`

जेनजी आन्दोलनका क्रममा आगजनी गरिएको पूर्व उपराष्ट्रपति पुनको घर (तस्वीरहरु)

काठमाडौं । नेकपा माओवादी केन्द्रका नेता तथा पूर्व उपराष्ट्रपतिको दहचोकस्थित घर जेन जी आन्दोलनको क्रममा ध्वस्त भएको छ । आन्दोलनकारीहरुले उनको घरमा तोडफोडसहित आगजनी गरेका थिए । तोडफोड र आगजनीबाट पुनको घर, सवारी साधन लगायत अन्य सामानहरु पूर्णरुपमा ध्वस्त भएको छ । उपराष्ट्रपतिको दुई कार्यकाल सकिए पश्चात उनी पार्टीमा पुन सक्रिय भएका थियो ।

जेनजी आन्दोलनका क्रममा मुख्य दलका अधिकांश शीर्ष नेताहरुको घर र कार्यालयमा तोडफोड गरिएको छ । नेकपा एमालेका अध्यक्ष समेत रहेका निवर्तमान प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली, नेकपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा, नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ लगायत प्रायः सबजसो नेताहरुको घर र पार्टी कार्यालयमा आगजनी भएको छ ।

सिंहदरबार जलिरहँदा पनि दमकल पठाइएन भन्ने कुरा गलत : काठमाडौँ महानगर प्रहरी

काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनका क्रममा सिंहदरबार जलिरहँदा पनि काठमाडौँ महानगरपालिकाले दमकल नपठाएको भन्ने कुरा गलत भएको महानगर प्रहरी प्रमुख राजुनाथ पाण्डेले दाबी गरेका छन् । आज (बिहीबार) पत्रकार सम्मेलन गरी उनले आफूहरूले आगो निभाउन सक्दो प्रयास गरेको जिकिर गरेका हुन् ।

‘महानगरपालिकाले दमकल परिचालन गरेन भन्ने कुरा गलत हो’, उनले भने । तर आगो लाग्ने बित्तिकै दमकल सिंहदरबार लाने परिस्थिति नभएका कारण केही ढिला भएको उनले जानकारी दिएका छन् । ‘सिंहदरबारमा हामीले पाँच वटा दमकल परिचालन गरेका थियौँ’, उनले भने, ‘सिंहदरबार, अदालत साझा सम्पत्ति हाम्रो प्राथमिकतामा थियो ।’

अर्थ मन्त्रालयमा थालियो रङरोगन

काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनका क्रममा क्षति पुगेको अर्थ मन्त्रालयमा रङरोगनको काम थालिएको छ । भाद्र २३ र २४ गरेको जेन जी आन्दोलनबाट देखकै प्रमुख प्रशासकीय भवन सिंहदरबार लगायत अर्थ मन्त्रालय, गृह मन्त्रालय, ऊर्जा जल स्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय, शिक्षा, विज्ञान तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय लगायत धेरै मन्त्रालय तथा सरकारी कार्यालयमा तोडफोड सहित आगजनी गरिएको थियो । हाल सो मन्त्रालय र विभिन्न कार्यालयहरूमा सरसफाइ लगायत रङरोगन काम सुरु भएको छ ।

 

व्यापारी र कर्मचारी धम्काउने गतिविधिमा रास्वपा संलग्न छैन : प्रवक्ता झा

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले विभिन्न निजी क्षेत्रका उद्योगी, व्यवसायी, न्यायालय, उच्च पदस्थ कर्मचारीहरुलाई आफ्नो पार्टीको नाम लिएर डर, त्रास, धम्की देखाई फोन र मेसेज गरिरहेको घटनाप्रति ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ । पार्टी प्रवक्ता मनिष झाले आज एक विज्ञप्ति जारी गर्दै यस्ता गतिविधिमा रास्वपाको कुनै संलग्नता नरहेको प्रस्ट पारेका छन् ।

‘जेनजी आन्दोलनबाट उत्पन्न परिस्थितिको फाइदा उठाउँदै केही अवाञ्छित व्यक्ति र समूहले रास्वपा र रास्वपा सम्बद्ध व्यक्तिहरूको नाम लिँदै विभिन्न निजी क्षेत्रका उद्योगी, व्यवसायी, न्यायालय, उच्च पदस्थ कर्मचारीहरुलाई डर, त्रास, धम्की देखाई टेलिफोन मेसेज गरिरहेको जानकारी पार्टीमा आएकाले यसतर्फ हाम्रो गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ’, विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ’यस्ता गतिविधिमा रास्वपाको कुनै संलग्नता नरहेको सार्वजनिक जानकारी गराउँदै यस्ता गतिविधिमा लाग्ने जो कोही भए पनि आवश्यक छानबिन र कारबाहीका लागि सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउँदछौँ ।’

खोटाङकी रेस्मिकाको सामुहिक बलात्कारपछि हत्या, एक जना छिमेकी पक्राउ

खोटाङ । खोटाङको दिप्लुङ चुइचुम्मा गाउँपालिका–४ की २७ वर्षीया रेस्मिका शिवा परियारको सोमबार सामुहिक बलात्कारपछि हत्या भएको खुलेको छ । उनको हत्यामा संलग्न एक जना अभियुक्तलाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय खोटाङका प्रहरी प्रमुख डिएसपी प्रकाश बुढाथोकीले जानकारी दिए ।

प्रारम्भिक अनुसन्धानका आधारमा ५–६ जनाको आपराधिक समूहले सहकारीमा काम सकेर घर फर्किंदै गरेकी रेस्मिकालाई सोमबार साँझ अभियुक्तहरुले बाटोमै नियन्त्रणमा लिएर सामुहिक बलात्कार गरी हत्या गरेको खुलेको प्रहरीले जनाएको छ । हत्यामा संलग्न छिमेकी दिपक सार्की पक्राउ परेका छन् । अभियुक्त दिपकले प्रहरीलाई बयान दिँदै घटनामा संलग्न अन्य अभियुक्तहरूको नाम समेत खुलाएका छन् । प्रहरीले बाँकी अभियुक्तलाई खोजी गर्न थप टोली परिचालन गरेको जनाएको छ ।

रेस्मिकाको शवको मुचुल्का संकलन गरी बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरानमा पोस्टमार्टम गरि बुधबार इटहरीको बुढिखोलामा दाह संस्कार गरिएको छ । डीएसपी बुढाथोकीका अनुसार घटनामा संलग्न सबैलाई छिट्टै पक्राउ गरी कानुनी दायरामा ल्याइनेछ । उनले अपराधीलाई कारबाही नगरेसम्म खोटाङमा प्रहरीको विशेष अपरेशन जारी रहने बताए ।

जेनजी आन्दोलनमा भागेका कर्णालीका ५५ कैदी र ३३ थुनुवा पक्राउ

सुर्खेत । भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनको मौकामा कर्णाली प्रदेशका विभिन्न कारागारबाट भागेका कैदीहरु धमाधम पक्राउ पर्न थालेका छन् ।

कर्णाली प्रदेश प्रहरी कार्यालयका अनुसार कर्णाली प्रदेशका जुम्ला र रुकुमपश्चिम जिल्ला कारागारबाट ८४ जना कैदी र ३३ जना थुनुवा फरार भएका थिए । प्रहरीका अनुसार जुम्ला कारागारबाट २९ जना कैदी र १२ जना थुनुवा फरार भएका थिए । फरार भएका मध्ये १६ जना कैदी र ११ जना थुनुवालाई प्रकाउ परेका छन् ।

जुम्लाबाट फरार रहेका १३ कैदी र १ थुनुवा पक्राउ पर्न बाँकी छन् । यस्तै, रुकुमपश्चिम जिल्ला कारागारबाट फरार भएका ५५ जना कैदी मध्ये ३९ जना पक्राउ परेका छन् भने १६ जना कैदीबन्दी अझै फरार छन् । साथै रुकुमपश्चिम जिल्ला कारागारबाट भागेका ३३ थुनुवा मध्ये २२ जना पकाउ गरेका छन् भने ११ थुनुवा अझै फरार रहेका प्रहरीले जनाएको छ ।

जेनजी आन्दोलनको फाइदा उठाँदै कारागारबाट भागेका केही कैदीबन्दी तथा थुनुवाहरु आफै फर्किएको केहीलाई जिल्लाभित्र र जिल्ला बाहिरका विभिन्न ठाउँबाट लुकेर बसेको अवस्थामा पक्राउ गरिएको प्रहरीले जनाएको छ ।

 

आज प्रधानमन्त्री कार्की र भारतीय समकक्षी मोदीबीच कुराकानी हुने

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की र भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीबीच आज (बिहीबार) कुराकानी हुने भएको छ । आज प्रधानमन्त्री कार्की र मोदीबीच भिडिओ संवाद हुने प्रधानमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ ।

यसअघि मंगलबार नेपालका लागि भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवले सिंहदरबारमा प्रधानमन्त्री कार्कीसँग शिष्टाचार भेट गरेका थिए । भेटमा राजदूत श्रीवास्तवले नेपालको उन्नति र समृद्धिका लागि भारतले सधैँ सहयोग गर्दै आएको र आगामी दिनमा पनि नेपालको समृद्धिका लागि सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।

उनले विकास, पुनः निर्माणमा सघाउने उल्लेख गर्दै भारत नेपालमा शान्ति, सुशासन र स्थिरताको पक्षमा रहेको बताए । यसअघि मोदीले प्रधानमन्त्री कार्कीलाई बधाई दिँदै नेपालको समृद्धिको कामना गरेका थिए भने मणिपुरमा आयोजित एक कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै नेपालको असामान्य अवस्थामा नागरिक सरकार गठन हुन सकेकामा स्वागत गरेका थिए ।

बनस्थलीमा विहानै बसको ठक्करबाट पैदलयात्रीको मृत्यु

काठमाडौं । काठमाडौंको बनस्थलीमा बसको ठक्करबाट आज (बिहीबार) विहानै एक पैदययात्रीको मृत्यु भएको छ। स्वयम्भुबाट नयाँबसपार्कतर्फ गइरहेको बागमती प्रदेश ०१–००६ ख ७५४३ नम्बरको बसले आज बिहान साढे ५ बजेतिर सिद्धार्थ बनस्थली स्कुल अगाडि ठक्कर दिँदा ६८ वर्षीय पैदलयात्रीको मृत्यु भएको हो ।

मृतक संखुवासभाको खाँदबारी घरभई हाल काठमाडौं बस्दै आएका ६८ वर्षीय जसबहादुर मगर रहेको काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ ।

बालेन पश्चिमाले खडा गरेका पात्र्, देशलाई संकटमा पार्दैछन् : दुर्गा प्रसाई

काठमाडौं । मेडिकल व्यवसायी दुर्गा प्रसाईंले जेनजी आन्दोलनको क्रममा भएका तोडफोड तथा आगजनीप्रति दुःख व्यक्त गरेका छन् । हिजो साँझ ७ मिनेट ११ सेकेण्डको भिडिओ सन्देशमार्फत सिंहदरबार, सर्वोच्च अदालत, संसद भवन, व्यक्ति, व्यापारीका घर, भाटभटेनीमा आगजनी र लुटपाट जसले गराएको त्यसले जिम्मा लिनुपर्ने उनले बताएका छन् ।

आन्दोलनमा आउन खोज्दा बालेनले नआउनू भनेकाले आफू र आफ्ना कार्यकर्ता नगएको उनले बताएका छन् । उनले भनेका छन्, ‘म चाहिँ यो कार्यक्रममा संलग्न छैन पनि । किनभने बालेनजीले नआउनू भनेर स्टाटस नै लेख्नु भएको थियो । यो कार्यक्रमको जिम्मा जसले गराएको हो, त्यसले लिनुपर्छ ।’

प्रसाईले नेपालमा पश्चिमाहरूको प्रभाव देखिन थालेको भन्दै यसको अन्तिम उद्देश्य भनेकै पश्चिमाहरूको डिजाइनमा यो देश कब्जा गर्ने रणनीति भएको दाबी गरेका छन् । उनले आन्दोलनका क्रममा घाइते भएका १५० जनालाई आफ्नो हस्पिटल बीएनसीमा निःशुल्क उपचार गरेर घर पठाउएको र अहिले पनि आईसीयूमा १५ जनाको सिरियस स्थितिमा बिना पैसा उपचार गरिरहेको पनि बताए । भिडिओमा प्रसाईले बुद्धिजीवीहरूका लागि भन्दै २०२८ सालदेखिका राजनीतिक घटनाक्रमबारे बोलेका छन् ।

पौडिँदै टिकटक बनाइरहेका साथी डुबेपछि बचाउन खोज्दा अर्का युवकको पनि मृत्यु

रुपन्देही । रुपन्देहीमा सँगै पौडी खेल्न गएका साथी डुबेपछि उद्दार गर्न गएका अर्का युवकको पनि मृत्यु भएको छ । बुधबार दिउँसो गैडहवा गाउँपालिकास्थित गैडहवा तालमा स्थानीय पाँच युवाहरुको समूह गएको थियो ।

उनीहरुले टिकटक बनाउँदै पौडी खेलिरहेका थिए । पौडी खेल्न गएका सोही गाउँपालिकाको वडा नं १ असिधवाका १८ वर्षीय दिपेश थारु पौडने क्रममा डुबेपछि टिकटक बनाइरहेका उनका साथी १८ वर्षीय अरुण थारु उद्दारको लागि गएका थिए । तर अरुणले न त साथीको ज्यान बचाउन सके न त आफू बाहिर आउन सके ।

तालमा डुबेर दुवै जनाको मृत्यु भएको हो । गैडहवा–१ का वडाध्यक्ष प्रदीपकुमार चौधरीले पाँच जनाको समूहमा गएका युवाहरु टिकटक बनाउँदै पौडिदै गरेको समयमा एक जना डुबेको देखेपछि अर्को उद्दारका लागि गएको र दुवैको डुबेर मृत्यु भएको जानकारी दिए ।

‘उनीहरु गैडहवा तालमा पौडिदै टिकटक बनाउँदै रहेछन्, त्यहाँ गहिरो र तल माटो थियो, सायद तलको हिलोमा उनीहरुको खुट्टा गएको हुनुपर्छ, कि धेरै पौडिन नजानेकोले पनि हुनसक्छ’ उनले भने, ‘यहाँ धेरै पर्यटक आउने ठाउँ हो तर उनीहरु स्थानीय भए पनि यस्तो दुःखद घटना भयो, सिंगो गाउँ शोकाकुल भएको छ ।’

