ५७३ जनाको उद्धार : प्रधानमन्त्री

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह ‘बालेन’ले बाढीपहिरो प्रभावित नुवाकोटसहितका क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षण गर्दै उद्धार, राहत र पुनःस्थापनाका लागि राज्यका सबै संयन्त्र पूर्ण क्षमतामा परिचालन गरिएको बताएका छन् । प्रभावित नागरिक, स्थानीय जनप्रतिनिधि, सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्यकर्मी तथा उद्धार र राहतमा खटिएका टोलीसँग प्रत्यक्ष जानकारी लिएपछि काठमाडौं फर्किएका प्रधानमन्त्री शाहले अहिले सरकारको पहिलो प्राथमिकता नागरिकको जीवनरक्षा, बेपत्ताको खोजी तथा उद्धार र घाइतेको उपचार रहेको बताएका हुन् ।

प्रधानमन्त्रीका अनुसार बाढीपहिरो प्रभावित क्षेत्रमा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका गरी १३ हजार २९५ सुरक्षाकर्मी परिचालन भएका छन् । जसमा नेपाल प्रहरीका ७ हजार २५०, नेपाली सेनाका ४ हजार २०० र सशस्त्र प्रहरी बलका १ हजार ८४५ जना छन् । उद्धार तथा राहत कार्यको निरन्तर समन्वय र अनुगमनका लागि नेपाली सेनाको संयुक्त सञ्चालन समिति, राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको शीघ्र कार्य टोली तथा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको द्रुत कार्य टोली सक्रिय रहेको उनले जानकारी दिएका छन् ।

एकैदिन ६९ हवाई उडान, ५७३ जनाको उद्धार

बाढीपहिरोका कारण दुर्गम तथा सडक सम्पर्क विच्छेद भएका क्षेत्रमा फसेका नागरिकको उद्धार हवाई तथा स्थलमार्गबाट निरन्तर भइरहेको छ । प्रधानमन्त्री शाहका अनुसार बुधबार मात्रै ६९ वटा हवाई उडान सञ्चालन गरी ५७३ जनाको उद्धार गरिएको छ ।

थप हेलिकप्टर तयारी अवस्थामा राखिएको र निजी क्षेत्रका हेलिकप्टरलाई समेत सरकारी समन्वय तथा निर्देशन प्रणालीअन्तर्गत उद्धार र राहतमा परिचालन गरिएको छ । हवाई उद्धारका क्रममा बिरामी, गर्भवती तथा सुत्केरी महिला, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक र अपांगता भएका व्यक्तिलाई प्राथमिकता दिइएको छ ।

रसुवा, नुवाकोट र धादिङलगायत प्रभावित क्षेत्रमा फसेका नागरिक तथा सुरक्षाकर्मीलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने काम पनि जारी छ । तत्कालका लागि करिब ३ हजार ५०० जनालाई राख्न विद्यालय तथा सार्वजनिक र सामुदायिक भवनमा अस्थायी आवासको व्यवस्था गरिएको सरकारले जनाएको छ ।

तीन जिल्लामा डेढ करोड राहत रकम परिचालन

बाढीपीडितलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउन रसुवामा १ करोड, नुवाकोटमा १ करोड र धादिङमा ५० लाख रुपैयाँ परिचालन गरिएको छ । प्रभावित क्षेत्रमा चाउचाउ, बिस्कुट, स्लिपिङ ब्याग, म्याट्रेस, ब्ल्याङ्केटलगायतका राहत सामग्रीसहित १० ट्रक पठाइएको छ ।

खाद्य तथा गैरखाद्य सामग्री थप रूपमा हेलिकप्टरबाट समेत प्रभावित क्षेत्रमा पुर्‍याउने काम भइरहेको छ । अस्थायी राहत शिविर सञ्चालन गरी प्रभावित नागरिकका लागि खाना, खानेपानी तथा आधारभूत सेवाको व्यवस्था गरिएको छ ।

नेपाल रेडक्रस, नेपाल स्काउट, लायन्स क्लब तथा अन्य स्वयंसेवी संस्थासमेत उद्धार तथा राहत कार्यमा परिचालित भएका छन् । रेडक्रसबाट मात्रै करिब ३० हजार जनालाई पुग्ने राहत सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पठाइएको प्रधानमन्त्री शाहले बताएका छन् ।

अस्पताललाई तयारी अवस्थामा राखियो

बाढीपहिरोका कारण घाइते तथा बिरामीको संख्या बढ्न सक्ने अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै स्वास्थ्य आपत्कालीन कार्यसञ्चालन केन्द्र सक्रिय पारिएको छ । वीर अस्पताल, ट्रमा सेन्टर, शिक्षण अस्पताल, सिभिल अस्पताल, पाटन अस्पताल तथा प्रहरी अस्पताललाई तयारी अवस्थामा राखिएको छ ।

वीर अस्पताल र ट्रमा सेन्टरमा १००–१०० तथा पाटन अस्पतालमा ६० वटा आपत्कालीन शय्या तयारी अवस्थामा राखिएको छ । आवश्यकताअनुसार मेडिकल टोली, औषधि, एम्बुलेन्स र रक्तसञ्चार सेवा प्रभावित क्षेत्रमा परिचालन गरिएको छ ।

सरकारले बाढीपहिरोबाट प्रभावित तथा घाइते नागरिकको निःशुल्क उपचार सुनिश्चित गरेको जनाएको छ । ट्रमा सेन्टर, वीर अस्पताल र शिक्षण अस्पतालबाट आवश्यक औषधि तथा उपकरणसहित मेडिकल टोली परिचालन गरिएको छ भने धुलिखेल अस्पताललगायत अन्य स्वास्थ्य संस्थालाई समेत तयारी अवस्थामा राखिएको छ ।

राहत सामग्रीका लागि तीन स्थानमा भण्डारण केन्द्र

प्रभावित क्षेत्रमा राहत तथा उद्धार सामग्रीको आपूर्ति व्यवस्थित गर्न त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलस्थित राष्ट्रिय आपत्कालीन गोदाम, नुवाकोटको बट्टारस्थित नेपाली सेनाको ब्यारेक तथा धादिङको बैरेनीस्थित नेपाली सेनाको ब्यारेकलाई मुख्य भण्डारण तथा वितरण केन्द्रका रूपमा प्रयोग गरिएको छ ।

यी केन्द्रमा संकलित राहत सामग्रीलाई प्रभावित क्षेत्रको आवश्यकता र प्राथमिकताका आधारमा हवाई तथा स्थलमार्गबाट पठाउने व्यवस्था मिलाइएको छ । जेनेरेटर, पोर्टेबल मोबाइल टावर, ब्याट्री, स्वास्थ्य सामग्री, टेन्ट तथा फलाम र ढुंगा काट्ने उपकरणसमेत प्रभावित क्षेत्रमा पठाइँदैछ ।

विपद् व्यवस्थापनका लागि प्रयोग हुने फिल्ड अस्पताल सेटसमेत त्रिशूलीतर्फ पठाइएको प्रधानमन्त्री शाहले बताएका छन् ।

७० भन्दा बढी दूरसञ्चार साइट बन्द

बाढीपहिरोका कारण प्रभावित क्षेत्रमा दूरसञ्चार सेवा पनि नराम्ररी प्रभावित भएको छ । हालसम्म नेपाल टेलिकमका ३८ र एनसेलका ३२ गरी कम्तीमा ७० वटा टावर तथा साइट बन्द भएका छन् ।

दूरसञ्चार सेवा तत्काल पुनःस्थापित गर्न प्राविधिक टोलीसँगै जेनेरेटर र ब्याट्री हेलिकप्टरमार्फत प्रभावित क्षेत्रमा पुर्‍याइएको छ । प्रभावित नागरिकलाई तत्काल सञ्चार सुविधा उपलब्ध गराउन नेपाल टेलिकमले दैनिक २ जीबी डाटा, ५० एसएमएस तथा निःशुल्क भ्वाइस कलको सुविधा दिएको छ भने एनसेलले पनि निःशुल्क भ्वाइस, डाटा र एसएमएस सुविधा उपलब्ध गराएको छ ।

