Author: nepalone

काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष रविन्द्र मिश्रले मुलुकको पछिल्लो राजनीतिक अवस्थाप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत देशको नेतृत्व, संकट व्यवस्थापन र राष्ट्रिय एकताको अभावप्रति प्रश्न उठाउँदै, ‘मेरो दृष्टि दोषी हो कि, देशलाई दशा लागेको हो ?’ भन्ने भावनात्मक तथा आत्मावलोकनात्मक प्रश्न गरेका छन् । ‘मैले छुट्याउन सकेको छैन–मेरो दृष्टि दोषी हो कि, देशलाई दशा लागेको हो’, भनी मिश्रले लेखेका छन् ।

राष्ट्रपतिको भूमिकामाथि प्रश्न
हालैको राष्ट्रिय संकटको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै मिश्रले आपतकालीन परिस्थितिमा राष्ट्रपतिको भूमिकालाई कठोर रुपमा आलोचना गरेका छन् । ‘राष्ट्रिय संकट आइपर्दा राष्ट्रपतिलाई राष्ट्रिय टेलिभिजनमा आएर सम्वोधन गर्ने नैतिक साहस भएन । उनलाई सेनाले लुकाउनु पर्‍यो’, भनी मिश्रले उल्लेख गरेका छन् । यसबाट उनले संकटको बेला नेतृत्वदायी भूमिकाको अभाव, पारदर्शिताको कमी र जनतासँगको प्रत्यक्ष संवाद नहुनुमा गम्भीर आपत्ति जनाएका छन् ।

भूराजनीतिक चिन्ता र चेतावनी
नेपालको आन्तरिक अस्थिरता मात्र होइन, भूराजनीतिक संवेदनशीलता पनि मुलुकका लागि खतरा बन्न सक्ने मिश्रको भनाइ छ । उनले भनेका छन्, ‘भदौ २३ र २४ गतेको भन्दा पनि ठूलो संकट भविष्यमा फेरि आउँदैन भनेर सोच्नु चरम अपरिपक्वता हुनेछ ।’ यसले नेपालमा पुनः ठूला संकटहरूको संभावना रहँदै आएको र त्यसको पूर्वतयारीको खाँचोलाई संकेत गर्छ ।

‘नवीन समझदारी’ मा जोड
मिश्रले ‘नवीन समझदारी’ को बाटोमा जानुपर्ने सुझाव पुनः दोहोर्‍याएका छन् । यस अवधारणाले पार्टीगत संकीर्णता, वैचारिक कट्टरता र अहंकारलाई छाडेर साझा राष्ट्रिय उद्देश्यमा आधारित सहकार्यको खाँचोलाई औंल्याउँछ । ‘अझै पनि हामी नवीन समझदारीको बाटोमा किन जान सक्दैनौं ? यति बिघ्न अहं र वैचारिक दासता पनि नहोस्, जसले देशलाई नै भड्खालोतिर धकेलोस्’, मिश्रले चेतावनी दिएका छन् ।

सर्वदलीय सहकार्य र क्षमाशीलताको आह्वान
उनले मुलुकलाई संकटबाट बचाउन सबै राजनीतिक शक्तिहरूबीच क्षमा, समन्वय र सहकार्य आवश्यक रहेको बताएका छन् । ‘देशको हितलाई केन्द्रमा राखि सबैले सबैलाई क्षमा गर्दै सबै शक्ति मिलेर जाँदा कसको के बिग्रिन्छ ?’ भन्दै उनले पुराना कटुताहरूलाई बिर्सेर अगाडि बढ्नु पर्नेमा जोड दिएका छन् ।

काठमाडौं । नेकपा एकीकृत समाजवादीका सम्मानित नेता तथा पूर्व प्रधानमन्त्री झलनाथ खनाल नेकपा माओवादी केन्द्रसँगको पार्टी एकताको विपक्षमा उभिएका छन् । समाजवादी र माओवादीबीच एकताको गृहकार्य भइरहेका खनालले कसैसँग पनि पार्टी एकीकरण गर्न नहुने बताएका हुन् ।

पत्नीको उपचारको सिलसिलामा भारतको नयाँदिल्लीमा रहेका खनालले पार्टीको सचिवालय बैठकमा पठाएको लिखित धारणामा लेखिएको छ, ‘कमरेडहरू यतिबेला हाम्रो पार्टीको निम्ति कसैसँग पनि पार्टी एकीकरण गर्ने मौसम होइन र छैन । हामी कोही पनि गलत बाटो हिँड्दै भड्खालोमा पर्ने र अरुलाई पार्ने दिशामा नलागौं ।’

उनले सबैभन्दा पहिले नेकपा एमालेबाट अलग भएर एकीकृत समाजवादी पार्टी गठन गर्नुको कारणबारे निर्मम समीक्षा गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् । खनालले भनेका छन्, ‘सबभन्दा पहिले हाम्रो ४ वर्षे विद्रोहको यात्राको निर्मम समीक्षा गरौं । ठिक बेठिक के ग¥यौं, दूध र पानी छुट्याऔँ । हामीले नवौं राष्ट्रिय महाअधिवेशनदेखि नै उठाएको युवा आवाज र कार्यविधिको कुरालाई ध्यान दिऔं ।’ खनालले आफ्नो पार्टी अध्यक्ष माधवकुमार नेपालसहित वामपन्थी दलहरु दक्षिणपन्थीको बाटोमा लागेको आरोप पनि लगाएका छन् । त्यसैले उनले प्रत्येक पार्टीमा पुनर्गठन र रुपान्तरण अनिवार्य भएको उल्लेख गरेका छन् ।

‘वामपन्थी दलले नै आम जनता र राष्ट्रलाई सही मार्ग देखाउनुपर्ने हो । तर दक्षिणपन्थीहरूका पछि लागेर हाम्रो पार्टीको नेतृत्वसहित अन्य वामपन्थी नेतृत्वहरू समेतले मुलुकको चौतर्फी सामाजिक–आर्थिक रूपान्तरण र राष्ट्रियतालाई सुदृढ गर्ने कार्यभारलाई छोडेर यथास्थितिवादको मार्गमा हिँडेपछि र विदेशीहरुसँग अपमानपूर्ण सन्धी र सझौता गर्न थालेपछि मुलुक भयावह संकटमा जानु र विदेशीहरूको क्रिडास्थल बन्नु अनुवार्य नै थियो । अहिले त्यही नै भइरहेको छ,’ खनालले भनेका छन् । उनको जोड छ, ‘अब देश, जनता र वामपन्थी आन्दोलनलाई नयाँ धरातलबाट उठाउन प्रत्येक पार्टीमा पुनर्गठन र रूपान्तरण अनिवार्य छ ।’

काठमाडौं । शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री महावीर पुनले जेनजीसहित राष्ट्रलाई माया गर्ने सम्पूर्ण नेपालीलाई खुट्टा तानातान र गुटबन्दी नगर्न आग्रह गरेका छन् ।

रणबहादुर शाहपालादेखिका इतिहास सुनाउँदै मन्त्री पुनले एकआपसमा झगडा गर्दा देशलाई फाइदा होइन, नोक्सान मात्रै हुने कुरामा सचेत गराएका छन् ।

‘राष्ट्रिय हितको लागि गुटबन्दी र खुट्टा तानातान गरेर फाइदा होइन नि, झनै धेरै नोक्सान हुन्छ’, मन्त्री पुनले आइतबार बिहान सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘त्यसैले अहिलेको परिप्रेक्ष्यमा देश विकास र सार्वभौमसत्ताको रक्षाको लागि गुटबन्दी नगरौँ भन्ने मेरो अनुरोध जेनजीसहित सम्पूर्ण राष्ट्रलाई माया गर्ने नेपालीहरूलाई अनुरोध छ । गुटबन्दी र खुट्टा तानातान गर्‍याे भने कसलाई फाइदा हुने रहेछ भन्ने कुरा तलको इतिहासको पानाबाट पनि सिकौं ।’

