सिरहा। सुनसरीको देवानगञ्ज-कप्तानगञ्जमा भएको घटनापछि सिरहाको गोलबजारमा भएको प्रदर्शनका क्रममा प्रहरीको गोली लागेर मृत्यु भएका १५ वर्षीय गणेश यादवको परिवार र नेपाल सरकारबीच ८ बुँदे सहमति भएको छ।
तर, सहमति भइसके पनि गोलबजार क्षेत्रमा जारी कर्फ्यु भने तत्काल हटाइएको छैन।
कर्फ्युका कारण गोलबजारसहित प्रभावित क्षेत्रमा सर्वसाधारणको आवतजावतमा रोक लगाइएको छ। अत्यावश्यक कामका लागि घरबाट बाहिर निस्किएका व्यक्तिलाई सुरक्षाकर्मीले सोधपुछ गरेपछि मात्र आवतजावत गर्न दिइरहेका छन्।
सहमति भएपछि अवस्था केही सहज बने पनि सडकमा सर्वसाधारणको चहलपहल न्यून छ। सम्भावित तनावलाई ध्यानमा राख्दै प्रशासनले सुरक्षा व्यवस्था थप कडा बनाएको छ। गोलबजारका संवेदनशील क्षेत्रमा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरीलगायत सुरक्षा निकायका टोली परिचालन गरिएका छन्।
सिरहाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी चेतराज बरालका अनुसार मृतक परिवारसँग सरकारको सहमति भए पनि त्यसैका आधारमा तत्काल कर्फ्यु हटाउने निर्णय भएको छैन।
कर्फ्यु हटाउने, केही समय निरन्तरता दिने वा अवस्था हेरेर अन्य निर्णय गर्ने विषयमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा बैठक बस्ने तयारी गरिएको छ। बैठकबाट भएको निर्णयपछि मात्रै कर्फ्युबारे औपचारिक जानकारी सार्वजनिक गरिने बरालले बताए।
प्रशासनले सहमतिपछि अवस्था सामान्य बन्दै गए पनि गोलबजारको संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राखेर सुरक्षा व्यवस्था तत्काल कमजोर नबनाउने नीति लिएको छ।
सुनसरीको देवानगञ्ज–कप्तानगञ्जमा भएको घटनाको विरोधमा सिरहाको गोलबजारमा प्रदर्शन भएको थियो। प्रदर्शनका क्रममा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच तनाव बढेपछि प्रहरीले गोली चलाएको थियो।
सो क्रममा औरही गाउँपालिका–२ तुलसियाहीका १५ वर्षीय गणेश यादवलाई गोली लागेको थियो। गम्भीर घाइते भएका उनको उपचारका क्रममा मृत्यु भएको थियो।
घटनापछि गोलबजार क्षेत्रमा तनाव बढ्दै गएपछि स्थानीय प्रशासनले कर्फ्यु आदेश जारी गरेको थियो। घटनालाई लिएर स्थानीय, मृतक परिवार तथा आफन्तले दोषीमाथि कारबाही, घटनाको निष्पक्ष छानबिन र पीडित परिवारलाई राहत तथा क्षतिपूर्तिको माग गर्दै आएका थिए।
घटनापछि शुक्रबार राति गृहमन्त्री सुदन गुरुङ मृतक गणेश यादवको घर औरही गाउँपालिका–२ तुलसियाही पुगेका थिए।
गृहमन्त्री गुरुङले मृतक परिवारसँग भेट गरी घटनाबारे जानकारी लिनुका साथै परिवारका माग र समस्याबारे छलफल गरेका थिए। लामो छलफलपछि सरकार र मृतक परिवारबीच ८ बुँदे सहमति भएको हो।
सहमति पत्रमा सरकारका तर्फबाट गृहमन्त्री गुरुङ र मृतकका तर्फबाट उनका बुबा रामवृक्ष यादवले हस्ताक्षर गरेका छन्।
सहमति अनुसार सरकारले गणेश यादवलाई शहीद घोषणा गर्ने प्रक्रिया तत्काल अघि बढाउने भएको छ।