अस्थायी मोबाइल कनेक्टिभिटी तथा मोबाइल चार्जिङ सुविधा विस्तार गर्ने कामसमेत भइरहेको छ ।

सडक, पुल र विद्युत् संरचना पुनःस्थापनामा जोड

बाढीपहिरोबाट क्षतिग्रस्त सडक, पुल, खानेपानी, विद्युत् तथा दूरसञ्चार संरचना तत्काल सञ्चालनमा ल्याउन सम्बन्धित मन्त्रालय, विभाग तथा निकायलाई आवश्यक जनशक्ति, उपकरण र स्रोत परिचालन गर्न निर्देशन दिइएको छ ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणसँगको समन्वयमा विद्युत् संरचना तथा ओपीजीडब्लू पुनःस्थापनाको काम अघि बढाइएको छ । विशेषगरी उद्धार तथा राहत अभियानमा प्रत्यक्ष सहयोग पुर्‍याउने संरचनालाई प्राथमिकतामा राखेर पुनःसञ्चालन गर्ने तयारी गरिएको छ ।

प्रभावित क्षेत्रमा इन्धनको मौज्दात बढाइयो

बाढीपहिरो प्रभावित क्षेत्रमा इन्धनको अभाव हुन नदिन पनि सरकारले आवश्यक व्यवस्था गरेको छ । नुवाकोटका विभिन्न आयल स्टोरमा २३ हजार लिटर डिजल र ६ हजार लिटर पेट्रोल मौज्दात रहेको छ ।

त्यहाँ थप १५ हजार लिटर डिजल र १५ हजार लिटर पेट्रोल पठाइएको छ । यस्तै, हवाई उद्धार तथा राहतका लागि आवश्यक हवाई इन्धन ८ हजार लिटर मौज्दात रहेकोमा थप ९ हजार लिटर पठाइएको सरकारले जनाएको छ ।

ड्रोनबाट क्षतिको विवरण संकलन

प्रभावित क्षेत्रको वास्तविक अवस्था र क्षतिको यथार्थ विवरण संकलन गर्न ड्रोन सर्वेक्षण तथा स्थलगत मूल्यांकनलाई समेत तीव्र पारिएको छ । यसबाट फसेका नागरिक, अवरुद्ध सडक, पुल तथा अन्य भौतिक संरचनाको अवस्था पहिचान गरी उद्धार र राहतलाई थप लक्षित बनाउने सरकारको तयारी छ ।

यसैबीच, सम्भावित थप बाढीपहिरो तथा अन्य जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै भोटेकोशी र त्रिशूली नदीको बहाव निरन्तर निगरानीमा राखिएको छ । रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र चितवनका नदी तटीय तथा जोखिमयुक्त क्षेत्रका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा जान र उच्च सतर्कता अपनाउन सरकारले आग्रह गरेको छ ।

मृतकका परिवारलाई आर्थिक सहायता दिने तयारी

सरकारले बाढीपहिरोमा ज्यान गुमाएकाका परिवारलाई प्रचलित कानुनअनुसार आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने जनाएको छ । मृतकको पहिचान तथा शव व्यवस्थापनलाई पनि व्यवस्थित रूपमा अघि बढाइएको छ ।

राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग परिचालन भइरहेको प्रधानमन्त्री शाहले बताएका छन् । भारतबाट राहत सामग्री प्राप्त भएको तथा अमेरिका, युरोपेली संघ, विश्व स्वास्थ्य संगठन र अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस तथा रेडक्रिसेन्ट महासंघलगायतका अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारसँग आवश्यक सहयोग र समन्वय भइरहेको उनले जानकारी दिएका छन् ।

प्रधानमन्त्री शाहले संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारसँगै सुरक्षा निकाय, स्वास्थ्य संस्था, रेडक्रस, स्वयंसेवी संस्था तथा विकास साझेदारबीच निरन्तर समन्वय भइरहेको बताएका छन् । सम्बन्धित जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी तथा स्थानीय तहलाई प्रभावित क्षेत्रको आवश्यकता पहिचान गरी तत्काल प्रतिकार्य अघि बढाउन निर्देशन दिइएको छ ।

उनका अनुसार अहिले सरकारको सम्पूर्ण ध्यान नागरिकको जीवनरक्षा, बेपत्ताको खोजी तथा उद्धार, घाइतेको उपचार, प्रभावित परिवारलाई तत्काल राहत र सुरक्षित बसोबास तथा क्षतिग्रस्त अत्यावश्यक पूर्वाधारको शीघ्र पुनःस्थापनामा केन्द्रित छ ।

प्रधानमन्त्री शाहले उद्धार तथा राहत कार्यका लागि आवश्यक स्रोतसाधनको अभाव हुन नदिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै संकटको अवस्था सामान्य नहुँदासम्म राज्यका सबै संयन्त्र मैदानमै परिचालित रहने बताएका छन् ।

नेपालको आवश्यकता अनुसार सहयोग गर्न तयार छौँ : चीन

काठमाडौं । भोटेकोशी तथा आसपासका क्षेत्रमा आएको बाढीपहिरोबाट भएको क्षतिप्रति चीनले दुःख व्यक्त गर्दै नेपाललाई आवश्यकताअनुसार आपत्कालीन सहायता उपलब्ध गराउन तयार रहेको जनाएको छ । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिन जियानले विपद्का कारण दुवै देशमा ठूलो जनधनको क्षति भएको र बेपत्ता भएकाको खोजी तथा उद्धारका लागि नेपाल र चीनबीच निरन्तर समन्वय भइरहेको बताएका छन् ।

चिनियाँ सरकारी टेलिभिजन सीसीटीभीसँगको कुराकानीमा प्रवक्ता जियानले बाढीपहिरोका कारण चीन र नेपाल दुवैतर्फ ठूलो क्षति भएको उल्लेख गर्दै प्रभावित सबैप्रति चीनको सहानुभूति रहेको बताए । उनले नेपाल सरकार तथा विपद्बाट प्रभावित नागरिकप्रति चिनियाँ सरकारका तर्फबाट समवेदना तथा सहानुभूति व्यक्त गरेका छन् ।

उनका अनुसार चीनतर्फको प्रभावित क्षेत्रमा २६० जना विदेशी नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको स्थानीय अधिकारीहरूले जानकारी दिएका छन् । यद्यपि घटनास्थलको कठिन अवस्था र सूचना संकलनमा देखिएको समस्याका कारण उक्त विवरणको थप प्रमाणीकरण भइरहेको उनले बताए ।

चिनियाँ पक्षले विपद्पछि खोजी तथा उद्धारलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले सम्भावित जोखिममा परेका नागरिकको उद्धार, प्रभावितको सुरक्षित स्थानान्तरण, घाइतेको तत्काल उपचार तथा मानवीय क्षति न्यून गर्न सबै उपलब्ध स्रोतसाधन परिचालन गर्न निर्देशन दिएको जियानले बताए ।

उनका अनुसार राष्ट्रपति सीले विपद् प्रभावित क्षेत्रमा निरन्तर अनुगमन तथा पूर्वसूचना प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउन, उद्धार क्षमता थप मजबुत पार्न र सम्भावित दोस्रो विपद्बाट नागरिकलाई जोगाउन विशेष ध्यान दिन निर्देशन दिएका छन् ।

चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली छ्याङले पनि बेपत्ता तथा प्रभावित नागरिकको संख्या यथाशीघ्र यकिन गर्न र जोखिममा रहेका मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा व्यवस्थित रूपमा सार्न निर्देशन दिएको जियानले जानकारी दिए । उपप्रधानमन्त्री चाङ क्वोछिङ सम्बन्धित विभागका अधिकारीसहित प्रभावित क्षेत्रमा पुगेर उद्धार तथा विपद् व्यवस्थापनको प्रत्यक्ष निरीक्षण गरिरहेको उनले बताए ।

चीनका सम्बन्धित निकायले विपद् व्यवस्थापनका लागि राष्ट्रियस्तरमा दोस्रो तहको आपत्कालीन प्रतिक्रिया सक्रिय गरेको छ । सिजाङ स्वायत्त क्षेत्रले समेत प्राकृतिक विपद्का लागि पहिलो तहको आपत्कालीन प्रतिक्रिया प्रणाली लागू गरेको जनाएको छ ।