इलाका प्रहरी कार्यालय सूर्यपुराका अनुसार दिउँसो करिब सबा ४ बजेतिर दिपेश थारु तालमा पौडी खेल्ने क्रममा डुबेपछि उनलाई बचाउन अरुण थारु पनि तालमा पसेका थिए । तर पहिले नै पानीमा डुबिसकेका दिपेशलाई उनले तान्न सकेनन् उल्टै अरुण पनि उनीसँगै डुबेका हुन् । मृतकहरूको शव पोस्टमार्टमका लागि भैरहवास्थित भिम अस्पताल पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ ।

ओमप्रकाशले गृहको कमाण्ड सम्हाले लगतै ४८ एसपीको सरुवा (सूचीसहित)

काठमाडौं । सरकारले जेनजी आन्दोलन सेलाउन नपाउँदै प्रहरी कर्मचारीको व्यापक सरुवा गरेको छ । गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्यालले पदभार सम्हालेको भोलिपल्टै उनीहरुको सरुवा भएको हो ।

बुधबार सार्वजनिक सूचीमा ४८ जना प्रहरी उपरीक्षकहरू (एसपी) को सरुवा गरिएको हो । सरुवासँगै एसपी इन्चार्ज रहने धेरै जिल्लामा नेतृत्व हेरफेर भएका छन् ।

लामो समयदेखि इन्चार्ज नपाएका काठमाडौँ उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका एसपी अंगुर जिसी बाँके सरुवा भएका छन् । मोरङमा कवित कट्वाल, सुनसरीमा केशवकुमार थेबे, सप्तरीमा गौतमकुमार केसी, दाङमा दीपेन्द्र श्रेष्ठ र पाल्पामा दीपेन्द्र पंजियार थारु सरुवा भएका छन् ।

यस्तै नवीन कार्कीलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्की सरुवा गरिएको छ । नरेन्द्र चन्दलाई कैलाली, महेन्द्र नेपाल डोटी, युवराज खड्का पूर्वी नवलपरासी, सन्तोष आचार्य कपिलवस्तु, पर्सामा सुदीपराज पाठक, भक्तपुरमा सूर्यबहादुर खड्का र मकवानपुरमा सुवासचन्द्र बोहरालाई सरुवा गरिएको छ । अन्य विभिन्न कार्यालय अन्तरगतका एसपीहरूलाई पनि सरुवा गरिएको छ ।

हेर्नुस् सूची

एकै पटक नेपाल प्रहरीका ९० डीएसपीको सरुवा (सूचीसहित)

काठमाडौं । नेपाल प्रहरीका ९० जना प्रहरी नायव उपरीक्षक (डीएसपी) को एकै पटक सरुवा गरिएको छ । प्रहरी महानिरीक्षक चन्द्रकुबेर खापुङले जेनजी आन्दोलन लगतै एसपी र डीएसपीहरूको व्यापक सरुवा गरेका हुन् । एक साथ ४८ जना एसपी पनि सरुवा गरिएको छ ।

सरुवा हुनेहरूमा काठमाडौँ उपत्यकाका बृत्तसहित विभिन्न कार्यालय र जिल्लाहरू छन् । केही जिल्लामा, इलाकामा र वृत्तमा इन्चार्ज हेरफेर भएका छन् ।

हेर्नुस् सरुवा सूची

रुकुम–पूर्व र बागलुङको सीमामा भूकम्पको धक्का

काठमाडौँ । रुकुम–पूर्व र बागलुङ जिल्लाको सीमा नजिकैको पतिहाल्ने भञ्ज्याङलाई केन्द्रबिन्दु बनाएर बुधबार साँझ भूकम्प गएको छ ।

रूकुम पूर्व र बाग्लुङको सीमानामा केन्द्रविन्दु बनाएर ८ बजेर २५ मिनेटमा ४.६ रेक्टर स्केलको भूकम्प गएको राष्ट्रिय भूकम्प मापन तथा अनुसन्धान केन्द्रले जनाएको छ ।

भूकम्पको धक्का सो क्षेत्र र आसपासका जिल्लाहरूमा पनि महसुस गरिएको थियो। यद्यपि, यसबाट कुनै ठुलो क्षति भएको खबर भने आएको छैन ।

यसअघि भदौ ६ गते सिन्धुपाल्चोक केन्द्रबिन्दु भएर ४.४ म्याग्निच्यूडको भूकम्पको धक्का महसुस भएको थियो ।

भैंसेपाटीस्थित मन्त्री निवासमा रहेका २७ भवनमध्ये एउटा मात्रै सुरक्षित

काठमाडौं । जनेजीको आन्दोलनका क्रममा आगजनीमा परेको भैंसेपाटीस्थित मन्त्री निवासमा रहेका २७ भवनमध्ये एउटा मात्रै सुरक्षित रहेको पाइएको छ । रक्षा मन्त्री मानवीर राई बसिरहेको भवनलाई आन्दोलनकारीे छोडिदिएका हुन् ।

एक अर्ब लगानीमा तयार भएको भैंसेपाटीको मन्त्री निवासमा मन्त्रीहरु बस्न थालेको धेरै भएको छैन । यसअघि पुल्चोकमा बस्दै आएका मन्त्रीहरु गत वर्ष साउनबाट भैंसेपाटीमा सरेका हुन् । त्यहाँका भवनहरु आधुनिक र सुविधा सम्पन्न छन् ।

आज नयाँ सरकारका तीनजना मन्त्रीहरु भैंसेपाटीको मन्त्री निवास अवलोकनमा गए । यस क्रममा रक्षामन्त्री बस्ने भवन मात्रै सुरक्षित रहेको पाइएको छ । बाँकी २६ वटा भवनमा आगो लगाइएको थियो । यद्यपि, ती भवनहरु पूर्ण क्षति भने भएका छैनन् । बाहिरी संरचना जले पनि मर्मत सम्भार गरेर चलाउन सकिने खालका रहेको पाइएको छ ।

मन्त्री क्वाटर नहुँदा हाल सरकारका तीन मन्त्रीहरु आआफ्नै घरमा बसिरहेका छन् ।

यूएईले भिजिट भिसापछि वर्किङ भिसा पनि रोक्यो

यूएई । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) ले नेपाली नागरिकका लागि भिजिट तथा कामदार भिसा बन्द गरेको छ। सोमबारदेखि भिजिट भिसा बन्द गरेको यूएईले मंगलबारदेखि कामदार भिसा पनि रोक लगाएपछि धेरै नेपाली अन्यौलमा परेका छन्।

सुरुमा भिजिट भिसा रोक लगाइएको भए पनि त्यसको भोलिपल्टै कामदार भिसा पनि बन्द हुँदा वैदेशिक रोजगार व्यवसायी र विदेश जान तयारी गरिरहेका युवाहरू समस्यामा परेका छन्। कतिपय म्यानपावर व्यवसायीका अनुसार भिसा प्रक्रियाका लागि कम्पनीहरूले निवेदन पेश गरे पनि आवेदन अस्वीकृत भएको छ।

कहिलेसम्मका लागि बन्द भएको भन्नेबारे ठोस जानकारी भएको छैन् । हालको नेपालको अवस्थालाई मध्यनजर गरेर वर्किङ भिसा पनि बन्द भएको हुनसक्ने आकलन गरिएको छ ।

भिजिट भिसाको नाममा फ्रिल्यान्सर र भिजिट भिसा भन्दै ठग्ने बिचौलियाहरूको ठगी धन्दा मौलाएको समेत थियो । अबुधाबीस्थित नेपाली दूतावासले यसबारे अहिलेसम्म कुनै आधिकारिक जानकारी प्राप्त नभएको जनाएको छ।

कामदार भिसा टाइपिङ भए पनि अन्तिम आवेदन दिन नपाएको र भिसाका लागि दिइसकेका आवेदन अस्वीकृत भएको कम्पनीहरूले बताएका छन्। तर यसको कारणबारे कुनै प्रष्ट जानकारी दिइएको छैन।

भिसा टाइपिङ गर्ने क्रममा आवेदन दिन नसकेको तथा पहिले नै टाइप भएका भिसासमेत रद्द हुन थालेको दुबई र नेपालस्थित विभिन्न कम्पनीहरूले  बताएका छन् ।

वैदेशिक रोजगारीको प्रमुख गन्तव्य मुलुक मानिने यूएईमा हाल करिब ८ लाख नेपाली कार्यरत रहेको बताइन्छ ।

विधेयक पारित, प्रेस स्वतन्त्रतामा गम्भीर चिन्ता

माल्दिभ्स । माल्दिभ्सको संसद्ले प्रेस स्वतन्त्रतामा ठूलो असर पार्ने आशङ्का बीच पत्रकार र मिडिया संस्थाहरूलाई नियमन गर्ने नयाँ कानून पारित गरेको छ ।

मङ्गलबार राति अनुमोदित मिडिया र प्रसारण नियमन विधेयकलाई स्थानीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय अधिकार समूहहरूले स्वतन्त्र प्रेसमाथिको आक्रमणका रूपमा चित्रण गरेका छन् ।

नयाँ कानूनअन्तर्गत अनुसन्धानका क्रममा मिडिया आउटलेट निलम्बन गर्ने, वेबसाइट बन्द गर्ने र सात सदस्यीय नियामक आयोग गठन गर्ने व्यवस्था गरिएको छ । आयोगलाई व्यापक अधिकार दिइनेछ । आयोगका तीन सदस्य संसद्द्वारा र चार मिडिया क्षेत्रबाट चयन हुने भए पनि संसद्ले उनीहरूलाई बर्खास्त गर्न सक्नेछ ।

राष्ट्रपति मोहम्मद मुइजुले अनुमोदन गरेलगत्तै कानून लागू हुनेछ ।

“स्थानीय र अन्तर्राष्ट्रिय २० भन्दा बढी संस्थाको आग्रहलाई बेवास्ता गर्दै विधेयक पारित गरिएको हो”, निजी दैनिक मिहारुले भनेको छ ।

पेरिसस्थित रिपोर्टर्स विदाउट बोर्डर्स (आरएसएफ)सहितका अधिकार समूहहरूले विधेयकले प्रेस स्वतन्त्रता र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतालाई ठूलो खतरा पुर्‍याउने भन्दै तत्काल खारेजीको माग गरेका छन् ।

आरएसएफले विशेषगरी ‘झुटो हुनसक्ने’ जानकारी प्रकाशन गर्न निषेध गर्ने अस्पष्ट प्रावधानलाई सेन्सरसिपको माध्यम बन्नसक्ने चेतावनी दिएको छ ।

नयाँ आयोगले पत्रकारलाई २५ हजार रुफिया (एक हजार छ सय २५ डलर) र मिडिया आउटलेटलाई एक लाख रुफिया (छ हजार पाँच सय डलर)सम्म जरिवाना गर्न सक्नेछ । साथै, मिडिया इजाजतपत्र रद्द गर्ने, सम्पादकीय कार्यालयमाथि कारबाही गर्ने र नियम लागू हुनुभन्दा एक वर्षअघिका सामग्रीलाई समेत पूर्वव्यापी रूपमा स्वीकृत गर्ने अधिकार पाउनेछ ।

विदेश मन्त्रालयले भने यो कानूनको उद्देश्य मिडियामा जनताको विश्वास बढाउने र गलत सूचना तथा सामग्री हेरफेर रोक्ने रहेको स्पष्ट पारेको छ । तर मन्त्रालयका अनुसार यो नियम सामाजिक सञ्जाल खाताहरूमा लागू हुनेछैन ।

आरएसएफको विश्व प्रेस स्वतन्त्रता सूचकाङ्कमा माल्दिभ्स १८० मध्ये १०४ औँ स्थानमा छ । यो नजिकका छिमेकी श्रीलङ्का (१३९)र भारत (१५१) भन्दा माथि हो ।

बागमतीमा राप्रपा र हानेपाका १५ सांसदको राजीनामा घोषणा

मकवानपुर । बागमती प्रदेशसभामा रहेका दुई दलका १५ सांसदले राजीनामा दिएका छन् । भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा युवा पुस्ताले ज्यान गुमाउन परेको र यस्तो अवस्थामा पदमा बस्न नहुने भन्दै बागमती प्रदेश सभामा रहेको राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) र हाम्रो नेपाली पार्टी (हानेपा) ले राजीनामा दिएको घोषणा गरेको छ ।

राप्रपाका प्रवक्ता एवं प्रचार विभाग प्रमुख मोहनकुमार श्रेष्ठले प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभामा रहेका सबै सांसदहरुले पदबाट राजीनामा दिइ सांसद पदबाट बाहिरिने निर्णय गरेको भन्दै भदौ २४ गते प्रेस विज्ञप्ति जारी गरेका थिए । प्रवक्ता श्रेष्ठले विज्ञप्ती जारी गरे लगत्तै बागमती प्रदेशका सभामुख भुवनकुमार पाठकले पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत राजीनामा दिएको निर्णय गरेका थिए । राप्रपाका महामन्त्री समेत रहेका पाठकले राजीनामा दिएको घोषणा उतिबेला गरे पनि आधिकारिक राजीनामा पत्र आज बुझाएका छन् ।

उपसभामुख अप्सरा चापागाईलाई सम्बोध गर्दै उनले राजीनामा बुझाएको जानकारी गराएका हुन् । केन्द्रको सर्कुलर अनुसार सभमुख पदबाट राजीनामा दिएका पाठकसहित राप्रपाका १३ जना सांसदहरुले सांसद पदबाटै समेत राजीनामा दिएको निर्णय पार्टीले गरेको छ । राप्रपा बागमती संसदीय दलका नेता उद्धव थापाका अनुसार पार्टी शीर्षतहले सांसदहरुले राजीनामा दिएको घोषणा गरे पनि आफूहरुले प्रदेश सभामा राजीनामा नबुझाएको बताउँछन्।

‘राप्रपा पनि अन्य दलहरु जसरी नै चुनावी प्रतिस्पर्धामा होमिएर चुनाव जितेर सदनमा पुगेको दल हो,’ उनले भने, ‘तर जेनजीको आवाजलाई भित्री मनदेखि सुनेर पार्टीले यस्तो निर्णय गरेको हो । हाम्रो राजीनामा पत्र तयारी अवस्था छ। भोलि पार्टी केन्द्रीय कार्यसम्पादनको बैठक छ । सो पश्चात् सामूहिक राजीनामा बुझाउछौँ ।’

