Nepal One HD – Revealing the Truth – Latest Online News from Nepal
Breaking News from Political, Health, Sports, Lifestyle and Social News
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दक्षिणी लेबनानमा सक्रिय इरान समर्थित सशस्त्र समूह हिजबुल्लाहलाई इजरायलसँग भएको युद्धविरामको पालना गर्न आग्रह गरेका छन्।
ट्रम्पले ट्रुथ सोशलमार्फत यस्तो आग्रह सार्वजनिक गरेका हुन्।
उनले लेखेका छन्, ‘मलाई आशा छ कि हिजबुल्लाहले यस महत्वपूर्ण समयमा राम्रो र उचित व्यवहार गर्नेछ ।’
ट्रम्पले थप लेखेका छन्, ‘यदि उनीहरूले यसो गरे भने, यो उनीहरूका लागि ‘महान’ समय हुनेछ । अब कुनै हत्या हुनेछैन । अन्ततः शान्ति हुनुपर्छ।’
काठमाडौं। ब्रह्माण्ड निरन्तर गतिशील छ,तपाईं यो क्षण स्थिर भएर बसे पनि तपाईंको शरीरभित्रबाट अर्बौं अदृश्य कणहरू निरन्तर पार भइरहेका छन्। ती कणहरू यति अत्यन्त सूक्ष्म र कमजोर अन्तरक्रियाशील हुन्छन् तिनीहरूले पदार्थसँग कुनै प्रतिक्रिया गर्दैनन्। र प्रकाशको गतिमा सम्पूर्ण पृथ्वीलाई समेत सहजै छेडेर अघि बढ्छन्,मानौँ पृथ्वी नै अस्तित्वमा छैन।। न तिनीहरूको आगमन महसुस हुन्छ, न कुनै प्रत्यक्ष संकेत देखिन्छ। त्यसैले यिनीहरूलाई घोस्ट पार्टिकल,भुत्याहा कण अर्थात् न्यूट्रिनो भनिन्छ।
न्यूट्रिनोको जन्म मुख्यतया न्युक्लियर रियाक्सनबाट हुन्छ। पृथ्वीमा न्यूट्रिनोको प्रमुख स्रोत सूर्य हो, जसको गर्भमा हुने न्युक्लियर फ्युजनबाट अत्यधिक मात्रामा न्यूट्रिनोहरू उत्पन्न हुन्छन्।
त्यसैगरी, कुनै तारा आफ्नो जीवनको अन्तिम चरणमा सुपरनोभाको रूपमा विस्फोट हुन्छ, त्यतिबेला विशाल मात्रामा न्यूट्रिनोहरू उत्सर्जित हुन्छन्। विशेष कुरा के हो भने यस्ता न्यूट्रिनोहरू प्रकाशभन्दा पहिले नै बाहिर निस्कन्छन्। यही कारणले खगोलशास्त्रीहरूलाई सुपरनोभाको अवलोकनका लागि आफ्नो टेलिस्कोप कुन दिशातिर तेर्स्याउने भन्ने कुरा पहिले नै अनुमान गर्न सहयोग हुन्छ।
न्यूट्रिनोहरू तीन प्रकारका ‘फ्लेभर’ मा पाइन्छन्। इलेक्ट्रोन, ‘म्युओन र टाउ’ कणसँग सम्बन्धित रूपमा इलेक्ट्रोन न्यूट्रिनो, म्युओन न्यूट्रिनो र टाउ न्यूट्रिनो हुन्छन्। यी कणहरू आपसमा रूप परिवर्तन गर्न सक्ने स्वभावका हुन्छन्। त्यसैले सूर्यबाट निस्किएको इलेक्ट्रोन न्यूट्रिनो पृथ्वीमा आइपुग्दा म्युओन वा टाउ न्यूट्रिनोमा परिवर्तन हुन सक्छ।
न्यूट्रिनोहरू इलेक्ट्रिक चार्ज विहीन हुन्छन्, अर्थात् न धनात्मक न ऋणात्मक। यिनीहरू ब्रह्माण्डका आधारभूत बलहरूमध्ये कमजोर बल र गुरुत्वाकर्षणसँग मात्र अत्यन्त कमजोर रूपमा अन्तरक्रिया गर्छन्। तर यिनीहरूको पिण्ड अत्यन्तै न्यून भएकाले गुरुत्वाकर्षणको प्रभाव पनि नगण्य हुन्छ। यही कारणले प्रयोगशालामा न्यूट्रिनो पत्ता लगाउन अत्यन्त कठिन हुन्छ।
वैज्ञानिकहरूले न्यूट्रिनो अध्ययनका लागि विशाल पानीका ट्याङ्की प्रयोग गर्छन्। यस्ता ट्याङ्कीमा रहेका अणुहरूसँग कहिलेकाहीँ न्यूट्रिनोको अत्यन्त दुर्लभ अन्तरक्रिया हुँदा सूक्ष्म संकेत उत्पन्न हुन्छ, जसको आधारमा न्यूट्रिनोको उपस्थिति पत्ता लगाइन्छ।
न्यूट्रिनोहरू पृथ्वीमा कम ऊर्जा भएका न्यूट्रिनोहरू हाम्रो वरपरका प्राकृतिक स्रोत, जस्तै केरा जस्ता वस्तुबाट पनि उत्पन्न हुन सक्छन्। तर अत्यन्त उच्च ऊर्जा भएका न्यूट्रिनोहरू भने ब्ल्याक होल जस्ता शक्तिशाली खगोलीय स्रोत भएका ग्यालेक्सीहरूबाट उत्पन्न हुन्छन्। यस्ता उच्च ऊर्जा भएका न्यूट्रिनो पत्ता लगाउन अर्जेन्टिनाजस्तो विशाल क्षेत्रमा सयौँ डिटेक्टरहरू स्थापना गरिएको छ। संसारभरका वैज्ञानिक र खगोलशास्त्रीहरू मिलेर यस विषयमा अनुसन्धान गरिरहेका छन्।
न्यूट्रिनोको अस्तित्वको आधार पनि भौतिकशास्त्रका सिद्धान्तहरूबाट नै पुष्टि भएको हो। सन् १९३० को दशकमा जब स्वतन्त्र न्युट्रोन प्रोटोन र इलेक्ट्रोनमा विभाजित हुन्छ भन्ने प्रक्रिया अध्ययन गरियो, त्यसमा ऊर्जा र गति सम्बन्धी सिद्धान्तहरू पूर्ण रूपमा मेल खाँदैनथे। त्यसपछि वैज्ञानिकहरूले एउटा अत्यन्त सूक्ष्म कणको अस्तित्व हुनुपर्ने अनुमान गरे। पछि दशकौँको अनुसन्धानपछि न्यूट्रिनोको अस्तित्व पुष्टि भयो, जसका लागि सन् १९९५ मा नोबेल पुरस्कार पनि प्रदान गरिएको थियो।
यति सूक्ष्म र लगभग पदार्थसँग प्रतिक्रिया नै नगर्ने कणको ब्रह्माण्डमा के महत्व होला भन्ने प्रश्न उठ्न सक्छ। तर न्यूट्रिनो अत्यन्त महत्वपूर्ण कण हो। यसको भूमिका नहुने हो भने ग्रहहरूको निर्माण र जीवनको सम्भावना नै प्रभावित हुन सक्छ। सूर्यभित्र हुने न्युक्लियर फ्युजन प्रक्रियामा पनि यसको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ।
त्यसैगरी, बिग ब्याङ्ग पछि उत्पन्न भएका प्रारम्भिक न्यूट्रिनोहरूको अध्ययनले ब्रह्माण्डको उत्पत्ति र विकासबारे महत्वपूर्ण जानकारी दिन सक्छ। तसर्थ: न्यूट्रिनो आधुनिक भौतिकशास्त्रको अत्यन्त महत्वपूर्ण अनुसन्धान क्षेत्र बनेको छ।
काठमाडौं। श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हर्क साम्पाङको फेसबुक पेज गायब भएको छ।
करिब १४ लाख प्रयोगकर्ताले पछ्याउँदै आएको ‘हर्क साम्पाङ ए रिभोलुसन’ नामक फेसबुक पेज हटेको हो।
काठमाडौं। ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइ मन्त्री विराज भक्त श्रेष्ठले ऊर्जा र जलस्रोत क्षेत्रको संरचनात्मक सुधारका लागि ३२ बुँदे निर्देशन जारी गरेका छन्।
बिहीबार सार्वजनिक गरिएको उक्त कार्ययोजनामा क्षेत्रगत सुधार, पारदर्शिता अभिवृद्धि र नतिजामुखी कार्यसम्पादनमा जोड दिइएको छ। मन्त्री श्रेष्ठले सम्बन्धित निकायहरूलाई स्पष्ट जिम्मेवारी र समयसीमासहित निर्देशन दिँदै कार्यान्वयनमा कडाइ गरिने बताएका छन्। मन्त्रालयका अनुसार यी कार्यहरू नियमित अनुगमनमार्फत अघि बढाइनेछ।
मन्त्री श्रेष्ठले यो निर्देशन लामो तयारी र सरोकारवालासँगको छलफलपछि ल्याइएको भन्दै अबका नीति, योजना र कार्यक्रमको मार्गचित्र यही आधारमा तयार हुने स्पष्ट पारे। उनले तोकिएको समयसीमाभित्र काम सम्पन्न गर्न मातहतका निकायलाई निर्देशन समेत दिएका छन्।
निर्देशनमा विद्युत् बजार सुधारदेखि सिंचाइ प्रणाली सुदृढीकरणसम्मका विषय समेटिएका छन्। विद्युत् क्षेत्र सुधारअन्तर्गत विद्युत् नियमन आयोगलाई ‘ओपन एक्सेस’ प्रणाली लागू गर्न ३० दिनभित्र ‘ह्विलिङ चार्ज’ निर्धारण गर्न भनिएको छ, जसले प्रतिस्पर्धात्मक विद्युत् कारोबारलाई प्रोत्साहन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
त्यस्तै, जलाशययुक्त तथा पम्प स्टोरेज आयोजनामा मौसमी र पिक डिमान्डअनुसार फरक महसुल संरचना लागू गरिनेछ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणलाई हालसम्मका पीपीए विवादहरूको सूची र समाधानसहित प्रतिवेदन पेश गर्न निर्देशन दिइएको छ भने सञ्चालनमा रहेका, ढिलाइ भएका र जोखिमयुक्त आयोजनाको वर्गीकरण गर्न पनि भनिएको छ।
निजी क्षेत्रलाई आकर्षित गर्न जलाशययुक्त आयोजनाको अनुमतिपत्र अवधि ५० वर्ष बनाउने नीति ल्याइनेछ। साथै, सम्बन्धित निकायहरूलाई कार्यसम्पादन, जिम्मेवारीको दोहोरोपन र सुधारका क्षेत्र पहिचान गरी ३० दिनभित्र प्रतिवेदन बुझाउन भनिएको छ।
विद्युत् विकास विभागलाई ६० दिनभित्र देशभरका जलविद्युत् आयोजनाको सर्वेक्षण तथा निर्माण अनुमतिपत्रको विस्तृत विवरण सार्वजनिक गर्न निर्देशन दिइएको छ। नियम उल्लंघन गर्ने कम्पनीलाई ‘क्योर नोटिस’ जारी गरिनेछ र समीक्षा नगरी नयाँ अनुमतिपत्र नदिने व्यवस्था गरिएको छ।
‘लाइसेन्स पर्फर्मेन्स ड्यासबोर्ड’ स्थापना गरी मासिक अद्यावधिक गर्ने तथा नयाँ आयोजना अघि बढाउँदा प्रसारण पूर्वाधार (ग्रीड इभ्याकुएसन) अनिवार्य शर्त बनाइएको छ।