१) नाबालक राजा रणबहादुर शाहको प्रतिनिधि कसले गर्ने भनेर सुरु भएको गुटबन्दी र खुट्टा तानातान गीर्वाण युद्धविक्रम र राजेन्द्रविक्रम शाहको पालासम्म आइपुग्दा चरम विन्दुमा पुगिसकेको थियो । त्यसैको परिणामस्वरूप नेपाली जनताले १०४ वर्षसम्म निरकुंश राणातन्त्र बेहोर्नुपर्‍यो ।

२) राणातन्त्र सुरु भएपछि प्रधानमन्त्री वीरशमशेरकै पालादेखि गुटबन्दी सुरु भयो । उनीहरूले राणा खलकलाई नै क वर्ग, ख वर्ग, ग वर्गमा वर्गीकरण गरेर गुटबन्दी सुरु गरे र एउटा गुटले अर्को गुटको खुट्टा तानातान गरे । त्यसरी उनीहरू कमजोर भएर २००७ सालमा जनक्रान्तिद्वारा हटाइए ।

३) २००७ सालमा प्रजातन्त्रको घोषणा भए पनि २०१५ सालसम्म संसदीय चुनाव हुन सकेन । त्यसको खास कारण त्यतिबेला जन्मेका र जन्मँदै गरेका राजनैतिक दलहरूको बीचमा खुट्टा तानातान भयो । फलस्वरूप राजा महेन्द्रले चुनाव नगराउन आलटाल गर्ने आधार पाए । अनि धेरै नै ढिलो भए पनि २०१५ सालमा आम चुनाव गरेर गठन भएको बहुमतको सरकारलाई विघटन गरेर पञ्चायती व्यवस्था ल्याउने अवसर पाए । त्यो अवसरको सिर्जना त्यति बेलाको राजतैनिक समूहबीचको गुटबन्दी र खुट्टा तानातानको प्रवृत्तिले सिर्जना गरेको थियो ।

४) २०१७ सालदेखि २०४६ सालसम्मको इतिहास हेर्ने हो भने पञ्चायती शासनभित्र राजनैतिक दलहरू नभए पनि विभिन्न गुटहरू थिए । सूर्यबहादुर थापा गुट, लोकेन्द्रबहादुर चन्द गुट, मरिचमान सिंह गुट जस्ता धेरै गुटहरू थिए र आपसमा खुट्टा तानातान गर्थे । अनि राज खलकभित्र पनि भूमिगत गिरोह भनेर चिनिने गुटहरू थिए र राजा वीरेन्द्रको कदमलाई असफल पार्ने चालबाजी खेल्थे । त्यही कारणले गर्दा पञ्चायती व्यवस्था कमजोर भयो र २०४६ सालको आन्दोलनमा ढल्यो ।

५) २०४६ सालदेखि २०८२ सालको अचानक विष्फोटन भएको जेनजी आन्दोलन सुरु भएको दिनसम्मको इतिहास निष्पक्ष भएर विश्लेषण गरौं र गर्नुहोस् । लोकतन्त्र आएपछि जेनजी आन्दोलन सुरु हुँदासम्म राजनैतिक पार्टीहरूबीच चरम आन्तरिक गुटबन्दी र खुट्टा तानातान भएको कुरा सबैलाई थाहा छ । त्यसैको परिणामस्वरूप जेनजीहरू र आम जनताहरू मिलेर विष्फोटनस्वरूप आन्दोलन गरेको हो । आन्दोलन जेनजीहरूले सुरुवात गरेको भए पनि आम जनताले सहयोग गरेका छन् । किनभने जनता चरम भ्रष्टाचार र राजनैतिक गुटबन्दीले गर्दा देश बर्बाद भएको देख्न नसकेर चरम आक्रोशित भएका थिए ।

६) यो माथिको इतिहास हेरेर जेन–जीहरुले पाठ सिक्न अनुरोध छ । तपाईंहरू भनेको एउटा निश्चित उमेरको युवाहरूको समूह हो । तपाईंहरूको राजनीतिक संगठन छैन । तपाईंहरूले देशमा सुशासन ल्याउन चाहनु हुन्छ र भ्रष्टाचार निर्मूल पार्न चाहनु हुन्छ । अनि तपाईंहरूले नेपाललाई एउटा समृद्ध देश बनाउने सपना देख्नु भएको छ । यो सपना पूरा गर्नका लागि तपाईंहरूमा एकताको अत्यन्तै खाँचो देखेको छु । किनभने तपाईंहरूबीचमा पनि गुटबन्दी र खुट्टा तानातान गर्ने प्रवृत्ति हावी हुँदैछ । मातृभूमिको अस्तित्वका लागि म विनम्र अनुरोध गर्दछु कि नेपालमा गुटबन्दी र खुट्टा तानातानको इतिहास नदोहोर्‍याउनु होस् ।

लन्डन । संयुक्त अधिराज्यको वेल्स राज्यमा आयोजित क्याम्ब्रियन पट्रोल एक्सरसाइज (गस्ती अभ्यास) मा नेपाली सेनाले स्वर्ण पदक जितेको छ। ३ देखि १२ अक्टोबर २०२५ सम्म भएको उक्त अभ्यासमा नेपाली सेनाको टोलीले उच्च अंक प्राप्त गरी स्वर्ण पदक जितेको हो ।

सो अभ्यासमा कुल ११७ टिम (३३ देशबाट ३५ अन्तर्राष्ट्रिय टिम समेत) सहभागी थिए । नेपाली सेनाका मेजर कसम श्रेष्ठ र क्याप्टेन वीरेन्द्र मलासीको नेतृत्वमा १० जनाको नेपाली टिम अभ्यासमा सहभागी थियो । लन्डनस्थित नेपाली दूतावासका सैनिक सहचारी सहायक रथी अनुप शाहका अनुसार नेपाली सेनाले क्याम्ब्रियन पट्रोल एक्सरसाइजमा बर्सेनि उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै आएको छ ।

गत वर्ष पनि क्याम्ब्रियन गस्ती अभ्यासमा नेपाली सेनाले स्वर्ण पदक प्राप्त गरेको थियो । उक्त अभ्यासमा कुल १२१ टिममध्ये ३६ देशका ३८ अन्तर्राष्ट्रिय टोली सहभागी थिए । यसअघि सन् २०१७ र २०१९ मा पनि नेपाली सेनाले स्वर्ण पदक जितेको थियो । सन् १९६० बाट वार्षिक रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको अन्तर्राष्ट्रियस्तरको यस प्रतियोगितामा नेपाली सेनाले सन् २०१४ देखि भाग लिँदै आएको छ। बेलायती सेनाका अनुसार, यो अभ्यास कठिन हुने गरी डिजाइन गरिएको छ ।

१० दिनसम्म ८ चरणमा विभाजित उक्त अभ्यासमा ४८ घण्टाभित्र हतियार तथा करिब ७० पौण्ड (३२ केजी तौल) बराबरको उपकरण एवं बन्दोबस्ती सामग्रीसहित ६० किलोमिटर दूरी पार गर्नुपर्ने छ । अभ्यासमा सहभागी टोलीको लडाइ तयारी, खबर संकलन, घाइते–बिरामीको व्यवस्थापन लगायतका दक्षताहरूको परीक्षण गरिन्छ । मानसिक र शारीरिक चुनौती सामना गर्नुपर्ने यो अभ्यास कठोर मानिन्छ ।

काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनका प्रतिनिधिहरुले आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा भाग लिन राजनीतिक दललगायत सबै तह र तप्कालाई आह्वान गरेका छन् ।

राष्ट्रपति भवन शितलनिवासमा प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की र मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरुसँग छलफलपछि सञ्चारकर्मीसँग कुराकानी गर्दै उनीहरुले निर्वाचनमा सबै दललाई भाग लिन आग्रह गरेका हुन् । संसदीय अभ्यासमा रहेका पूराना दलहरु निर्वाचनमा भाग नलिए चुनाव नहुने अवस्था हुने भएकाले पनि घोषित निर्वाचनलाई सदुपयोग गर्नुपर्छ भन्ने आफूहरुको मान्यता रहेको बताए ।