केन्द्रले राजीनामा बुझाउने निर्णय गरेसँगै आफूहरु प्रदेश सभाको सांसदको हैसियतबाट बाहिरिसकेको भन्ने कुरा स्वीकार गर्नुको विकल्प नरहेको नेता थापाले बताएका छन् । बागमती प्रदेश सभामा राप्रपाको १३ सिट रहेकोमा प्रत्यक्ष निर्वाचित ६ छन् भने समानुपातिक निर्वाचित ७ छन् । यता, हाम्रो नेपाली पार्टी (हानेपा) पनि सांसद पदबाट बाहिरिएको निर्णय गरेको छ । हानेपा बागमती संसदीय दलका नेता शैलेन्द्र ब्रजचार्यले पनि सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा स्टाटस लेख्दै सांसद पदबाट राजीनामा दिएको घोषणा गरेका हुन् ।

काठमाडौँ निर्वाचन क्षेत्र १ (८) बाट प्रत्यक्ष निर्वाचित बज्रचार्यसहित हानेपाको बागमती प्रदेश सभामा २ सिट छ । काठमाडौँबाट सरिता खड्की हानेपाकी समानुपातिक सांसद हुन् । दुई सिट रहेको हानेपाले पनि सामुहिक राजीनामा दिएर संसदबाट बाहिरिने निर्णय गरेको ब्रजनचार्यले जानकारी दिए ।

बज्राचार्यका अनुसार सामाजिक सञ्जालमार्फत राजीनामाको घोषणा गरे पनि आधिकारिक राजीनामा पत्र प्रदेश सभामा बुझाउन भने बाँकी छ । राजीनामा पत्र तयारी अवस्थामा रहेको र आज भोलिमै बुझाउने उनले बताए ।
यसरी राप्रपाको १३ र हानेपाको २ सांसदले राजीनामा दिने घोषणा गरेसँगै ११० सदस्यीय बागमती प्रदेश सभामा ९५ सांसद रहने छन् । यी दुई दल बाहिरिएसँगै ५ राजनीतिक दलको मात्रै प्रतिनिधित्व रहने छ ।

जसमा हाल ३७ सिट रहेको नेपाली कांग्रेस नेतृत्वको सरकारमा २७ सिट रहेको नेकपा एमाले पनि सहभागी छ । २१ सिट रहेको नेकपा माओवादी केन्द्र प्रमुख प्रतिपक्षी दलको भूमिकामा छ भने ७ सिट रहेको नेकपा एकीकृत समाजवादी र ३ सिट रहेको नेपाल मजदुर किसान पार्टी प्रतिपक्षी दलको भूमिकामा छ ।

आक्रमणअघि अमूल्य पुरातात्त्विक सम्पदाको उद्धार

नौ घण्टासम्मको उग्र वार्ता, इन्धन अभावबीच ट्रक खोज्ने अन्तिम क्षणको प्रयास र खुला फ्ल्याटबेड ट्रकमा छ घण्टासम्मको उन्मत्त प्याकिङपछि सहायता कार्यकर्ताहरूले इजरायली आक्रमणअघि गाजाको गोदामबाट हजारौँ अमूल्य कलाकृतिहरू उद्धार गरेका थिए ।

उक्त गोदाममा २५ वर्षभन्दा बढी उत्खननबाट सङ्कलित वस्तुहरू थिए । यसमा युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा घोषित चौथौ शताब्दीको बाइजान्टिन मठका वस्तुहरू र गाजामा इसाई धर्मको सबैभन्दा पुरानो प्रमाणहरू पनि समावेश थिए ।

इजरायली सेनाले भवनमा हमासको गुप्तचर प्रतिष्ठान रहेको भन्दै यसलाई ध्वस्त गर्ने तयारी गरेको थियो ।

“यो प्यालेस्टिनी वा इसाई सम्पदाको मात्र नभई युनेस्कोद्वारा संरक्षित विश्व सम्पदाका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ”, गाजामा सन् २००९ देखि काम गर्दै आएका प्रिमियर उर्जेन्स इन्टरनेसनल (पियुआई) का आपत्कालीन संयोजक केभिन चारबेलले भनेका छन्।

– घडीसँगको दौड –

गत बुधबार बिहान इजरायली रक्षा निकाय कोगाटले ध्वंस योजनाको सूचना दिँदा चारबेलले सेनासँग नौ घण्टा लामो वार्ता गरी कामदारलाई कलाकृतिहरू सुरक्षित स्थानमा सार्ने अनुमति लिए ।

तर यति छोटो समयमै ट्रक पाउन निकै कठिन भयो । अन्तिम क्षणमा मात्र सहयोगी संस्थाले यातायात उपलब्ध गराएपछि पाँच ट्रकमा हजारौँ वस्तुहरू गाजा सहरको सुरक्षित स्थानमा सारियो ।

फ्रान्सेली बाइबलीय र पुरातात्विक विद्यालयले ८० वर्गमिटर क्षेत्रफलमा यी वस्तुहरूको भण्डारण गरिरहेको थियो । पियुआईले त्यहाँ सुरक्षा दिइरहेको थियो ।

युनेस्कोका अनुसार उद्धार गरिएका वस्तुहरूमा सिरेमिक जग, मोजाइक, सिक्का, चित्रित प्लास्टरवर्क, मानव–जनावरका अवशेष र सेन्ट हिलेरियन मठका सामग्रीहरू समावेश छन् । यो जुन मध्यपूर्वको सबैभन्दा पुरानो इसाई मठवासी समुदायमध्ये एक हो ।

– हतारिएको उद्धार –

सामान्यतया यस्ता कलाकृतिहरू सुरक्षित ढुवानीका लागि लामो तयारी चाहिन्छ, तर यस पटक कार्डबोर्ड बक्समा तुरुन्त प्याक गरी फ्ल्याटबेड ट्रकमा राख्नुप¥यो ।

बन्द कन्टेनर प्रयोग गर्न अनुमति नदिएकाले बाटोमै धेरै वस्तु क्षतिग्रस्त भए, केही भने छोड्नुपर्‍यो । इजरायलले आइतबार भवन ध्वस्त गरिसकेको छ ।

सन् २०२३ अक्टोबरमा युद्ध सुरु भएदेखि इजरायलले गाजामा कम्तीमा एक सय १० सांस्कृतिक स्थल क्षतिग्रस्त गरिसकेको छ । यसमा १३ धार्मिक स्थल, ७७ ऐतिहासिक भवन, एक सङ्ग्रहालय र सात पुरातात्विक साइट छन् ।

– अस्तित्व र इतिहासबीचको प्रश्न –

चारबेलले भने, “हामीले यसका लागि मूल्यवान समय, इन्धन र स्रोत खर्च गर्‍यौँ । कहिलेकाहीँ लाग्छ, जब मानिसहरूलाई पानी, खाना र औषधि चाहिएको छ, यस्ता निर्जीव वस्तुका लागि यति धेरै जोखिम उठाउनु ठीक हो कि होइन”

तर उन भने, “तर यो विश्व इतिहास र प्यालेस्टिनी पहिचानसँग सम्बन्धित सम्पदा हो । यसलाई नष्ट हुन दिन सक्दैनौँ ।”

अब नयाँ ढंगले पार्टी अघि बढाउने संकल्प गरेका छौं : योगेश भट्टराई

काठमाडौं । नेकपा (एमाले) का सचिव योगेश भट्टराईले अब पार्टीलाई नयाँ ढंगले अगाडि बढाउने संकल्प गरेको बताए । बुधबार पार्टी केन्द्रीय कार्यालय च्यासलमा सञ्चारकर्मीहरूसँग कुराकानी गर्दै उनले यस्तो जानकारी गराएका हुन् ।
‘अब हामीले अलि नयाँ ढंगले जाने संकल्प गरेका छौं । पर्सी परेको संविधान दिवसलाई नेकपा एमालेले संविधानको स्मरण र मृतकप्रति सहानुभूतिको रुपमा देशभर मनाउने छौं,’ भट्टराईले भने, ‘साथै लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई फेरि लयमा फर्काउने र शान्तिपूर्ण ढंगले निर्वाचन गराउने संकल्प गर्ने दिन पनि हो असोज ३ गते त्यहीअनुसार अघि बढ्छौं।’

जेन–जी पुस्ताको आन्दोलनको क्रममा देशभर भएको क्षतिको विवरण संकलनको कार्य भइरहेको जानकारी गराए । मुलुक राजनीतिक संकटको अवस्थामा रहेको उल्लेख गर्दै उनले यस्तो अवस्था राजनीतक दलहरुबीच सहानुभूति र सहकार्यको आवश्यकता रहेको पनि बताए ।

‘जुन ढंगले संरचनाहरू क्षति भएका छन् । देशभरको क्षतिको विवरण हामी लिँदैछौं । त्यही क्रममा हाम्रो पार्टी कार्यालयमा पनि क्षति भएको छ । संरचना, कागजात र गाडीहरू पनि जलेका छन् । अरु दलहरुका कार्यालयको अवस्था पनि त्यस्तै भएको छ। हिजो हामीले नेपाली कांग्रेसको पार्टी कार्यालयको अनुगमन गरेका थियौं,’ उनले भने, ‘आज कांग्रेसका उपसभापति लगायत नेताहरू आएर हाम्रो पार्टी कार्यालयहरूको अनुगमन गर्नुभएको छ । यो बेलामा पार्टीहरूबीच सहानुभुति र सहकार्य गर्ने र कसरी अगाडि बढ्ने बेला पनि हो । देशभरी जहाँपनि संरचनाहरू जलेका छन् । त्यसका लागि दुःख र सहानुभुति व्यक्त गर्दर्छौं ।’ बुधवार नेपाली कांग्रेसका उपसभापति पूर्णबहादुर खड्काको नेतृत्वमा काँग्रेस नेताहरुले एमालेको क्षतिग्रस्त केन्द्रिय कार्यालयका संरचनाहरूको अवलोकन गरेका छन् ।

 

अमेरिकी कर नीतिका कारण जापानी निर्यातमा १४५ गिरावट

अमेरीका । अगस्ट महिनामा अमेरिकातर्फ जापानको निर्यात करिब १४ प्रतिशतले घटेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनको नयाँ कर नीतिले ठूलो असर पारेको तथ्याङ्क बुधबार सार्वजनिक भएको छ । तथ्याङ्कअनुसार अटो ढुवानी एक चौथाइभन्दा बढी घटेको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपतिले बजार र विश्वव्यापी व्यापारमा हलचल ल्याउने गरी विभिन्न देशहरूमा कर लगाउने घोषणा गरेपछि यो पछिल्लो ठूलो गिरावट देखिएको हो । ब्लुमबर्गका अनुसार अमेरिकातर्फको जापानी सामानको मूल्य १३ दशमलव आठ प्रतिशतले घटेको यो चार वर्षकै सबैभन्दा ठूलो कमी हो ।

जापानको वित्त मन्त्रालयअनुसार अटो निर्यात २८ दशमलव चार प्रतिशत र अटो पाट्र्स सात दशमलव एक प्रतिशतले घटेका छन् । वर्षको सुरुदेखि नै ट्रम्पको व्यापार युद्धका कारण कार तथा सवारी साधनहरूको ढुवानीमा निरन्तर गिरावट आएको छ ।

अमेरिकातर्फ हुने जापानी निर्यातको झन्डै एक तिहाइ हिस्सा ओगट्ने अटो उद्योग २७ दशमलव पाँच प्रतिशत लेवीको मारमा परेको छ । यद्यपि मङ्गलबार लागू भएको नयाँ व्यापार सम्झौतापछि जापानी अटोहरूमा केही कम अमेरिकी शुल्क लागू भएको छ । अब कारलगायतका सवारी साधनहरूले अन्य धेरै वस्तु सरह १५ प्रतिशत टोल भुक्तान गर्नुपर्नेछ ।

सम्झौताको कार्यान्वयनलाई जापानका उद्योगका लागि अस्थायी जित मानिएको छ । तर लेवीहरूको दबाबका कारण जापानी व्यापारिक लबीहरूले टोकियोले थप वार्ता अघि बढाउने अपेक्षा राखेका छन् ।

अमेरिकी उत्पादन बढाउन र विशाल व्यापार घाटा कम गर्न ट्रम्पले विश्वभरका देशहरूमा उच्च आयात भन्सार शुल्क लगाएको छ । जापानको अटोमोबाइल उद्योगले—टोयोटा र होन्डा जस्ता ठूला कम्पनीहरूसहित—देशको कुल रोजगारीको करिब आठ प्रतिशत हिस्सा ओगट्छ ।

ट्रम्पले लामो समयदेखि आलोचना गर्दै आएको अमेरिकासँगको जापानी व्यापार अधिशेष अगस्टमा ५० प्रतिशतले घटेर तीन खर्ब २४ अर्ब येन(दुई अर्ब २१ करोड डलर) मा सीमित भएको छ ।

सीके राउतलाई नेतृत्व छोड्न जनमतका नेताहरुको २४ घण्टे ‘अल्टिमेटम’

काठमाडौं । जनमत पार्टीका पदाधिकारीसहितका नेताहरूले अध्यक्ष सीके राउतलाई नेतृत्व छाड्न २४ घण्टे अल्टिमेटम दिएका छन् । वरिष्ठ उपाध्यक्ष अब्दुल खान, केन्द्रीय प्रवक्ता शरदसिंह यादव, जनमत युवा संघका संयोजक सञ्जयकुमार यादवलगायतका ६ जना नेताले सामुहिक हस्ताक्षर गरी नेतृत्वले मार्ग प्रशस्त गरिएमा पार्टीलाई थप सशक्त, लोकतान्त्रिक, जवाफदेही र जनउत्तरदायी संस्थामा रूपान्तरण गर्न एकजुट भएर लाग्ने उल्लेख गरिएको छ ।

संगठन विभागका प्रमुख समेत रहेका सीके राउतका सहोदर दाजु जयकान्त राउतलाई पद छाड्न भनिएको छ । जेनजी ले सञ्चालन गरेको आन्दोलनले नेपालको राजनीतिमा ऐतिहासिक मोड ल्याएको साथै आन्दोलनले सत्तारूढ गठबन्धन सरकार, प्रधानमन्त्री, गठबन्धनका शीर्ष नेता तथा प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेताहरूको अकर्मण्यता र अनियमितताविरुद्ध गम्भीर प्रश्न उठाएको उनीहरूले उल्लेख गरेका छन् ।