आर्थिक पारदर्शितातर्फ जलविद्युत् रोयल्टी संकलन र वितरणको विवरण सार्वजनिक गरिनेछ। साथै ‘कार्बन रेभिन्यु युनिट’ स्थापना गरी कार्बन व्यापारसम्बन्धी परियोजनाको दर्ता, प्रमाणीकरण र लाभ बाँडफाँडको मापदण्ड तय गरिनेछ।
आन्तरिक विद्युत् खपत बढाउन राष्ट्रिय माग तथा खपत योजना तयार गरिनेछ भने नेपाल पावर ट्रेडिङ कम्पनीलाई सक्रिय बनाउँदै दीर्घकालीन विद्युत् निर्यात रणनीति बनाइनेछ।
प्रविधिको प्रयोग बढाउँदै २४सै घण्टा सञ्चालन हुने ‘एआई च्याटबोट’ मार्फत उपभोक्ता गुनासा व्यवस्थापन गरिनेछ। साथै ‘ग्रीन हाइड्रोजन’ पाइलट परियोजना अघि बढाइ अनुसन्धानलाई प्रोत्साहन गरिनेछ।
जलस्रोत व्यवस्थापनतर्फ नदी बेसिन गुरुयोजना, अन्तर्देशीय जलस्रोत इकाइ, जल तथा मौसम तथ्यांक प्रणाली विकास र भूमिगत जल अनुगमन कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ, विशेषगरी तराई क्षेत्रमा डिजिटल निगरानी प्रणाली लागू गरिनेछ।
सिंचाइ क्षेत्रअन्तर्गत बबई, भेरी-बबई डाइभर्सन र सिक्टा जस्ता राष्ट्रिय गौरवका आयोजना समयमै सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। महाकाली सिंचाइ आयोजनाका लागि भारतसँग कूटनीतिक पहल बढाइनेछ भने सुनकोशी–मरिन आयोजना पुनः ठेक्का प्रक्रियाबाट अघि बढाइनेछ।
साथै, सिंचाइ प्रणालीलाई दिगो बनाउन ‘इरिगेसन सर्भिस फी’ लागू गर्ने, कृषि-सिंचाइ-उद्योग एकीकृत योजना कार्यान्वयन गर्ने र तराई-मधेसका लागि खडेरी प्रतिरोधी रणनीति तयार गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
काठमाडौं। प्रधानमन्त्री बालेन शाहले बिहीबार मुख्यमन्त्रीहरूसँग छलफल गरेका छन्।
प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद कार्यालयमा प्रधानमन्त्री शाहले मुख्यमन्त्रीहरूसँग छलफल गरेका हुन्।
छलफलमा मधेसका मुख्यमन्त्री कृष्णप्रसाद यादव, बागमतीका मुख्यमन्त्री ईन्द्रबहादुर बानियाँ, गण्डकीका मुख्यमन्त्री सुरेन्द्रराज पाण्डे, कर्णालीका मुख्यमन्त्री यामलाल कडेल, लुम्बिनीका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्य सहभागी थिए।
प्रधानमन्त्री शाहले यसअघि सांसदहरूसँग प्रदेशगत रूपमा छलफल गरेर सम्बन्धित क्षेत्रका समस्या र समाधानका उपायबारे कुराकानी गरेका थिए।
तस्वीरहरु:
काठमाडौं । राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रले ६३२ जना कर्मचारीलाई कारबाही गर्न सम्बन्धित कार्यालय प्रमुखलाई सिफारिस गरेको छ।
केन्द्रले विभिन्न कार्यालयमा छड्के अनुगमन गरी ती कर्मचारीलाई कारबाही गर्न सिफारिस गरेको केन्द्रका प्रवक्ता नारायणप्रसाद भट्टले जानकारी दिए। उनीहरूलाई निजामती सेवा ऐन, २०४९ को दफा ५५ अनुसार सम्बन्धित कार्यालयले चेतावनी पत्र दिने र सोको अभिलेख कार्यालयमा राखिने जनाइएको छ।
यसैगरी, ऐनमा दुई पटकसम्म चेतावनीमा परिसकेका कर्मचारीलाई विभागीय कारबाही गर्ने व्यवस्था छ। कार्यालय समयमा अनुपस्थित रहने कर्मचारीलाई कारबाहीका लागि सिफारिस गरिएको भट्टले बताए। केही कर्मचारीलाई कारबाही गरिएको जानकारी केन्द्रमा प्राप्त भइसकेको छ।
केन्द्रले सातै प्रदेशका जनसम्पर्क धेरै हुने जिल्लाका कार्यालयमा अनुगमन गरिरहेको जनाएको छ।
काठमाडौं। गुगलले आफ्नो ब्राउजर गुगल क्रोममा जेमिनाई प्रयोगकर्ताका लागि ‘स्किल’ नामक नयाँ फिचर ल्याउन थालेको छ। डेस्कटप क्रोममा क्रमशः रोलआउट भइरहेको यो सुविधाले प्रयोगकर्तालाई बारम्बार प्रयोग हुने जेमिनाई प्रम्प्टहरू सेभ गरेर छिटो प्रयोग गर्न मद्दत गर्नेछ।
नयाँ फिचरमार्फत प्रयोगकर्ताले च्याट हिस्ट्रीबाटै मनपर्ने प्रम्प्टलाई ‘स्किल’ का रूपमा सेभ गर्न सक्नेछन्। सेभ गरिएका स्किल प्रयोग गर्न स्ल्यास (/) टाइप गर्न वा प्लस बटन क्लिक गरेर आवश्यक स्किल छनोट गर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ।
कम्पनीले केही पूर्वनिर्धारित प्रम्प्टहरू पनि उपलब्ध गराएको जनाएको छ। एकपटक सेभ गरिएका स्किलहरू प्रयोगकर्ताको गुगल खातामा साइन इन भएको कुनै पनि डेस्कटप क्रोममा प्रयोग गर्न सकिनेछ। हालका लागि यो सुविधा यूएस इङ्लिस ब्राउजर भाषा सेट गरेका प्रयोगकर्ताहरूमा मात्र उपलब्ध छ।
पछिल्ला महिनाहरूमा जेमिनाई एआई लाई क्रोममा विशेष प्राथमिकता दिँदै आएको गुगलले यसअघि नै जेमिनाई साइडबार पनि थपिसकेको छ। जसबाट नानो बनाना जेनेरेसन सुविधा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
हालै गुगलले जेमिनाई इन क्रोमलाई क्यानडा, भारत र न्युजिल्यान्डका प्रयोगकर्तासम्म विस्तार गर्न थालेको छ। एआई प्रतिस्पर्धा तीव्र बन्दै जाँदा कम्पनीले आगामी दिनमा अझ धेरै एआई-आधारित सुविधा थप्ने अपेक्षा गरिएको छ।
काठमाडौं। विधार्थी संगठनहरुले पेट्रोलियम पदार्थमा भएको मूल्यवृद्दी विरुद्द प्रदर्शन गरेका छन्।
१५ वटा विधार्थी संगठनहरुले आज विभिन्न प्लेकार्ड र नारासहित माइतीघरमा प्रदर्शन गरेका हुन्।
तस्बिरहरु:
काठमाडौं। संयुक्त विद्यार्थी संगठनले पेट्रोलियम पदार्थमा लगाइँदै आएको कर खारेज गर्न, मूल्य समायोजन गर्न तथा जनताका लागि राहत प्याकेज घोषणा गर्न माग गर्दै माइतीघर मण्डलामा प्रदर्शन गरेका छन्।
प्रदर्शनका क्रममा विद्यार्थीहरूले सरकारसँग तत्काल निर्णय लिएर जनजीवन सहज बनाउन आग्रह गरेका थिए।
उनीहरूले ‘बाँच्न दे सरकारका, मन्त्रीको सुनै सुन जनतालाई छैन खाने नुन’, ‘बालेन सरकार मूल्यवृद्धि उपहार’ लगायतका नारा लगाउँदै विरोध जनाएका थिए।
विद्यार्थी संगठनले बढ्दो मूल्यवृद्धिका कारण आम जनताको दैनिक जीवन प्रभावित भएको भन्दै सरकारलाई शीघ्र कदम चाल्न दबाब दिएका छन्।
तस्वीरहरु :
दाङ। सरकारी छाप दुरुपयोग गर्नुका साथै कीर्ते हस्ताक्षर गरी चोरीका मोटरसाइकल बिक्री–वितरण गर्दै आएको आरोपमा तीन जनालाई प्रहरीले तुलसीपुरबाट पक्राउ गरेको छ।
पक्राउ पर्नेमा सल्यानको बागचौर नगरपालिका-२ बस्ने २० वर्षीय दीपक भण्डारी, १९ वर्षीय सरोज घर्ती मगर र १९ वर्षीय राजन बिष्ट रहेका छन्। जिल्ला प्रहरी कार्यालय दाङका प्रवक्ता प्रहरी नायब उपरीक्षक रेशम बोहराका अनुसार उनीहरूलाई शङ्कास्पद गतिविधिका आधारमा नियन्त्रणमा लिइएको हो।
वैशाख १ गते साँझ करिब ५ बजे तुलसीपुर उपमहानगरपालिका-५ माछापुच्छ्रे टोलस्थित थारमारे भण्डारी होटलमा शङ्कास्पद गतिविधि भइरहेको सूचनापछि इलाका प्रहरी कार्यालय तुलसीपुरबाट प्रहरी निरीक्षकको कमान्डमा टोली खटिएको थियो।
प्रहरी टोलीले उनीहरूका साथबाट विभिन्न सवारी दर्ता किताब र नक्कली छाप बरामद गरेको जनाएको छ। बरामद सामानमा बा.प्र.०२–०४६ प ३३३२ नम्बरको मोटरसाइकलको सवारी दर्ता किताब, यातायात व्यवस्था सेवा कार्यालय वीरेन्द्रनगर, सुर्खेतको ‘डिजिटल’ छाप, रा२प ३११५ नम्बरको सवारी दर्ता किताब तथा बाग्मती प्रदेश ०२-०४५ प १७३० नम्बरको यामाहा भि-३ मोटरसाइकल रहेका छन्।
प्रहरीले उनीहरूविरुद्ध लिखतसम्बन्धी कसुरमा जिल्ला अदालत घोराहीबाट पाँच दिनको म्याद थप गरी थप अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ।
एकातिर बैँसदार मायालुको ओठ, अर्कोतिर गैँडामार एक कित्ता नोट, माझमा एक बुट्टा मोटरमार चुरोट,यी तीनै थोक अहिले अगाडि परे भने पहिले म कुनचाहिँ टिपुँला ? निद्राविहीन एक रात बाह्र-एक बजेतिर मेरो दिमागमा एउटा प्रश्न गुजुल्टियो । निकैबेर झ्यालको डँडाल्नीमा ट्वालट्वालती हेरेर तरङ्गिएपछि एक्लै खिसिक्क ओठ फुस्क्यो, कहाँ पालिसदार हीरा, कहाँ झुसिलकीरा ! जाबो दुईपैसे चुरोटको पनि कहीँ बैँसदार ओठ र गैँडामार नोटसँग तुलना हुन सक्छ ?