उद्धार अभियानमा चिनियाँ सेना, सशस्त्र प्रहरी, सीमा सुरक्षा तथा निरीक्षण निकाय, दमकल र अन्य सम्बन्धित विभागका टोली परिचालन गरिएको छ । ती टोली प्रभावित क्षेत्रमा पुगेर बेपत्ता नागरिकको खोजी, उद्धार तथा राहत वितरणमा जुटेको चिनियाँ पक्षले जनाएको छ ।

जियानले विपद्बाट प्रभावित क्षेत्रका नागरिकले कठिन परिस्थितिलाई पार गर्दै आफ्नो घर तथा समुदाय पुनःनिर्माण गर्न सक्ने विश्वाससमेत व्यक्त गरे । चीनले विपद्को अवस्थामा आवश्यक सबै सहयोग र समन्वयलाई निरन्तरता दिने उनको भनाइ छ ।

नेपाल र चीन दुवैतर्फ बाढीपहिरोबाट ठूलो क्षति भएको भन्दै उनले दुई देशका सम्बन्धित निकायबीच खोजी तथा उद्धारका विषयमा निकट सम्पर्क भइरहेको बताए । नेपालले आवश्यकताअनुसार सहयोग मागेमा चीन आपत्कालीन सहायता उपलब्ध गराउन तयार रहेको उनले स्पष्ट पारे ।

चीनतर्फ २६० विदेशी नागरिक बेपत्ता

चिनियाँ अधिकारीहरूले सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक विवरणअनुसार चीनतर्फ विपद् प्रभावित क्षेत्रमा २६० जना विदेशी नागरिक सम्पर्कविहीन छन् । घटनास्थलमा उद्धार तथा खोजी कार्य जारी रहेकाले यो संख्या अन्तिम नभएको र थप प्रमाणीकरण भइरहेको चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ ।

प्रवक्ता जियानले उद्धारका क्रममा नागरिकको राष्ट्रियताभन्दा मानव जीवनलाई प्राथमिकता दिइएको बताए । बेपत्ता विदेशी नागरिकको अवस्थाबारे सम्बन्धित देशका दूतावास तथा कूटनीतिक नियोगसँग चीनले सम्पर्क र समन्वय गरिरहेको उनको भनाइ छ ।

नेपालतर्फ करिब १०० चिनियाँ नागरिक सम्पर्कविहीन

नेपालतर्फ भने करिब १०० चिनियाँ नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको चिनियाँ पक्षले जनाएको छ । नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासले सम्बन्धित नेपाली निकायसँग सम्पर्क गरी बेपत्ता नागरिकको विवरण थप यकिन गर्न आग्रह गरिरहेको बताइएको छ ।

दूतावासले नेपालमा रहेका आफ्ना नागरिकका लागि सुरक्षा सतर्कता जारी गर्दै जोखिमयुक्त क्षेत्रबाट तत्काल सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरेको छ । बाढीपछि पहिरो तथा अन्य जोखिम कायम रहेकाले दोस्रो विपद्बाट जोगिन विशेष सावधानी अपनाउन चिनियाँ नागरिकलाई आग्रह गरिएको छ ।

नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासले आवश्यकतामा परेका आफ्ना नागरिकलाई सहयोग गर्न चौबिसै घण्टा सम्पर्कमा रहने जनाएको छ । उद्धार तथा राहतका क्रममा नेपाल सरकार र सम्बन्धित निकायसँग आवश्यक समन्वय गर्ने प्रतिबद्धता पनि चिनियाँ पक्षले जनाएको छ ।

चीनले नेपालको आवश्यकताअनुसार थप आपत्कालीन सामग्री, उद्धार सहयोग तथा अन्य मानवीय सहायता उपलब्ध गराउन सक्ने संकेत दिएको छ । यससँगै भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रको खोजी, उद्धार र पुनर्स्थापनामा नेपाल–चीन समन्वय थप महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ ।

भोटेकोशीमा फेरि उर्लिन सक्छ बाढी?

काठमाडौं । रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा बुधबार भदौ १० गते आएको असामान्य बाढीले रसुवासहित नुवाकोट, धादिङ, चितवन, तनहुँ, गोरखा र नवलपरासी पूर्वसम्म ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीपछि विभिन्न जिल्लामा शव भेटिने क्रम जारी छ भने सयौँ मानिस अझै सम्पर्कविहीन रहेको सरकारी विवरण छ। बाढीले दर्जनौँ पुल, सडक तथा अन्य भौतिक संरचना बगाएपछि यसलाई पछिल्लो समयकै ठूलो प्राकृतिक विपत्तिका रूपमा लिइएको छ।

बाढी यति ठूलो र अचानक कसरी आयो भन्नेबारे जलवायु विज्ञ, हिमनदी तथा हिमाली भूगोलका विशेषज्ञ र विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी निकायहरूले अध्ययन गरिरहेका छन्। प्रारम्भिक अध्ययनमा हिमचट्टान तथा बरफको ठूलो भाग खस्दा भोटेकोशीको सहायक ल्हेन्दे खोला थुनिएको र त्यसपछि बनेको अस्थायी ताल फुट्दा अत्यधिक वेगसहितको बाढी आएको हुन सक्ने देखिएको छ।

रसुवागढीमा अचानक उर्लिएको भोटेकोशी

बुधबार बिहान नेपाल–चीन सीमास्थित रसुवागढी क्षेत्रमा भोटेकोशी नदीको बहाव एक्कासि बढेपछि स्थानीय तथा सुरक्षाकर्मीबीच भागदौड मच्चिएको थियो। नदीमा आएको असामान्य बाढी देखेपछि सुरुमा तिब्बततर्फ हिमताल फुटेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको थियो भने कतिपयले हिमपहिरोलाई सम्भावित कारण मानेका थिए।

तर घटनाको केही घण्टासम्म बाढीको वास्तविक कारणबारे यकिन जानकारी प्राप्त हुन सकेन। बाढी रसुवागढीबाट तल्लो तटीय क्षेत्रतर्फ तीव्र गतिमा फैलिँदै गएपछि रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा ठूलो क्षति पुग्यो।

बाढीले नदी आसपासका बस्ती, सडक, पुल र अन्य संरचनामा ठूलो क्षति पुर्‍यायो। प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा खोजी कार्य जारी रहे पनि बाढीको अत्यधिक वेगका कारण क्षतिको पूर्ण विवरण संकलन गर्न कठिन भइरहेको छ।

हिमपहिरोपछि नदी थुनिएको प्रारम्भिक निष्कर्ष

स्याटेलाइट तस्बिरको प्रारम्भिक विश्लेषणपछि विज्ञहरूले भोटेकोशीमा आएको बाढी हिमताल विस्फोटभन्दा फरक प्रकृतिको हुन सक्ने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार ठूलो हिमचट्टान तथा बरफ खस्दा ल्हेन्दे खोला केही समयका लागि थुनिएको र त्यसबाट बनेको अस्थायी ताल फुटेपछि ठूलो मात्रामा गेग्रानसहितको पानी तल्लो क्षेत्रमा आएको हुन सक्छ।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले प्लानेट ल्याब्सबाट प्राप्त स्याटेलाइट तस्बिरको अध्ययन गर्दा रसुवागढी नाकाबाट करिब २० किलोमिटर उत्तरपूर्वतर्फ नेपाल–चीन सीमाक्षेत्रमा हिमचट्टान पहिरो गएको देखिएको जनाएको छ। त्यसैका कारण ल्हेन्दे खोलामा ठूलो परिमाणमा गेग्रान थुप्रिएको र त्यसपछि बाढी उत्पन्न भएको हुन सक्ने प्रारम्भिक आकलन गरिएको छ।

नेपाल र चीनतर्फबाट प्राप्त विभिन्न तस्बिर तथा सूचनालाई आधार बनाएर गरिएको विश्लेषणमा समेत बाढीको मुख्य स्रोत नेपालतर्फको हिमाली क्षेत्रमा गएको हिमपहिरो हुन सक्ने संकेत देखिएको छ।