जेनजी आन्दोलनका प्रतिनिधि मिराज ढुङ्गानाले निर्वाचन लोकतान्त्रिक प्रक्रिया भएकाले निर्वाचनमार्फत जनप्रतिनिधिको चयन हुने हुँदा स्वच्छ, स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचन होस् भन्ने आफूहरुको चाहना रहेको बताए ।

‘निर्वाचनमा सबै दलहरु आइदिनुहोस्, यो लोकतान्त्रिक प्रक्रिया हो, कसैले रोक्न सक्दैन, सबैले भाग लिन पाउनु हुन्छ, अधिकार छ, जनताले छाने भने जो तपाईं नै निर्वाचित हुनुहोला, निर्वाचनमार्फत नयाँ शक्ति पनि उदाउन सक्छ, निष्पक्ष प्रतिष्पर्धा हुन्छ सबै जना आउनुहोस्, उनले भने । ढुङ्गानाले वर्तमान मन्त्रिपरिषदमा सडक आन्दोलनलाई उचाइमा पुर्‍याउन योगदान दिनेलाई समावेश गर्नुपर्छ भन्ने आफूहरुको स्पष्ट धारणा रहेको बताएका छन् ।

राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको आह्वानमा शुक्रबार अघिल्लो संसदमा प्रतिनिधित्व गर्ने राजनीतिक दलका नेताहरु र सरकारबीच आगामी निर्वाचनका बारेमा छलफल भएको थियो । उक्त छलफलमा राजनीतिक दलका तर्फबाट चुनावका लागि शान्ति सुरक्षालगायत उपयुक्त वातावरण हुनुपर्ने धारणा व्यक्त भएको थियो भने सरकारकातर्फबाट राजनीतिक दलहरुलाई चुनावमा भाग लिन आग्रह गरिएको थियो ।

काठमाडौं । ‘जेनजी नेपाल’ नामले परिचित युवाहरुको समूहले विद्रोहको लहरलाई चुनावी प्रक्रियाबाटै संस्थागत गर्नुपर्ने बताएको छ । समूहकी प्रतिनिधि रक्षा बमले शीतल निवासमा आयोजित छलफलपछि राजनीतिक दलहरुलाई निर्वाचनमा सहभागी हुन खुला अपिल गरेकी छन् । उनले भनिन्, ‘हाम्रो विद्रोहले दलहरुलाई नकारेको होइन, तर अविश्वासले झस्काएको हो । समाधान भनेको आवेग होइन, चुनाव हो ।’

निर्वाचनलाई परिवर्तनको मूल मञ्च मान्दै अपिल
‘अब आवश्यक कुरा विद्रोहको आवेग होइन, न त विद्रोहलाई गिज्याउने शैली हो’ भन्दै उनले राजनीतिक दलहरूमाथि गम्भीर प्रश्न उठाइन्, ‘या त जनताको विश्वास पुनःआर्जन गर्ने साहस देखाउनुहोस् वा इतिहासको परित्यक्त पानामा हराउन तयार रहनुहोस् ।’ उनको भनाइमा नेपाल अहिले नयाँ युगको प्रवेशद्वारमा उभिएको छ । राजनीतिक नेतृत्वको ढिलो निर्णय वा निष्क्रियता सिंगो पुस्ताको ऊर्जा र आकांक्षामा धक्का पुग्ने उनले चेतावनी दिइन् ।

जेनजी र दलहरूको सहमतिको संकेत ?
यो समूहमा प्रदीप ज्ञवाली, युजनराज भण्डारी, मनिष खनाल जस्ता ती अभियन्ताहरू छन्, जसले भदौ २३ को पहिलो दिन आन्दोलन आह्वान गरेका थिए । शीतल निवासमा शनिबारको छलफलमा सहभागी यी अभियन्ताहरुले देशको राजनीतिक समाधान पुनः चुनावी प्रक्रियाबाट खोजिनु पर्नेमा जोड दिएका छन् । ‘पाखा पल्टिने होइन, मार्ग तय गर्ने समय आएको छ’, रक्षा बमको भनाइ थियो ।

‘निर्वाचन राष्ट्रको साझा राजनीतिक जिम्मेवारी’
अपिलमा भनिएको छ, ‘परिवर्तनको म्यान्डेट जनताको हातमा सुम्पिने यो घडीमा सम्पूर्ण राजनीतिक शक्ति, नागरिक समाज, जेन–जी साथीहरू, युवा पुस्ता र सम्पूर्ण नेपाली नागरिक निर्वाचनमा लाग्न आवश्यक छ ।’

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेता डा. शशांक कोइरालाले केन्द्रीय कार्य समिति तत्काल विघटन गर्न पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवालाई सुझाव दिएका छन् ।

आज (शनिबार) पार्टी मुख्यालय सानेपामा सञ्चारकर्मीहरुले राखेका जिज्ञासाको जवाफ दिने क्रममा उनले सभापति देउवालाई कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी तोक्न पनि सुझाव दिएको जानकारी दिएका हुन् ।

‘विशेष महाधिवेशन होइन कि नियमित महाधिवेशन गर्नु पर्छ,’ कोइरालाले भने, ‘मैले शेरबहादुरजीलाई भने–यो मेरो व्यक्तिगत विचार हो । मैले उहाँलाई के भने भने तपाईं (कार्यसमिति) विघटन गर्नुस् । एक जनालाई कार्यवाहक सभापति दिनुस् । उनले गठन गर्दछन् । उनले मिति तय गर्दछन् । मलाई लाग्दछ– मंसिरसम्ममा मिति तय होला भन्ने मेरो भावना हो ।’

काठमाडौं । जेनजी युवासँग वार्ताको तयारी चलिरहेका बेला अचानक स्वास्थ्यमा समस्या आएपछि अस्पताल भर्ना भएका राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको महाराजगञ्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पतालको मनमोहन कार्डियोथोरासिक भास्कुलर तथा ट्रान्सप्लान्ट सेन्टरमा उपचार चलिरहेको छ ।

उनको स्वास्थ्य परीक्षण भइरहेको र स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको सेन्टरका कार्यकारी निर्देशक प्रा. डा. रत्न मणि गजुरेलले जानकारी दिएका छन् । ‘सम्माननीय राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल ज्यूको स्वास्थ्यमा समस्या आएपछि यस सेन्टरमा उपचारार्थ भर्ना हुनु भएको छ,’ सेन्टरले विज्ञप्ति जारी गरेर भनेको छ, ‘हाल सम्माननीय ज्यूको स्वास्थ्य परीक्षण भइरहेको र उहाँको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको जानकारी गराउँदछौं ।’

स्वास्थ्यमा समस्या आएपछि राष्ट्रपति पौडेल र जेनजी प्रतिनिधिबीच आज (शनिबार) शितल निवासमा हुन लागेको छलफल रोकिएको थियो । उक्त छलफल सोमबारका लागि सारिएको छ । छलफलका लागि जेनजीका २० प्रतिनिधिलाई शीतलनिवास प्रवेश दिइएको थियो । प्रवेश नपाएका जेनजीहरुले शीतल निवास अगाडि नाराबाजी समेत गरेका थिए ।

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले जेनजी आन्दोलनका वास्तविक नेतृत्वबारे खुलेर प्रश्न उठाउँदै, ‘को हो त लिडर ? मलाई पनि थाहा छैन’, भनेर आफ्नो अन्योल सार्वजनिक रुपमा व्यक्त गरेकी छन् ।

शनिबार शीतलनिवासमा जेनजीका विभिन्न समूहका प्रतिनिधिहरूसँग प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूको अनौपचारिक भेटमा उक्त कुरा खोलेकी हुन् । वार्ताको मूल केन्द्रबिन्दु जेनजी आन्दोलनपछिको सरकारको वैधता, नेतृत्व संरचना, र विशेष गरी आन्दोलनको ‘हाईज्याक’ भएको भन्ने आरोप रहे पनि प्रधानमन्त्रीले केही विषयहरूमा प्रतिवाद गरिन् भने केहीमा आफूलाई पनि अन्योल रहेको स्वीकारिन् ।