‘धत्, बहुला कहाँको !!’ मैले आफैँलाई हप्काएँ, तर हप्काउँदाहप्काउँदै मानौँ नाइटैदेखि तुलबुलीको एउटा कस्तो मुस्लो उठ्यो भने बसेको ठाउँमा बस्नै नसकी जुरुक्क उठेँ, भननन्न एक पटक कोठामा भौँतारिएँ । झुन्डिएजति कोट, पैन्ट, कमिज, बुससर्ट सबका खल्तीखल्ती छामेँ, एउटा टफी कताबाट अड्केको रहेछ क्वाप्प मुखमा हालेर मर्मरी चपाएँ । तैपनि तुलबुलीको रन्को छुटेन । अनि दराज, तखता, खोपा, मेच, बाकस, झ्याल, ढोका सबका अन्तरकुन्तरतिर हात घुसारेँ, अस्ति नै हरायो भनेको एउटा काँगियो पाइयो, ककसले खसालेर नभेट्टाएका दुई-तीनओटा दुईपैसे, चारपैसे र पाँचपैसे ढ्याक भेटिए । टेबुल र खाट सारेर मुन्तिरका घुरान केलाएँ-एउटा भाँच्चिएको होल्डर, दुई-चारओटा गोरखापत्र, समीक्षा र नयाँ समाजको पत्र, साँचो हराएको एउटा ताल्चा, दुइटा बेजोडा मोजा, एउटा कालो रिबन यस्तैयस्तै अर्थ न बर्थका सत्र थोक फेला परे, तर खोजेको जे हो सोचाहिँ हात लागेन ।
हैरान भएर एक गिलास पानी तन्न पिइदिएँ र तन्द्रङ्ग पल्टिएँ त्यही भताभुङ्ग ओछ्यानमाथि । प्रश्न फेरि दोहोरियो, ‘हँ, अहिले मलाई के चाहिएको त ?’ सुर्केस खोलेँ भने गैँडामार नोट कसो ननिस्केला, जे भए पनि महिनाको पहिलै साताको जागिरदार पो त ! बैँसदार मायालुकै कुरा गरुँ भने कमसेकम आफ्नी पर्मानेन्ट त तुरुन्तै एभाइलेबल । यी दुई थोक पाएर पनि यो तुलबुली किन, यो छटपटी किन ? किन भनूँ ? दानापानीको, सेक्सपानीको र अहंपानीको प्यासभन्दा बेग्लै (?) त्यस बेला मलाई सताएको थियो अर्कै प्यासले, माने, एक सर्को चुरोटको प्यासले । त्यसकारण ओठ न नोट, म धुइँधुइँती खोज्दै थिएँ चुरोटको एउटा ठुटै भए पनि कतै अलमलिएको छ कि भनेर ।
प्रत्येक वर्षझैँ, त्यो वर्ष पनि वैशाख १ गतेदेखि चुरोट छाड्ने माघ १ गतेदेखिकै संकल्प थियो । चुरोट खान छाड्नु आवश्यक मात्र होइन, मेरा निम्ति अनिवार्य पनि थियो । यो अनिवार्यता मैले नबुझेको होइन, बुझ्दाबुझ्दाबुझ्दा कति बुझिसकेको थिएँ भने प्रत्येक चुरोट सल्काउँदा ‘यही नै अन्तिम हो’ भनी आफ्नो तालिमी मनले संकल्प पढिसक्थ्यो । तर तलतलै न हो, मेरो संकल्प सारालाई तलतलै पुर्याएर आफू तेलझैँ मास्तिर तहरिहाल्थ्यो । अनि ‘तैतै आज एक दिनलाई भैगो, भोलिदेखि खाए के ?’ म दृढतासाथ संकल्प दोहोर्याउँथेँ । यसै गरी आज एक दिनबाट यो एक महिना, यो एक महिनाबाट यो बाँकी वर्ष हुँदाहुँदै चुरोट छोड्नलाई नयाँ वर्षको प्रारम्भ पर्खने लुत्रे र झुत्रे तालले कहिल्यै छाडेन ।
संकल्पशक्तिको यो हीनता जिन्दगीकै क्षीणता हो भनी म नबुझ्ने त होइन, तर बुझ्दैमा त्यो दह्रो भइहाल्ने पनि त होइन । चुरोट र क्यान्सरका सम्बन्धमा कति चर्चा सुनिए, पर्चा पढिए, तैपनि चुरोट छोड्न सकिँदैन । अजित भएर २०१९ साल चैत मसान्तको दिन बेलुका मैले आफ्नो लाइटर फोरफार पारी फ्याँकिदिएँ, आस्ट्रे किचकाच पारी मिल्काइदिएँ, बाँकी बचेका दुई-चार खिलीसहित बट्टा च्यातचुत पारी आफाल्दिएँ । ‘ए, लाइटर त नफालौँ’ भनी बराबर सलाई नपाएर भोगेका कतिपय संकटको सम्झना उनी दिँदै थिइन्, तर मैले भीष्मको आवाजमा सगर्व उडाइदिएँ, ‘अब पनि मैले चुरोट खाला भन्ने ठानेको कि ?’
१ गतेदेखि नखाएको ४ गते बेलुका यो दसा ! मलाई आफ्नो कमजोरीदेखि रिस, घृणा, ग्लानि सबथोक उठे, तर सबैभन्दा अग्लो भएर उठ्यो फेरि उही तलतल । हो, म साँच्चै तलतलाएँ, तर उपाय केही थिएन । गाउँको घर भएकोले पसल नजिक थिएन, आधा रातमा आधा कोस पर कसलाई उठाउन जाने ? बरु काकाकहाँ माग्न पठाऊँ, एउटा मसिनो आशा उदायो । तर यति जाबो कुरामा पनि आफ्नो दृढ प्रतिज्ञा अहिल्यै उनको अगाडि कसरी भंग गर्ने ? मेरो पौरुष अनकनायो ।
अम्बलले न पौरुष भन्छ, न प्रेस्टिज ! तत्कालै एउटा घटनाको सम्झना आयो । एकताका पोखराको एउटा गाउँले स्कूलमा म शिक्षक थिएँ । एक दिन यसै गरी चुरोट खान पाइएन । दिनभर पुग्ला भनियो, बेलुका त ठन्डाराम ! भोलिपल्ट तलतलले सबेरै तल ओरालिहाल्यो । आँगनमा आफू बसेको घरको हली हल्लँदै रहेछ । आफ्नो मास्टरी प्रेस्टिजलाई दाह्राले सकेसम्म थिचेर त्यही ग्वाङ्ग्रो खालको हलीसित मैले दीन पुकार गरेँ— ‘रामेदाइ, तिमीसित एउटा चुरोट छैन ?’ रामेले असजिलो मानेर भन्यो,‘चुरोट बनाउँदै छु, मास्टरसाहेब !’ नभन्दै ऊ बेलौती (अम्बा) का सुकेका पात टिपेर माड्दै रहेछ । म केटाकेटीहरुलाई पसल पठाउने धुनमा थिएँ, रामेले भुसा ल्याएर टक्रयायो । बूढी औँलाजत्रो कलात्मक चिलिममा अम्बाको पात माडेको धूलो हालेर निकालेको धूवाँ,न तमाखु, न कक्कड साँच्चै भुसाहा नै थियो त्यो ! ‘तानूँ त ?’ मैले लजाउँदै सोधेँ । ‘यति सानो चिलिम उचाल्न सक्नुहुन्न र तान्नै पर्यो, तान्नलाई डोरी पनि चाहिन्छ कि ?’ रामे हल्ल हाँस्यो, मैले सुइँसुइँ भुसाहा तानेँ । झ्यालबाट केटाकेटीले गिज्याए, ‘जात फाल्नु गहता’ झोलमा !’ तर के लाग्छ, क्याकक्याक गरेर पनि तलतलले मूतको न्यानो तापिछाड्यो । त्यसरी त लाज पचाइयो भने उनलाई उठाएर काकाकहाँ चुरोट माग्न पठाउन के गाह्रो ! तर काका पनि त चुरोटपीडित रहेछन् भने ? फेरि अर्को सम्झना आयो ।
एक दिन केटाकेटीमै काका (बलराम अर्याल) र म पढेर घर फर्कंदै थियौँ । तलबी हुँदा त तीन दिन भरी भए तेह्र दिन पन्चट रहने आफ्नो खल्तीको कुलाङ्गार बानी, त्यसबेला बिलकुल ढाक्रे विद्यार्थी । एकातिर बाबुबाजेको अघिल्तिर चुरोट नखाने हामी आदर्श छोरा, अर्कातिर एकान्तमा ठुटा बेरेर भए पनि मुख नधुवाँई नहुने हामी अम्बली मोरा ! अनि पैसा पनि सधैँ कहाँबाट पुगोस्, दुवै जना हरिकंगाल । टंगाल हुँदै कमलपोखरीबाट गौशालातिरको सडकमा लुखुरलुखुर हिँड्दै थियौँ । हुन त भोकले पनि कम सताएको थिएन, तर भोकभन्दा मापाको थियो उही तलतल ! रातो पुलनिर पुगेपछि तिनताकाका पुड्कापुड्का हाम्रा काकाले मायालाग्दो गरी प्वाक्क भन्नुभयो, ‘बाटामा राम्रोसित हेर्दै हिँड् है, त्यतिका पशुपतिभक्तहरु हिड्दा यो सडकमा एउटा दुईपैसे ढ्याक कसो नपाइएला !’ यो ठट्टा भइदिएको भए बरु त्यति हाँसो उठ्तैनृयो तर कुरो थियो मर्मान्तकै ! अहिले पनि त्यो बाटो हिँड्दा बुक वन र बिगिनर्स ट्रान्स्लेसनका किताप च्यापेर बाटामा ढ्याक पाइन्छ कि भन्दै हिँडेका पैसाविहीन काका,भतिजाका तलतलग्रस्त तुलबुले मुद्रा झलझली सम्झन्छु ।
चुरोट नपाउँदाका, सलाई नजुट्दाका, बाआमाले थाहा पाउलान् भन्ने डरले लुक्ता–लुकाउँदाका चाखलाग्दा काण्ड कति छन् कति;घरतिर, छात्रावासतिर, स्कूलकलेजतिर, अड्डाअफिसतिर अनि सबैतिर । जतिसुकै प्रेस्टिज र नैतिकता राख्नुपर्ने मान्छे छ भने पनि चुरोटमा उसको केही लाग्दैन । कहिलेकाहीँ चिन्दै नचिनेका मान्छेसित पनि एकोटा अप्ठ्यारो जनाउँदै चुरोट मागिएको छ, चुरोट नभएको बेलामा चिनेको मान्छे भेट भयो भने त ‘के खोज्छस् काना आखाँ’ भइहाल्छ । माग्नै किन पर्यो र ! आफ्नो रित्तो खल्ती छामछुम पार्यो, चुरोट खाने मित्र रहेछ भने यसले चुरोट खोज्यो भनी बुझिहाल्छ । यो त मामुली नै भयो, सुटुक्क भनिदिऊँ भने कहिलेकाहीँ मैले बाबुको खल्तीबाट चुरोट चोरेको पनि छु, कहिलेकाहीँ मेरो चुरोट चोरिएको पनि छ ।
यस्तै कुराहरु सोचेर आत्मग्लानि मेट्तै मैले उनलाई उठाएँ र भनेँ,‘म त चुरोट छोड्न नसक्ने भएँ बा ! के गर्ने ?’ आफूले गरेको भविष्यवाणी सत्य निस्कँदा उनी गर्वले गजक्क फुलेर नाक नेप्ट्याउन थालिन्, ‘मैले सक्नुहुन्न भनेकै थिएँ, अब यस बेला के गर्ने ? तमाखु खाने ?’ प्रस्ताव त गजबै हो, तर मध्यरातमा ट्वार्रट्वार्र हुक्का बजेको सुन्दा ख्याक आयो भनेर भाइबहिनीहरु कतै नझस्कून्, त्यो त छोडदिऔँ, बाले सुन्नुभयो भने, ‘चुरोटसुरोट खाँदैन भनेको छोरो त आधा रातमा हुक्का पो टुर्टुराउँदो रहेछ ए !’ त्यसो भए पानीसानी मिल्काएर स्वाइँस्वाइँ तान्ने त ! कुरो योचाहिँ लम्बरी ! अगरनो तलै भएकोले त्यो अकबरी तलतल मार्न तलै ओर्लिएर तमाखु हालियो । पानी रित्तिएको हुक्कामा नाली नहाली स्वाइँस्वाइँ-स्वाइँस्वाइँ एकनास शोषले झैँ तानेर मैले तमाखु सिद्ध्याउनै आँटेको थिएँ, आमाले आफ्नै कोठाबाट बोलाइदिनुभयो, ‘बाबु !’ तलैबाट आवाज दिऊँ, यस बेला तल किन ? ‘हजुर’ भन्नको लागि कोठामा पुगूँ, त्यति छिटो बिरालाचालले कसरी भर्याङ उक्लने ? आफूलाई फेरि रिङटा लागेर छुट्टी ! तर छोराबुहारी कसैबाट आवाज नआएकोले उहाँले फेरि दोहोर्याउनुभएन र मात्रै, नत्र प्रतिज्ञा तोडेको अपराधको फल तुरुन्तै फलेजस्तो हुन्थ्यो आफूलाई ।
चुरोट त खाँदैखान्न भन्दाभन्दै तमाखु र बिँडी दुई थोक नयाँ अम्मल समातिए । घरमा तमाखु, बाहिर बिँडी, कति सजिलो ! तैपनि चुरोट नै चाहिँ नखाएकोले जे भए पनि गर्वै थियो । तर एक साँझ सिनेमाको माध्यान्तरमा रोचकले झसङ्ग पार्दै भने, ‘ए चुरोट छाडेको होइन के ?’ नभन्दै म त मजासित गोल्डफ्लेक उडाउँदै पो रहेछु । रमेश विकलले कुन बेला चुरोट दिएछन्, आफूले सुइँक्याइएछ, कस्तो मजा बेहोसी !