भूकम्प पनि गएको थियो, तर सम्बन्ध पुष्टि छैन

बाढी आउनुअघि तिब्बत क्षेत्रमा भूकम्प गएको तथ्यले पनि घटनालाई थप चासोको विषय बनाएको छ। अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षणका अनुसार बुधबार बिहान ८ बजेर ३७ मिनेटमा गोसाइँकुण्डबाट करिब ४७ किलोमिटर उत्तरतर्फ तिब्बतको भूभागमा ४.४ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको थियो।

भूकम्प र हिमपहिरोको समय नजिक रहे पनि यी दुई घटनाबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको पुष्टि भने भइसकेको छैन। भूकम्पले हिमचट्टान खस्न सहयोग गरेको हो वा हिमपहिरो प्राकृतिक रूपमा नै गएको हो भन्नेबारे थप वैज्ञानिक अध्ययन आवश्यक रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ।

७ हजार २४५ मिटर अग्लो लाङटाङ लिरुङको उत्तरी मोहडामा हिमपहिरो गएको हुन सक्ने अनुमानसमेत गरिएको छ। यसअघि २०७२ सालको भूकम्पका क्रममा यही हिमालको दक्षिणी मोहडाबाट हिमपहिरो खस्दा लाङटाङ गाउँमा ठूलो क्षति पुगेको थियो र करिब ३ सय जनाको ज्यान गएको थियो।

ल्हेन्दे खोलामा बनेको अस्थायी तालले बढायो बाढीको वेग

काठमाडौं विश्वविद्यालयका प्राध्यापक तथा जलवायु अनुसन्धानकर्ता रिजनभक्त कायस्थले प्रारम्भिक अध्ययन र नेपाल तथा चीनका वैज्ञानिकसँग भएको छलफलका आधारमा हिमपहिरोले ल्हेन्दे खोला थुनेको हुन सक्ने बताएका छन्।

उनका अनुसार हिमपहिरोबाट आएको बरफ, चट्टान र अन्य गेग्रानले खोला थुनिएपछि केही समयका लागि पानी जम्मा भएको र त्यसपछि प्राकृतिक अवरोध फुट्दा ठूलो वेगमा पानी तथा गेग्रान तलतिर बगेको हुन सक्छ।

यस्तो अवस्थामा सामान्य नदीबाढीभन्दा पानीको बहाव निकै शक्तिशाली हुने विज्ञहरू बताउँछन्। इसिमोडका प्रारम्भिक विश्लेषणले पनि बाढीको बहाव असाधारण रूपमा तीव्र रहेको देखाएको छ।

इसिमोडका अनुसार गल्छी क्षेत्रमा त्रिशूली नदीको पानीको सतह करिब ३० मिनेटमै ९ मिटरसम्म बढेको थियो। मलेखु क्षेत्रमा पनि त्यही अवधिमा पानीको सतह करिब ७ मिटरसम्म बढेको प्रारम्भिक विश्लेषण छ।

गत वर्षको बाढीसँग फरक प्रकृतिको घटना

भोटेकोशी र ल्हेन्दे खोला क्षेत्रमा यसअघि पनि आकस्मिक बाढीको घटना भइसकेको थियो। गत वर्ष असार २४ गते आएको बाढीबारे जल तथा मौसम विज्ञान विभागले अध्ययन गर्दा हिमताल विस्फोटका कारण ल्हेन्दे खोलामा बाढी आएको निष्कर्ष निकालेको थियो।

सेन्टिनेल उपग्रहबाट गरिएको अध्ययनमा हिमताल फुटेपछि बाढी आएको देखिएको विभागले जनाएको थियो। हिमाली क्षेत्रमा जोखिमपूर्ण अवस्थामा रहेका हिमतालबारे यसअघि नै विभिन्न अध्ययन सार्वजनिक भए पनि अहिले बाढी आएको स्थानमै हिमपहिरो गएर नदी थुनिने पूर्वानुमान भने गरिएको थिएन।

अन्तर्राष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्र (इसिमोड) र संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) को अध्ययनअनुसार नेपाल, भारत र चीनको तिब्बत क्षेत्रमा गरी ३ हजार ६ सय २४ हिमताल छन्। तीमध्ये ४७ वटा हिमताल विस्फोटको जोखिममा रहेको अध्ययनले देखाएको छ। जोखिममा रहेका ४७ हिमतालमध्ये २१ वटा नेपालतर्फ रहेको बताइएको छ।

थप जोखिम अझै टरेको छैन

बुधबार आएको बाढीपछि ल्हेन्दे खोला पूर्ण रूपमा खुलिसकेको हो वा त्यस क्षेत्रमा अझै पानी तथा गेग्रान थुनिएको छ भन्ने विषयमा पनि विज्ञहरूले निगरानी गरिरहेका छन्।

प्राध्यापक कायस्थका अनुसार सुरुमा ठूलो पानीको पोखरी बनेको हुन सक्ने आशंका गरिए पनि त्यसको स्पष्ट प्रमाण अझै प्राप्त भइसकेको छैन। बादल तथा मौसमको अवस्थाका कारण स्याटेलाइट तस्बिरसमेत स्पष्ट नआएकाले घटनास्थलको पूर्ण अवस्थाबारे निष्कर्षमा पुग्न समय लाग्ने देखिएको छ।

हिमाली क्षेत्रमा तापक्रम बढ्दै जाँदा हिमनदी पग्लिने, हिमचट्टान कमजोर हुने र हिमपहिरोको सम्भावना बढ्ने जोखिम भने कायमै रहेको विज्ञहरू बताउँछन्। तर कुन क्षेत्रमा कहिले हिमपहिरो जान्छ भन्ने कुरा यकिन रूपमा पूर्वानुमान गर्न अझै कठिन रहेको उनीहरूको भनाइ छ।

चीनतर्फ पनि ठूलो जलाशय बनेको सूचना

यसैबीच, चीनको जलस्रोत मन्त्रालयले सीमापारिको क्षेत्रमा ठूलो जलाशययुक्त ताल बनेको जानकारी दिएको छ। चीनको छोचेन खोला र पुरेपू त्साङ्पो नदीको दोभाननजिकै बनेको उक्त जलाशयमा बिहीबार बिहानसम्म करिब २० लाख घनमिटर पानी जम्मा भएको र पानी बाहिरिन थालेको जनाइएको छ।

चिनियाँ पक्षका अनुसार आगामी तीन दिनमा उक्त तालमा थप करिब ३० लाख घनमिटर पानी जम्मा हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। त्यसकारण ताल फुट्न सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै त्यहाँको अवस्थालाई निरन्तर निगरानीमा राखिएको छ।

चीनले सम्भावित जोखिमको आकलन गर्न बाढीको बहावसम्बन्धी नमुना अध्ययन तथा विश्लेषण गरिरहेको जनाएको छ। साथै, आवश्यक परे आपत्कालीन उद्धार तथा व्यवस्थापनका लागि सहयोग गर्ने तयारीसमेत गरिएको बताइएको छ।

अब के गर्नुपर्छ?