अध्यक्षलाई सम्बोधन गरिएको पत्रमा भनिएको छ, ‘देशको राजनीतिक, सामाजिक तथा प्रशासनिक प्रणालीमा व्यापक शुद्धीकरणको आवश्यकता दिन प्रतिदिन तीव्र रूपमा महसुस भइरहेका बेला जनमत पार्टीले समेत आत्मसमीक्षा गर्दै परिवर्तनको मार्ग अपनाउनु अत्यावश्यक भइसकेको छ ।’ जनताको भरोसा र समर्थनले पार्टीलाई राष्ट्रिय पार्टीको मान्यता दिए पनि पछिल्लो शीर्ष नेतृत्वबाट कमजोर कार्यशैली, निर्णय प्रक्रियामा अपारदर्शीता तथा जनभावनासँग विमुख गतिविधि देखिएको उनीहरूले जनाएका छन् ।

श्रीलङ्कामा पर्यावरण संरक्षणका लागी माछामा प्रतिबन्धित

श्रीलङ्का । श्रीलङ्काले आफ्ना नदी र तालमा हुने असर रोक्न चार प्रकारका विदेशी माछामा प्रतिबन्ध लगाउने भएको छ ।

मत्स्यमन्त्री रामलिङ्गम चन्द्रशेखरले बुधबार भने,“हामी हाम्रो जलाशयहरूलाई विदेशी प्रजातिबाट जोगाउन चाहन्छौं । यो निर्णय स्थानीय माछा मार्ने समुदायको जीविकोपार्जन जोगाउनका लागि पनि हो ।”
शनिबारदेखि रेडलाइन स्नेकहेड, नाइफ फिश, एलीगेटर गार र पिरान्हा माछाको आयात, बिक्री र यातायातमा पूर्ण प्रतिबन्ध लाग्ने छ । यी माछा मुख्य रूपमा दक्षिणपूर्वी एसियाबाट ल्याइएका हुन् ।

स्नेकहेड माछा उत्तरपश्चिमी श्रीलङ्काको डेदुरु ओया तालमा देखिएको छ, जहाँ यसले स्थानीय जैविक सन्तुलनमा असर पु¥याएको छ । ती माछा पाल्न नसकेका व्यक्तिहरूले तालमा छाडेका हुन सक्ने आशङ्का गरिन्छ ।

सरकारले शनिबार स्नेकहेड माछा समात्ने प्रतियोगिता आयोजना गर्ने योजना बनाएको छ ।
स्थानीय मानिसहरू यस्ता माछा साना माछा र अन्य जलचरहरू खाएर वातावरणमा असन्तुलन ल्याइरहेका बताएका छन् ।

सरकारले यस्ता माछा घरमा पालिरहेका व्यक्तिहरूलाई सम्बन्धित निकायमा जानकारी गराई ती माछा सरकारी एक्वेरियममा बुझाउन अनुरोध गरेको छ ।

रामेश्वर, कुलमान र ओमप्रकाशले गरे क्षतिग्रस्त संसद भवन अवलोकन (तस्वीरहरू)

काठमाडौं । मन्त्रीत्रय रामेश्वर खनाल, कुलमान घिसिङ र ओमप्रकाश अर्यालले आगजनीबाट क्षतिग्रस्त संघीय संसद्को भवन अवलोकन गरेका छन् । गत २४ भदौमा जेनजी आन्दोलनको क्रममा आगजनी भएको थियो ।

आगजनीबाट संसद् भवन ध्वस्त भएको थियो । उक्त क्षतिग्रस्त भवनको अवलोकनमा मन्त्रीत्रय खनाल, घिसिङ र अर्याल पुगेका हुन् । खनाल अर्थमन्त्री हुन् भने अर्याल गृह र कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री हुन् । घिसिङ सहरी विकास, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ र भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री रहेका छन् ।

धनगढीको एक प्रमुख सडकलाई ‘जेन्जी मार्ग’ नामाकरण गर्ने मेयर हमालको घोषणा

धनगढी । धनगढी उपमहानगरपालिकाका मेयर गोपाल हमालले धनगढीको एक प्रमुख सडकलाई ‘जेन्जी मार्ग’ नामाकरण गर्ने घोषणा गरेका छन्।

मेयर हमालले जेनजी आन्दोलनमा जीवन गुमाएकाहरूप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै धनगढीको एक सडकलाई जेनजी मार्ग नामकरण गर्ने प्रस्ताव कार्यपालिका बैठकमा लैजाने घोषणा गरेका हुन् । उनले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा एक पोस्ट सार्वजनिक गर्दै यस्तो घोषणा गरेका हुन्।

जेनजी आन्दोलनमा शहीद हुनु भएका सम्पूर्ण वीर आत्माहरूप्रति भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछु । तपाईँहरूको बलिदान केवल इतिहासको पानामा मात्र सीमित नभई यो देशका प्रत्येक युवाको मुटुमा दीप बनेर जलिरहनेछ । उनले न्याय, अधिकार र परिवर्तनका लागि जीवन समर्पण गर्नेहरूको साहस सबैका लागि प्रेरणाको ज्योति बनेर चम्किरहने उल्लेख गरेका छन्।

मेयर हमालले भनेका छन् “जेन्जी आन्दोलनमा शहीद भएका वीर आत्माहरूको सम्मानमा यो महत्वपूर्ण कदम चालिएको हो। उनका अनुसार धनगढी–१ स्थित जोशी मेडिकल चोकदेखि पार्क मोड, कबर्ड हल हुँदै शहीद गेट क्याम्पस रोड छुने सडकखण्ड जुन क्षेत्रमा उपमहानगरपालिकाद्वारा सञ्चालित महिला उद्यम बजार समेत छ , सो सडकलाई ‘जेन्जी मार्ग’ नाम दिन लागिएको हो।

उनले उक्त सडक क्षेत्रलाई जेनजी मार्ग भनेर सम्बोधन गर्न सम्पूर्ण नगरवासीमा अपिलसमेत गरेका छन् । धनगढी उपमहानगरपालिकाले यो निर्णय कार्यपालिका बैठकबाट पारित गरेपछि औपचारिक रूपमा कार्यान्वयनमा आउनेछ।

 

जुवा प्रतिबन्धपछि भारतीय खेलप्रेमी अवैध साइटतर्फ मोडिँदै

भारत । भारतमा अनलाइन जुवामा गरिएको प्रतिबन्धले सयौँ करोड प्रयोगकर्ताहरूलाई सेवा दिने अर्बौं डलरको उद्योग बन्द गराएको छ र राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीको प्रायोजनसमेत प्रभावित पारेको छ ।

तर खेलाडीहरूको भनाइमा शर्त लगाउन अडिग मानिसहरूले विदेशी र अनियमित वेबसाइटतर्फ जाने बाटो फेला पारिरहेका छन् । यद्यपि नगदका लागि नभई पुरस्कारका लागि काल्पनिक खेल अनुप्रयोगका प्रशंसकहरू अझै पनि खेलिरहेका छन् ।

काल्पनिक खेल खेल्ने विज्ञापन व्यवसायी आदर्श शर्माले भारतीय जुवाडेहरूले वैकल्पिक बाटो खोज्दा अपतटीय साइटहरूमा ‘अचानक उछाल आउने’ दाबी गरे । “एक पटक बनेको बानी सजिलै छोडिँदैन”, उनले भने, “यो लत हो र मानिसहरूले जुवाको बाटो फेला पार्छन् ।”

गत महिना भारतीय संसद्ले अनलाइन जुवामा प्रतिबन्ध लगाउने कानून पारित गरेको थियो । सरकारी तथ्याङ्कअनुसार कम्पनीहरूले ४५ करोड मिलियन मानिसबाट वार्षिक दुई अर्ब ३० करोड डलर उठाइरहेका थिए ।

अधिकारीहरूका अनुसार प्लेटफर्मको तीव्र विस्तारले आर्थिक सङ्कट, लत, आत्महत्या, धोखाधडी, मनी लन्ड्रिङ र आतङ्कवादलाई वित्तपोषणसम्म निम्त्याएको छ । कानूनलाई शीर्ष अनलाइन कार्ड गेम प्लेटफर्मले अदालतमा चुनौती दिएको छ ।

नयाँ कानुनअनुसार कार्ड गेम र काल्पनिक खेल वेबसाइट तथा एपहरू—भारतमा लोकप्रिय काल्पनिक क्रिकेटसहित—प्रतिबन्धित छन् । अपराधीलाई पाँच वर्षसम्म जेल सजाय हुने प्रावधान छ ।

जुवाडेहरूले अब भर्चुअल प्राइभेट नेटवर्क (भिपिएन)र प्रोक्सी क्रेडिट कार्डमार्फत विदेशी साइटमा पुग्नुपर्नेछ । यो सामान्य प्रयोगकर्ताका लागि कठिन भए पनि खेलाडीहरू यसबारे जानकार छन् । एक प्रशंसकले नाम नखुलाउने सर्तमा भने, “हामीले यो पहिले पनि गरेका थियौँ, फेरि गर्नेछौंँ पुराना तरिकामा फर्किन्छौँ ।”

– क्रिकेटको प्रेम –

प्रविधिमन्त्री अश्विनी वैष्णवका अनुसार, नयाँ कानूनले कानूनी इस्पोर्ट्सलाई सुरक्षित राख्दै प्रयोगकर्तालाई झुटो नाफाको वाचा गरेर शोषण गर्ने सट्टेबाजी, जुवा र काल्पनिक नगद खेलहरूलाई मात्र लक्षित गरेको हो ।

विश्वकै सबैभन्दा ठूलो काल्पनिक खेल प्लेटफर्म ‘ड्रिम ११८’ (२६ करोड प्रयोगकर्ता)ले ‘नगद खेल बन्द गरिएको’ घोषणा गर्दै अब कार, फोन, फ्रिज जस्ता पुरस्कार दिने बताएको छ । यसले भारतीय क्रिकेट बोर्ड (बिसिसिआई) सँगको चार करोड ३० लाख डलरको सम्झौता पनि तोडेको छ, जसले भारतीय खेलाडीहरूको जर्सीबाट यसको लोगो हटाएको छ ।

दिल्लीका कसाई जमशेद नूरले आफूले पाएको ठूलो जित श्रमिकको दैनिक ज्याला छ सय रुपैयाँ (करिब सात७ डलर) भएको बताए। “हामी क्रिकेटको प्रेमका लागि खेल्छौँ”, उनले भने, “पैसा आकर्षण थियो, तर अब नगद नभए पनि म खेलिरहन्छु ।”

यस प्रतिबन्धले इन्डियन प्रिमियर लिग(आइपिएल) जस्ता आकर्षक प्रतियोगितासहित समग्र खेल उद्योगलाई झट्का दिने देखिन्छ ।

एलारा क्यापिटलका करण तौरानीका अनुसार फ्यान्टसी प्लेटफर्महरू आइपिएल र विश्व क्रिकेटका सबैभन्दा आक्रामक विज्ञापनदातामध्ये पर्छन्, अब उनीहरूले विदेशी बजारतर्फ मोडिन सक्छन् ।

डि एन्ड पी एडभाइजरीका सन्तोष एनले यस वर्ष आइपिएल प्रसारण विज्ञापन आम्दानीको ४० प्रतिशतसम्म फ्यान्टसी स्पोट्र्स र क्रिप्टो प्लेटफर्मले ओगटेको अनुमान गरे । उनका अनुसार प्रतिबन्धपछि उनीहरूको व्यापार मोडेल जोखिममा परेको वा नष्ट भएको छ, जसले विज्ञापन खर्च कटौती गराउनेछ ।

यसले प्रत्यक्ष रूपमा प्रसारणकर्ताहरूको आम्दानी घटाउनेछ । “सन् २०२७ मा जब बिसिसिआईले मिडिया अधिकार नवीकरण गर्छ, प्रसारणकर्ताले पहिले जस्तो ठूलो रकम तिर्न नसक्ने भएकाले नवीकरण प्रिमियम कम हुनेछ”, सन्तोषले चेतावनी दिए ।

संसद भवनको वाणिज्य बैंकबाट १८ किलो सुनसहित ३८ करोड लुटपाट

काठमाडौं । भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी प्रदर्शनका क्रममा संसद भवनभित्र रहेको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको शाखाबाट १८ किलो सुनसहित ३८ करोड बराबर लुटपाट भएको खुलेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलले एक अन्तरवार्ताका क्रममा उक्त शाखाबाट कुल ३७-३८ करोड बराबरको लुटपाट भएको बताएका हुन् ।

उनका अनुसार प्रदर्शनका बेला बैंकको लकर तोडफोड गरी नगद र सुन चोरिएको हो । गभर्नरले हालसम्म लुटपाटमा संलग्न कोही पक्राउ नपरेको र अनुसन्धान जारी रहेको जानकारी दिएका छन् । अन्य शाखामा भने ठूलो क्षति नभएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । प्रदर्शनका क्रममा राष्ट्र बैंकमा क्षति नभए पनि बैंकका शाखाहरुमा भने गम्भीर क्षति भएको देखिएको हो । प्रदर्शन साम्य भएपछि गभर्नर पौडेलले २६ गते संसद् भवनमा रहेको उक्त शाखाको अनुगमन गरेका थिए ।

सुरुवाती अनुसन्धानबाट संसद भवनको वाणिज्य बैंकको शाखा कार्यालयका लकरसहित तोडफोड र लुटपाट हुँदा करोडौँको क्षति पुगेको गभर्नर स्वयंले खुलासा गरेका हुन् । हालसम्म औपचारिक रुपमा उक्त शाखाबाट कति लुटपाट भयो भन्ने विवरण नआए पनि गभर्नर डा. पौडेलले ३८ करोड लुटिएको अनुमानित तथ्यांकबारे जानकारी दिएका छन् । बैंकर्स एशोसिएसन र नेपाल राष्ट्र बैंककै अनुसन्धानबाट नेपालभर ६८ वटा बैंकका शाखा र ६९ एटीएममा क्षति पुगेको विवरण सार्वजनिक भइसकेको छ । गभर्नर पौडेलले प्रदर्शनकारीको उद्देश्य बैंकहरु नभए पनि लोकेसनका कारण पनि शाखा कार्यालयहरुमा क्षति पुगेको बताए ।

 

युरोपमा यस गर्मी १६ हजार ५ सय मृत्यु जलवायु परिवर्तनसँग जोडिएको

युरोप । मानव–सिर्जित जलवायु परिवर्तनका कारण बढ्दो तापक्रमले यो गर्मीमा युरोपेली सहरहरूमा करिब १६ हजार पाँच सय मानिसको मृत्यु भएको वैज्ञानिकहरूले बुधबार अनुमान गरेका छन् । यो निष्कर्ष आधिकारिक तथ्याङ्क आउनुअघि मोडलिङमार्फत निकालिएको हो ।