आफू चुरोट नखाने मान्छे, त्यसै पनि हामीले खाएको मन पराउँदैनन्, झन् म त छाड्नै पर्ने र छोडिसकेको मान्छे, त्यसैले कति दिन अरुको अगाडि मैले चुरोट, बिँडी केही पनि खाँदै खाइनँ । एक दिन राति म एक जना साथीकहाँ थिएँ, मलाई आफ्नो कोठामा छोडेर उनी अर्कै घरतिर गइसकेपछि मैले लुसुक्क चुरोट सल्काउन खोजेको, सलाई पाइनँ । ताल्चा नमारेका ठाउँजति सबैतिर खानतलासी गर्दा पनि एक छेस्को सलाई पाइएन । आखिर कताकताबाट खाटमुनि एउटा थोत्रो फेला पार्न पुगेँ म । तार तानतुन पारी टुपिन जोडेको मात्र के थिएँ, बिजुली झ्याप्पै । अब भएन के ? चन्द्रावतीले भात खान लागेको जस्तो पो भयो आफूलाई । चुरोट खाने चाँजो मिल्दै मिलेन । तिनताका मेरो डेरा थियो बाँगेमोहडानिर, बाँगेमोहडानिर डेरा भए पनि म त मान्छे सोझै थिएँ । भोलिपल्ट बेलुकी नौ–दस बजेतिर अफिसको काम र होटेलको माम सकी कोठामा पस्ता त आस्ट्रे, लाइटरसहित एक बट्टा क्याप्टेन सिरानमा सजिइराखेको ! छक्कै परेर सूचना पढेँ, ‘हिजो सलाई नपाएर जिल्लिएको बुझिएकोले सबथोक हाजिर छ, भोलि सबेरै एउटा हास्यव्याङ्ग्यलेख प्रेसमा हाजिर गराउनू !’ यो थियो रचनाका लहडकान्त सम्पादकज्यूको आदेश ।
हुन त महाकवि देवकोटाको चुरोटखुवाइ सम्झँदा हाम्रो चुरोटखुवाइ के हो र, प्रशस्त खाएको दिन सालाखाला दुई बट्टा खाइएला, त्यसमा पनि म त सिंहमारदेखि बिरालोमारसम्म जे पनि सरासर चल्ने क्लासविहीन भलादमी । तैपनि बढ्दै थियो, आफ्नो स्थिति हेरी । त्यसैले छोड्नै नसके पनि घटाउने प्रयत्नमा मैले बट्टाको सट्टा खुद्रा खरिदको नीति लिएँ । तर आफूले नलिँदैमा खान घट्छ भन्ने आशा पनि बेकार ! बरु आफूले चुरोट तानिरहेको बखत मान्नुपर्ने मान्छेले ‘खोइ, एउटा यता पनि’ भनिदिए भने उल्टो आफैँले हिन्नेत्याइँ अनुभव गर्नुपर्छ । कवि सिद्धिचरणज्यू र रामराजज्यूसित कसोकसो प्रायः यस्तै परेको छ धेरै पटक । आफूलाई खान छ, अरुले माग्दा छैन, छैन, चुरोट पनि छैन, सलाई पनि छैन साथमा, कहिल्यै पनि । चुरोट छोड्नै सकेको पनि होइन कहिल्यै पनि-कस्तो दरिद्र चाल !
त्यसैले एक दिन मैले अरु विभिन्न प्रतिज्ञाहरुको साथ ‘चुरोट खानु र मान्छे पोलेको धूवाँ खानु बराबर’ हो भनी किरिया खाएर कागत लेखेँ, सही गरेँ, हुक्काले अलमल्याउला भनी त्यो पनि फोरिदिएँ र सान्त भएर ती दिन गाउँमै काटेँ तर पनि केही लागेन । मैले तीन-चार वर्ष मासु छोडेँ, कति दिन नुन छोडेँ, कति लामालामा अवधिसम्म आफ्ना अति प्रिय वस्तु र प्रियतमहरु छाडेँ, तर एक साता पनि धूम्रपानलाई बिल्कुलै छाड्न सकिनँ । मेरो यो चुरोट समस्यामा सबै साथीहरुको सहानुभूति उब्जन्छ र अफिसमा एकछिन चुपो लागेको देख्दा हाम्रा केदारज्यू सोध्छन्, ‘दाजुको ट्रान्जिस्टरलाई ब्याट्री चाहिएको जस्तो छ नि !’ हो, निकोटिनको क्यान्सर हुन्छ, तर सेलाएका बखत स्नायविक तारहरु तताउन निकोटिनको निकै आवश्यकता पर्दो रहेछ क्यारे हामीलाई ।
साँच्ची नै शिथिलतामा सुर्तीले ग्लुकोजको काम दिई फुर्ती निकालिदिन्छ भने सुर्तीका क्षणको सबभन्दा ठूलो संगाती पनि सुर्तीको धूवाँसिवाय केही छैन । यी दुवै कुरा मैले आफ्नो एक महिनाजतिको दिल्लीप्रवासको बखत राम्रैसित अनुभव गरेको छु । त्यहाँ पनि मैले चुरोट छोडेँ, पपाँच मिनेटमा एउटाएउटा ट्याप लगाएको बात नलागोस् नत्र बाबुराम पौड्याल साक्षी छन्, मैले प्रत्येक दिन चुरोट छाडेँ, प्रत्येक रात चुरोट छाडेँ । त्यसै बेलादेखि मार्क ट्वेनको यो भनाइ साह्रै घतलाग्दो गरी म सम्झन्छु, ‘चुरोट छोड्नु कुनै गाह्रो काम होइन, मैले एक सातामा कैयौँ पटक चुरोट छोडिसकेँ ।’
त, व्यापारीले बातैपिच्छे धरोधर्म भन्नु र मैले सासैपिच्छे चुरोट खान्नँ भन्नु एकै भयो । तैपनि जमुनाको किनारमा बसेर अर्को संकल्प गरेँ,‘अब गंगाजीको किनारमा उभिएर पानी छुँदै किरिया हालौँला ।’ तर बनारसमा पुगेपछि भेट्नेबित्तिकै चारमिनारका बट्टा तेर्स्याउँदै शिव भट्टराईज्यूले भने, ‘विश्वनाथ बाबाको नगरमा सके गाँजाकै चिलिमले स्वागत गर्नुपर्थ्यो !’ म पनि पशुपतिनाथ बाबाकै प्रजा हुँ नि ! चारमिनारको कुहिरीमण्डलमा हाम्रो ठट्टाध्याय गुरु वाक्क भएर घरबार राजीनामा गर्ने त्यागी, महात्यगीले त चुरोट छोड्नुको सट्टा गाँजासमेत उडाउन थाल्छन् भने मैले चुरोट किन छाड्ने ? स्वास्थ्यको निम्ति भनूँ भने अब चुरोट छोडेर स्वास्थ्य सुधार्छु भन्नु बुढी वेश्याले आर्यघाट नुहाएर जीवन पवित्र पार्छु भनेजस्तै त हो नि ! यस्ता कुरा सोच्तासोच्तै पनि काठमाडौँ पुगेर चुरोट छाड्ने धोको ठ्याम्मै बिसाएको त थिइनँ । तर शुभसाइतमा चाहिँ कहिल्यै परेको होइन ।
चुरोट छाड्ने अर्को प्रयास मैले पोहोर रावलपिण्डीमा पनि गरेँ । त्यस बेला साथी हुनुहुन्थ्यो, रुपरेखाका सम्पादक बालमुकुन्ददेव पाण्डे र मदरल्याण्डका सम्पादक मणीन्द्रज्यू । काठमाडौँ-त्रिशूली सडकजस्तै (ठीक उस्तै र उत्रै) एउटा पहाडी यात्रामा उहाँहरुले मलाई धेरै सम्झाउनुभयो, तर मैले पो चुरोट छाड्नुपर्छ भन्ने कुरो बिर्सेको कहाँ थिएँ र ! मोटरैबाट चुरोटको बट्टा मिल्काएर भनेँ, ‘लौ त लौ, म चुरोट खान्नँ ।’ तर साँझ एउटा पार्टीमा भने उनीहरुको आँखा छलेर पनि चुरोट तानिछाडेँ ।
म कहिलेकाहीँ त्यसै पनि व्रत बसिदिन्छु । साथीहरु भन्छन्, ‘खाना पनि छाड्न सक्छ कस्तो मान्छे यो !’ फेरि जब चुरोट सल्काउन थाल्छु उनीहरु दोहोर्याउँछन्, ‘जाबो चुरोट पनि छाड्न सक्तैन कस्तो मान्छे यो !’ अब म यस्तै मान्छे ! के गर्ने ? चुरोट त म खान्नँ भन्दै छु, तर चुरोटले चोरेर भए पनि मलाई खाइहाल्छ । हो, सल्य भन्छु,मलाई चुरोटदेखि डर लाग्छ, घृणा लाग्छ तर म आत्मसमर्पित हुँदै आएको छु, यही छुसी चुरोटसँग । यो क्रम कतिसम्म चल्ने हो, म हजुरले कति पटक चुरोट छाड्ने हुँ त्यो त भन्न सक्तिनँ, तर फेरि नयाँ वर्ष लाग्दै छ, म चुरोट छोड्दै छु, योचाहिँ पक्का हो ।
नोट :भैरव अर्यालका निबन्ध संग्रहबाट साभार गरिएको
काठमाडाैं। आर्सनल र बायर्न म्युनिख युरोपियन च्याम्पियन्स लिग फुटबलको सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको छ ।
बुधबार राति भएको दोस्रो लेगमा आर्सनलले पोर्चुगिज क्लब स्पोर्टिङ लिसबनलाई गोलरहित बराबरमिा रोक्दै सेमिफाइनलमा पुगेको हो ।
आर्सनल पहिलो लेगमा जितेको १-० गोलको समग्र स्कोरमा विजयी भयो । सेमिफाइनलमा आर्सनलले एट्लेटिको मड्रिडसँग खेल्नेछ ।
यस्तै बायर्न म्युनिखले रियल म्याड्रिडलाई ४-३ गोलले हरायो । बायर्न समग्रमा ६-४ गोलले विजेता बन्दै सेमिफाइनलमा पुगेको हो ।
सेमिफाइनलमा बायर्नले साविक विजेता पेरिस सेन्ट जर्मेन (पिएसजी)सँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ ।
काठमाडौं । बिहीबार सेयर बजारका सबै प्रमुख सूचक घटेका छन्। यस दिन नेप्से परिसूचक अघिल्लो दिनको तुलनामा ३३.८३ अंक (१.१८ प्रतिशत) ले घटेर २८३३ अंकमा कायम भएको छ। अघिल्लो कारोबार दिन भने नेप्से ३३.२७ अंकले बढेको थियो।
कारोबार रकम पनि घटेको छ। अघिल्लो दिन १० अर्ब ५३ करोड रुपैयाँको कारोबार भएकोमा आज ९ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँमा सीमित भयो। कुल ३१ कम्पनीको मूल्य बढ्दा २३६ कम्पनीको मूल्य घट्यो भने ३ कम्पनी स्थिर रहे।
सबै समूहका सूचकहरू पनि घटेका छन्। सबैभन्दा धेरै गिरावट फाइनान्स समूहमा देखियो, जुन १.९८ प्रतिशतले घट्यो।
अन्य समूहहरूमा बैंकिङ ०.८० प्रतिशत, विकास बैंक १.१५ प्रतिशत, होटल तथा पर्यटन ०.५० प्रतिशत, हाइड्रोपावर १.५१ प्रतिशत, लगानी १.२७ प्रतिशत, जीवन बीमा ०.९० प्रतिशत, उत्पादन तथा प्रशोधन १.५४ प्रतिशत, माइक्रोफाइनान्स ०.७१ प्रतिशत, निर्जीवन बीमा १.२८ प्रतिशत, अन्य १.९० प्रतिशत तथा व्यापार १.०१ प्रतिशतले घटेका छन्।