विज्ञहरूका अनुसार भोटेकोशीमा आएको बाढीको वास्तविक कारण पहिचान गर्न घटनास्थलको विस्तृत भौगोलिक अध्ययन, उच्च क्षमताका स्याटेलाइट तस्बिर, हिमनदी तथा हिमतालको अवस्था र नदीमा थुप्रिएको गेग्रानको अध्ययन आवश्यक छ।

इसिमोड र नेपाल तथा चीनका सम्बन्धित वैज्ञानिक संस्थाले संयुक्त रूपमा अध्ययन गरिरहेका कारण बाढीको वास्तविक कारणबारे थप स्पष्ट विवरण आउन केही समय लाग्ने बताइएको छ। प्रारम्भिक अध्ययनले भने हिमपहिरो, नदी थुनिनु, अस्थायी जलाशय बन्नु र त्यसपछि अवरोध फुटेर अत्यधिक वेगमा पानी तथा गेग्रान बग्नु नै यस विपत्तिको सम्भावित प्रमुख कारण देखाएको छ।

तर हिमपहिरोमा भूकम्पको भूमिका थियो कि थिएन र चीनतर्फ बनेको भनिएको जलाशयले आगामी दिनमा नेपालमा थप जोखिम निम्त्याउन सक्छ कि सक्दैन भन्ने विषय अझै अनुसन्धानकै चरणमा छ। त्यसैले भोटेकोशी तथा त्रिशूली नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रमा तत्काल उच्च सतर्कता अपनाउनुपर्ने देखिएको छ।

बाढीपीडितको उद्धारमा जुट्यो एकैदिन २७ करोड

काठमाडौं । रसुवामा आएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित नागरिकको राहत, उद्धार, खोज तथा पुनर्स्थापनाका लागि एकैदिन २७ करोड रुपैयाँभन्दा बढी सहयोग संकलन भएको छ । बाढीबाट ठूलो जनधनको क्षति भएपछि प्रभावित क्षेत्रमा तत्काल राहत पुर्‍याउन निजी क्षेत्र, सरकारी निकाय तथा विभिन्न संघसंस्थाले आर्थिक सहयोग जुटाउन थालेका हुन् ।

बाढीपीडितको उद्धार तथा राहतका लागि सरकारले अघि सारेको एकद्वार प्रणालीअन्तर्गत संकलित सहयोग प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरिने भएको छ । सोही क्रममा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले अर्थ मन्त्रालयमा उपस्थित भएका विभिन्न निजी तथा सरकारी कम्पनी एवं संस्थाका प्रतिनिधिबाट सहयोग रकम ग्रहण गरेका छन् ।

अर्थ मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो ६ घण्टाको अवधिमा मात्रै १० वटा निजी तथा सरकारी कम्पनी तथा संस्थाले कुल २७ करोड ३३ लाख रुपैयाँ बराबरको सहयोग प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा हस्तान्तरण गरेका छन् । छोटो समयमै ठूलो रकम संकलन भएपछि बाढीबाट प्रभावित नागरिकको उद्धार तथा राहतमा निजी क्षेत्रको सहभागिता बढेको देखिएको छ ।

संकलित रकम रसुवासहित बाढीबाट प्रभावित अन्य क्षेत्रमा समेत आवश्यकता र प्राथमिकताका आधारमा परिचालन गरिनेछ । बाढीका कारण कतिपय बस्तीमा सडक तथा पुल भत्किनुका साथै यातायात र सञ्चार सेवा प्रभावित भएकाले उद्धार तथा राहत सामग्री पुर्‍याउन समेत चुनौती देखिएको छ । यस्तो अवस्थामा संकलित सहयोगलाई तत्कालीन राहतसँगै प्रभावित क्षेत्रको पुनर्स्थापना र भौतिक संरचनाको पुनःनिर्माणमा समेत उपयोग गर्ने तयारी गरिएको छ ।

सरकारले विपद्का बेला प्राप्त हुने सहयोगलाई व्यवस्थित र पारदर्शी रूपमा परिचालन गर्न एकद्वार प्रणाली लागू गरेको जनाएको छ । यसअन्तर्गत विभिन्न व्यक्ति, व्यवसायिक प्रतिष्ठान, निजी क्षेत्र तथा संघसंस्थाबाट प्राप्त हुने आर्थिक सहयोग प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरिने र आवश्यकताअनुसार सम्बन्धित क्षेत्रमा परिचालन गरिनेछ ।

रसुवामा आएको बाढीले सडक, पुल, विद्युत् तथा अन्य भौतिक संरचनामा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ भने विभिन्न स्थानमा जनजीवन प्रभावित भएको छ । प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार, बेपत्ता व्यक्तिको खोजी, विस्थापितको व्यवस्थापन तथा खाद्यान्न, औषधि र अन्य अत्यावश्यक सामग्रीको आपूर्ति तत्काल गर्नुपर्ने अवस्था रहेकाले आर्थिक स्रोत जुटाउने कामलाई पनि सरकारले प्राथमिकतामा राखेको छ ।

यसैबीच, बाढीपीडितको सहयोगका लागि थप निजी क्षेत्र तथा संघसंस्थाले समेत आर्थिक तथा भौतिक सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाइरहेका छन् । सरकारले विपद्को यस कठिन समयमा आफ्नो क्षमताअनुसार सहयोग गर्न सबै पक्षलाई आग्रह गर्दै प्राप्त सहयोगलाई प्रभावित नागरिकको आवश्यकता र प्राथमिकताका आधारमा परिचालन गर्ने जनाएको छ ।

बाढीले ४० किलोमिटर सडक र ४१ वटा पुल ध्वस्त

काठमाडौं । भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीले रसुवामा करिब ४० किलोमिटर सडक पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त बनाएको छ। बाढीका कारण वेत्रावती–मैलुङ–स्याफ्रुबेँसी-रसुवागढी सडक खण्डमा ठूलो क्षति पुगेको हो। यस्तै, गल्छीदेखि त्रिशूलीसम्मको करिब १० किलोमिटर सडकसमेत अवरुद्ध भएको छ।

बाढीपहिरोका कारण पृथ्वीराजमार्गको करिब १३ किलोमिटर सडक लेदोले पुरिएको छ। उक्त लेदो हटाएर राजमार्गलाई तत्काल सञ्चालनमा ल्याउने कामलाई सरकारले पहिलो प्राथमिकतामा राखेको छ।

बाढीबाट विभिन्न स्थानमा ४१ वटा पुल पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन्। सडक सम्पर्क पुनःस्थापित गर्न सरकारले आफूसँग रहेका ५० मिटरसम्म लम्बाइका सात वटा बेलिब्रिजमध्ये आवश्यक स्थान पहिचान गरी जडानको तयारी थालेको छ। भारत र चीन सरकारबाट समेत आवश्यक बेलिब्रिज तत्काल उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता प्राप्त भएको बताइएको छ।

सरकारले पहिलो चरणमा पृथ्वीराजमार्ग सञ्चालनमा ल्याउने र रसुवालाई पुनः सडक सञ्जालमा जोड्ने रणनीतिअनुसार काम अघि बढाएको छ। त्यसका लागि वेत्रावतीमा बेलिब्रिज जडान गर्ने तयारी भइरहेको छ। वेत्रावतीसम्मको सडक सञ्चालनमा नआएसम्म धुन्चे हुँदै स्याफ्रुबेँसी पुग्न सक्ने अवस्था नरहेको बताइएको छ।

सडक खुलाउने कामलाई तीव्रता दिन सरकारीतर्फबाट उपलब्ध गराइएका १० र निजी क्षेत्रबाट प्राप्त १० गरी २० वटा निर्माण उपकरण परिचालन गरिएको छ। क्षतिग्रस्त सडक तथा पुलको पुनःनिर्माणसँगै यातायात सेवा यथाशीघ्र सञ्चालनमा ल्याउने गरी उद्धार तथा पुनःस्थापनाको काम तीव्र पारिएको छ।

देउवा र खड्काको रिटमा सर्वोच्चले दिएन अन्तरिम आदेश

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशन रोक्न माग गर्दै शेरबहादुर देउवा र पूर्णबहादुर खड्काले दायर गरेको निवेदनमा सर्वोच्च अदालतले अन्तरिम आदेश जारी गर्न अस्वीकार गरेको छ ।

न्यायाधीशहरू नहकुल सुवेदी, महेश शर्मा पौडेल र मेघराज पोखरेलको इजलासले महाधिवेशन रोक्नुपर्ने मागसहित परेको पूरक निवेदनमा अन्तरिम आदेश दिन अस्वीकार गरेको हो ।

सर्वोच्च अदालतका प्रवक्ता अर्जुन कोइरालाका अनुसार देउवा र खड्काले महाधिवेशन रोक्न माग गर्दै दिएको पूरक निवेदनमा तीन सदस्यीय पूर्ण इजलासले अन्तरिम आदेश जारी गर्न आवश्यक नदेखेको हो । उनले महाधिवेशन रोक्न माग गरिएको भए पनि अदालतले तत्काल त्यस्तो आदेश नदिएको जानकारी दिए ।