‘सरकार एनजीओको होइन, म आफैं चलाइरहेकी छु’
छलफलमा सहभागी एक प्रतिनिधिका अनुसार, जेनजी समूहले प्रधानमन्त्रीलाई प्रश्न गरे, ‘के यो सरकार विदेशी एनजीओहरूले चलाएको हो ?’ जवाफमा प्रधानमन्त्री कार्कीले स्पष्टसँग भनिन्, ‘होइन, यो सरकार मैले नेतृत्व गरेको हो, कुनै एनजीओले होइन । तपाईंहरू ढुक्क हुनुहोस् ।’ प्रधानमन्त्रीले आफ्नो सरकार आन्दोलनकै जगमा बनेको, जनभावनाको कदर गर्ने र समयमै निर्वाचन गराउने पक्षमा रहेको बताउँदै सहयोगका लागि आह्वान गरिन् ।

प्रमुख दलहरू ‘चुनाव’ मा अनिश्चयमा, राष्ट्रपति अनुपस्थित
भेटवार्ता राष्ट्रपतिसँग तय भए पनि रामचन्द्र पौडेल अस्वस्थ भई अस्पताल भर्ना भएपछि छलफल प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूले नै नेतृत्व गरेका थिए। प्रधानमन्त्रीले लोकतान्त्रिक अभ्यासमा सबै पक्षले भाग लिनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै कांग्रेस र एमालेलाई पनि निर्वाचनमा सहभागी हुन आग्रह गरिन् । तर ती दलहरूले अन्तिम निर्णय पार्टीको बैठकपछि मात्रै लिने बताएका छन् । स्रोतका अनुसार, दुवै दलले आगामी चुनाव तोकिएको मितिमा हुनेमा नै आशंका व्यक्त गरेका छन् ।

जेनजी आन्दोलनभित्र ‘वास्तविक नेतृत्व’ को खोजी
छलफलमा उठेको अर्को प्रमुख विषय थियो—जेनजी आन्दोलनको आधिकारिक प्रतिनिधित्व कसले गर्छ ? विभिन्न समूह, उपसमूह र नेतृत्वदावीबीच देखिएको भ्रमतर्फ इशारा गर्दै प्रधानमन्त्रीले भनिन्, ‘जेनजी आन्दोलनको वास्तविक लिडर को हो भन्ने मलाई पनि थाहा छैन । म पनि खोजी गरिरहेको छु ।’ प्रधानमन्त्रीको यस्तो अभिव्यक्तिले आन्दोलनको नेतृत्व स्पष्ट नभएको र सरकार आफैं पनि यस विषयमा स्पष्ट दिशानिर्देश बिना रहेको सन्देश दिएको छ ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र राप्रपाको फरक अभिव्यक्ति
वार्तामा सहभागी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले निर्वाचनलाई हरहालतमा सफल बनाउनुपर्ने र त्यसका लागि परराष्ट्रमा रहेका नेपालीको सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिएको थियो ।

पार्टीका सहमहामन्त्री विपिन कार्कीले मुख्यधारका दलहरूले जेनजी आन्दोलनप्रति अझ गहिरो समझ आवश्यक रहेको बताएका छन् । उता राप्रपाका ज्ञानेन्द्र शाहीले संघीयता खारेज र राजसंस्थाको पुनस्र्थापनासहितको ८ बुँदे प्रस्ताव पेश गरेका थिए ।

छलफल खुल्यो, तर अन्योल अझ बाँकी
शनिबारको छलफलले सत्ता र आन्दोलनबीच संवादको ढोका खोल्ने प्रयास गरे पनि नेतृत्वको अस्पष्टता, दलहरूको अनिश्चय र राष्ट्रपति अनुपस्थितिका कारण ठोस निर्णयमा पुग्न सकेन । प्रधानमन्त्री कार्कीको अभिव्यक्तिले सरकारभित्र पनि आन्दोलनप्रति अझै स्पष्ट रणनीति र समन्वयको खाँचो देखिएको छ ।

काठमाडौं । नयाँ वा पुराना कुनै पनि राजनीतिक दलमा आबद्ध नभएर राजसंस्था देशको हितमा रहेको विश्वास राखेर भदौ २३ मा आन्दोलन आह्वान गरेका वास्तविक जेनजी अभियानलाई बेवास्ता गरिएको भन्दै एक राष्ट्रियवादी समूहले सरकार, राष्ट्रपति र सञ्चारमाध्यमलाई कठोर चेतावनी जारी गरेको छ ।

जेन जेड अलाइन्स फर मोनार्कीका प्रवक्ता सनातन रिजालले शनिबार जारी गरेको सार्वजनिक अपिलमा आन्दोलन ‘हाईज्याक’ गर्ने र आन्दोलनको मर्म विकृत गर्ने विदेशी वा डमी पात्रहरूलाई महत्व नदिन आग्रह गरिएको छ । अपिलमा भनिएको छ कि वास्तविक आन्दोलनकर्ता– देशभक्त राष्ट्रवादी किशोर–किशोरी र युवाहरूलाई निषेध गर्ने रवैया जारी राखिए राष्ट्रमा फेरि ठूलो विद्रोहको अवस्था सिर्जना हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ ।

यस्ता छन् अपिलका मुख्य दावी र आक्षेपहरू :
राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, सञ्चारमाध्यम र विचार निर्माताहरूले नक्कली जेनजी, विदेशी एजेन्ट तथा दलका भातृ संगठनका उम्मेदवारहरुलाई आन्दोलनको प्रतिनिधि बनाएर वास्तविक आन्दोलनकर्तालाई निषेध गरेको आरोप लगाइएको छ ।

यदि सरकार र मिडियाले गोली खाने र आन्दोलनमा जानेलाई निषेध गर्दै बाह्य तथा स्थापित शक्तिका प्रतिनिधिहरूसँग मात्र वार्ता गरे भने परिस्थिति बिग्रने खतरा औंल्याइएको छ । अपिलकर्ताहरुले सञ्चारमाध्यमलाई पनि नक्कली जेनजीलाई ठाउँ नदिन र सरकार तथा राष्ट्रपतिलाई वास्तविक आन्दोलनकर्तासँग संवाद गर्न आग्रह गरेका छन् ।

सञ्चार माध्यम र शासकीय निकायहरूमाथि त्यस्तो ‘छानबिन विनाको सत्ता–वार्ता’ गर्नु अस्वीकार्य भएको उनीहरूको भनाइ छ । अपिलमा भनिएको छ, ‘हामी साँच्चीकै विद्रोहमा जान बाध्य पारिँदैछौं; हाम्रो आवाजलाई बेवास्ता गरिए विद्रोहको अर्को चरण अनिवार्य हुनेछ ।’

समूहले सरकारी तह र मिडियालाई भरोसा गर्नु भन्दा पहिले आन्दोलनका वास्तविक प्रतिनिधिहरूको पहिचान, तिनीहरूको माग र नेतृत्व स्पष्ट गर्ने पारदर्शी प्रक्रिया अपनाउन दबाव दिएका छन् । उनीहरूले भनेका छन्, सही प्रतिनिधित्व कायम नगरी गरिने छलफल र सम्झौता अस्थायी समाधान मात्र हुनेछ र त्यसले दीर्घकालीन अस्थिरता निम्त्याउन सक्छ ।

काठमाडौं । जेनजी प्रतिनिधिहरूसँग शीतल निवासमा वार्ता गर्दागर्दै अस्वस्थ भएपछि राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल अस्पताल भर्ना भएका छन् ।आज बिहान प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीसहित जेनजीका प्रतिनिधिसँग छलफल गर्दागर्दै राष्ट्रपति बिरामी परेका हुन् ।

त्यसपछि उनलाई महाराजगञ्जस्थित मनमोहन कार्डियोथरासिक भास्कुलर एन्ड ट्रान्सप्लान्ट सेन्टरमा भर्ना गरिएको छ । अस्पताल स्रोतका अनुसार उनी अस्पताल आइपुगेको करिब दुई घण्टा भएको छ । अहिले प्रारम्भिक परीक्षण भइरहेको छ ।