यस दिन पाँच कम्पनीको सेयर मूल्य १० प्रतिशतले बढेको छ। ती कम्पनीहरूमा पाल्पा सिमेन्ट, होटल फरेस्ट इन, रिजलाइन इनर्जी, सूर्यकुण्ड हाइड्रो इलेक्ट्रिक र शिखर पावर रहेका छन्।
सबैभन्दा धेरै घट्नेमा सिन्धु विकास बैंक ९.४७ प्रतिशतले रहेको छ। त्यस्तै भूगोल इनर्जी ७.७९ प्रतिशत, भुजुङ हाइड्रोपावर ७.३९ प्रतिशत र क्रेस्ट माइक्रोलाइफ इन्स्योरेन्स ४.६५ प्रतिशतले घटेका छन्।
सबैभन्दा धेरै कारोबार भएका कम्पनीहरूमा रिलायन्स स्पिनिङ मिल्स, नेसनल हाइड्रोपावर, एसवाई प्यानल, सोलु हाइड्रोपावर र रिडी पावर रहेका छन्।
काठमाडौं। ‘महाराज’ पात्रको पोशाकलाई लिएर विवाद चर्किएपछि कलाकार मनोज गजुरेल ले सार्वजनिक रूपमा माफी मागेका छन्।
‘कमेडी दरबार ३’ को पत्रकार सम्मेलनका क्रममा प्रयोग गरिएको उक्त पोशाकप्रति विभिन्न कोणबाट आलोचना भएपछि उनले बिहीबार सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।
उनले आफ्नो भनाइमा कार्यक्रमको उद्देश्य कसैको मानमर्दन गर्ने वा भावनामा चोट पुर्याउने नभएको स्पष्ट पारेका छन्। कार्यक्रमको विषयअनुसार काल्पनिक पात्रका रूपमा प्रस्तुति दिइएको भए पनि सार्वजनिक संवेदनशीलताको विषयमा कमी–कमजोरी भएको स्वीकार गर्दै उनले क्षमायाचना गरेका हुन्।
पोशाक र प्रस्तुतीकरणलाई लिएर विशेषगरी राजसंस्था समर्थक तथा परम्परागत मूल्यप्रति आस्था राख्ने समूहबाट तीव्र आलोचना भएको थियो। सामाजिक सञ्जालमा समेत उनको चर्को विरोध भएको देखिएको थियो।
गजुरेलले आगामी दिनमा सांस्कृतिक गरिमा, ऐतिहासिक धरोहर तथा राष्ट्रिय संवेदनशीलतासँग सम्बन्धित विषयमा हास्यव्यङ्ग्य गर्दा अझ जिम्मेवार र सचेत हुने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। साथै, समाजलाई जोड्ने समावेशी र सन्तुलित कला प्रस्तुतिलाई प्राथमिकता दिने बताएका छन्।
प्यूठान । चैत २९ गते प्यूठानमा भएको गोलीकाण्डमा घटनास्थलमा फेला परेको एउटा साधारण किप्याड मोबाइलले अभियुक्तको पहिचान खुल्न सहयोग गरेको प्रहरीले जनाएको छ।
पुरानो डिजाइनको उक्त मोबाइल गौमुखी गाउँपालिका-४ सुंगुरखालस्थित चुपाल सामुदायिक वनमा गोली चलेको स्थानमा भेटिएको थियो।
त्यो रात करिब ११ बजे भरूवा बन्दुकबाट भएको गोली प्रहारमा नौंबहनी गाउँपालिका-४ का १९ वर्षीय सुशील परियारको मृत्यु भएको थियो। गोली उनको टाउको र काँधको पछाडि भागमा लागेको थियो।
सोही घटनामा १८ वर्षीया किशोरी घाइते भएकी छन् र उनको उपचार लुम्बिनी सिटी अस्पताल, बुटवलमा भइरहेको छ।
प्यूठानका प्रहरी प्रमुख डिएसपी नरहरि अधिकारीका अनुसार घटनास्थलमा भेटिएको मोबाइलमा लगातार कल आइरहेको थियो। सोही आधारमा अनुसन्धान अघि बढाइएको थियो।
फोन विवरण ट्रेस गर्दा मोबाइल गौमुखी गाउँपालिका-४ खलाबाङका २७ वर्षीय विक्रम केसीको भएको पुष्टि भएको प्रहरीले जनाएको छ।
प्रहरीसँगको सोधपुछमा केसीले शिकार खेल्न जंगल गएको र झाडी हल्लिएको आवाज सुनेपछि जंगली बँदेल ठानेर गोली चलाएको स्वीकार गरेका छन्।
उनले गोली लागेपछि डराएर भाग्दा मोबाइल घटनास्थलमै छुटेको बयान दिएका छन्।
प्रहरीले घटनामा प्रयोग भएको भरूवा बन्दुकसहित थप एक थान पुरानो नाले बन्दुक पनि बरामद गरेको छ। घटनामा संलग्न अन्य तीन जनालाई समेत नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीले जनाएको छ।
मृतकका परिवारले ज्यानसम्बन्धी कसुरमा उजुरी दिएपछि चारै जनाविरुद्ध मुद्दा दर्ता गरी अनुसन्धान अघि बढाइएको छ।
काठमाडौं। चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीलाई होर्मुज जलमार्गमा सामान्य आवागमन पुनः स्थापना गर्न आग्रह गरेका छन्।
वाङ यीले उक्त जलमार्गमा इरानको सार्वभौमसत्ता र सुरक्षाको सम्मान हुनुपर्ने उल्लेख गर्दै, साथै त्यहाँबाट हुने समुद्री आवागमनको स्वतन्त्रता र सुरक्षा सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनले यो मार्ग सबै देशको हितसँग जोडिएको भएकाले खुला रहनु आवश्यक रहेको बताए।
चीनले युद्धविराम कायम राख्ने र कूटनीतिक वार्ता पुनः सुरु गर्ने पक्षमा समर्थन जनाएको पनि वाङ यीले बताएका छन्।
यसअघि डोनाल्ड ट्रम्प ले सामाजिक सञ्जालमार्फत होर्मुज जलमार्ग सधैँका लागि खोलिने दाबी गरेका थिए। उनले यो कदम चीनलगायत सबै देशको हितमा रहेको बताएका थिए।
होर्मुज जलमार्ग विश्वकै अत्यन्त महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमध्ये एक हो, जसबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल तथा ग्यास आपूर्ति हुने अनुमान गरिन्छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यो मार्ग अवरुद्ध भए ऊर्जा आपूर्ति शृङ्खला प्रभावित हुने र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल तथा ग्यासको मूल्यमा तीव्र उतारचढाव आउन सक्ने सम्भावना रहन्छ।
काठमाडौं। गृहमन्त्री सुधन गुरुङले आफ्नो सम्पत्ति विवरणका सम्बन्धमा सार्वजनिक भएका जिज्ञासा र टिकाटिप्पणीप्रति स्पष्टीकरण दिएका छन् । सङ्घीय संसद् सचिवालयको परिसरमा आज सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै उनले आफ्नो सम्पत्तिका बारेमा आएका समाचारको खण्डन गरेका हुन् ।
‘अंशबण्डा नभएकाे कुरा कसरी हुन्छ त, हाम्रो अहिले अंशबण्डा भएको छैन’, उनले भने, ‘जे हाे त्यही भन्नुपर्याे नि! ढाट्ने?’
गृहमन्त्री गुरुङले हाल सार्वजनिक भएको विवरणमा उल्लेखित सम्पत्ति आफ्नो हजुरबुवाको पालाको भएको र अहिलेसम्म अंशबण्डा नभएकाले सोहीअनुसार देखिन आएको स्पष्ट पारे । उनले पैतृक सम्पत्तिको विषयलाई लिएर अनावश्यक भ्रम सिर्जना नगर्न सञ्चारजगत् र सर्वसाधारणमा अनुरोध समेत गरेका छन् ।
अविभाजित अवस्थामा रहेको पारिवारिक सम्पत्तिलाई नै कानुनी प्रक्रियाअनुसार विवरणमा समावेश गरिएको उल्लेख गर्दै उनले तथ्यहीन विषयमा विवाद नगर्न आग्रह गरे । सार्वजनिक जवाफदेहीको पदमा रहेकाले आफू पारदर्शिताप्रति प्रतिबद्ध रहेको भन्दै गृहमन्त्रीले यस्ता विषयमा सत्यतथ्य बुझेर मात्र समाचार सम्प्रेषण गर्न सञ्चारकर्मीको ध्यानाकर्षण गराएका हुन्।
भिडियाे:
काठमाडौं । मालपोत कार्यालयमा सक्रिय १८ जना बिचौलियालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।
जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंको टोलीले उनीहरूलाई पक्राउ गरेको हो।
मालपोत कार्यालय कलंकी, चाबहिल र कम्पनी रजिष्ट्रार कार्यालय त्रिपुरेश्वरबाट उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीले जनाएको छ।
प्रहरीका अनुसार उनीहरूले सेवाग्राहीलाई छिटो काम गराइदिने भन्दै हैरानी दिने र रकम असुल्ने गरेका थिए।
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले मन्त्री र सांसदहरूका लागि लेबी निर्धारण गरेको छ।
बिहीबार सिंहदरबारमा बसेको संसदीय दलको बैठकले मन्त्री र सांसदहरूको लेबी सम्बन्धी प्रस्ताव पारित गरेको मुख्य सचेतक कबिन्द्र बुर्लाकोटीले जानकारी दिए।
उनका अनुसार सांसदहरूले मासिक १६ हजार ५ सय रुपैयाँ र मन्त्रीहरूले १८ हजार रुपैयाँ लेबी तिर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
त्यस्तै, स्वकीय सचिवका लागि २ हजार रुपैयाँ लेबी तोकिएको छ। यो व्यवस्था हाल मन्त्रीका स्वकीय सचिवहरूका हकमा लागू हुनेछ।
सांसदहरूले भविष्यमा स्वकीय सचिव राख्ने व्यवस्था भएमा उनीहरूका लागि पनि यही दरमा लेबी लागू हुने बुर्लाकोटीले बताए। त्यस अवस्थामा सांसदका स्वकीयहरूले पनि मासिक २ हजार रुपैयाँ पार्टीलाई तिर्नुपर्ने व्यवस्था रहनेछ।
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले संसदीय समितिको सभापतिका उम्मेदवार टुङ्गो लगाएको छ । आज सिंहदरबारमा बसेको रास्वपा संसदीय दलको बैठकले समितिको सभापतिको उम्मेदवार टुंग्याएको हो ।
सार्वजनिक लेखा समिति सभापति भने प्रमुख प्रतिपक्षी दललाई राखिएको छ ।
कुन समितिमा को ?