जलवायु र स्वास्थ्य अनुसन्धानकर्ताहरूले छिटो तयार पारेको अध्ययनले ग्लोबल वार्मिङसँग मृत्यु दर जोड्ने प्रयास गरेको हो । अनुमानित मृत्युहरू प्रत्यक्ष अस्पताल रेकर्डमा नभई विगतका सहकर्मी–समीक्षा अध्ययनमा प्रयोग गरिएका मोडलिङ विधिमा आधारित थिए ।

गर्मीको लहरका बेला मृत्यु प्रायः कम लेखिन्छ किनकि अस्पतालमा मुटु, सास फेर्न गाह्रो हुने वा अन्य रोगलाई नै कारण देखाइन्छ । यस्ता समस्या वृद्धमा झन् प्रबल हुन्छन् ।

यो गर्मीको स्थिति बुझ्न बेलायतका वैज्ञानिकहरूले जुनदेखि अगस्टसम्म आठ सय ५४ युरोपेली सहरमा तापक्रम औसत २।२ डिग्री सेल्सियस बढेको अनुमान गरे । ऐतिहासिक तथ्याङ्कसँग तुलना गर्दा सो अवधिमा करिब २४ हजार चार सय अतिरिक्त मृत्यु भएको प्रक्षेपण गरियो ।

त्यसमध्ये करिब ७० प्रतिशत अर्थात १६ हजार पाँच सय मृत्यु प्रत्यक्ष ग्लोबल वार्मिङकै कारण भएको द्रुत एट्रिब्युसन अध्ययनले देखायो । यसको अर्थ जलवायु परिवर्तनले गर्मीसम्बन्धी मृत्यु दर तीन गुणा बनाएको हुनसक्छ । यो अध्ययन इम्पेरियल कलेज लन्डन र लन्डन स्कुल अफ हाइजिन एन्ड ट्रपिकल मेडिसिनका विज्ञहरूले संयुक्त रूपमा गरेका हुन् ।

यसअघि पनि एउटै गर्मीको लहरका लागि यस्तै नतिजा देखाइएको थियो । तर अधिकांश देशहरूले वास्तविक तथ्याङ्क ढिलो प्रकाशित गर्ने भएकाले अहिलेसम्म प्रत्यक्ष तुलना सम्भव छैन । अध्ययनका सह–लेखक फ्रेडेरिक ओटोले भने, “अहिले वास्तविक–समय तथ्याङ्क पाइँदैन, तर हाम्रो अनुमान यथार्थ नजिक छ ।”

अघिल्ला अनुसन्धानहरूसँग पनि यो अध्ययन मिल्दोजुल्दो छ । जस्तै नेचर मेडिसिनमा प्रकाशित अध्ययनले सन् २०२३ को गर्मीमा युरोपमा ४७ हजारभन्दा बढी मृत्यु भएको ठहर गरेको थियो ।

बेलायतको युनिभर्सिटी अफ रिडिङका वायुमण्डलीय विज्ञ अक्षय देवरासका अनुसार यी विधि वैज्ञानिक रूपमा बलिया भए पनि रूढीवादी छन्, वास्तविक मृत्यु अझ बढी हुनसक्छ ।

यस अध्ययनअनुसार सबैभन्दा धेरै मृत्यु रोममा आठ सय ३५, एथेन्समा छ सय ३० र पेरिसमा चार सय नौ भएको छ । करिब ८५ प्रतिशत मृत्यु ६५ वर्षभन्दा माथिका व्यक्तिमा देखिएको हो ।

शोधकर्ताहरूले केही क्षेत्र, जस्तै बाल्कन, समावेश नभएकाले यो अध्ययनले सम्पूर्ण युरोपलाई प्रतिनिधित्व नगर्ने स्पष्ट पारेका छन् ।

सह–लेखक ग्यारिफलोस कोन्स्टान्टिनोउडिसका शब्दमा, “२–४ डिग्री तापमान बढ्दा हजारौँ मानिसको जीवन र मृत्युबीचको फरक पर्न सक्छ, त्यसैले तातो लहरलाई मौन हत्यारा भनिन्छ ।”

यो वर्ष युरोपको रेकर्डमा चौथो सबैभन्दा तातो गर्मी भएको छ ।

दूध बिक्री गरेर मासिक एक लाख आम्दानी

दोधारा चाँदनी (कञ्चनपुर) ।  कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका–१५ का जगदिशप्रसाद पाण्डेय दुबईमा रोजगारी गर्दै आएको थिए । विसं २०७६ मा बुबाको निधन भएपछि स्वदेश फर्किएका उनले पुनःरोजगारीका लागि दुबई जाने निधो गरे । यसका लागि टिकट समेत तय भइसकेको थियोे । तर कोभिड सङ्क्रमणका कारण अन्तरराष्ट्रिय उडान बन्द भएपछि उनको दुबई जाने सपना पूरा भएन ।
वैदेशिक रोजगाजारीमा जान नसकेपछि उनले जीविकोपार्जनका लागि स्वदेशमै केही गर्ने उपाय खोजे । यसपछि उनले रु ३० हजारमा एउटा गार्ई खरिद गरे । “रोजगारी भएन कोभिडले वैदेशिक रोजगारीमा समेत जान पाइएन त्यसपछि जीविकोपार्जनका लागि केही गर्नुपर्छ भन्ने लाग्यो”, उनले भने
, “त्यसबेला दूधको माग बढी थियो त्यही भएर मैले गाई पाल्न सुरु गरे माग धेरै आउन थालेपछि छ महिनापछि अर्को गाई थप गरे ।”
दूध बिक्री गरेरै छ महिनामा गाई किनेको रकम असुल भएपछि उनलाई स्वदेशमै पनि दूध बिक्री गरेर आम्दानी गर्न सकिने रहेछ लाग्यो । गाईको दूधभन्दा भैँसीको दूधको माग बढी आउन थालेपछि उनी व्यावसायिक रुपमा भैँसीपालनमा लागे । सुरुआतमा तीन भैँसी खरिद गरेर भैँसीपालन सुरु गरेका उनको फार्ममा अहिले सानाठूला गरी ३२ वटा भैँसी छन् । “छ महिनामै गार्ई किनेको रकम असुल भएपछि थप अर्को गाई थपे त्यसपछि पनि दूधको धेरै माग आउन थाल्यो गाईको भन्दा भैँसीको दूध खोज्ने धेरै आए”, पाण्डेयले भने, “त्यसपछि मैले तीन वटा भैँसी ल्याएर भैँसीपालन सुरु गरे दूधको माग धेरै आउन थालेपछि हरेक वर्ष भैँसी थप्दै गए ।” अहिले दुई पटक दूध दिने पाँच वटा र बिहान एक पटक दूध दिने सात वटा भैँसीबाट दैनिक ४० लिटर दूध बजारमा बिक्री हुने गरेको छ । उनले भैँसीपालन गरेर तीन जनालाई रोजगारी समेत दिएको छ ।
उनको काममा उनका श्रीमती सरस्वती पाण्डेयले समेत सहयोग गरेको छ । “अहिलै दैनिक ४० लिटरसम्म दूध बिक्री हुने गरेको छ, प्रतिलिटिर रु ९० का दरले गाउँ घरमै दूध बिक्रि हुने गरेको छ ।” उनले भने, “भैँसीपालनबाट आएको आम्दानीले नै छोराछोरीको पढाइ खर्च र जीविकोपार्जन भइरहेको छ ।” उहाँका छोरा सिभिल इञ्जिनियरिङ र छोरी एमबिबिएसमा अध्ययनरत छन् । “ग्राहकले माग गरे अनुसार घरमै दूध उपलब्ध गराउँछाँै”, उनले भने, “दूध बिक्रीबाटै छोराछोरीको पढाइ खँर्च र घरको जोहो गर्दै आएका छौँ ।” दूध मात्रै होइन पाण्डेय दम्पतीले गोबर मलबाट र पाडापाडी बिक्रीबाट समेत आम्दानी गर्दै आएको छ । “दूध बिक्रिबाट वार्षिक रु १२ लाख आम्दानी हुन्छ, तीन लाखको गोबर मलबाट आम्दानी हुन्छ”, उनले भने, “सबै गरेर वार्षिक रु १६ लाखसम्म आम्दानी हुने गरेको छ ।” आफ्नै एक बिघा जग्गामा भैँसी फार्म सञ्चालन गरेका उनले भैँसीका लागि आवश्यक पर्ने घाँसका लागि पाँच बिघा क्षेत्रफल जमिन भाडामा लिएको बताए ।
“अहिलेसम्म फार्ममा मैले रु ६५ लाख लगानी गरिसकेको छु तीन जनालाई रोजगारी दिएको छु, छ बिघा जग्गा प्रतिबिघा वार्षिक रु ३० हजारका दरले भाडामा लिने भएको छु”, उनले भने, “दुई बिघा जग्गामा घाँस र बाँकी जग्गामा अन्न लगाएको छु ।” भैँसीपालनमा दूधदेखि गोबर मलसमेत बिक्री हुने गरेकाले स्वदेशमै मेहनत गरे घाटा नहुने उनको भनाइ छ ।
 विदेशकोभन्दा आफ्नै देशमा व्यवसाय गरेर आम्दानी गर्दा खुसी लाग्ने गरे पनि व्यवसाय गर्ने युवालाई सरकारीस्तरबाट पर्याप्त सहयोग हुन नसकेको उनले गुनासो गरे। उनले दूध बिक्रीबाट भइरहेको आम्दानीबाट खुसी भएको बताउँदै वास्तविक किसानलाई राज्यले सहयोग गर्नसके स्वदेशमै मेहनत गर्नेहरुलाई सहयोग पुग्ने बताए ।

किन चिसियो बालेन–हर्कको सम्बन्ध ?

काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनले राजनीतिमा ल्याएको ‘उलटफेर’ सँगै काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाह र धरान उपमहानगरपालिकाका मेयर हर्क साम्पाङबीच एकाएक सम्बन्ध चिसिएको छ । स्थानीय तहको निर्वाचनदेखि नै एक–अर्कालाई समर्थन, सहयोग, कामको प्रशंसा र काम गर्ने शैलीको तारिफ गर्दै आएका उनीहरुबीच केहि दिनअघिदेखि फाटो मात्र देखिएको छैन, सार्वजनिक रुपमै घोचपेच बढेको छ । जेन–जी युवाहरूले आश गरेका दुई चर्चित अनुहार बालेन र हर्कको झगडा सामाजिक सञ्जाल दिनहुँ बढ्दै गएको छ । उनी विस्तारै आरोपको तहमा उत्रिन थालेका छन् ।

दुई दिनको जेनजी आन्दोलनपछि देशकै प्रधानमन्त्री बन्छु भन्दै काठमाडौँ भित्रिएका मेयर साम्पाङ प्रधानमन्त्री बन्न नपाएपछि रिसाएका छन् । उनी सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा निरन्तर बालेनलक्षित स्टाटसको वर्षा गराइरहेका छन्, त्यो पनि आरोपसहित । १० लाख बढी फलोअर्स रहेको ‘हर्क साम्पाङ अ रिभोलुसन’ नामको पेजबाट साम्पाङले दैनिक दर्जन स्टाटस लेख्ने गरेको देखिन्छ । हर्कको लगातारको सामाजिक सञ्जालको आक्रमणपछि बालेनले पनि उहि शैलीमा जवाफ फर्काउन थालेका छन् ।

जेन–जी प्रदर्शन लगत्तै संसद् विघटनपछि नयाँ बन्ने अन्तरिम सरकारमा साम्पाङ प्रधानमन्त्री बन्ने चाहनासहित काठमाडौं आएका थिए । उनलाई प्रधानमन्त्री बन्छु भन्ने ठुलो आशा थियो । उनले सामाजिक सञ्जालमा व्यक्त गरेका स्टाटसले पनि यसलाई पुष्टि गर्छ । २५ भदौमा काठमाडौं आएका उनी २८ भदौमा धरान फर्किए । अन्तरिम सरकार बनाउन नेपाली सेनाले विभिन्न व्यक्तिसँग छलफल गरेको थियो । त्यसमा उनी पनि सामेल थिए । उनले आफू प्रधानमन्त्री बन्न पाउनुपर्ने दाबी गर्दै आइरहेका थिए ।

यो अन्तरिम सरकारमा अर्कैलाई प्रधानमन्त्री बनाउन बालेनले भूमिका खेलेकोप्रति साम्पाङले असन्तुष्टि जनाउँदै आएका थिए । अन्ततः सुशीला कार्की प्रधानमन्त्री बनेपछि उनी आक्रोशित बन्दै बालेनलक्षित टिप्पणी जनाउन थाले । तीन दिनयता साम्पाङले बालेनलाई प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा गाली गर्दैै सामाजिक सञ्जालमा कैयौँ पोस्ट गरेका छन् । मंगलबार साम्पाङले मेयर बालेनलाई लक्षित गर्दै भनेका छन्, ‘लुकेर बस्ने र लुकेर खेल्नेलाई गेमर भनिन्छ, लिडर भनिँदैन ।’

साम्पाङले सोमबार पनि बालेनलक्षित स्टाटस लेखे, ‘को हो त्यो भित्र बसेर खेल्ने ? बरु बाहिरै आएर भिड्न रेडी बन् !’ उनले आफूले नचाहेको पद दिन खोजेको, तर चाहेको पद दिन नखोजेको पनि बताएका छन् । ‘मलाई पदको लोभी भन्नेलाई के थाहा देश दनदनी जलिरहेका वेला, सबै डराएर घरभित्र लुकेर बसेका वेला पाँच सय किलोमिटर टाढाबाट पुगेर देशको जिम्मा लिनु खोजेको हुँ मैले ! खानेपानी र श्रम तथा रोजगार दुइटा मन्त्रालय दिँदा पनि छाडेर नलिएको मान्छे हुँ म,’ साम्पाङले सोमबार फेसबुकमा लेखेका छन्, ‘हिजो सिंहदरबारमा आगो लगाइदिन्छु, जलाइदिन्छु भन्ने, साँच्चै जलाइदिने र अहिलेको गृहमन्त्रीबीचमा कुनै सम्बन्ध छ कि संयोग मात्रै हो ।’

पछिल्लो समय आफूप्रति साम्पाङले सामाजिक सञ्जालमार्फत निरन्तर रिस पोखिरहेका वेला बालेन भने केहि नरम नै छन् । उनले मंगलबार सामाजिक सञ्जालमार्फत साम्पाङलाई विनम्रता व्यक्त गर्दै स्टाटस लेखेका छन् । ‘डियर हर्क साम्पाङ, तिमीले मलाई जति गाली गरे पनि म तिमीलाई माया गर्न छोड्दिनँ । एकतर्फी नै सही, तर मेरो माया साँचो हो, युआर माई ट्रु लभ ।’