अब जेनजीका प्रतिनिधिसँग आगामी सोमबार दिउँसो ३ बजे छलफल गरिने राष्ट्रपतिको सचिवालयले जनाएको छ । आज वार्ताका लागि सुदन गुरुङको टोली शीतल निवास छिरेपछि बाहिर असन्तुष्ट जेनजी युवाले नाराबाजी गरेका कारण पनि छलफल अघि बढ्न सकेन ।

इलाम । भौतिक योजना तथा पुनर्निर्माण मन्त्री कुलमान घिसिङ शनिबार बाढी–पहिरो प्रभावित इलामको अवलोकनमा पुगेका छन् । हालैको भीषण वर्षापछि इलामका विभिन्न स्थानमा व्यापक जनधनको क्षति भएपछि सरकारले तीन महिनाका लागि संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गरेको छ ।

मन्त्री घिसिङ प्रभावित क्षेत्रको अवस्थाबारे स्थलगत निरीक्षणमा बिहान झापा हुँदै इलामतिर प्रस्थान गरेको झापाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोपाल अधिकारीले जनाए । मन्त्री घिसिङले इलाम १० राजदुवालीका बाढी पीडितलाई भेट्ने र राहत वितरण गर्ने कार्यक्रम छ ।

त्यस्तै राजदुवाली सडक, मिल घुम्ति लगायत क्षेत्रको सडक अवलोकन गर्ने कार्यक्रम छ । मन्त्री घिसिङले इलाम नगरपालिका–१० राजदुवाली, सन्दकपुर, माईजोगमाई लगायतका प्रभावित बस्तीहरूमा पुगेर स्थानीयवासीसँग क्षतिग्रस्त संरचना, सडक, पुल–पुलेसा र राहत व्यवस्थाको स्थिति बुझ्ने बताइएको छ ।

उनले प्रभावित नागरिकलाई राहत, पुनर्वास र पुनर्निर्माणमा सरकारले सक्दो सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । ‘सरकार प्रभावित नागरिकसँगै छ । तत्कालीन राहत र दीर्घकालीन पुनर्निर्माणका काम अघि बढाइनेछ’, मन्त्री घिसिङले बताएका छन् । स्थानीय जनप्रतिनिधि, प्रशासनिक अधिकारी र सुरक्षाकर्मीहरू पनि मन्त्रीको टोलीसँगै रहेका थिए । बाढी र पहिरोका कारण इलाममा ३९ जनाको मृत्यु भएको छ । दर्जनौं सडक भासिएका छन् । दर्जनौं बस्ती जोखिममा परेका छन् भने सयौं परिवार विस्थापित भएका छन् ।

काठमाडौं । जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंको आदेशलाई अवज्ञा गर्दै काठमाडौंको सामाखुशीमा राजावादीहरूले जुलुस निकालेका छन् । सन्तोष राजावादीको नेतृत्वमा राजा चाहियो भन्दै नाराबाजी गरेका हुन् ।

अहिले प्रदर्शनकारीलाई प्रहरीले घेरा हालेर राखेको छ । अहिलेसम्म कसैलाई पक्राउ गरेको छैन । काठमाडौं प्रशासनले हिजो स्थिति सामान्य नभएसम्म कसैलाई र्‍याली, भेला, जुलुस गर्न नदिने निर्णय गरेको थियो । उनीहरूले राजा आऊ देश बचाऊ , हत्यारा सरकार मुर्दावाद, गणतन्त्र मुर्दावाद, हाम्रो राजा, हाम्रो देश प्राणभन्दा प्यारो छ, नारा लगाएका थिए ।

काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनको प्रतिनिधित्व भन्दै सरकारद्वारा प्रस्तावित मन्त्रीहरुको सूचीप्रति जेनजी अभियन्ता मिराज ढुङ्गानाले कडा आपत्ति जनाएका छन् । उनले सरकारले मनोनीत गर्न लागेको चार मन्त्रीमध्ये कसैले पनि आन्दोलनको आधिकारिक प्रतिनिधित्व नगरेको दाबी गर्दै प्रश्न उठाएका छन्– ‘को जेनजी ? कुन जेनजीले सिफारिस गर्‍यो ?’

सरकारले हालै चार जना नयाँ अनुहारलाई मन्त्री बनाउने तयारी गरिरहेको छ । जेनजी आन्दोलनको नाममा अगाडि सारिएका यी नामहरूमाथि आन्दोलनभित्रैबाट आलोचना सुरु भएको छ ।
चार मन्त्रीको नाम, चार फरक पृष्ठभूमि–तर ‘संलग्नता कहाँ ?’
सरकारले मन्त्री बनाउने तयारी गरेका नामहरू यस्ता छन् :-
डा. रामजी राम – चमार समुदायबाट पहिलो डाक्टर, रौतहटका, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका लागि प्रस्तावित । उनी केही समयअघि कलेज शुल्क विवादका कारण चर्चामा आएका थिए ।

गणपतिलाल श्रेष्ठ–सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणमा सक्रिय अभियन्ता । रानीपोखरी, पशुपति क्षेत्र जस्ता स्थानहरूमा भइसकेका ‘व्यापारीकरणविरुद्ध’ निरन्तर आवाज उठाउँदै आएका श्रेष्ठलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयमा लैजाने तयारी छ ।

बब्लु गुप्ता– कोभिड–१९ महामारीका बेला निःशुल्क खाना अभियान चलाएका समाजसेवी । अहिले ‘हन्ड्रेड ग्रुप’ मार्फत विद्यार्थी शिक्षादेखि रगत आपूर्तिसम्मका अभियानमा सक्रिय । उनलाई युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिन लागिएको हो ।

टासी ल्हाजोम–हुम्लाको लिमि भ्यालीकी जलवायु न्यायमा सक्रिय युवती । दिल्ली विश्वविद्यालयकी स्नातक, हिमाली आवाजलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा पु¥याउँदै आएकी । महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयका लागि प्रस्तावित ।

जेनजी नेताहरूको प्रश्न : प्रतिनिधित्व कि प्रतीकात्मकता ?
मिराज ढुङ्गानाले खुला रूपमा सरकारको यो कदमप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै सामाजिक सञ्जालमार्फत लेखेका छन्, ‘यीमध्ये को जेनजी आन्दोलनको अगुवा थिए ? कसले सिफारिस गर्‍यो ? हामीलाई नबोलाई हाम्रो नाममा निर्णय किन ?’

उनको आपत्तिमा आन्दोलनका अरू अभियन्ताहरूको समर्थन पनि देखिएको छ । उनीहरूले प्रतिनिधित्वको नाममा गरिएको ‘प्रतीकात्मक नियुक्ति’ लाई आन्दोलनको मर्मको विपरीत भनेका छन् ।

सरकारको रणनीति : मन्त्रीहरू, सचिवालय सदस्यहरू र सन्तुलनको खेल ?
प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले भने मन्त्रीपरिषदमा चार जनालाई मात्रै होइन, आन्दोलनमा सक्रिय अन्य युवाहरूलाई पनि प्रधानमन्त्री सचिवालयमा समेट्ने तयारी गरिरहेको बताइएको छ । सत्ता समीकरण, सामाजिक सन्तुलन, क्षेत्रीय प्रतिनिधित्व र आन्दोलनको दबाबबीच प्रधानमन्त्री कार्यालयले ’सन्तुलनको नीति’ अपनाएको देखिन्छ । तर आन्दोलनकारीहरूको भनाइ छ– संवाद विना गरिएको निर्णयले सन्तुलन होइन, अविश्वास बढाउँछ ।

काठमाडौं । राष्ट्रपति कार्यालय शीतल निवास अगाडि जेनजी युवाहरुले नाराबाजी गरेका छन् । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले जेनजी युवाहरुसँग आज आयोजना गरेको छलफलमा सहभागी हुन नपाएको भन्दै उनीहरुले विरोध जनाएका हुन् ।