१) कानुन, न्याय तथा मानवअधिकार समिति- समीक्षा बास्कोटा
२) कृषि, सहकारी तथा प्राकृतिक स्रोत समिति- अशोककुमार चौधरी
३) पूर्वाधार विकास समिति- आशिष गजुरेल
४) महिला तथा सामाजिक मामिला समिति- आकृति अवस्थी
५) राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समिति- हरि ढकाल
६) शिक्षा, स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समिति- ओजश्वी शेरचन
७) सार्वजनिक लेखा समिति- प्रमुख प्रतिपक्षी दल (नेपाली कांग्रेस)
८) १२) संसदीय सुनुवाइ- बोधनारायण श्रेष्ठ
९) उद्योग वाणिज्य र श्रम तथा उपभोक्ता हित समिति- रहबर अन्सारी
१०) राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको कार्यान्वयन अनुगमन तथा मूल्यांकन- गणेश कार्की
११) अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र पर्यटन समिति- सुम्नीमा उदास
१२) अर्थ समिति- कृष्णहरि बुढाथोकी
काठमाडौं । ठमेलस्थित एलओडी क्लब सन् २०२६ का लागि विश्वका उत्कृष्ट डिजे क्लबहरूको ४० औँ स्थानमा परेको छ ।
बेलायतस्थित प्रतिष्ठित म्यागजिन ‘डिजे म्याग’ द्वारा सार्वजनिक ‘उत्कृष्ट सय क्लबहरू’ सूचीमा एलओडी ४० औँ स्थानमा परेको हो ।
प्रतिवर्ष अन्तर्राष्ट्रियस्तरका क्लबहरूबिच प्रतिस्पर्धा गराई ‘डिजे म्याग’ ले उत्कृष्ट क्लबहरूको सूची प्रकाशित गर्दै आएको छ। यस वर्षको प्रतिस्पर्धामा विश्वभरबाट पाँच सयभन्दा बढी क्लब सहभागी थिए।
काठमाडाैं। भारतले आफ्नो ‘नेशनल क्वान्टम मिसन’ अन्तर्गत महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गर्दै १,००० किलोमिटर लामो क्वान्टम सञ्चार नेटवर्कको सफल परीक्षण गरेको छ। आठ वर्षभित्र २,००० किलोमिटर विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएकोमा, मिसन सुरु भएको दुई वर्ष नपुग्दै आधा लक्ष्य हासिल हुनु उल्लेखनीय प्रगति मानिएको छ। स्वदेशी प्रविधिमा आधारित यो नेटवर्क ‘क्यु-नु ल्याब्स’ नामक स्टार्टअपले विकास गरेको हो।
विज्ञान तथा प्रविधि विभागका सचिव डा. अभय करन्दिकरले यस उपलब्धिलाई ऐतिहासिक प्रगति भन्दै यसले भारतलाई सुरक्षित सञ्चार प्रविधिमा विश्वकै अग्रणी स्थानतर्फ उन्मुख गराएको बताएका छन्। यो प्रविधि विशेष गरी रक्षा, वित्तीय प्रणाली तथा अन्य संवेदनशील पूर्वाधारहरूको सुरक्षाका लागि अत्यन्त प्रभावकारी मानिन्छ। यसको विशेषता भनेको जमिनमुनि र पानीमुनिसमेत काम गर्न सक्ने क्षमता हो।
क्वान्टम सञ्चार प्रविधिमा प्रयोग हुने इन्क्रिप्शन तोड्न अत्यन्त कठिन हुने भएकाले यसले राष्ट्रिय सुरक्षा र डाटा सुरक्षालाई अझ मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। ‘फ्री–स्पेस’ प्रविधिमा आधारित भएकाले अप्टिकल फाइबर बिछ्याउनु नपर्ने हुँदा यो कम खर्चिलो हुनुका साथै दुर्गम तथा कठिन भूगोलमा समेत सजिलै जडान गर्न सकिन्छ।
यस सफलताबाट उत्साहित सरकारले क्वान्टम मिसन अन्तर्गत स्टार्टअपहरूको सहभागिता पनि विस्तार गरेको छ। अब १७ वटा स्टार्टअपहरूले यस क्षेत्रमा काम गर्नेछन्, जसले क्वान्टम बायो–सेन्सर, फोटोन सेन्सिङ तथा एटोमिक मेमोरी जस्ता अत्याधुनिक प्रविधिहरूको विकास गर्ने लक्ष्य राखेका छन्। सन् २०२३ मा करिब ६,००३ करोड भारुको बजेटसहित सुरु गरिएको यस मिसनले भारतको आर्थिक तथा प्राविधिक विकासमा नयाँ गति दिने अपेक्षा गरिएको छ।
काठमाडौं। झण्डै दुई तिहाइ बहुमतसहित अहिले देशमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को सरकार छ। रास्वपा सत्तामा पुगेपछि सभापति रवि लामिछाने सबैभन्दा प्रभावशाली नेताका रूपमा उदाएका थिए। तर, निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भएपछि भने पार्टीभित्रै उनको प्रभाव घट्दै गएको संकेत देखिन थालेका छन्।
निर्वाचनअघिको सहमतिअनुसार रास्वपाका वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह प्रधानमन्त्री बने। तर, सरकार सञ्चालनमा उनले पार्टीसँग पर्याप्त समन्वय नगरेको प्रश्न उठ्न थालेको छ। यसका कारण सभापति लामिछानेले गरेका केही निर्णय कार्यान्वयन हुन नसकेको मात्र होइन, संसदमा समेत उनलाई धोका दिएको आरोप बालेनमाथि छ ।
सरकारका प्रमुख निर्णयहरूमा बालेन हाबी हुँदै जाँदा लामिछानेसँगको दूरी बढ्ने जोखिम रहेको भन्दै रास्वपाका नेताहरू चिन्तित छन्। उनीहरूका अनुसार पार्टीभित्रको सन्तुलन कायम राख्न दुवै नेताबीच समन्वय बढाउन आवश्यक छ।
सरकार गठनअघि नै बालेन्द्रको नेतृत्वमा सरकार बनाउने सहमति भएको थियो। सोही आधारमा सभापति लामिछानेले शाहलाई प्रधानमन्त्रीका रूपमा अघि सारेका थिए, जसले चुनावमा रास्वपालाई अनपेक्षित सफलता पनि दिलायो। पूर्वसहमति अनुसार चैत १३ गते बालेन्द्रको नेतृत्वमा सरकार गठन भयो।
तर, मन्त्री चयनको विषयमा भने विवाद देखियो। लामिछानेले मन्त्री छनोट आफूले गर्ने योजना बनाएका थिए र सार्वजनिक रूपमा नै सांसदहरूले मन्त्री बन्नका लागि दौडधूप गर्न नपर्ने बताएका थिए। त्यसका बाबजुद केही मन्त्रीको नियुक्ति उनको इच्छाविपरीत भयो । लामिछानेले उपसभापति डोलप्रसाद अर्याललाई गृहमन्त्री बनाउन लामिछानेले सक्दो प्रयास गरेका थिए। तर अर्यालको नाममा बालेनले सहमति नजनाएपछि सुदन गुरुङ गृहमन्त्री नियुक्त भए।
राजनीतिक नियुक्तिहरू खारेज गर्ने विषयमा पनि लामिछाने सक्रिय थिए। उनले बारम्बार राजनीतिक नियुक्ति पाएकाहरूलाई राजीनामा दिन आग्रह गरेका थिए। पार्टीले विभिन्न निकायमा भएका करिब १ हजार १७० राजनीतिक नियुक्तिहरूको विवरण संकलन गरी खारेज गर्ने तयारी अघि बढाएको थियो। यस क्रममा नेपाल राष्ट्र बैंकमा नयाँ गभर्नर ल्याउने चाहना लामिछानेको थियो, तर प्रधानमन्त्री शाहले त्यसलाई अस्वीकार गरे। बरु, विद्यमान गभर्नरलाई निरन्तरता दिने निर्णय लिइयो।
सांसदहरूलाई मन्त्रालयमा सहजीकरणका लागि खटाउने विषयमा पनि दुवै नेताबीच मतभेद देखियो। प्रधानमन्त्रीले केही सांसदलाई मन्त्रालयमा खटाए पनि पार्टीले औपचारिक रूपमा यस्तो निर्णय नगरेको बताइएको छ।
उपसभामुख चयनको प्रसंगले पनि दुवैबीचको असमझदारी उजागर गर्यो। लामिछानेले राप्रपाका उम्मेदवारलाई उपसभामुख बनाउन चाहेका थिए। तर त्यसमा पनि बालेन सहमत नभएपछी श्रम संस्कृतिकी रुबीकुमारी ठाकुर उपसभामुख निर्वाचित भइन्।
सांसदहरूको अभिमुखीकरण कार्यक्रमजस्तो महत्वपूर्ण कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री शाह अनुपस्थित रहनु पनि पार्टीभित्र असन्तोषको कारण जस्तो देखिएको छ ।
काठमाडाैं। सरकारले २०६२ साल यताका सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने तयारी गरेको छ। बुधबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले २०६२/०६३ यताका प्रधानमन्त्री, मन्त्री तथा उच्च पदस्थ व्यक्तिहरूको सम्पत्ति अनुसन्धान गर्ने निर्णय गरेसँगै गणतन्त्रका सात पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू पनि अनुसन्धानको दायरामा आउने भएका हुन्।
सरकारको निर्णयअनुसार पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’, माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल, डा. बाबुराम भट्टराई, खिलराज रेग्मी, केपी शर्मा ओली र शेरबहादुर देउवाको सम्पत्ति छानबिन गरिनेछ। देउवाबाहेक सबै गणतन्त्रपछिका प्रधानमन्त्री हुन् भने देउवा गणतन्त्र स्थापनाअघि र पछि दुवै समयमा प्रधानमन्त्री भएका व्यक्ति हुन्।
बुधबारको निर्णयअनुसार २०६२/०६३ पछि सार्वजनिक पदमा बसेका प्रमुख राजनीतिक पदाधिकारी तथा उच्चपदस्थ कर्मचारीहरूको सम्पत्ति छानबिन गरिने भएको हो। यस निर्णयलाई नेपालको राजनीतिक इतिहासमा महत्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिएको छ। २०६२/०६३ को जनआन्दोलनपछि देशमा गणतान्त्रिक व्यवस्था स्थापना भए पनि सत्ता सञ्चालनसँगै भ्रष्टाचार, अनियमितता र अवैध सम्पत्ति आर्जनबारे निरन्तर प्रश्न उठ्दै आएका थिए।
यद्यपि, ती प्रश्नहरू प्रायः राजनीतिक संरक्षण, कानुनी जटिलता तथा आवश्यक इच्छाशक्तिको अभावका कारण निष्कर्षमा पुग्न सकेका थिएनन्। यसपटक भने सरकारले उच्च तहका नेताहरूलाई नै छानबिनको दायरामा ल्याउने घोषणा गरेपछि यसलाई कडा कदमका रूपमा लिइएको छ। यसले पारदर्शिता र जवाफदेहिता बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।
तर, यस निर्णयसँगै केही जिज्ञासा र विवाद पनि उत्पन्न भएका छन्। विशेषगरी, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछाने, जो विगतमा उपप्रधान तथा गृहमन्त्रीसमेत भइसकेका छन्, उनको हकमा के हुन्छ भन्ने विषयमा धेरैले चासो व्यक्त गरेका छन्। उनी पनि उक्त मापदण्डभित्र पर्ने कि नपर्ने भन्ने विषय अझ स्पष्ट भइसकेको छैन।
यसैबीच, आलोचकहरूले भने यो निर्णयप्रति शंका व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार गणतन्त्रपछिका नेताहरूलाई सम्पत्ति छानबिनको नाममा दोषी करार गरेर वर्तमान व्यवस्थामाथि नै प्रश्न उठाउने प्रयास हुन सक्छ।