यसपछि बानेनको खासै अन्य स्टाटस आएका छैनन् । तर साम्पाङका स्टाटसको वर्षा रोकिएको छैन । ‘देश जलाएर खरानीको व्यापार ! विदेशीको कठ्पुतली बनेर रमाइलो गर्दै लभको कुरा ! मुखमा रामराम बगलीमा बाम्फोक ! कठै… मुतको न्यानोमा जूनी बिताउनेहरूको कमी छैन फेरि…’, साम्पाङको आरोपसहितको स्टाटस हो यो ।

उनले बालेनलाई विदेशीको कठ्पुतली भएको आक्षेप लगाएका छन् । तर बालेनले यसमा कुनै प्रतिक्रिया गरेका छैनन् । उनी कम स्टाटस लेख्नेमा पर्छन् । तर धेरै फेसबुक फलोअर्स भएकामा उनी टपमै छन् । हाल बालेनका ३० लाख बढी फलोअर्स छन् । जेन–जीले रुचाइएका पात्रमा यी दुवै पर्छन् । यसअघि उनीहरूको मित्रता समेत देखिएको छ ।

सुदन गुरुङमाथि लखेटी–लखेटी आक्रमण प्रयास

काठमाडौं । ‘हामी नेपाल’ का संयोजक सुदन गुरुङमाथि आक्रमणको प्रयास भएको छ । रानीबारीदेखि बानेश्वरसम्म पल्सर बाइकमा रहेको एउटा समूहले आफूलाई लेखेटेको उनले जनाएका छन् । त्यसपछि बीचमा दुईवटा गाडी थपिएर पच्छ्याएको बताइएको छ । ‘सिनामंगलको गल्लीगल्ली पछि पनि खोजिराथे रे । यता बानेश्वरसम्मै लखेटे । ती को थिए भन्ने चाहिँ चिनिनँ । मार्ने उद्देश्यले नै आएका देखिन्थे,’ उनले भने । आफू कुन स्थानमा छु भन्ने चाहिँ उनले खुलाएनन् ।

‘मलाई अहिले फलो गरिरहेको छ । बाइक थियो । बाइक नम्बर नै थाहा भएन । अर्को एउटा गाडी छ,’ उनले भने । उनले सबै सुरक्षा निकायलाई जानकारी गराइसकेको बताएका छन् । यद्यपि प्रहरीले यसबारे कुनै जानकारी नआएको बताएको छ । जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसपी अपिलराज बोहराले गुरूङले यसबारे जानकारी नगराएको बताए । ‘उहाँले आक्रमण भयो भनेर सार्वजनिक गर्नु भएको रहेछ । हामीलाई जानकारी गराउनु भएको छैन । हामी बुझ्ने प्रयास गरिरहेका छौं,’ उनले भने ।

 

कोटेश्वरको भाटभटेनीमा पनि भेटियो शव, ज्यान गुमाउनेको संख्या ७४ पुग्यो

काठमाडौं । काठमाडौंको कोटेश्वरस्थित भाटभटेनी सुपरमार्केटमा पनि जलेको अवस्थामा शव भेटिएको छ । जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंका एसपी तथा प्रवक्ता अपिलराज बोहराले बुधबार एक शव डढेको अवस्थामा भेटिएको जानकारी दिए ।

शरीर पूरै जलेको अवस्थामा शव भेटिएकाले त्यसको पहिचान हुन सकेको छैन । योसँगै जेनजी आन्दोलनका क्रममा ज्यान गुमाउनेको संख्या ७४ पुगेको छ । यसअघि ७३ जनाको मृत्यु भएको थियो । यसअघि चुच्चेपाटीको भाटभटेनीबाट डढेको अवस्थामा सात वटा शव भेटिएको थियो । अस्थिपञ्जरको रूपमा भेटिएका ती शवहरू त्रिवि शिक्षण अस्पताल महाराजञ्जमा राखिएको छ । ती शवको पनि पहिचान भएको छैन ।

 

जेनजी प्रदर्शनमा दिनेशको मृत्यु भएपछि विचल्लीमा परिवार

झापा । झापाको अर्जुनधारा नगरपालिका–८ हात्तीकिल्लाका ३२ वर्षीय दिनेश राजवंशी जेनजी प्रदर्शनमा शहीद भएपछि परिवारको विचल्ली भएको छ । विर्तामोडमा गत भदौ २४ गते भएको जेनजी प्रदर्शनमा सहभागी उनी प्रहरीको गोली लागेर घाइते भएका थिए । स्थानीय बिएण्डसी टिचिङ हस्पिटलमा उपचारका क्रममा गत भदौ २७ गते बिहान उनको निधन भयो ।

पौरखी र मिलनसार स्वभावका उनी दुई वर्ष खाडी मुलुक कतारमा बसेर स्वदेश फर्किएका थिए । स्वदेशमा केही उद्यम गर्ने सोचका साथ उनले परिवारको जीविकोपार्जनका लागि मासु पसल सञ्चालन गर्न थालेका थिए । उनकी पत्नी जान्ती राजवंशीले आयआर्जनका लागि दैनिक ज्यालादारी काम गर्छिन् ।

दिनेशको पाँच वर्षीय एक छोरा रिदम र एक वर्षीया छोरी दिपीका अहिले पनि बुबा घर आउनुहोला भनेर बाटो कुरिरहेका छन् । उनकी ३० वर्षीया पत्नी जान्ती र ५५ वर्षीया आमा सपना राजवंशीको आँखाबाट आँशु ओभाएका छैनन् । बुबा मङ्गलु राजवंशीको तीन वर्षअघि निधन भइसकेको छ ।

जेनजी प्रदर्शनमा दिनेशले सहादत प्राप्त गरेपछि उनीमाथि आश्रित परिवार आर्थिक रूपमा कमजोर बन्दै गएपछि परिवारको विचल्ली हुने हो कि भन्ने चिन्ता लागेको राजवंशी समाज विकास समितिका अध्यक्ष अभय राजवंशीले बताए । ‘विदेश गएर कमाएको पैसाले घर चल्दै आएको थियो’, उनले भने, ‘देशभित्र रोजगारी नपाएपछि फेरि रोमानिया जाने तयारीमा हुनुहुन्थ्यो उहाँ । साना नानीहरू र परिवारको पालनपोषणको जिम्मेवारी अब कसले लिने ?’

दिनेशको सानो कच्ची घरमा दाजु र भाउजुसहितको संयुक्त परिवार बसोबास गर्दै आएको छ । उनको निधनपछि छोराछोरी र आमाको पालनपोषण कसरी गर्ने भनेर चिन्ता थपिएको दिनेशकी पत्नी जान्तीले बताइन् । ‘घरमा साना छोराछोरी छन्, तिनीहरूलाई हुर्काउने, पालनपोषण गर्ने र पढाउनका लागि कमाएर ल्याउने जिम्मेवारी मेरो काँधमा आएको छ’, उनले भनिन्, ‘वृद्ध सासुआमा हुनुहुन्छ । घरको कमाएर ल्याउने मान्छे नरहेपछि अब कसरी बाँच्नु ।’

मासु बिक्रीको सानो पसल चलाउँदै आएका दिनेश देशभित्र रोजगारीको अवसर नदेखेर रोमानिया जाने तयारी गर्दै थिए । उनको निधनपछि परिवारको गर्जो कसरी टार्ने भनेर दिनेशको परिवारमा चिन्ता थपिएको छ । एसएलसीसम्म अध्ययन गरेका दिनेश परिवारका आशा र भरोसा थिए । ‘मैले आर्थिक अवस्था कमजोर भएकै कारण धेरै पढ्न नसके पनि आधा गाँस नखाएरै छोराछोरीलाई धेरै पढाउँछु भन्नु हुन्थ्यो’, दिनेशकी पत्नी जान्तीले भनिन्, ‘उहाँको सपना अब अधुरै रह्यो ।’

गत भदौ २४ गते विर्तामोडमा भएको जेनजी प्रदर्शनमा दिनेश घाइते भएको खबर सुन्ने बित्तिकै जान्ती बिएण्डसी हस्पिटल पुगेकी थिइन् । जहाँ दिनेश जीवन र मृत्युको दोसाँधमा छटपटाइरहेका थिए । घाइते भएको तीन दिनमा उनको निधन भयो । हाल दिनेशको काजकिरिया उनको दाजु गोवद्र्धन राजवंशीले गरिरहेका छन् । रोजगारीको सिलसिलामा विदेशमा रहेका उनी भाइको निधन भएको खबर सुनेर स्वदेश आएका हुन् । भाइले मुलुकमा परिवर्तनका लागि जीवन दिएकाले छोरा रिदम र छोरी दिपीकालाई उच्च शिक्षासम्मको अध्ययन गर्ने वातावरण सरकारले बनाउनुपर्ने गोवद्र्धनको माग छ । उनले भने, ‘परिवारको निर्वाह र सन्तानको शिक्षादीक्षाको जिम्मा राज्यले लिनुपर्छ ।’

 

बालुवाटारमा मन्त्री छान्न छलफल

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले मन्त्रिपरिषदलाई पूर्णता दिन छलफल तीब्र बनाएकी छन् । ११ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् बनाउने घोषणा गरेकी उनले तीन मन्त्री र मुख्यसचिवलाई राखेर बालुवाटारमा छलफल गरेकी हुन् ।
‘प्रधानमन्त्री र मन्त्रीबीच छलफल जारी छ,’ स्रोतले सुनायो, ‘मन्त्रीका लागि विभिन्न नाममा छलफल भइरहेको छ । आजै नभए पनि भोलिसम्म मन्त्रिपरिषद् विस्तार हुने सम्भावना छ ।’

छलफलमा प्रधानमन्त्री कार्की, अर्थमन्त्री रामेश्वर खनाल, ऊर्जामन्त्री कुलमान घिसिङ र गृहमन्त्री ओमप्रकाश अर्याल छन् । यसअघि प्रधानमन्त्री कार्कीले वरिष्ठ नेत्ररोग विशेषज्ञ डा. सन्दुक रुइतलाई सरकारलाई सहयोग गर्न आग्रह गरेकी थिइन् । तर उनले अहिले आफू सरकारमा जान नसक्ने स्पष्ट पारेका छन् ।

यस्तै कार्कीले संविधानविद्ध भीमार्जुन आचार्यलाई पनि मन्त्रीका लागि प्रस्ताव गरेको खुलेको छ । उनले पनि मन्त्री खानका लागि अस्वीकार गरेका छन् । प्रधानमन्त्री कार्की गैरराजनीतिक व्यक्तिलाई सरकारमा ल्याउने तयारीमा छिन् ।छलफलमा भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजीको आन्दोलनको क्रममा ध्वस्त सरकारी संरचना पुनर्निर्माण गर्नेबारे पनि हुने बुझिएको छ । योबाहेक सरकारको आगामी रणनीति, मन्त्रिपरिषद् विस्तारलगायतका बारेमा छलफल भइरहेको स्रोतले जानकारी दियो ।

निर्वाचितलाई अपदस्थ गरी अनागरिक सरकार गठन गरियो : बादल

काठमाडौं । नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष रामबहादुर थापा ‘बादल’ ले जनताबाट निर्वाचित केपी ओली नेतृत्वको सरकार अपदस्थ गरेर अनागरिक सरकार गठन गरिएको टिप्पणी गरेका छन् । जेनजी प्रदर्शनकारीले आगजनी गरेको पार्टी कार्यालय अवलोकनपछि सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै उनले सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारलाई ‘अनागरिक’ को संज्ञा दिएका छन् ।

नेता बादलले भने, ‘अहिले लोकतन्त्रलाई अपदस्थ गरिएको छ । नागरिक सर्वोच्चताको प्रतीक संसद् हो । तर संसद्लाई विघटन गरिएको छ । नागरिकहरूले निर्वाचित गरेको सरकारलाई अपदस्थ गरेको छ । संसद् विघटन गरिएको छ, अनागरिक सरकार असंवैधानिक ढंगले गठन गरिएको छ ।’ उनले पार्टी अब समीक्षा र ध्रुवीकरणको चरणमा रहेको जानकारी दिएका छन् । सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार गठन भएसँग अहिले ठूला राजनीतिक दलका नेताहरु विस्तारै राजनीतिक गतिविधिमा सक्रिय हुन थालेका छन् ।

कालिकाका मेयर रेग्मी भन्छन्–दुई वर्षको छोरो च्यापी धानबारीमा लुकेर बचें

चितवन । जेनजीको प्रदर्शनका क्रममा चितवनका अधिकांश स्थानीय निकायसहित तिनका जनप्रतिनिधि समेत निशानामा परे । स्थानीय जनप्रतिनिधिहरूका अनुसार यही भदौ २३ र २४ गते भएको प्रदर्शनका क्रममा घुसपैठ भई स्थानीय तहका भौतिक संरचनामाथि तोडफोड तथा आगजनी भएको हो । गाउँ टोलमै रही जनताको सेवा गरिरहेका जनप्रतिनिधिहरूमाथि अमानवीय ढङ्गबाट आक्रमण गर्ने प्रयास भएकामा दुःख व्यक्त गरिएको छ ।

कालिका नगरपालिकाका प्रमुख विनोद रेग्मी विशेष गरी जनप्रतिनिधिहरूको घर–परिवारमाथि समेत आक्रमण गर्नेक्रममा आफूमाथि अमानवीय व्यवहार भएको, आक्रोशित भीडबाट जोगिनका लागि पदबाट राजीनामा समेत दिनुपरेको र परिस्थिति सहज बन्दै गएको अवस्थामा अब क्षतिग्रस्त संरचनाको निर्माणसहित नगरवासीको सेवा गर्न सक्रिय हुनुपरेको बताउँछन् । प्रमुख रेग्मीले भने, ‘श्रीमती र छोरीलाई घर छाडेर भाग भनी दुई वर्षीय छोरो च्यापेर घर पछाडिको धानबारीमा लुकेर बाँच्न सफल भइयो । हामी भागेपछि एक हुल मानिस नाराबाजी गर्दै घर तोडफोडमा उत्रिए । सक्ने जति फोरेर उनीहरू फर्किए ।’