जेनजी युवाहरुको वार्ता टोलीलाई सहभागी नगराएर सुदन गुरुङको टोली मात्र शितल निवासभित्र प्रवेश गरेपछि बाहिरै रहेकाहरुले विरोधमा नाराबाजी गरेका हुन् । अहिले ठूलो संख्यामा युवाहरु शीतल निवास अगाडि जम्मा भएर आफूहरुलाई पनि भित्र जान दिनुपर्ने माग गरिरहेका छन् ।

प्रहरी उनीहरुलाई सम्झाउने प्रयासमा छ । मन्त्रीपरिषद विस्तार र सरकार सञ्चालनका विषयमा राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री र जेनजी अगूवाहरूबीच अहिले बैठक बस्न लागेको हो । शीतल निवासमा बैठकका लागि बोलाइएको जेनजी अगूवा मिराज ढुंगानाले बताए ।

प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले मन्त्रीपरिषदलाई पूर्णता दिने प्रयासका क्रममा जेनजीसँग छलफल गर्न लागेकी हुन् । बैठकमा जेनजीबाट ढुंगानाको समूह, सुधन गुरूङको समूह लगायत सहभागी हुने छन् । जेनजीबाट चारजना मन्त्री बनाउन लागिएको भन्दे हिजो अचानक नाम सार्वजनिक भएपछि ढुंगाना समूह आक्रोशित छ ।

बारा । बाराको सिम्रौनगढ नगरपालिकाको नयाँ भवनको दक्षिणतर्फ तिहारको तयारीको लागि माटो खन्ने क्रममा ढिस्कोमा पुरिएर दुई जनाको मृत्यु भएको छ ।

ढिस्कोमा पुरिएर अन्य चार जना गम्भीर घाइते भएको प्रहरीले जनाएको छ । घाइतेहरूको उपचार प्रादेशिक अस्पताल, कलैयामा भइरहेको छ। मृतक र घाइतेहरूको सनाखत हुन बाँकी रहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाराले जनाएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाराका प्रवक्ता विजयराज पण्डितका अनुसार मृत्यु हुनेमा एक जना सिम्रौनगढ नगरपालिका–५ निवासी ६५ वर्षीया शारदा देवी रहेकी छन् ।

गम्भीर घाइतेहरूको नाम खुल्न सकेको छैन । उनका अनुसार घटनामा परी अन्य १० जना सामान्य घाइते भएका छन् । घटनापछि तत्काल सशस्त्र प्रहरी र जनपथ प्रहरीले घाइतेहरूको उद्धार गरेका थिए ।

काठमाडौं । मन्त्री बन्ने चर्चा चलिरहेका बेला टासी ल्हाजोम विवादमा तानिएकी छन् । मन्त्रिपरिषद् विस्तारको तयारी चलिरहँदा उनको नाम महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयका लागि अगाडि सारिएको थियो । तर नाम सार्वजनिक हुना साथ उनी चौतर्फी विवादमा मुछिएकी हुन् ।

जेन–जी आन्दोलनको अस्वीकार
जेन–जी आन्दोलनका तर्फबाट कर्णाली संयोजक सुप्रिया शाहीले सोमबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै टासीको नाममा गम्भीर आपत्ति जनाएकी छिन्। शाहीका अनुसार टासी न त आन्दोलनमा सक्रिय थिइन्, न त आन्दोलनको कुनै तहमा उनको संलग्नता देखिएको छ । ‘उहाँको नागरिकतासम्बन्धी विषय स्पष्ट छैन, साथै फ्री तिब्बत अभियन्ता भएको आशंका पनि उब्जिएको छ’, शाहीले बताएकी छिन् ।

कर्णाली प्रतिनिधित्वमा छलफलबिना निर्णयको आपत्ति
शाहीको भनाइ अनुसार कर्णाली प्रदेशको तर्फबाट प्रतिनिधित्व गर्ने मन्त्री चयनका लागि पटक–पटक छलफल भएको थियो । ‘उहाँको नाम त छलफलमा समेत आएको थिएन’, विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘संवादविना प्रतिनिधित्व थोपर्न खोज्नु आन्दोलन र सहमतिको अपमान हो ।’
जेन–जीहरूले प्रधानमन्त्रीलाई टासीको नाममा पुनः विचार गर्न, प्रदेश प्रतिनिधित्वको विषयमा कर्णालीका युवाहरूसँग औपचारिक परामर्श गर्न र कुनै विवादास्पद नाम अगाडि नबढाउन आग्रह गरेका छन् ।

पूर्व सांसद शाहीको आरोप : नेपाली नभएकी टासीलाई अमेरिकी दूतावासले अघि सारेको हो
पूर्व सांसद ज्ञानेन्द्र शाहीले भने टासी नेपाली नागरिक नै नभएको जिकिर गर्दै थप गम्भीर आरोप लगाएका छन् । ‘उनी नेपाली होइनन् । अमेरिकी दूतावासले उनलाई जबर्जस्ती मन्त्री बनाउने दवाब दिइरहेको छ’, शाहीले भनेका छन् । उनको आरोप अनुसार विदेशी शक्ति र प्रभावशाली गुटहरूले आन्दोलनको मर्म विपरीत काम गरिरहेका छन् । यसले सरकारले बनाउने निर्णयको वैधतामाथि नै प्रश्न उठाएको शाहीको तर्क छ ।

प्रधानमन्त्रीको जवाफ : थप छलफल हुन्छ
प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की निकट स्रोतका अनुसार प्रधानमन्त्रीले यो विषयमा गम्भीर चासो लिएको बताइएको छ । ‘उहाँले टासीको विषयमा थप छलफल गरी निर्णय लिने बताउनु भएको छ’, स्रोतले जानकारी दिएको छ ।

चुनौतीपूर्ण बन्ने सम्भावित मन्त्री चयन
मन्त्री बन्ने दौडमा नाम आएको केही घण्टामै यस्तो स्तरको विवाद उत्पन्न हुनुले आन्दोलनको मर्म र अन्तरिम सरकारको वैधता दुवैप्रति संवेदनशील प्रश्न उठाएको छ । यदि आन्दोलनको समर्थन बिना मन्त्री चयन गरिने हो भने यसले पुनः आन्तरिक असन्तोष सिर्जना गर्ने चिन्ता आन्दोलनकारीहरूमा छ ।

चार जेनजी मन्त्री थपिँदै, सोमबारसम्म शपथको तयारी
प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले जेनजी प्रतिनिधिहरूलाई समेटेर मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्ने तयारी अघि बढाएकी छिन् । प्रधानमन्त्री कार्यालय निकट स्रोतका अनुसार, आगामी सोमबारसम्म शपथ गर्ने गरी चार जना नयाँ मन्त्री नियुक्त हुन लागेका हुन् ।

शुक्रबार साँझ मन्त्रीहरूको नाम टुंगो लागिसकेको स्रोतले जनाएको छ । जेनजीहरूको प्रतिनिधित्व गरेर नयाँ मन्त्री हुनेहरूमा गणपतिलाल श्रेष्ठ, बब्लु गुप्ता, रामजी राम र टासी ल्हाजोम रहेका छन् । श्रेष्ठलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्ययन, गुप्ता युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय, रामलाई स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय र टासीलाई महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिने तयारी गरिएको हो।

बारा । छठ पर्वका लागि घर लिप्ने माटो खन्ने क्रममा ढिस्कोले पुर्दा एक जना महिलाको मृत्यु भएको छ भने दुई जना गम्भीर घाइते भएका छन् ।बाराको सिम्रौनगढ नगरपालिकाको नयाँ भवनको दक्षिणतर्फ रहेको ढिस्कोमा उनीहरू आज बिहान माटो खन्न गएका थिए ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाराका प्रवक्ता विजयराज पण्डितका अनुसार मृत्यु हुनेमा सिम्रौनगढ नगरपालिका–५ निवासी ६५ वर्षीया शरदा देवी रहेकी छन् भने गम्भीर घाइतेहरूको नाम खुल्न सकेको छैन ।