मृतक परिवारलाई १० लाख रुपैयाँ आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने तथा परिवारका एक योग्य सदस्यलाई रोजगारीको अवसर उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता पनि सरकारले जनाएको छ।
यस्तै, गणेशका भाइबहिनीलाई निःशुल्क शिक्षा उपलब्ध गराउने र उनका बुबाआमालाई सरकारी अस्पतालमा निःशुल्क उपचार गर्ने व्यवस्था मिलाउने सहमति भएको छ।
गोलबजारमा भएको घटनाको निष्पक्ष छानबिन गर्ने, घटनामा दोषी देखिने व्यक्तिमाथि कानुनअनुसार कारबाही गर्ने तथा छानबिन समितिको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएका सुझाव र सिफारिस कार्यान्वयन गर्ने विषय पनि सहमतिमा समेटिएको छ।
सरकारले गणेश यादवको सम्झनामा स्मृति पार्क निर्माण गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
सहमतिको अर्को महत्वपूर्ण बुँदामा गणेश यादवको अन्त्येष्टि गर्ने विषय उल्लेख छ। सहमतिअनुसार शुक्रबार (साउन १६) उनको अन्त्येष्टि गर्ने तय गरिएको छ।
सरकार र मृतक परिवारबीच सहमति भएपछि गणेश यादवको परिवारलाई तत्काल राहत तथा सामाजिक सुरक्षाका विषयमा सरकारी प्रतिबद्धता प्राप्त भएको छ।
तर, घटनामा गोली चलाउने परिस्थितिको वास्तविकता, गोली चलाउने आदेश कसले दिएको थियो र घटनामा दोषी को हुन् भन्ने विषय भने छानबिनबाट टुंगो लाग्नेछ।
परिवारले घटनाको निष्पक्ष अनुसन्धान र दोषीमाथि कारबाहीलाई प्रमुख विषयका रूपमा उठाउँदै आएको छ। सरकारले पनि छानबिन गरी दोषीमाथि कानुनअनुसार कारबाही गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
सरकारसँग सहमति भए पनि गोलबजारको अवस्था पूर्ण रूपमा सामान्य भइसकेको छैन। प्रशासनले कर्फ्यु हटाउने विषयमा निर्णय गर्नुअघि सुरक्षा अवस्था र स्थानीय परिस्थितिको मूल्याङ्कन गर्ने जनाएको छ।
कर्फ्युका कारण बजार, सडक तथा सार्वजनिक क्षेत्रमा सर्वसाधारणको उपस्थिति न्यून छ। सुरक्षाकर्मीले संवेदनशील क्षेत्र, मुख्य सडक तथा सम्भावित प्रदर्शनस्थलमा निगरानी बढाएका छन्।
अत्यावश्यक कामबाहेक सर्वसाधारणलाई घरबाहिर ननिस्कन प्रशासनले आग्रह गरेको छ। सडकमा भेटिएका व्यक्तिसँग सुरक्षाकर्मीले सोधपुछ गरिरहेका छन् भने अत्यावश्यक कामका लागि हिँडेकालाई अवस्था हेरेर आवतजावत गर्न दिइएको छ।
गणेश यादवको परिवारसँग भएको सहमतिको मुख्य उद्देश्य पीडित परिवारका माग सम्बोधन गर्नुका साथै गोलबजारमा बढेको तनावलाई नियन्त्रणमा लिनु रहेको प्रशासनको बुझाइ छ।
यद्यपि, कर्फ्यु कायमै रहनुले प्रशासनले अझै पनि अवस्था पूर्ण रूपमा सुरक्षित भइनसकेको संकेत गरेको छ। सहमति कार्यान्वयन, गणेशको अन्त्येष्टि तथा घटनाको छानबिन प्रक्रिया अघि बढ्दै जाँदा गोलबजारको अवस्था थप सहज बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।