समग्रमा, सरकारको यो कदमले राजनीतिक वृत्तमा नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ। अब यसको कार्यान्वयन कसरी हुन्छ र निष्पक्षता कत्तिको कायम हुन्छ भन्ने कुरा नै यसको सफलताको प्रमुख आधार बन्ने देखिन्छ।
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को संसदीय दलको बैठक सुरु भएको छ। सिंहदरबारस्थित संसदीय दलको कार्यालयमा जारी बैठकमा संसदीय समितिका सभापतिहरूका लागि उम्मेदवार तय गर्ने कार्यसूची रहेको छ।
संघीय संसद् अन्तर्गत कुल १६ वटा संसदीय समिति रहेका छन्। तीमध्ये प्रतिनिधिसभा अन्तर्गत १० वटा, राष्ट्रिय सभा अन्तर्गत ४ वटा तथा दुई वटा संयुक्त समिति रहेका छन्।
यसअघि नै राष्ट्रिय सभा अन्तर्गतका विषयगत समितिहरूका सभापतिहरूको निर्वाचन सम्पन्न भइसकेको छ। अब भने प्रतिनिधिसभा अन्तर्गतका १० वटा समिति र संयुक्त दुई वटा समितिका सभापतिहरूको निर्वाचन हुन बाँकी रहेको छ।
काठमाडौं। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले एघारौँ तहका उच्च कर्मचारीको सरुवा,पदस्थापन तथा काज फिर्ता गरेको छ।
स्वास्थ्यमन्त्री निशा मेहताले मन्त्रीस्तरीय निर्णय गर्दै मन्त्रालयका तीनवटा महत्त्वपूर्ण महाशाखाका प्रमुखहरू हेरफेर गरेकी हुन्।
मन्त्रालयका अनुसार राष्ट्रिय स्वास्थ्य तालिम केन्द्रकी निर्देशक यशोदा अर्याल, इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका निर्देशक डा. रोशन न्यौपाने र हालै एघारौँ तहमा बढुवा भएका डा. गुणनिधि शर्मा विभिन्न महाशाखामा आएका छन्। तर उनीहरूको ठ्याक्कै जिम्मेवारीबारे औपचारिक टुंगो भने अझै लागिसकेको छैन।
मन्त्रालयले केही वरिष्ठ चिकित्सक तथा कर्मचारीलाई विभिन्न स्वास्थ्य संस्थामा काज फिर्ता गरेको छ।
नीति योजना महाशाखामा कार्यरत डा. चुमनलाल दासलाई नारायणी अस्पताल पर्सामा पठाइएको छ। स्वास्थ्य समन्वय महाशाखाका डा. भीम सापकोटालाई हेटौँडास्थित किटजन्य प्रयोगशालामा खटाइएको छ।
त्यस्तै गुणस्तर मापन तथा निरीक्षण महाशाखाका प्रमुख डा. सरोज शर्मालाई वीर अस्पतालमै काज फिर्ता गरिएको छ। स्वास्थ्य बीमा बोर्डका कार्यकारी निर्देशक डा. कृष्णप्रसाद पौडेललाई पनि काज फिर्ता गरी गजेन्द्र नारायण सिंह अस्पतालमा सरुवा गरिएको छ। यद्यपि उनी हाल बोर्डमै कार्यरत रहने बताइएको छ।
मन्त्रालयले कार्यसम्पादन प्रभावकारी बनाउन र काज प्रणालीको दुरुपयोग रोक्न यो कदम चालिएको जनाएको छ। लामो समयदेखि स्वास्थ्य मन्त्रालयमा काज प्रणालीको दुरुपयोग हुँदै आएको भन्दै अब दरबन्दीअनुसार नै कर्मचारी व्यवस्थापन गर्ने उद्देश्य रहेको मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ।
काठमाडाैं। नेपाली बजारमा आज सुन र चाँदीको मूल्यमा सामान्य वृद्धि देखिएको छ। सुनको भाउ प्रतितोला १०० रुपैयाँले बढ्दा चाँदी पनि ३० रुपैयाँले उकालो लागेको छ।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घका अनुसार आज छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख २ हजार ८०० रुपैयाँ कायम भएको छ भने चाँदी प्रतितोला ५ हजार २५० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ।
यसअघि बुधबार छापावाल सुन प्रतितोला ३ लाख २ हजार ७०० रुपैयाँमा किनबेच भएको थियो भने चाँदी ५ हजार २२० रुपैयाँमा सीमित थियो।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारतर्फ हेर्दा, आज एक औँस सुनको मूल्य ४ हजार ८२१ अमेरिकी डलर पुगेको छ भने चाँदीको मूल्य प्रतिऔँस ८० अमेरिकी डलर कायम रहेको छ।
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को संसदीय दलको बैठक बिहीबार बस्दैछ।
प्रधानमन्त्री तथा संसदीय दलका नेता बालेन्द्र शाहको सभापतित्वमा बैठक बिहीबार दिउँसो १२:१५ बजे सिंहदरबारस्थित संसदीय दलको कार्यालयमा बसेको हो ।
बैठकमा संसदीय समितिहरूको सभापति निर्वाचन सम्बन्धमा छलफल गरिनेछ। साथै अन्य विविध विषयहरू पनि कार्यसूचीमा रहेको महामन्त्री कविन्द्र बुर्लाकोटीले जानकारी दिएका छन्।
तस्वीरहरु :
काठमाडाैं। नयाँ सरकार गठन भएपछि केही दिनअघि मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरूले आफ्नो सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गरे । सार्वजनिक गरिएको उक्त विवरणले आम जनमानसमा चासो र बहस दुवै उत्पन्न गरेको छ। कतिपयलाई ती विवरण अस्वाभाविक र शंकास्पद समेत लागेको देखिन्छ। कतिपयले भने यो सम्पत्ति विवरण स्वभाविक नै हो भन्ने प्रतिक्रिया जनाइरहेका छन्। यही कारण मन्त्रीहरूको सम्पत्ति विवरणबारे सार्वजनिक वृत्तमा अझै पनि व्यापक चर्चा भइरहेको छ।
मन्त्रीहरूले सार्वजनिक गरेको सम्पत्तिमध्ये सबैभन्दा बढी चर्चा जग्गाको विषयले पाएको छ। नेपालमा कानुनले तोकेको सीमाभन्दा बढी जग्गा राख्न नपाइने व्यवस्था छ। तर गृहमन्त्रीकै नाममा करिब २४१ रोपनी जग्गा रहेको विवरण सार्वजनिक भएपछि यो विषय झनै चर्चाको केन्द्रमा पुगेको हो।
नेपालमा जग्गाको हदबन्दीसम्बन्धी व्यवस्था भूमिसम्बन्धी ऐन, २०२१ मार्फत गरिएको छ। यस ऐनले कुनै पनि व्यक्ति वा उसको परिवारले जग्गावालाको रूपमा राख्न पाउने अधिकतम जग्गालाई ‘हदबन्दी’ भनेर परिभाषित गरेको छ। विसं २०२१ मङ्सिर १ गते लागू भएको यो ऐनमा समय-समयमा संशोधन गरिँदै आएको छ। विशेष गरी पाँचौँ संशोधनले पुरानो हदबन्दी व्यवस्थामा परिवर्तन गर्दै नयाँ सीमा निर्धारण गरेको हो।
ऐनअनुसार क्षेत्रअनुसार जग्गाको हद फरक-फरक तोकिएको छ। प्रारम्भमा देशभरि २५ बिघासम्म जग्गा राख्न पाइने व्यवस्था थियो भने पाँचौँ संशोधनपछि यो सीमा घटाएर १० बिघा कायम गरिएको छ। काठमाडौँ उपत्यकामा पहिले ५० रोपनीसम्म राख्न पाइन्थ्यो, तर संशोधनपछि २५ रोपनीमा सीमित गरिएको छ।
त्यसैगरी, काठमाडौँ उपत्यकाबाहेकका पहाडी क्षेत्रमा पहिले ८० रोपनीसम्म जग्गा राख्न पाइन्थ्यो भने संशोधनपछि ७० रोपनी कायम गरिएको छ। तराई तथा भित्री मधेश क्षेत्रमा पनि हदबन्दीको व्यवस्था फरक छ।
यद्यपि, ऐनले घरपरिवारको आवश्यकताका लागि थप जग्गा राख्न सकिने प्रावधान पनि राखेको छ। यसअनुसार तराई क्षेत्रमा अतिरिक्त १ बिघासम्म जग्गा राख्न पाइन्छ, जुन पहिले ३ बिघा थियो। काठमाडौँ उपत्यकामा थप ५ रोपनी राख्न पाइने व्यवस्था गरिएको छ, जुन अघिल्लो प्रावधानभन्दा कम हो।
त्यस्तै, काठमाडौँ उपत्यकाबाहेकका पहाडी क्षेत्रमा पहिले १६ रोपनी अतिरिक्त राख्न पाइन्थ्यो भने संशोधनपछि यो सीमा घटाएर ५ रोपनी कायम गरिएको छ।
हदबन्दीको प्रयोजनका लागि ऐनले दुई प्रकारका सीमा निर्धारण गरेको छ। पहिलो, जग्गावालाको रूपमा देशभरि तथा क्षेत्रगत आधारमा राख्न पाइने अधिकतम सीमा; र दोस्रो, मोहीको रूपमा खेती गर्न पाइने जग्गाको अधिकतम सीमा। यी व्यवस्थाहरू ऐनको दफा ७ र १० मा स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरिएको छ।
काठमाडौं। केही समययता बन्द रहेको खुला मञ्च आजबाट पुनः सञ्चालनमा आएको छ। अब अब खुला मञ्चमा योगा, ध्यान तथा साउण्ड हिलिङजस्ता गतिविधि गर्न सकिने भएको छ।
बिहीबार बिहान काठमाडौं महानगरपालिकाकी कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोलको सहभागितामा काठमाडौँ महानगरपालिकाले खुला मञ्च पुनः खुला गरेको हो।
खुला मञ्चको उद्घाटन गर्दै डंगोलले भनिन्,’यो खुला मञ्चलाई आफ्नै घरको पार्क सम्झनुहोला। यो आजदेखि आम नागरिक सबैका लागि खुला गरिएको छ। यो ठाउँलाई आफ्नै ठाउँ मानेर, आफ्नै घरलाई जति माया गर्छौं हामीले आफ्नो घर वा छिमेकीको पार्कलाई जति माया गर्छौं, त्यसैगरी माया गर्दै यो खुलामञ्चको प्रयोग सबैजनाले गर्न अनुरोध गर्दछु’
उनले खुला मञ्च व्यवस्थापनका लागि सबैलाई आग्रह समेत गरेकी छन्।
‘यो खुलामञ्चको व्यवस्थापन र सम्हालका लागि यसलाई दीर्घकालीन रूपमा व्यवस्थापन गर्न यहाँको कम्युनिटीको सहभागिता त्यत्तिकै आवश्यक छ। जसका लागि हामीले वडा नम्बर २७ र २८ का विभिन्न सरोकारवाला निकायहरूसँग पनि सहकार्य गर्नेछौँ’ उनले भनिन्।
यसअघि बालेन्द्र शाह मेयर रहेका बेला खुला मञ्चभित्रका अस्थायी संरचना हटाएर दुबो रोप्ने काम गरिएको थियो। महानगरले अहिले सो स्थानलाई सार्वजनिक प्रयोगका लागि व्यवस्थित गर्दै स्वास्थ्य र मानसिक सन्तुलनसँग सम्बन्धित गतिविधिमा केन्द्रित गर्ने योजना अघि बढाएको जनाएको छ।
काठमाडौं। थाइल्यान्डस्थित नेपाली दूतावासले कम्बोडियाबाट ४६ जना नेपाली नागरिकको उद्धार गरेको छ। उद्धार गरिएका सबैलाई सुरक्षित रूपमा स्वदेश फर्काइएको दूतावासले जनाएको छ।
दूतावासका अनुसार आकर्षक रोजगारीको प्रलोभनमा विभिन्न माध्यमबाट कम्बोडिया पुगेका ती नेपालीलाई त्यहाँ गैरकानुनी काममा लगाइएको सूचना प्राप्त भएपछि कम्बोडियाली सरकारको सहयोगमा उद्धार गरिएको हो।