उनका अनुसार घटनामा परी अन्य १० जना सामान्य घाइते भएका छन् । घाइतेहरूलाई उपचारका लागि प्रदेशिक अस्पताल कलैयाका ल्याइएको छ । घटनापछि तत्काल सशस्त्र प्रहरी र जनपथ प्रहरीले घाइतेहरूको उद्धार गरेका थिए ।

काठमाडौं । हिजो (शुक्रबार) सर्वदलीय बैठक गरेका राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले आज (शनिबार) सरकार र जेनजी प्रतिनिधिसँग छलफल गर्दैछन् ।

प्रधानमन्त्री कार्यालयका एक अधिकारीले दिएको जानकारीअनुसार अहिले बिहान १० बजे शीतल निवासमा राष्ट्रपति पौडेलले प्रधानमन्त्री कार्की र जेनजीका प्रतिनिधिसँग छलफल गर्ने भएका हुन् ।

‘आज राष्ट्रपति ज्यूले सरकार र जेनजीका प्रतिनिधिसँग छलफल गर्दै हुनुहुन्छ’, ती अधिकारीले भने । छलफलमा सुदन गुरुङलगायत जेनजीका विभिन्न समूहका प्रतिनिधि सहभागी हुनेछन् । छलफल तय हुँदा जेनजीको तर्फबाट १७ जना सहभागी हुने बताइएको थियो । तर, बैठक सुरु हुनुभन्दा अगाडि यो संख्या बढेको जनाइएको छ ।

एक जेनजी अगुवाका अुनसार हालसम्म बैठकमा सहभागी हुनेको संख्या २२ पुगेको छ । आजको बैठकमा जेनजीका मागका सम्बन्धमा छलफल हुनेछ । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले जेनजीकै प्रतिनिधित्व गराएर मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्ने तयार भइरहेका बेला बैठक बस्न लागेको हो ।

डोटी । डोटीमा गाडी दुर्घटना हुँदा एक युवतीको मृत्यु भएको छ भने २१ जना घाइते भएका छन् । अछामबाट धनगढी आइरहेको सुपप्र ०१००१ ख ३९५६ नम्बरको गाडी भीमदत्त राजमार्ग अन्तर्गत जोरायल गाउँपालिका–२ मा आज बिहान दुर्घटना भएको प्रहरीले जनाएको छ ।

दुर्घटनामा अछामको मंगलसेन नगरपालिका घर भएकी २२ वर्षीया हरिया परियारको घटनास्थलमै मृत्यु भएको सुदूरपश्चिम प्रदेश ट्राफिक प्रहरी कार्यालय अत्तरियाका प्रवक्ता प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) टेकबहादुर जोराले जानकारी दिए ।

उनकाअनुसार दुर्घटनामा परेर ६ बालबालिकासहित अन्य २१ जना घाइते भएका छन् । उनीहरूमध्ये एक जनाको अवस्था गम्भीर छ । सबैलाई उपचारका लागि धनगढी ल्याइएको छ ।

काठमाडौं । पूर्व प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईले जेन–जी आन्दोलनको ऐतिहासिक मर्मलाई विकृत गर्न खोज्ने ‘घुसपैठिया’ र ‘गोहीको आँशु झार्ने साखुल्ले’ नेतृत्वबाट सतर्क रहन चेतावनी दिएका छन् । उनले हालको अन्तरिम सरकारको मूल वैधता जेन–जी विद्रोहबाट आएको भन्दै त्यसको निष्ठा र जिम्मेवारी आन्दोलनप्रति हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।

‘जेन–जीको प्रतिनिधित्वमा अन्योल विडम्बना’
डा. भट्टराईले आन्दोलनको प्रष्ट प्रतिनिधित्वमा देखिएको अन्योलप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै आन्दोलनको औपचारिक शुरुवातमा अगुवाइ गर्नेहरूलाई नै ‘मुख्य प्रतिनिधि’ मान्नु पर्ने तर्क गरेका छन् । ‘जसले भदौ २३ मा औपचारिक रुपमा आन्दोलनको नेतृत्व गरे, तिनीहरू नै मूल धार हुन् । त्यसपछि सहयोग गर्नेहरू सहायक हुन् । तर आन्दोलनभित्र छिरेर प्रतिगामी नारा दिने र तोडफोड गर्नेहरूलाई यथोचित व्यवहार गर्नु जरुरी छ’, उनले भने ।

‘गोहीको आँशु झार्दै अघि बढ्नेहरूबाट सावधान’
सामाजिक सञ्जाल ट्वीटर (एक्स) मा धारणा राख्दै उनले चेतावनी दिएका छन् कि विगतमा बारम्बार सत्तामा रही जनविरोधी काम गरेका र अहिलेको विद्रोहकै कारण जन्मिएको सरकारलाई पनि भित्रैदेखि कमजोर बनाउने प्रयासमा लाग्नेहरू अहिले साखुल्लेका रूपमा अगाडि नआउन् । ‘अझ खतरनाक त के भने, तीमध्ये कतिपय अहिले गोहीको आँशु झार्दै नेतृत्वमा देखिन थालेका छन्’, उनले भनेका छन् ।

‘सरकारले जनतासँग निष्ठा राख्नु पर्छ, डरत्रास होइन’
भट्टराईका अनुसार अन्तरिम सरकार कुनै शक्तिको कृपाबाट नभई आन्दोलनको बलमा बनेको भएकाले यसले आन्तरिक वा बाह्य शक्तिको डरत्रास बिना काम गर्नुपर्ने बताएका छन् । ‘सत्कर्मको जस इतिहासले अवश्य दिन्छ’, भन्दै उनले सरकारलाई आन्दोलनको मर्म अनुरूप कार्यादेश पूरा गर्न आग्रह गरेका छन् ।

‘संवैधानिक निकायदेखि प्रशासनसम्म सबैले बद्लिएको सन्देश आत्मसात गर्नुपर्छ’
उनले राज्यका अन्य अंगहरू—न्यायपालिका, कर्मचारीतन्त्र, सुरक्षा निकाय, आयोग, प्रदेश र स्थानीय सरकारहरूलाई पनि परिवर्तित सन्देशको गहिरो आत्मसात गर्दै सहयोग गर्न आह्वान गरेका छन् । ‘यदि चित्त नबुझे, इमानदारीपूर्वक पदत्याग गरेर बाटो खुला गर्नु उचित हुन्छ’, उनको सुझाव छ ।

‘गैरराज्य क्षेत्रको भूमिकामा पनि स्पष्टता आवश्यक’
भट्टराईले गैरराज्य क्षेत्रका उद्यमी, व्यवसायी, सार्वजनिक बौद्धिक तथा आम नागरिकलाई पनि यस संक्रमणकालीन समयमा जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्न आग्रह गरेका छन् । लोकतन्त्रको बलियो आधार त्यही हो भन्ने उनको विश्वास छ ।

‘आन्दोलनलाई मार्गभ्रष्ट बनाउने चाल र ‘राजनीतिक अवसरवाद’ को खतरा’
उनका अनुसार अहिले आन्दोलनको वास्तविक मर्मलाई ओझेल पार्ने प्रयासहरू तीव्र छन् । ‘सफलताको सय बुवा हुन्छन्, असफलता टुहुरो हुन्छ’ भन्ने भनाइ उद्धृत गर्दै उनले राजनीतिक अवसरवाद र नेतृत्व कब्जाको सम्भावित खतरा औंल्याए ।

डा. भट्टराईको सन्देशले अहिलेको अन्तरिम सरकार, राज्यका निकायहरू र आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेका युवाहरुलाई स्पष्ट रूपले मार्गनिर्देशन दिएको छ । जेन–जी विद्रोहलाई ‘ऐतिहासिक परिवर्तनकारी ध्येय’ मा पुर्‍याउन उनले राजनीतिक इमानदारी, जनउत्तरदायित्व र दूरदृष्टिको आग्रह गरेका छन् ।

काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष रवीन्द्र मिश्रले निवर्तमान गृहमन्त्री रमेश लेखकलाई एक पटक आफ्नो आँखामा आँखा जुधाएर हेर्न आग्रह गरेका छन् ।