सर्वोच्चको पछिल्लो आदेशसँगै नेपाली कांग्रेसको संस्थापन समूहलाई नियमित पार्टी गतिविधि अघि बढाउन बाटो खुलेको छ । पुनरवलोकनको निवेदनमाथि सुनुवाइका क्रममा अदालतबाट भविष्यमा जस्तोसुकै आदेश आउन सक्ने भए पनि हाललाई महाधिवेशन रोक्ने गरी अन्तरिम आदेश नहुने सर्वोच्चले स्पष्ट गरेको छ ।

देउवा–खड्का समूहले विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित गगन थापा नेतृत्वलाई स्वीकार नगर्दै आएको छ । यता सभापति गगन थापा नेतृत्वको कांग्रेसले भने आगामी असोज १६ देखि १९ गतेसम्म १५औँ महाधिवेशन गर्ने तयारीसहित पार्टीका गतिविधि अघि बढाइसकेको छ ।

बाढीपीडितलाई निजामती कर्मचारीको ३६ करोड सहयोग

काठमाडौं । बाढीपीडितको राहत तथा उद्धारका लागि प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा निजामती कर्मचारीबाट करिब ३६ करोड रुपैयाँ योगदान हुने भएको छ ।

बिहीबार बसेको सचिव बैठकले सबै निजामती कर्मचारीको भदौ महिनाको तलब भुक्तानी गर्दा निश्चित दिन बराबरको रकम कोषमा जम्मा गर्ने निर्णय गरेको हो ।

निर्णयअनुसार श्रेणीविहीन कर्मचारीबाट मासिक सुरु तलब स्केलबराबरको दुई दिनको तलब योगदान गरिनेछ । त्यस्तै, राजपत्र अनंकित कर्मचारी वा सोसरहका कर्मचारीबाट पाँच दिन, राजपत्रांकित तृतीय र द्वितीय श्रेणी वा सोसरहका कर्मचारीबाट सात दिन तथा राजपत्रांकित प्रथम र विशिष्ट श्रेणीका कर्मचारीबाट १० दिन बराबरको पारिश्रमिक कोषमा जम्मा गरिनेछ ।

प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका अनुसार कर्मचारीबाट संकलन हुने उक्त रकम अर्थ मन्त्रालय र महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयमार्फत प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गर्ने व्यवस्था मिलाइनेछ ।

सचिव बैठकले प्रदेश सरकार, स्थानीय तह तथा सबै सार्वजनिक निकायमा कार्यरत कर्मचारीलाई समेत बाढीपीडितका लागि सोही आधारमा आर्थिक योगदान गर्न आह्वान गरेको छ ।

बाढी प्रभावित क्षेत्रमा मानवअधिकारको अवस्था अनुगमन गर्दै आयोग

काठमाडौं । राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले रसुवाको भोटेकोशीमा आएको बाढीपछि प्रभावित जिल्लामा मानवअधिकारको अवस्थाबारे स्थलगत अनुगमन गर्ने भएको छ।

भदौ १० गते भोटेकोशी हुँदै आएको बाढीका कारण नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, तनहुँलगायत जिल्लाका १५ वटा स्थानीय तहमा ठूलो जनधनको क्षति भएको थियो। विपद्पछि प्रभावित नागरिकको अवस्था, उनीहरूले पाउनुपर्ने आधारभूत सेवा तथा राहत र पुनर्स्थापनाको स्थितिबारे जानकारी लिन आयोगले टोली परिचालन गरेको हो।

आयोगका अनुसार केन्द्रीय कार्यालय र बागमती प्रदेश कार्यालयबाट दुई छुट्टाछुट्टै टोली प्रभावित क्षेत्रमा खटाइएको छ। टोलीले विपद्पछिको मानवअधिकार अवस्था, उद्धार तथा राहतको पहुँच र प्रभावित नागरिकका आधारभूत आवश्यकताबारे स्थलगत जानकारी संकलन गर्नेछ।

आयोगले विपद्को समयमा प्रभावित नागरिकलाई सहयोग, समन्वय र मानवीय सेवा उपलब्ध गराउन सरकार, सुरक्षा निकाय, राजनीतिक दल, सामाजिक संघसंस्था तथा आम नागरिकलाई आग्रह गरेको छ।

प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि संघीय सरकार, प्रदेश तथा स्थानीय तहसँगै राजनीतिक दल, विभिन्न संघसंस्था र नागरिकस्तरबाट भइरहेको पहलप्रति आयोगले सकारात्मक धारणा व्यक्त गरेको छ।

विपद् सकिएपछि पनि प्रभावित नागरिकका समस्या तत्काल समाधान नहुन सक्ने भन्दै आयोगले उनीहरूको सुरक्षा र आधारभूत आवश्यकतामा विशेष ध्यान दिन आग्रह गरेको छ।

आयोगका सहसचिव यज्ञप्रसाद अधिकारीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा बाढी प्रभावित क्षेत्रमा सुरक्षित बसोबास, खाद्यान्न, स्वच्छ खानेपानी, स्वास्थ्य सेवा तथा सरसफाइजस्ता आधारभूत विषय अझै चुनौतीपूर्ण बन्न सक्ने उल्लेख गरिएको छ।

आयोगले विपद्पछिको पुनर्स्थापनाका क्रममा प्रभावित नागरिकको मानवअधिकार सुनिश्चित गर्न सम्बन्धित सबै पक्षलाई जिम्मेवार भएर काम गर्नसमेत आग्रह गरेको छ।

शवबाट सुनको मुन्द्रा लुछ्ने दुई जना पक्राउ

काठमाडौं। बाढीले बगाएर ल्याएको शवबाट सुनको मुन्द्रा लुछेको आरोपमा चितवनमा दुई जना पक्राउ परेका छन्।

मृतकको कानबाट सुनको मुन्द्रा निकालिरहेको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि प्रहरीले घटनामा संलग्नको खोजी थालेको थियो। भिडियोका आधारमा पहिचान गरिएका दुई जनालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको हो।

बाढीले बगाएर ल्याएको शवसमेत सुरक्षित नरहेको देखिने भिडियो सार्वजनिक भएपछि सामाजिक सञ्जालमा घटनाको चर्को विरोध भएको थियो। विपत्तिको समयमा मृतकप्रति देखाइएको यस्तो व्यवहारलाई अमानवीय भन्दै दोषीमाथि कडा कारबाहीको मागसमेत उठेको थियो। यसैबीच बिहिवार राप्रपा सांसद ज्ञानेन्द्र शाहीले पनि सर्वदलीय बैठकपछि घटनामा संलग्नलाई पक्राउ गरी कारबाही गर्न माग गरेका थिए।

पक्राउ परेकामाथि शवप्रति अमानवीय व्यवहार र चोरीसम्बन्धी प्रचलित कानुनअनुसार कारबाही अघि बढाइने प्रहरीले जनाएको छ। घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको छ।

हिमाली विपद् रोक्न नेपाल-भारत-चीनबीच सहकार्य आवश्यक : रवि लामिछाने

काठमाडौं। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेले हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो प्राकृतिक विपद्को जोखिम कम गर्न नेपाल, भारत र चीनबीच आपसी सहकार्य आवश्यक रहेको बताएका छन्।

काठमाडौंमा बिहीबार आयोजित ‘एनडीटीभी अन्विक्षा : आइडियाज एक्रस बोर्डर्स’ कार्यक्रममा बोल्दै लामिछानेले रसुवा र नुवाकोटमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण ठूलो जनधनको क्षति भएकाले कार्यक्रमको नियमित विषयमा प्रवेश गर्नुअघि मृतकप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्न आग्रह गरे। त्यस क्रममा सहभागीहरूले एक मिनेट मौनधारण गरेका थिए।

भोटेकोशी र त्रिशूली नदी आसपासको क्षेत्रमा बाढीले बस्ती, सडक, पुल तथा जलविद्युत् आयोजनामा व्यापक क्षति पुर्‍याएको उल्लेख गर्दै उनले क्षतिको पूर्ण विवरण अझै संकलन भइरहेको बताए। त्यसैले मानवीय तथा भौतिक क्षतिको यकिन तथ्यांक अहिले नै सार्वजनिक गर्न कठिन रहेको उनको भनाइ थियो।