दूधे बालकलाई लिएर धानबारीमा कतिबेर बस्ने ? कहिले जान्छन्, फेरि के हुन्छ भन्ने भएपछि छोरालाई छिमेकीको घरमा छोडेर पुनः आफू धानबारीमा गई बसेको उनले बताएका छन् । पुनः आक्रमणकारी आएर घरमा थप क्षति गरेको उनले बताए । आक्रमणका क्रममा केही साथीहरूले मेरो घर जोगाउन कोशिस गरेको बताउँदै उनले भने, ‘छोरी र श्रीमतीमाथि अपशब्द प्रयोग गर्ने, छोरालाई काट्छु भनेको सुनियो । भिड अराजक र उदण्ड बन्यो । प्रहरी, सेना, सीडीओ, पार्टी कतैतिर पनि सम्पर्क हुन सकेन । आकाश खसेको जस्तो परिस्थिति भयो ।’

घटना विवरण सुनाउँदै प्रमुख रेग्मीले भने, ‘शुरुमा वडा कार्यालयहरू हान्ने, जनप्रतिनिधिलाई मार्ने, काट्ने भन्ने ‘म्यासेज’हरू आए । तँ भाग, यसो गर, उसो गर भन्ने ‘म्यासेज’ आए ।’ सल्लाह र छलफल गर्न सम्पर्क गर्न खोज्दा कसैसँग सम्पर्क हुन नसकेको भन्दै उनले भने, ‘परिस्थितिले च्याप्दै–च्याप्दै ल्यायो । केही समयभित्र घटना हुँदैछ, नगरपालिका हान्दैछन्, वडा कार्यालय हान्दैछन् भन्दाभन्दै हान्न थालिहाले । सोधौँ कसलाई सोधौँ, भेटौँ कसलाई भेटौँ । अत्यन्त अप्ठ्यारो स्थितिको सामना गर्न बाध्य भयौँ ।’

ठूलो संख्यामा मानिसहरू हातमा खुँडा, खुकुरी, भाला बोकी भय र त्रासको वातावरण सिर्जना गर्ने प्रयास भएको नगर प्रमुख रेग्मीले बताएका छन् । उनले भने, ‘एउटा बाढी नै आएको अवस्था भयो । घरमा हेर्दा के कुरा जोगाउने भन्ने भयो । के लिएर जाने, कहाँ जाने ? कसले आश्रय दिन्छ त्यो बेलामा । दुई–चार ठाउँमा फोन गरेँ, जिउज्यानका खतरा भएकाले बाहिर हिँड्ने उपयुक्त समय नभएको सुझाव आयो, विलखबन्दमा परें ।’

उनले कतैतिरबाट कुनै साहारा नपाएपछि आफूले बाध्य भएर पार्टी छोडेको स्टाटस फेसबुकमा लेखेको स्पष्ट पारेका छन् । ‘दुई घण्टाभित्र निर्णय गरिनस् भने तेरो घर जलाउँछौँ तँलाई पनि जलाउँछौँ भनेर धम्की आयो । घर र परिवार जोगाउनका लागि पार्टी परित्याग गरेको एउटा ‘स्टाटस’ लेखेर हुन्छ भने किन नलेख्ने भनेर पार्टी छोडेको ‘स्टाटस लेखेँ’ उनले सुनाए ।

उनले थपे, ‘त्यतिबेला मैले परिवार जोगाउनका लागि घरजग्गा नै नामसारी गर्दे भनेको भए पनि गरिदिनुपर्ने परिस्थिति थियो । मेरो परिवार बच्छ भने, म जे गर्न पनि तयार थिएँ । त्यो तत्कालीन परिस्थितिमा गर्नुपर्ने अवस्था थियो । अहिले त्यो स्टाटस ‘डिलिट’ गरेँ, म पार्टीमै छु ।’ उनले आफ्ना आफन्त कसैले पनि वास दिने अवस्था नभएको पनि सुनाए । ‘जुन कुरा मलाई परेको छ, त्यो मैले व्यक्त गर्न सक्दिन । पीडादायी अवस्था बन्यो’ उनले भने ।

आन्दोलनकारीले उनको घरमा तोडफोड गर्दा झण्डै ६ लाख ५० हजार रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको छ । त्यसो त उनले नेतृत्व गरेको कालिका नगरपालिकाको वडा नं १ देखि ७ सम्मका सबै वडा कार्यालय जलेर नष्ट भएका छन् । वडा नं ८ र ९ मा पनि तोडफोड भएको छ । नगरसभा हल पूर्ण रुपमा जलेर क्षति भएको छ । अहिले भइरहेको भाडाको घरमा तोडफोड र केही सामान कार्यालय बाहिर ल्याएर जलाइएको छ ।

कार्यालय प्रयोजनका लागि बन्दै गरेको नयाँ भवन तोडफोड भएको छ । नयाँ भवन अगाडि रहेको तीन वटा सवारीसाधन र दुई वटा मोटरसाइकल जलेर नष्ट भएका छन् । डोजर, ग्रेडर, टिपर, बोलेरो र जेसिबी तोडफोड गरिएको छ । अहिले नगरपालिका अस्तव्यस्त बनेको छ । यकिन तथ्याङ्क आइनसके पनि झण्डै ८० करोड रुपैयाँ हाराहारी क्षति भएको आकलन गरिएको प्रमुख रेग्मी बताउँछन् । यद्यपि मोटरसाइकलमा सबै वडा पुगेर नगरवासीलाई सेवा दिनबाट नचुक्ने, वाचा र प्रतिबद्धतासहित सबै ठाउँसम्म पुगिरहेको उनको भनाइ छ ।

 

उपभोक्ताको रुचिमा: कर्णालीको स्याउ

राँझा (बाँके) । हेर्दा आकर्षक र खाँदा स्वादिलो कर्णालीको स्याउ आम उपभोक्ताको रुचिमा परेकोे छ । यतिबेला पश्चिम नेपालका नेपालगञ्ज, कोहलपुर, सुर्खेत, दाङ र बुटवलका चोक–चोकमा सजाएर राखिएको कर्णालीको जुम्ली स्याउले जो कोहीको मन तान्ने गरेको छ ।

नेपालगञ्जमा चार दशकदेखि कर्णालीको स्याउ थोक बिक्री गर्दै आएका प्रेमलाल साहु तेलीले विषादी प्रयोग नहुने र गुणस्तर पनि राम्रो हुन थालेपछि कर्णालीको स्याउको माग विभिन्न सहरमा बढ्दै गएको बताए । “पश्चिम नेपालको फलफूल बजारमा अहिले कर्णालीको स्याउको दबदबा छ, भारतीय स्याउको तुलनामा सस्तो र राम्रो भएकाले उपभोक्ताले कर्णालीको स्याउ मन पराउने गरेका छन्”, थोक व्यापारी साहुले भने, “सुर्खेत नेपालगञ्ज, धनगढी बुटवललगायतका सहरमा हिजोआज जुम्लाको स्याउ खोज्दै ग्राहक आउने गरेका छन् ।”

नेपालगञ्जमा कर्णालीको स्याउ थोक बिक्रेता रहेका प्रेमलालले यहाँबाट लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका सहरहरुमा स्याउ बिक्री वितरण गर्ने गरेको छ । कर्णाली प्रदेशका बजारमा भने सुर्खेतबाट वितरण हुने गरेको उनको भनाइ छ । कर्णालीको स्याउ विदेशी स्याउको तुलनमा स्वादिलो र सस्तो भएका कारण पनि आम उपभोक्ताको रोजाइमा पर्ने गरेको छ । अहिले ग्रेडिङ भएको स्याउको थोक मूल्य प्रतिकिलो अधिकतम रु १०० रहेको छ । ग्रेडिङ नभएको स्याउ न्यूनतम प्रतिकिलो रु ६० मा नेपालगञ्जबाट बिक्री हुने गरेको थोक विक्रेता प्रेमलालले जानकारी दिए । उनका अनुसार स्याउको आकार र गुणस्तर अनुसाररु ६० देखि सयसम्ममा खुद्रा विक्रेताले खरिद गरेर पश्चिम नेपालका सहरहरुमा बिक्री वितरण गरिरहेका छन् । नेपालगञ्जमा फलफूलको थोक विक्रेता करिब दुई दर्जन रहेका छन् ।

विदेशी स्याउ विस्थापित

अहिले बजारमा कर्णालीको स्याउले विदेशी स्याउलाई विस्थापित गरेको छ । सडक विस्तार भएसँगै आकर्षक, स्वादिलो अर्गानिक जुम्लाको स्याउ बजारमा आएपछि यसको माग बढ्दै गएको हो । कर्णालीको रेड डेलिसियस र गोल्डेन डेलिसियस जातको स्याउ बजारमा उपलब्ध रहेको छ । नेपालगञ्जमा कर्णालीको स्याउको थोक बिक्रेता प्रेमलाल साहुले साउन, भदौ र असोज गरी तीन महिना पश्चिम नेपालका सहरमा कर्णालीको स्याउले विदेशी स्याउलाई विस्थापित गर्ने गरेको बताए।

विगतमा हवाईजहाजमार्फत नेपालगञ्ज ल्याएर कर्णालीको स्याउ बिक्री गरेका साहुले अहिले कर्णालीमा सडक सञ्जाल पुगेपछि स्याउको ढुवानीमा सहज भएका कारण बजार विस्तार हुँदै गएको उल्लेख गरे । “पहिला बाटो नहुँदा हवाईजहाजबाट नेपालगञ्ज ल्याएर बिक्री वितरण गर्नुपथ्र्यो, हवाईजहाजबाट ल्याउँदा स्याउ थिचिने सड्ने जोखिम धेरै हुन्थ्यो”, उनले भने, “अहिले जुम्लाबाटै ग्रेडिङ गरेर प्याकिङ भएर आउने हुँदा कर्णालीको स्याउ गुणस्तरीय छ, त्यसैले विदेशी स्याउलाई विस्थापित गर्न सकेको छ ।”

विगतका वर्षमा भारतीय स्याउले भरिने फलफूल बजारमा अहिले कर्णालीको अर्गानिक स्याउ छ । नेपालगञ्ज बजारमा अहिले कर्णालीबाहेक अन्यत्रका स्याउ आउनै छाडेको व्यवसायी मोहम्मद नसिम खाँले बताए । नेपालगञ्जमा कर्णाली प्रदेशको हिमाली जिल्ला जुम्ला, हुम्ला, कालीकोट, डोल्पा र मुगुको स्याउ आउने गरेको उनको भनाइ छ । जैविक मानिने भएकाले यो क्षेत्रको स्याउ प्रख्यात छ । नेपालगञ्जका फलफूल व्यापारीहरु अहिले कर्णाली जिल्लाका स्याउ बिक्रीमा व्यस्त छन् । कर्णालीका जिल्लामा मोटरबाटो पुगेकाले अहिले सडक मार्गबाटै स्याउ आउँदा सस्तो पर्ने गरेको छ ।

उपभोक्ता र व्यापारी दुवै लाभान्वित

नेपालगञ्जस्थित गुरुद्वारा रोडमा रहेको नेपाल फलफूल मण्डीमा कर्णालीको स्याउ आउने गरेको छ । मण्डीबाट खुद्रा विक्रेताहरुले किनेर बजारमा बिक्री गरिरहेका छन् । स्याउका खुद्रा व्यापारी नेपालगञ्जको त्रिवेणीमोडस्थित महाराजा फ्रुटका सञ्चालक कमल सुनारले कर्णालीको स्याउ रसिलो हुने भएकाले यहाँबाट उपभोक्ताले काठमाडौँ पनि लैजाने गरेको बताए।

भारत र चीनबाट भित्रिएको स्याउको मूल्यको तुलनामा नेपाली स्याउको मूल्य पनि कम हुनुका साथै स्वच्छ भएको हुँदा नेपाली स्याउले राम्रो बजार लिन सफल भएको छ । चीन र भारतको स्याउ बढी खपत हुने गरेको नेपालगञ्जमा अहिले कर्णालीको स्याउ बेच्न पाउँदा खुसी लागेको फलफूल व्यापारी सुनारको भनाइ छ ।

कर्णालीको स्याउले नेपालगञ्जमा राम्रो बजार पाएसँगै त्यहाँका किसानलाई पनि ठूलो फाइदा पुगेको छ । नेपालगञ्ज उद्योग वाणिज्य सङ्घका पूर्वअध्यक्ष कृष्णप्रसाद श्रेष्ठले विदेशी स्याउ विस्थापित हुनुले कर्णालीको स्याउको बजार विस्तार भएको मात्रै नभई यसले स्थानीय अर्थतन्त्रलाई समेत टेवा पु¥याएको बताए । कर्णालीको स्याउ ग्रेडिङ, गुणस्तर कायम र ढुवानीमा सहजताको लागि प्रदेश र स्थानीय सरकारले ध्यान दिनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

विगतमा ठेला तथा फलफूल पसलमा खुद्रा व्यवसायीले कर्णालीको स्याउ बिक्री वितरण गर्दै आएकामा केही वर्षयता नेपालगञ्जमा कर्णालीका महिलाले स्याउ बिक्री गर्ने गरेका छन् । नेपालगञ्जका धम्बोझी, कारकाँदोलगायतका चोक चौराहमा लहरै बसेर कर्णालीका महिलाले स्याउ बिक्री वितरण गरिरहेका छन् । नेपालगञ्जमा अस्थायी रुपमा बस्दै आएका महिला र उच्च शिक्षा अध्ययनको लागि आएका विद्यार्थीले यस याममा स्याउ बिक्री गरेर राम्रो आम्दानी गर्ने गरेका छन् ।

नेपालगञ्जको धम्बोझीमा दसैँ, तिहारलाई लक्षित गरेर अहिलेदेखि नै कर्णालीको स्याउ किनबेच गर्नेको भीडभाड हुने गरेको छ । धम्बोझी चोकमा कर्णालीका महिलाहरुले भदौ पहिलो हप्तादेखि नै स्याउको बिक्री–वितरण गर्दै आएका छन् । जुम्लाको सिँजा गाउँपालिकाबाट नेपालगञ्जमा स्याउ बिक्री गर्न आएकी शीतली रोकायले दैनिक २५ देखि ३० किलोसम्म स्याउ बिक्री गर्ने गरेको बताए । अन्य बेलाभन्दा चाडपर्वको बेला स्याउ धेरै बिक्री हुने गरेको छ ।

पहाडबाट प्याकिङ गरेर ल्याएको स्याउ बिक्री गरेर दसैँ तिहार मनाउने रुपैयाँ कमाइ हुने गरेको रोकायले बताउनुभयो । “जुम्लाको स्याउभन्दा बित्तिकै धमाधम बिक्री भइहाल्छ, धेरै जनाले बिक्री गर्ने भएकाले दर रेटमा फरक पर्दैन”, उनले भने , “यो सिजनमा दुई क्विन्टल बिक्री भइसक्यो, यसैबाट दसैँ, तिहार मनाउने र केटाकेटीको पढाइ खर्च जुटाउने आशा छ ।”