गत भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनका विषयमा आफूप्रति पूर्वाग्रह नराख्न र प्रतिशोध नसाँध्न कांग्रेस नेता समेत रहेका तत्कालीन गृहमन्त्री लेखकले शुक्रबार गरेको आग्रहका सन्दर्भमा मिश्रले आफ्नो पुरानो घटना सम्झेका हुन् ।

‘रमेशजी, मेरो आँखामा हेर्नोस् त ! भदौ २३ र २४ गतेलाई लिएर यो प्रतिशोध लिने समय होइन भन्नु भएछ । एकदम राम्रो’, मिश्रले सामाजिक सञ्जालमा लेखका छन्, ‘मेरो पनि तपाईप्रति कुनै प्रतिशोधको भाव छैन । तर कुनै सार्वजनिक कार्यक्रममा भेट्दा रमेशजी, एक पटक मेरो आँखामा आँखा जुधाएर हेर्नोस् त भन्ने उत्कट इच्छाचाहिँ छ । आशा छ–हाम्रो छिटै कहीँ न कहीँ भेट हुनेछ ।’

मिश्रले अगाडि लेखेका छन्, ‘चैत्र १५ गतेको घटनालाई लिएर तपाईले मलाई कुनै कसुर बिना ५० दिन थुन्नु भयो । सकेदेखि बाँकी जीवन पूरै जेल हाल्ने र मेरो भएको सम्पत्ति सबै जफत गर्ने मागसहित ४ वटा गम्भिर मुद्दा लगाउनु भयो । अरू धेरैलाई त्यसै गर्नु भयो । कर्तव्य निर्वाह गर्दा विवेक गुमाउनु भयो । दुःख लागेको छ ।’ गत चैत १५ गते राजावादीले काठमाडौँको तीनकुनेमा गरेको प्रदर्शन हिंसात्मक हुँदा मिश्र पनि पक्राउ परेका थिए ।

काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) केन्द्रीय सदस्य खुश्बु ओलीले देश हाल अत्यन्त संवेदनशील मोडमा पुगेको भन्दै सबै राजनीतिक पक्ष र राज्य संयन्त्रलाई जिम्मेवार बन्न आह्वान गरेकी छन् ।

उनले अहिलेको परिस्थितिमा भावनात्मक प्रतिक्रिया होइन, गहिरो राजनीतिक समझदारी, साझा समाधान र जिम्मेवार नेतृत्व मात्र स्थायित्वको आधार बन्न सक्ने बताएकी छन् ।

ओलीले सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको धारणा अनुसार, अहिले सडकमा देखिएको जनआक्रोश आकस्मिक नभई दशकौंदेखि थिचिएको असन्तुष्टि, संस्थागत कमजोरी र राजनीतिक असफलताको परिणाम हो । ‘जेनजी पुस्ताले उठाएको आवाज कुनै क्षणिक उन्माद होइन, यो गहिरो पीडा र निराशाको आवाज हो’, उनले भनेकी छन् ।

उनको भनाइमा, अहिले संविधान संशोधन, पुनर्लेखन वा अन्तरिम व्यवस्थासम्बन्धी बहसहरू तीव्र छन् । यी धारहरूलाई अस्वीकार नगरी, एउटै संवाद प्रक्रियामा ल्याएर साझा राष्ट्रिय सहमति निर्माण गर्नु आजको अपरिहार्यता भएको उनको जोड छ ।

ओलीको सन्देश : दोषारोपण होइन, समाधान खोजौं
‘समय दोषारोपणमा होइन, समाधानमा केन्द्रित हुनुपर्ने हो’, ओलीले स्पष्ट पारिन् । उनले जनआन्दोलनको नाममा हिंसा र अराजकता फैलाउनेहरूलाई कानुनी दायरामा ल्याउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै, यो राष्ट्रिय सहमति दोषीलाई क्षमा गर्नु होइन, तर राष्ट्रलाई स्थायित्व र मार्गदर्शन दिनको लागि अपरिहार्य कदम भएको बताइन् ।

उनले २०६२/६३ को राजनीतिक इतिहास सम्झाउँदै भनेकी छन्, ‘त्यतिबेला सहमति नगरी एक धार थोपर्दा मुलुक फेरि अस्थिर भयो, अहिले त्यो गल्ती दोहोरिनु हुँदैन ।’

राजनीतिक नेतृत्वलाई चतुरताको आग्रह
ओलीले राजनीतिक नेतृत्वले स्थिति थप जटिल बनाउने उत्तेजक भाषाभन्दा समाधानमुखी सोच अपनाउनु पर्नेमा जोड दिइन् । गणतन्त्रको अभ्यासमा देखिएको कमजोरीलाई अस्वीकार नगरी सुधारतर्फ अघि बढ्नुपर्ने सन्देश उनले दिइन् ।

जेनजी आन्दोलन  मुलुकको यथार्थको ऐना
उनका अनुसार जेनजी आन्दोलनले मुलुकको यथार्थको भित्री तह उजागर गरिदिएको छ । ‘यो आन्दोलनले देखाएको मर्म बुझेर अब नागरिक समाज, राजनीतिक दल, सुरक्ष निकाय, राज्यका अंग र आन्दोलनकारी आवाज एउटै संवादको टेबलमा आउन जरुरी छ’, ओलीले भनिन् ।

ओलीको चेतावनी : संवाद बाहेक विकल्प छैन
ओलीले देशसँग अहिले ‘संवेदनशीलता, संवाद र सहमति’ मा आधारित समाधान बाहेक अर्को बाटो नरहेको चेतावनी दिइन् । अन्यथा असन्तुष्टि र अस्थिरताको अर्को चक्र अपरिहार्य हुने स्पष्ट संकेत गरेकी छन् ।

उनको यो धारणा अहिले देशभर फैलिएको असन्तुष्टिपूर्ण वातावरण, जेनजी आन्दोलन र आम नागरिकको आक्रोशबीच आएको हो । यस्तो समयमा राजनीतिक नेतृत्व, नागरिक समाज र राज्य संयन्त्र सबैले जिम्मेवार भएर साझा राष्ट्रिय सहमति र संवादलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने माग व्यापक रूपमा उठिरहेको छ ।

काठमाडौं । नेपाली सेनाले भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनपछि आन्तरिक सुरक्षामा पर्न सक्ने असरलाई मूल्यांकन गरी आवश्यक पहल लिएको स्पष्ट पारेको छ । आफूबारे विभिन्न टिका टिप्पणी भएपछि सेनाले शुक्रबार विज्ञप्ति निकाल्दै विभिन्न रायसुझाव तथा समालोचनात्मक अभिव्यक्तिप्रति आभार व्यक्त समेत गरेको छ ।

‘गत भाद्र २३ र २४ गतेको विषम परिस्थितिलाई सामान्यीकरण गर्ने सम्बन्धमा नेपाली सेनाले वहन गरेको भूमिका प्रति विद्वतवर्ग, समाजसेवी, सञ्चारकर्मी तथा आम नागरिकहरूबाट प्राप्त भएका विभिन्न रायसुझाव तथा समालोचनात्मक अभिव्यक्ति प्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दछौं,’ सेनाले विज्ञप्तिमा भनेको छ, ‘आन्तरिक सुरक्षामा पर्न सक्ने असरलाई वस्तुपरक ढंगले मूल्याङ्कन गरी छिटो भन्दा छिटो शान्ति सुरक्षा कायम गर्ने उद्देश्यका साथ नेपाली सेनाले आवश्यकता अनुसार पहलता लिएको अवगत गराउन चाहन्छौं ।’

सेनाले सञ्चारमाध्यममा भइरहेका टिका टिप्पणीप्रति ध्यानाकर्षण भएको समेत उल्लेख गरेको छ । ‘हालको संवेदनशील अवस्थामा विभिन्न सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमार्फत संस्था र नेतृत्वलाई जोडेर विभिन्न प्रकारका टिका टिप्पणी र धारणाहरू सम्प्रेषण भएकोमा नेपाली सेनाको ध्यानाकर्षण भएको छ,’ सेनाले भनेको छ ।
हेर्नुस् विज्ञप्ती