सरकारले सुरक्षा निकायलाई परिचालन गरेर खोज तथा उद्धार जारी राखेको र प्रभावित क्षेत्रमा राहत पुर्‍याउने काम भइरहेको लामिछानेले बताए। विपद्को समयमा उद्धारमा खटिएका सुरक्षाकर्मी तथा प्रभावित क्षेत्रमा तत्काल सहयोगमा जुटेका स्थानीय नागरिकको उनले प्रशंसा गरे।

विपद्को प्रारम्भिक अवस्थामा बाह्य सहयोग पुग्नुअघि नै स्थानीय समुदाय उद्धारमा अग्रपंक्तिमा उभिने गरेको उनको भनाइ थियो। नेपाललाई सहयोग र ऐक्यबद्धता जनाउने मित्रराष्ट्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायप्रति पनि लामिछानेले धन्यवाद व्यक्त गरे।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहसँग टेलिफोनमार्फत कुराकानी गरी समवेदना व्यक्त गर्नुका साथै आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको उल्लेख गर्दै उनले भारतबाट राहत सामग्रीसमेत प्राप्त भइरहेको बताए।

लामिछानेले पछिल्लो बाढीले नेपालसँगै चीनको सीमावर्ती क्षेत्रमा समेत क्षति पुर्‍याएको भन्दै हिमाली विपद्को प्रभाव राष्ट्रिय सीमाले नछेक्ने बताए। नेपाल, भारत र चीन एउटै हिमाली भू–प्रणालीमा जोडिएकाले तीनै मुलुकले विपद् व्यवस्थापनमा साझा रणनीति बनाउनुपर्ने उनको धारणा थियो।

उनका अनुसार जलवायु परिवर्तनका कारण हिमाली क्षेत्रमा हिमनदी पग्लिने, नयाँ ताल बन्ने तथा आकस्मिक बाढी र पहिरोको जोखिम बढिरहेको छ। त्यसैले जोखिम न्यूनीकरणका लागि तीन देशबीच पूर्वसूचना प्रणाली विकास, मौसम तथा जलसम्बन्धी तथ्यांक आदानप्रदान र विपद् पूर्वतयारीमा सहकार्य आवश्यक छ।

‘विपद् पूर्ण रूपमा रोक्न नसकिए पनि त्यसबाट हुने क्षति कम गर्न सकिन्छ’ भन्ने धारणा राख्दै लामिछानेले जलवायु परिवर्तनसँग अनुकूलन हुने योजना बनाउनुपर्ने बताए। समयमै सूचना उपलब्ध गराउन सके जोखिममा रहेका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सारेर ठूलो जनधनको क्षति रोक्न सकिने उनको भनाइ थियो।

विशेषगरी नदी तथा जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई पूर्वसूचना दिने प्रणाली प्रभावकारी बनाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए। समयमै प्राप्त हुने केही मिनेटको सूचनाले समेत मानिसको ज्यान जोगाउन निर्णायक भूमिका खेल्न सक्ने लामिछानेले बताए।

बाढीमा आफन्त, घर तथा बस्ती गुमाएका परिवारप्रति सहानुभूति व्यक्त गर्दै उनले विपद्को यो घडीमा सिंगो देश एकजुट हुनुपर्ने बताए। नेपालप्रति ऐक्यबद्धता जनाउने विभिन्न देश, अन्तर्राष्ट्रिय संस्था, विकास साझेदार तथा सर्वसाधारणप्रति पनि उनले आभार व्यक्त गरे।

कार्यक्रममा नेपाल–भारत सम्बन्ध तथा ‘आकांक्षी नेपाल र उदाउँदो भारत : सँगै हाम्रो भविष्य निर्माण’ विषयमा धारणा राख्ने कार्यक्रम रहे पनि मुलुक विपद्को पीडामा रहेकाले निर्धारित विषयमा विस्तृत छलफल गर्न नसकेको लामिछानेले बताए।

आगामी दिनमा उक्त विषयमा आफ्ना विचार प्रस्तुत गर्ने अवसर पाउने विश्वास उनले व्यक्त गरे।

चीनका प्रधानमन्त्री ली छियाङ बाढी प्रभावित तिब्बत पुगे

काठमाडौं। चीनका प्रधानमन्त्री ली छियाङ बाढीपहिरोबाट प्रभावित तिब्बतको केरुङस्थित ग्यिरोङ क्षेत्रमा पुगेका छन्।

बुधबार आएको विनाशकारी बाढीपहिरोबाट भएको क्षति, उद्धारको अवस्था र प्रभावित नागरिकको अवस्थाबारे जानकारी लिन उनी बिहीबार घटनास्थल पुगेका हुन्।

नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासका अनुसार प्रधानमन्त्री लीले प्रभावित क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षण गर्नुका साथै उद्धार तथा राहतमा खटिएका अधिकारी र सुरक्षाकर्मीसँग आवश्यक जानकारी लिएका छन्। उनले बाढीपहिरोका कारण प्रभावित स्थानीयको अवस्थाबारे समेत जानकारी लिने कार्यक्रम रहेको जनाइएको छ।

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिको राजनीतिक ब्युरोको स्थायी समितिका सदस्यसमेत रहेका लीलाई राष्ट्रपति सी चिनफिङले प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा राहत कार्यको नेतृत्व गर्न जिम्मेवारी दिएका हुन्। प्रधानमन्त्री लीसँगै सम्बन्धित सरकारी निकायका वरिष्ठ अधिकारीहरू पनि तिब्बत पुगेका छन्। टोलीले विपद्बाट भएको क्षतिको मूल्याङ्कन तथा उद्धार कार्यको स्थलगत अनुगमन गर्नेछ।

यसअघि बुधबार नै चीनका उपप्रधानमन्त्री तथा चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिका राजनीतिक ब्युरो सदस्य झाङ गुओछिङ तिब्बतको ग्यिरोङ काउन्टी पुगेका थिए। उनले केरुङ क्षेत्रमा बाढीपहिरोबाट भएको क्षतिको निरीक्षण गर्दै उद्धार तथा राहत कार्यबारे जानकारी लिएका थिए।

बुधबार बिहानै राष्ट्रपति सी चिनफिङ र प्रधानमन्त्री लीले बाढीपहिरोबाट प्रभावित क्षेत्रमा खोजी तथा उद्धारलाई प्राथमिकता दिन, जोखिममा रहेका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सार्न तथा घाइतेको उपचारमा कुनै ढिलाइ नगर्न सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिएका थिए।

बाढीपहिरोका कारण चीनको शिजाङ स्वायत्त क्षेत्रअन्तर्गत ग्यिरोङ तथा नेपाल–चीन सीमावर्ती क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुगेको छ। केरुङ बन्दरगाह आसपासका सडक, विद्युत् तथा सञ्चार संरचनामा समेत क्षति पुगेपछि आवागमन र सम्पर्क प्रभावित भएको बताइएको छ।

चिनियाँ पक्षका अनुसार केरुङ क्षेत्रमा तीन जनाको मृत्यु भएको छ भने ठूलो संख्यामा मानिस सम्पर्कविहीन छन्। बाढी र पहिरोका कारण अस्थिर बनेको भूभाग तथा पहाडी क्षेत्रमा रहेको कठिन भौगोलिक अवस्थाले उद्धार कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको छ। चिनियाँ सुरक्षाकर्मी तथा उद्धारकर्मीले खोजी कुकुर, ड्रोन र आवश्यक उपकरणको प्रयोग गरी बेपत्ताको खोजी गरिरहेका छन्।

यसैबीच, नेपालतर्फ करिब एक सय चिनियाँ नागरिक अझै सम्पर्कविहीन रहेको चीनको विदेश मन्त्रालयले जनाएको छ। बिहीबार आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनमा विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लिन चियानले नेपालमा रहेका चिनियाँ नागरिकको अवस्थाबारे नेपाली पक्षसँग समन्वय भइरहेको जानकारी दिएका हुन्।