दूतावासका तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२१ मा १०१ जना, २०२२ मा १,९७७ जना, २०२३ मा २,९४० जना, २०२४ मा ६,४०४ जना तथा सन् २०२५ मा ९,६७६ जना नेपाली रोजगारीको खोजीमा कम्बोडिया पुगेका छन्।
दूतावासले श्रम स्वीकृति बिना कम्बोडिया, लाओस, म्यानमार र थाइल्याण्ड नजान नेपाली नागरिकलाई आग्रह गरेको छ। वैदेशिक रोजगारीका नाममा हुने ठगी र जोखिमबाट बच्न आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरेर मात्र विदेश जान अनुरोध गरिएको छ।
झापा। झापाको शिवसताक्षी नगरपालिका-३ स्थित भोटे पुलमुनि नवजात शिशुको शव फेला परेको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय झापाका अनुसार बुधबार राति नवजात शिशुको शव फेला परेको हो। स्थानीयले जानकारी गराएलगत्तै प्रहरी चौकी धरमपुरबाट खटिएको टोली घटनास्थलमा पुगेको थियो।
प्रहरीले आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी शवलाई पोस्टमार्टमका लागि बिपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, धरान पठाएको जनाएको छ।
घटनाको अनुसन्धानका क्रममा प्रहरीले एक जनालाई नियन्त्रणमा लिएको छ। यसबारे थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।
काठमाडौं। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले केन्द्रीय संगठन विभागको बैठकबाट भएका निर्णयहरू सार्वजनिक गरेको छ। पार्टीले गत चैत २१ गतेको बैठक तथा त्यसपश्चात् भएका नियमित छलफलबाट आएका निर्णयहरू सार्वजनिक गरेको जनाएको हो।
सार्वजनिक निर्णयअनुसार पार्टी सदस्यता वितरणलाई अनलाइन र अफलाइन दुवै माध्यमबाट प्रभावकारी बनाउने योजना अघि सारिएको छ। साथै, पार्टी हितविपरीत गतिविधिमा संलग्न सदस्यलाई कारबाही गर्ने निर्णय पनि गरिएको छ।
त्यसैगरी, पार्टीको संगठन सुदृढीकरणका लागि वडा र जिल्ला तहका अधिवेशनहरू सुरु गर्ने तयारी समेत गरिएको रास्वपाले जनाएको छ।
काठमाडौं। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) नेतृत्वको मन्त्रीमण्डल स्वर्णिम भईरहँदा नेपाली बजारमा आज सुनचाँदीको मूल्यमा सामान्य वृद्धि भएको छ । सुन प्रतितोला १०० र चाँदी ३० रुपैयाँले बढेको हो ।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घका अनुसार आज छापावाल सुनको मोल प्रतितोला तीन लाख दुई हजार ८०० र त्यति नै परिमाणको सेतो धातुको मूल्य पाँच हजार २५० कायम भएको छ ।
हिजो बुधबार छापावाल सुनको मोल प्रतितोला तीन लाख दुई हजार ७०० र त्यति नै परिमाणको चाँदी पाँच हजार २२० मा कारोबार भएको थियो ।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार आज अन्तरराष्ट्रिय बजारमा एक औँस सुन चार हजार ८२१ र त्यति नै परिमाणको चाँदी ८० अमेरिकी डलरमा कारोबार भइरहेको छ ।
धनगढी । कैलालीमा ट्याक्टरको ठक्करबाट एक बालिकाको ज्यान गएको छ।
बुधबार राति लम्कीचुहा नगरपालिका-५, चौरीस्थित भित्री सडकखण्डमा से १ त ८७५८ नम्बरको ट्याक्टरले ठक्कर दिँदा ६ वर्षीया डिनल चौधरीको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ।
प्रहरीका अनुसार राति करिब पौने ९ बजेतिर घर नजिकै सडकमा खेलिरहेकी अवस्थामा उनलाई ट्याक्टरले ठक्कर दिएको थियो। गम्भीर घाइते भएकी डिनललाई तत्काल उपचारका लागि बर्दगोरिया अस्पताल लगिएको भए पनि उपचारकै क्रममा उनको मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय कैलालीले जनाएको छ।
दुर्घटनामा संलग्न ट्याक्टर र चालक, लम्कीचुहा नगरपालिका–५ का ३७ वर्षीय रामबहादुर चौधरीलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ। घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।
एजेन्सी। अमेरिका र इरान बीच जारी वार्तामा महत्वपूर्ण प्रगति हुने संकेत देखिएको छ। यस प्रक्रियामा पाकिस्तानले निर्णायक मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलेको बताइएको छ।
अलजजिराको रिपोर्टअनुसार पाकिस्तानी स्रोतहरूले इरानको आणविक कार्यक्रमसम्बन्धी सम्झौतामा ‘ठूलो ब्रेकथ्रु’ भएको दाबी गरेका छन्। वार्तालाई सहज बनाउन पाकिस्तानले दुवै पक्षबीच सन्देश आदानप्रदान र समन्वयमा सक्रिय भूमिका खेलेको जनाइएको छ।
वार्ताको मुख्य एजेन्डा इरानको आणविक कार्यक्रम रहेको छ। अमेरिका इरानको आणविक गतिविधिमा नियन्त्रण चाहन्छ भने इरानले आफूविरुद्ध लगाइएका प्रतिबन्ध हटाउनुपर्ने माग गर्दै आएको छ।
पाकिस्तानी स्रोतहरूका अनुसार दुवै पक्ष केही महत्वपूर्ण बुँदामा नजिक पुगेका छन्, जसले छिट्टै सहमति हुनसक्ने संकेत दिएको छ। यद्यपि, आधिकारिक रूपमा अन्तिम सम्झौता भएको पुष्टि भने भइसकेको छैन।
पाकिस्तानी सेनापति आसिम मुनिरको नेतृत्वमा प्रतिनिधिमण्डल तेहरान पुगेको छ। त्यहाँ इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अरागची सँग भेटघाट भएको बताइएको छ। इरानको प्रेस टिभीका अनुसार पाकिस्तानी टोलीले अमेरिकी सन्देश इरानी नेतृत्वसम्म पुर्याउने र दोस्रो चरणको वार्ताका लागि आधार तयार पार्ने प्रयास गरिरहेको छ।
वार्तामा सबैभन्दा जटिल विषय इरानले युरेनियम संवर्द्धन कति समयसम्म रोक्ने भन्ने हो, जसमा दुवै पक्षबीच सहमति बन्न अझै कठिनाइ देखिएको छ। त्यस्तै, इरानसँग रहेको करिब ४४० किलोग्राम युरेनियमको व्यवस्थापन पनि विवादकै केन्द्रमा छ। उक्त युरेनियमलाई अन्य देशमा पठाउने, पुनः कम स्तरमा झार्ने वा सीमित प्रतिशतमा राख्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ।
काठमाडौं । पूर्वमन्त्री दीपक खड्काको बन्दी प्रत्यक्षीकरण रिटमाथि आज सर्वोच्च अदालतमा सुनुवाइ हुँदैछ। उक्त मुद्दाको पेसी कामु प्रधानन्यायाधीश सपना प्रधान मल्ल र न्यायाधीश श्रीकान्त पौडेलको संयुक्त इजलासमा परेको छ।
सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी मुद्दाको अनुसन्धानका क्रममा गत चैत १५ गते पक्राउ परेका खड्कालाई गैरकानूनी रूपमा थुनामा राखिएको दाबी गर्दै उनकी पत्नी विनिता थापाले रिहाइको मागसहित रिट दायर गरेकी हुन्।
यसअघि बुधबार न्यायाधीश तिलप्रसाद श्रेष्ठ र शान्तिसिंह थापाको इजलासले राजश्व अनुसन्धान विभाग र ललितपुर जिल्ला अदालतसँग पक्राउको कारणबारे लिखित जवाफ मागेको थियो। सोही आधारमा आजका लागि पेसी तोकिएको हो।
काठमाडौं। कालीगण्डकी नदीमा पौडी खेल्न छिरेका दुई जना पुरुषको शव फेला परेको छ।
नयाँ वर्षका दिन बगनासकाली गाउँपालिका-७ दैलातुङस्थित कालीगण्डकी नदीमा पौडी खेल्ने क्रममा सोही गाउँपालिका–९ चापपानीका ३९ वर्षीय शरण भुषाल र २९ वर्षीय तोयनाथ बस्याल बेपत्ता भएका थिए।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय पाल्पाका अनुसार बेपत्ता भएको भोलिपल्ट तोयनाथको शव फेला परेको हो। बगनासकाली गाउँपालिका-७ दैलातुङमै नदीको बीच भागमा बुधबार बिहान ७ः५५ बजे तोयनाथको शव फेला परेको थियो।
शरणको शव पनि बिहीबार बिहान ८ बजे नदीको बीच भागमा तैरिरहेको अवस्थामा फेला परेको डिएसपी चौधरीले जानकारी दिए। घटनास्थलबाट १५० मिटर पूर्वतर्फ उनको शव भेटिएको हो।
मंगलबार ४ जनाको समूह बनाएर उनीहरू पौडी खेल्न गएका थिए। नदीमा पसेका चार जना मध्य दुई जना बगेर बेपत्ता भएको र बाँकी दुई जनाले पौडिएर ज्यान जोगाउन सफल भएका थिए।
काठमाडौं । डिजेल र मट्टीतेलको मूल्य ३० रुपैयाँले बढेको छ । आयल निगमले आज राती १२ बजेबाट लागू हुनेगरी मूल्य बढेको जानकारी गराएको हो ।
निगमका अनुसार, पेट्रोलको मूल्य भने यथावत राखिएको छ । त्यस्तै, आन्तरिकतर्फको हवाई मूल्य पनि प्रतिलिटर ५ रुपैयाँले वृद्धि गरिएको छ ।
काठमाडौं । टाइम म्यागजिनले प्रकाशन गरेको विश्वभरका १०० सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तिहरूको सूचीमा नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) परेका छन्।
हिप-हप कलाकारबाट राजनीतिमा प्रवेश गरी काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयर हुँदै देशको प्रधानमन्त्रीसम्मको उनको यात्रा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा समेत चर्चाको विषय बनेको छ।
उनको उदयलाई म्याजिनले दक्षिण एसियाली परम्परागत राजनीतिक संरचनामाथिको चुनौतीका रूपमा व्याख्या गरेको छ । विशेषगरी युवापुस्ताको असन्तुष्टि र परिवर्तनको चाहनाले उनलाई नेतृत्वमा पुर्याएको बताइन्छ।
मेयरका रूपमा उनले फोहोर व्यवस्थापन, सार्वजनिक सेवा सुधार र प्रशासनिक सुधारमा देखाएको सक्रियतालाई अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले समेत उल्लेख गरिएको छ । तर, वास्तवमा उनीबाट यी काम पूरा भएनन् ।
सूचीमा समावेश भएपछि सामाजिक सञ्जालदेखि राजनीतिक वृत्तसम्म व्यापक चर्चा भइरहेको छ। समर्थकहरूले यसलाई नेपालको लागि गौरवको क्षण बताएका छन् भने आलोचकहरूले अब उनको वास्तविक परीक्षा राष्ट्रिय शासनमा रहेको टिप्पणी गरेका छन्।