कर्णालीको स्याउ चाडबाडमा कोसेली

कर्णालीको जैविक स्याउ बजारमा सस्तो दरमा उपलब्ध भएपछि चाडवाडमा कोसेलीका रुपमा घरघरमा पुगेको छ । आयातित भारतीय र चीनको भन्दा सस्तो, स्वादिलो र लामो समयसम्म भण्डारण गर्न सकिने भएकाले नेपालगञ्जवासीको रोजाइमा कर्णालीको स्याउ परेको छ । नेपालगञ्जको धम्बोझी क्षेत्रमा कर्णालीको स्याउ किनमेल गर्ने उपभोक्ताको बिहानैदेखि साँझसम्म लर्को लाग्ने गरेको छ । यहाँको अस्थायी तरकारी बजारमा पनि बिहानै कर्णालीको स्याउ बिक्री गर्ने महिलाहरुको बाक्लो उपस्थिति हुने गरेको छ ।

नेपालगञ्जको धम्बोझीमा कर्णालीको स्याउ किन्दै गरेको नेपालगञ्ज–२१ नयाँवस्तीकी सिर्जना थापाले चाडवाडमा कोसेली लैजान कर्णालीको स्याउ स्वादिलो र सजिलो भएको बताए । “सिजनको जुम्ली स्याउ स्वादिलो र रसिलो हुने भएकाले नेपालगञ्जबाट अन्यत्र जाँदा तीज, दसैँ र तिहारमा कोसेलीका रुपमा लैजान सहज भएको छ”, उनले भने, “विदेशी स्याउको तुलनामा कर्णालीको स्याउ स्वादिष्ट र सस्तोसमेत भएकाले यो वर्ष धेरैको रोजाइमा परेको छ ।”

बिक्री वितरण बढ्दो

नेपालगञ्जमा कर्णालीको स्याउको आयात बढ्दै गएको छ । यातायातको सीधा पहुँच भएसँगै कर्णालीको जुम्लालगायतका जिल्लाबाट सुर्खेत र नेपालगञ्जमा स्याउ आउने गरेको छ । जुम्लाका फलफूल व्यवसायी र किसानमार्फत नेपालगञ्ज र सुर्खेतमा ल्याएर थोक फलफूल व्यापारीले मागअनुसार देशभर कर्णालीको स्याउ बिक्री वितरण गर्ने गरेको नेपालगञ्जका थोक बिक्रेता प्रेमलाल साहुले बताए ।

उनका अनुसार गतवर्ष नेपालगञ्जबाट मात्रै करिब तीन हजार क्विन्टल कर्णालीको स्याउ बिक्री भएको थियो । यो वर्ष पाँच हजार क्विन्टल बिक्री वितरण हुने अनुमान छ । “अहिलेको उत्पादनले नेपाली बजारलाई तीन महिनालाई मात्र धानेको छ, सरकारले प्रोत्साहन गर्ने हो भने अहिलेको दोब्बर क्षेत्रफलमा स्याउ खेती गरी उत्पादन पनि दोब्बर लिन सकिन्छ”, साहुले भने, “उत्पादन बढाएर चिस्यान केन्द्रमा राख्ने हो भने नेपालको कूल स्याउ बजारको छ महिनालाई नेपाली उत्पादनले धान्ने सम्भावना र अवसर छ ।”

कर्णालीमा अहिलेसम्म किसान र केही व्यवसायीले आफ्नो हिसाबले स्याउ खेती गरिरहेका छन् । टिपाई, ग्रेडिङ, प्याकिङ लगायतमा ध्यान दिनसके कर्णालीको स्याउ नेपालभर बिक्री वितरण गर्न सकिने व्यवसायी साहुको भनाइ छ । किसान र व्यवसायीको जोडबलमै कर्णालीको स्याउले बजार बनाएको उल्लेख गर्दै उनले सरकारले स्याउ खेतीलाई प्राथमिकतामा राखेर प्रोत्साहनमूलक नीति र कार्यक्रम लागू गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।

पूर्व प्रधानमन्त्री खनाललाई ऊर्जामन्त्री घिसिङको फोन

काठमाडौं । ऊर्जामन्त्री कुलमान घिसिङले नेकपा एकीकृत समाजवादीका सम्मानित नेता तथा पूर्व प्रधानमन्त्री झलनाथ खनालसँग फोन संवाद गरेका छन् । संवादका क्रममा मन्त्री घिसिङले झलनाथकी पत्नी रविलक्ष्मी चित्रकारको स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी लिएका छन् ।

जेनजी आन्दोलनका क्रममा डल्लुस्थित घरमा आगजनी हुँदा रविलक्ष्मी जलेर गम्भीर घाइते भएकी छन् । अहिले उनी अस्पतालमा उपचारमा छिन् । उनको अवस्था अझै पनि खतरामुक्त भइनसकेको बताइएको छ ।
आन्दोलनपछि रविलक्ष्मीको निधन भएको हल्ला सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको थियो । मन्त्री घिसिङले पनि त्यो हल्ला सुनेका थिए । हिजो मात्रै उनलाई निकटस्थहरुले हल्ला झूटो भएको बताएपछि खुशी भएका घिसिङले आज झलनाथलाई फोन गरेका हुन् ।

झलनाथ पत्नी रविलक्ष्मी कुलमानकी पूर्व शिक्षिका रहेको बताइएको छ । कुलमान अस्कल क्याम्पसमा आइएस्सी पढ्दा रविलक्ष्मीले उनलाई पढाएकी थिइन् । त्यही व्यक्तिगत सम्बन्धका कारण पनि उनले रविलक्ष्मीको स्वास्थ्य अवस्थाबारे चासो व्यक्त गरेका हुन् । झलनाथले फोनमा पत्नीको स्वास्थ्य अवस्था र आफ्नो घरमा भएको आगजनीबारे बताएका थिए ।

 

नेपाली केरा दसैँ, तिहार र छठ धान्ने, आयात नगर्न अनुरोध

काठमाडौँ । केरा व्यवसायीहरूले अहिले नेपालमा उत्पादित केराले दसैँ, तिहार र छठ धान्ने भएकाले आयात नगर्न सार्वजनिक अपिल गरेका छन् ।

नेपाल केरा उत्पादक महासङ्घ काठमाडौँका केन्द्रीय अध्यक्ष विष्णुहरि पन्तले अहिले नेपालमा केरा उत्पादन उत्साहजक रहेको र चाडपर्वलाई नेपाली उत्पादनले पर्याप्त धान्ने भएकाले आयात नगर्न देशभरका सबै फलफूल तथा तरकारी थोक व्यवसायी सङ्घलाई अनुरोध गरिएको बताए।

महासङ्घले नेपालभरिकै फलफूल तथा तरकारी थोक व्यावसायी सङ्घलाई सम्बोधन गर्दै केरा आयात नगर्न पत्राचार नै गरेको उनले बताए। महासङ्घले गरेको अनुरोधपत्रमा हाल नेपालमा उत्साहजनक रूपमा केरा उत्पादन भइरहेको र विद्यमान अवस्थामा नेपालको उत्पादनले नै नेपाली केरा बजारको मागले दसैँ, तिहार र छठसम्मै थेग्न सक्ने अवस्था रहँदारहँदै पनि नेपाली बजारमा विदेशी केरा निर्वाध रूपमा आयात भइरहेको उल्लेख गरेको छ ।

यसरी केरा आयात हुँदा नेपाली अर्थतन्त्र, वैदेशिक व्यापार घाटा, रोजगारमा प्रत्यक्ष रूपमा असर पार्नुका साथै नेपाली व्यावसायिक केरा उत्पादक किसान विस्थापित हुनसक्नेसम्म खतरा बढ्नुका साथै सबै जिल्लाका किसान आक्रोशित भई आन्दोलनमा जानसक्ने खतरा बढेको अध्यक्ष पन्तले जारी गरेको अनुरोधपत्रमा उल्लेख छ ।

अनुरोधपत्रमा भनिएको छ, “समयमै हामी सबै सङ्घसंस्था र व्यापारीले देशको विषम परिस्थितिलाई समेत मध्यनजर गर्दै यहाँले सम्बन्धित व्यापारीसँग समन्वय तथा छलफल गरी यही असोज ६ गतेभन्दा पछाडि कुनै पनि व्यापारीलाई भारतबाट केरा आयात नगर्न वा नगराउन अनुरोध गर्दछौँ । यदि व्यापारीले बलजफ्ती आयात गरेमा नेपाली किसान वा समर्थकले पुर्याउन सक्ने क्षतिको जवाफदेही पनि यो महासङ्घ नहुने जानकारी तथा अनुरोध गर्दछौँ ।”

उक्त विषयमा केरा उत्पादक किसानका आठवटा समिति तथा प्रतिनिधिले संयुक्त रूपमा सूचना जारी गरेका छन् ।

चितवनस्थित केरा उत्पादक सङ्घका अध्यक्ष घननाथ महतो, कैलालीका अध्यक्ष दीपेन्द्र थारू, कञ्चनपुरका अध्यक्ष सुरेन्द्र चौधरी, बर्दियाका अध्यक्ष टोपलाल थारू, नवलपरासीका अध्यक्ष लक्खु विक, चितवनका पूर्वअध्यक्ष यज्ञप्रसाद सुवेदी, कैलालीका उपाध्यक्ष टेकेन्द्र धामी र केरा जोन समन्वय समिति नवलपरासीका संयोजक युवराज मौर्यसहित हस्ताक्षरित विज्ञप्तिमा केरा आयातमा रोक लगाउनसमेत माग गरिएको छ ।

चुनावी तयारीमा लाग्न तल्ला समितिलाई प्रचण्डको निर्देशन

काठमाडौं । नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले निर्वाचनको तयारीमा लाग्न तल्ला समितिहरुलाई निर्देशन दिएका छन् । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सरकारको सिफारिसमा फागुन २१ मा निर्वाचनको घोषणा गरेपछि माओवादीले चुनावी तयारीमा लाग्न निर्देशन दिएको हो ।

उसले चुनावमा जान औपचारिक निर्णय नगरे पनि अध्यक्ष दाहालले सातै प्रदेशका इन्चार्ज, प्रदेश अध्यक्षहरूलाई चुनावको तयारीमा लाग्न निर्देशन दिएका हुन् । ‘चुनाव घोषणा भइसकेको अवस्थामा चुनावमा जानुको विकल्प छैन,’ प्रचण्डकोको निर्देशन छ, ‘अब हामी चुनावमा केन्द्रित हुन संगठन परिचालन गर्नुहोला ।’

जेन–जी आन्दोलनले ल्याएको राजनीतिक परिवर्तनलाई आत्मसाथ गदै चुनावी तयारी गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । बदलिँदो परिस्थितिलाई आत्मसात गरी संगठन सुदृढीकरण गर्दै कांग्रेस एमाले गठबन्धन सरकारले निम्त्याएको राजनीतिक संकटको पार लगाउन चुनाव नै विकल्प रहेको माओवादीको भनाइ छ । चुनावलाई सफल बनामएर मात्र संविधान र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रक्षा गर्न सकिने भन्दै उसले चुनावी तयारीका लागि गृहकार्य सुरु गरेको हो ।

अब बस्ने पार्टी केन्द्रीय पदाधिकारी बैठकले चुनावमा जानेबारे औपचारिक निर्णय गर्ने जनाइएको छ । ‘चुनाव घोषणा भइसकेको अवस्थामा तयारी थाल्ने कुरा भएको छ,’ सचिव देवेन्द्र पौडेलले भने । आठ दलसँग विघटित संसद् पुनःस्थापना हुनुपर्ने माग गरे पनि माओवादीले अब चुनावमा जानुको विकल्प नभएको अनौपचारिक निष्कर्ष निकालेको छ ।

वरिष्ठ उपाध्यक्ष नारायणकाजी श्रेष्ठ, उपमहासचिव वर्षमान पुन, जनार्दन शर्मा, सचिव राम कार्कीले चुनावी सरकारलाई सघाउने बताइसकेका छन् । तर उनीहरूले चुनावमा जाने वातावरण बनाउन अन्तरिम सरकारलाई आग्रह गरेका छन् । माओवादीले मध्यपहाडी राजमार्ग अभियान भइरहेका बेला जेन–जी विद्रोह भएपछि स्थगित गरेको छ । अध्यक्ष प्रचण्डसहित नेताहरू दैनिक राजनीतिक गतिविधिमा फर्किएका छन् ।

 

नयाँपुस्ताको विश्वास जित्ने गरी पार्टी गतिविधि अघि बढाऔं : महासचिव पोखरेल

काठमाडौं । नेकपा एमालेका महासचिव शंकर पोखरेलले नयाँ पुस्ताको विश्वास जित्ने गरी पार्टी गतिविधिलाई अघि बढाउन आग्रह गरेका छन् । सामाजिक सञ्जालमार्फत महासचिव पोखरेलले नयाँ पुस्ताको आकांक्षा, माग र बलिदानको सम्मान गर्नुपर्ने बताएका हुन् ।

मनन गर्नुपर्ने कुरा भन्दै उनले नयाँ पुस्ताको आवरणमा गर्न खोजिएका प्रतिगमनकारी हर्कत र विध्वंशको भने विरोध गर्नुपर्ने बताएका छन् । ‘नयाँ पुस्ताको आकांक्षा, माग र बलिदानको सम्मान गरौं । त्यसको आवरणमा गर्न खोजिएका प्रतिगमनकारी हर्कत र विध्वंसको विरोध गरौं,’ महासचिव पोखरेलले भनेका छन्, ‘नयाँ पुस्ताको विश्वास जित्ने गरी पार्टी गतिविधि अघि बढाऔँ । जनतासँगको सम्बन्धलाई जिवन्त र घनिष्ठ बनाऔँ ।’

उनले जनपक्षीय जीवनशैली र आचरणमा जोड दिनुपर्ने पनि बताएका छन् । ‘आन्तरिक एकतामा जोड दिऔँ, पार्टी पंक्तिको मनोबल उच्च बनाऔँ । संविधान र संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रक्षाका लागि जागरूक बनौँ र बनाऔँ,’ महासचिव पोखरेलले भनेका छन्, ‘लोकतान्त्रिक शक्तिहरूसँगको सम्बन्ध र सहकार्यमा जोड दिऔँ ।’