उनका अनुसार नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासले नेपाली सम्बन्धित निकायसँग सहकार्य गर्दै बेपत्ता चिनियाँ नागरिकको विवरण यकिन गर्ने, खोजी गर्ने र आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने काम अघि बढाइरहेको छ।

नेपालतर्फ रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीले टिमुरे, रसुवागढी तथा आसपासका क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीको प्रभाव त्रिशूली र नारायणी नदी हुँदै अन्य जिल्लासम्म पुगेको छ। नेपालमा समेत ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति भएको छ भने सुरक्षाकर्मी, स्थानीय बासिन्दा, मजदुर तथा विदेशी नागरिकसमेत बेपत्ता रहेको विवरण सार्वजनिक भइरहेका छन्।

बाढीपहिरोले नेपाल र चीनबीचको सीमा क्षेत्र जोड्ने सडक, पुल तथा अन्य भौतिक संरचनामा क्षति पुर्‍याएपछि दुवैतर्फ आवागमन प्रभावित भएको छ। सीमावर्ती क्षेत्रमा उद्धार र राहत सामग्री पुर्‍याउनसमेत कठिनाइ भइरहेको छ।

विपद्को अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै चीनले आफ्नोतर्फ उद्धार तथा राहत संयन्त्र सक्रिय बनाएको छ। नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासले पनि नेपाली अधिकारीसँग निरन्तर सम्पर्कमा रहेर नेपालमा रहेका चिनियाँ नागरिकको खोजी तथा उद्धारमा सहजीकरण गरिरहेको जनाएको छ।

दुवै देशमा एकै समयमा ठूलो प्राकृतिक विपत्ति देखिएकाले सीमा क्षेत्रमा सूचना आदानप्रदान, उद्धारमा समन्वय तथा प्रभावित नागरिकको सुरक्षित स्थानान्तरणलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ।

खोजी तथा उद्धार अभियान जारी रहेकाले मृतक, बेपत्ता र प्रभावितको विवरण थप परिवर्तन हुन सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

‘मेरो छोरालाई खोजेर ल्याइदिनुहोस्’ : भोटेकोशी बाढीपछि विजयको परिवारको विलाप [भिडियो]

काठमाडौं। दुई महिनाअघि मात्रै क्यान्सरका कारण श्रीमान् गुमाएकी मानकुमारी खत्रीको जीवनमा अर्को बज्रपात परेको छ।

श्रीमानको मृत्युको पीडा भुल्न नपाउँदै उनको सहारा बनेका छोरा विजय खत्री पनि भोटेकोशीको भीषण बाढीपछि सम्पर्कविहीन भएका छन्।

दोलखाको जिरी नगरपालिका–७ का ३० वर्षीय विजय बुधबार बिहानदेखि सम्पर्कविहीन छन्। उनी कैलाश मानसरोवर जाने भारतीय तीर्थयात्रीको टोली लिएर मंगलबार रसुवा पुगेका थिए।

बुधबार बिहान करिब साढे ८ बजेसम्म उनी सम्पर्कमै थिए। अरनिको यातायात प्रालिका सञ्चालक टंकसँग उनले फोनमा कुराकानी गरेका थिए। सडक हिलाम्मे भएकाले केही सुकेपछि मात्रै हिँड्न टंकले उनलाई सुझाएका थिए। विजयले पनि ‘हुन्छ’ भनेका थिए।

त्यसको केही समयपछि भने उनको मोबाइलमा सम्पर्क हुन छाड्यो। बिहान करिब ९ बजेदेखि विजय सम्पर्कविहीन छन्।

उनी रसुवाको घट्टेखोला क्षेत्रबाट बेपत्ता भएका हुन् । विजय सवार गाडी बाढीले बगाएको टंकले परिवारलाई जानकारी गराएका छन्। तर विजय गाडीबाट निस्केर कतै सुरक्षित स्थानमा पुगेको हुन सक्ने भन्दै परिवारको आशा अझै मरेको छैन।

घरमा भने विजयकी आमा मानकुमारीको आँखा बाटो हेर्दाहेर्दै थाक्न थालेको छ।

‘बाबा बितेको दुई महिना पनि भएको छैन,’ उनले भनिन्, ‘हजुरहरूले खोजेर ल्याइदिनुहोस्। छोरा अहिले सम्पर्कमा छैन।’

श्रीमान् बितेपछि घरको जिम्मेवारी विजयकै काँधमा थियो। आमा मानकुमारीको औषधि उपचारदेखि दैनिक घरखर्चसम्म उनैले धान्दै आएका थिए। मानकुमारी आफैं बिरामी छिन्। उपचार गराइरहेकी उनलाई अस्पताल लैजानेदेखि औषधि किनिदिने काम पनि विजयले नै गर्थे।

‘एउटा छोरा भर्खर विदेश गएको छ। मेरो कोही छैन। म बिरामी छु, उपचार गराउँदैछु,’ उनले नेपालवान एचडीसँग भनिन्, ‘गाडीमा  यताउता हिँडेर मलाई दबाई किनिदिने तिनै छोरा हुन्।’

छोरा हराएपछि मानकुमारीसँग न त जवाफ छ, न त कुनै खबर। उनको आशा भने अझै जीवित छ।

‘अहिले मेरो छोरा छैन। सम्पर्कमा छैन। खोजी कार्यमा सहयोग गरिदिनुहोस्,’ उनले सबैसँग अपिल गरिन्।

विजयकी दिदी शर्मिला खत्रीका लागि पनि यो पीडा शब्दमा व्यक्त गर्न कठिन छ। बुबालाई गुमाएको पीडा नसकिँदै भाइको अवस्था अज्ञात भएपछि परिवारमाथि अर्को ठूलो संकट आइपरेको छ।

‘बुबा क्यान्सरले बितेको दुई महिना भएको छैन। मेरो आमालाई कसले पाल्छ?’  भावुक हुँदै भनिन्, ‘कमाएर ल्याउने त्यही मात्रै भाइ हो। मैले पनि बिहे गरेर गइसकेँ।’

तर बुधबार बिहानदेखि फोन नलागेपछि उनको मनमा डर बढ्दै गएको छ।

‘मेरो भाइ हराएको छ। अहिलेसम्म अत्तोपत्तो छैन। अहिलेसम्म फोन सम्पर्क छैन,’ शर्मिलाले भनिन्।

विजयका नातामा दाइ पर्ने सुन्दर खत्रीले भने बाढी प्रभावित क्षेत्रमा खोजी तथा उद्धारमा खटिएका सबैलाई विजयको खोजीमा जुट्न आग्रह गरेका छन्।

परिवारका लागि अहिले विजयको कुनै एउटा खबर नै ठूलो आशा बनेको छ। बाढीले गाडी बगाएको खबर आएको छ, तर उनी बाँचेका छन् भन्ने आशा परिवारले छाडेको छैन।

आमाको एउटै आग्रह छ -‘मेरो छोरालाई खोजेर ल्याइदिनुहोस्।’

विदेशबाटै प्रधानमन्त्री राहत कोषमा रकम पठाउन सकिने

काठमाडौं । प्राकृतिक विपत्तिबाट प्रभावित नागरिकको राहत तथा पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्न चाहने विदेशमा रहेका नेपाली र अन्तर्राष्ट्रिय दाताका लागि सरकारले अनलाइन पोर्टल सञ्चालनमा ल्याएको छ।

पोर्टल सञ्चालनमा आएपछि विदेशमा रहेका नेपाली तथा विभिन्न दातृ निकायले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा सिधै रकम जम्मा गर्न सक्ने भएका छन्।

विदेशबाट सहयोग पठाउँदा देखिने प्राविधिक झन्झट हटाउनुका साथै सहयोग संकलनलाई पारदर्शी र व्यवस्थित बनाउन पोर्टल तयार गरिएको अर्थ मन्त्रालयले जनाएको छ।

सरकारले विपद् प्रभावितको राहत, पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणका लागि इच्छुक दातालाई यही आधिकारिक माध्यमबाट सहयोग गर्न आग्रह गरेको छ।

सहयोग पठाउने सरकारी पोर्टल